Poppodium Lelystad-eindrapport definitief AH incl. bbn

20-65 jaar

> 65 jaar

76.965

100%

19.180

25%

45.269

59%

12.516

16%

17.081 .507

100%

3.817.173

22%

10.104.674

59%

3.159.660

19%

82.839

100%

18.198

22%

47.392

57%

17.249

21%

17.837.096

100%

3.762.939

21%

9.828.688

55%

4.245.469

24%

Lelystad 2030 NL 2030

< 20 jaar

Bron: gemeente Lelystad en CBS (NL-cijfers)

Het aantal kinderen/jongeren tot 20 jaar was in Lelystad in 2017 relatief hoger dan het gemiddelde in Nederland (NL): 25% tegen 22% in NL (en mede daardoor was het aandeel 65+ lager: 16% tegen 19% in NL). In 2030 zijn de verschillen in de leeftijdscategorieën minder geworden en heeft Lelystad vooral in de categorie 20-65 jaar een hoger aandeel. Inwonersaandeel naar opleiding opleidingsniveau

2002

2010

2016

Lelystad

NL

Lelystad

NL

Lelystad

NL

Mavo/lbo

35%

31%

26%

24%

21%

17%

Havo/vwo/mbo

43%

40%

47%

42%

49%

44%

Hbo/universitair

22%

29%

26%

34%

30%

39%

Bron: rapport ‘Economie Lelystad in perspectief’ februari 2018, prof dr P.P. Tordoir

| 24

Net als in heel Nederland is het opleidingsniveau van de bevolking flink hoger geworden, in Lelystad bij havo/vwo/mbo relatief meer toegenomen dan in NL, bij hbo/universitair relatief minder toegenomen dan in NL. Drie grootste groepen huishoudens in Lelystad volgens het Mosaic-model groep

aantal huishoudens

aandeel huishoudens

samen starten

6.565

20%

sociale huurders

5.640

17%

rijpe middenklasse

4.779

15%

3.6

Ontwikkelingen en status quo huidige poppodium Corneel

We geven hierna inzicht hoe het huidige Corneel er de afgelopen jaren uitzag op het gebied van programmaprestaties, personele organisatie en financiële exploitatie.

Bron: presentatie ‘0320 Lelykracht’ april 2018, Aleignmenthouse

Het totaal aantal huishoudens is 32.388. Alle drie deze groepen bevinden zich in de laagste/lagere welstandklassen. De grootste groep ‘samen starten’ is een belangrijke groep voor de poppodiumsector. Aandeel inwoners niet-westerse migratieachtergrond Lelystad NL

aantal inwoners

aandeel inwoners

16.011

21%

2.242.843

13%

Bron: CBS, cijfers 1 januari 2018

| 25

Programmaprestaties In de tabel hierna zijn de aantallen activiteiten en bezoeken naar soort activiteiten vermeld over de jaren 2015 tot en met 2017.

Poppodium Corneel Lelystad | aantallen activiteiten en bezoeken aantal activiteiten 2015

bezoeken 2015

aantal activiteiten 2016

bezoeken 2016

aantal activiteiten 2017

bezoeken 2017

32

6.105

28

5.961

31

5.605

18

4.360

22

6.441

23

6.459

3

1.080

2

1.236

2

1.461

Soort activiteiten Concerten gemiddeld

Dance

191

gemiddeld

Concerten Kubus

242

gemiddeld

Overige podiumactiviteiten

9

765

62

Cultuureducatie onderwijs (PO en VO)

2

1.504

73

14.088

18

14.763

1.165 65

74

14.690

211

4

506

137

9

731

63

70

274

gemiddeld

Totaal

1.125

199

gemiddeld

Verhuringen commercieel

18

12.310

281

618

85

Gemiddeld aantal bezoeken per eigen culturele activiteit

181

293

360

gemiddeld

Totaal aantal eigen culturele activiteiten

213

199

2

393

6

1.286

82

16.369

127

3

578

77

15.847

167

197

193

214

Bron cijfers: Corneel. Opgesteld, bewerkt en prognose door la group

De bezoekersaantallen zijn inclusief gratis toegang voor gasten en gratis toegangsactiviteiten.

Van de betaalde bezoekers van Corneel komt 86% uit Lelystad, zo’n 6% uit de rest van Flevoland. De resterende 8% komt uit de rest van Nederland, waarschijnlijk vooral voor de ‘grotere’ activiteiten die nu in Kubus worden gehouden (cijfers 2017). Corneel heeft voorts twee oefenruimten waarvan de bezettingsgraad erg laag is.

| 26

Personele organisatie In de tabel hierna zijn de personeelsfuncties en -formatie van het huidige Corneel vermeld per ultimo 2016 en 2017, en per 1 september 2018.

Personeelsformatie poppodium Corneel Formatie in fte, 1 fte is 36 uur per week

2016

2017

1-9-2018

0,94

0,99

1,00

0,58 0,63 0,35 0,70 0,40 0,20 0,40 4,20

0,63 0,63 0,35 0,70 0,40 0,20 0,40 4,30

0,63 0,63 0,35 0,70 0,40 0,20 0,40 4,31

Betaalde formatie in loondienst manager/programmeur programmeur(s) marketing en publiciteit projectmedewerker (preproductie/verhuur) avondcoördinatoren medewerker facilitair en horeca techniek (t/m 2018 vanuit Kubus) administratie (t/m 2018 vanuit Kubus) vrijwilligerscoördinator Totaal betaald

Exploitatierekening poppodium Corneel cijfers x € 1.000 en exclusief btw

Opbrengst kaartverkopen Gages artiesten Dekkingsresultaat culturele activiteiten Financieel dekkingsresultaat programmering in %

Bron: Corneel/Kubus. Opgesteld en bewerkt la group, oktober/november 2018

Naast deze formatie in loondienst werd in 2017 het volgende personeel ingehuurd: • techniek: 2017 € 11.000 • security op de activiteiten: 2017 € 20.000 Totaal omgerekend is dit nog eens circa 0,5 à 0,6 fte betaald personeel. Voor diensten die de Kubus-organisatie verleent voor Corneel – waaronder management, P&O, ICT, (financiële) administratie/controlling – werd in 2017 € 41.000 doorbelast door Kubus aan Corneel. Dat zou globaal het equivalent zijn van zo’n 0,6/0,7 fte. Naast deze professionele betaalde formatie werkt Corneel met 35 vrijwillige medewerkers, die twee keer per maand een avonddienst verrichten. Die zijn vooral werkzaam in uitvoerende taken op de activiteiten zelf, zoals in de horeca, garderobe, kassa, techniek. Daarmee hebben de vrijwilligers een belangrijk en onmisbaar aandeel in de organisatie van Corneel. Financiële exploitatie In de tabel hierna is de exploitatierekening van poppodium Corneel vermeld over de jaren 2015 tot en met 2017.

2015

2016

2017

103 117 -14

138 129 9

133 135 -2

88%

1)

Horeca-omzet Inkoop horeca Brutowinst horeca

113 31 82

Brutowinst horeca in %

Overige opbrengsten programmering Opbrengsten LelySTART Projectsubsidie LelySTART Kosten LelySTART Resultaat LelySTART Opbrengsten verhuringen m.n. oefenruimten Exploitatiesubsidie gemeente Exploitatiesubsidie huur Programmasubsidies Subsidie (reservering) vervangingsinvesteringen Sponsorbijdragen/businessclub/vrienden Overige opbrengsten Bruto marge

107%

126 35 91 73%

99%

123 37 86 72%

70%

13 67 13 81 -1 14

20 68 16 78 6 10

31 68 16 89 -5 9

343 60 18 0 0 0

345 60 10 0 0 1

347 60 14 0 0 0

515

552

540

18 8 24

28 294 13 7

22 5 28 251 36 27 314 15 10

16 5 23 239 41 31 311 11 6

22 60 34 17 9 4 510

32 60 28 15 15 2 546

21 60 26 24 15 2 520

5

6

20

Andere kosten Overige directe kosten programmering Huur apparatuur Kosten marketing/pr en publiciteit Loonkosten personeel Doorbelaste loonkosten staf Kubus Kosten ingehuurd personeel Totaal loonkosten personeel en ingehuurd Overige personeelskosten Kosten vrijwilligers Afschrijvingen/prognose = (reservering) vervangingsinvesteringen Huur gebouw Huisvestingskosten Kantoorkosten Overige kosten Afrondingen Totaal kosten

Exploitatieresultaat

266

Bron: jaarrekeningen Kubus/Corneel. Opgesteld, bewerkt en prognose la group, oktober 2018 1) Het financieel dekkingsresultaat programmering is de mate waarin de opbrengst kaartverkopen de gages van de artiesten dekt. Alle bedragen zijn exclusief btw. Corneel is volledig btw-plichtig.

| 27

3.7

Huidige popmuziekaanbod/popklimaat in Lelystad en Flevoland

Bij het ontwikkelen van het concept voor het nieuwe poppodium voor Lelystad is het van belang inzicht te hebben in het popmuziekaanbod in Lelystad. Dat geeft niet alleen inzicht in het popaanbod in de stad, maar geeft ook weer hoe het met het popklimaat in Lelystad is gesteld. We hebben in Lelystad het volgende popmuziekaanbod met enige hoofdkenmerken geïnventariseerd. Popmuziekaanbod in Lelystad naam

Corneel Kubus (door

beschrijving poppodium met twee oefenruimten

Corneel)

popzaal

290 zit

café/lunchroom

100

programmering NL-theaterpop

Theater Posa De Cantine Utopodium Batavia (door Corneel

400 700 of

theater met ook Agora Theater

citeit

geen specifieke

Corneel) De Eetalage (door

stacapa-

vestzaktheater o.a. muziekprogramma restaurant podium met oefenruimten VOC-schip

Totaal

730 zit en 195 zit 100

aantal pop-/danceconcerten

aantal bezoeken

59

12.364

2

1.461

9

765

15

4.995

0 (geen pop)

0

500

5

g.g.

75

80

4.000

25

4

100

174

23.685

bron: Corneel 2017 voor de door hen georganiseerde activiteiten, de rest opgave van de podia zelf. g.g = geen gegevens voorhanden.

Corneel programmeert dus niet alleen in het eigen poppodium, maar ook in de stad, daar waar het concert het beste past: in de Kubuszaal de staconcerten waar de eigen capaciteit te klein is, in De Eetalage iedere maand concerten bij Lely Sunday Afternoon, op de Batavia zeven keer per jaar Kajuitsessies. Met Agora Theater, voor grote seated popconcerten, en Theater Posa, voor kleinere specifieke concerten, is de samenwerking onlangs gestart en zou verder uitgebouwd moeten worden. Geconcludeerd kan worden dat het grootste deel van het popmuziekaanbod en het popklimaat in Lelystad worden geïnitieerd door poppodium Corneel zelf. Naast Corneel zijn de belangrijkste spelers Agora Theater met hun (voor een theater gebruikelijke) seated NL-theaterpopprogrammering en Utopodium met een popprogrammering aan de instroomkant (en oefenruimten). Corneel heeft naast de popconcerten een eigen danceprogrammering en is daarmee de enige in de stad. Een specifieke danceclub ontbreekt in Lelystad. Naar schatting van Corneel zijn er maximaal 20 tot 25 popbands/singersongwriters actief in Lelystad. De totaalconclusie lijkt te zijn dat er in Lelystad een minder dan gemiddeld popklimaat is. Poppodia in Flevoland naam De Klos in Emmeloord Poppodium de Meester in Almere

beschrijving

stacapaciteit

jongerencentrum

150

poppodium met één

300 en

oefenruimte

100

aantal pop-/dance concerten 2 per maand 58

aantal bezoeken n.b. 13.700

Bron: website De Klos en de Meester (cijfers 2017)

De conclusie over het aanbod van poppodia en van pop-/danceconcerten in de provincie Flevoland is dat deze zowel absoluut als relatief zeer beperkt is vergeleken met de gemiddelden per provincies en alle provincies.

| 28

3.8

Benchmark meest vergelijkende andere poppodia

In deze paragraaf vergelijken we de belangrijkste kerngegevens van poppodium Corneel met de cijfers van meest vergelijkbare poppodia in Nederland. Om de gegevens te krijgen van de poppodia in met Lelystad meest vergelijkbare gemeenten, is een benchmark uitgevoerd. De resultaten van de benchmark gebruiken we als mogelijke input bij de ontwikkeling van een passend concept en de uitwerking daarvan voor het nieuwe Corneel. Benchmark met het PAS-systeem We voeren de benchmark uit met behulp van het Poppodium Analyse Systeem (PAS) van brancheorganisatie Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals (VNPF). De VNPF is de branchevereniging van poppodia en popfestivals in Nederland waarvan de meeste in aanmerking komende podia en festivals in Nederland lid zijn, zo ook Corneel. PAS is een systeem van de VNPF waaraan de deelnemende poppodia in Nederland jaarlijks hun gegevens leveren en dat inzicht geeft over onder meer omvang, aard en publieksbereik, personeel en financiën. De resultaten van de benchmark met PAS-gegevens zijn goed bruikbaar in de analyse van Corneel, maar hierbij moet wel enig voorbehoud worden gemaakt. Allereerst is de kwaliteit van het cijfermateriaal in PAS afhankelijk van de input door de poppodia zelf.

Weliswaar is in het PAS-systeem uitgebreid omschreven wat onder de verschillende in te voeren gegevens moet worden verstaan om de eenduidigheid van invoer te bevorderen, toch kunnen zij door mogelijke verschillende interpretatie van variabelen soms beperkt bruikbaar zijn ter vergelijking. Aan de andere kant ‘corrigeert’ het grote aantal poppodia dat deelneemt aan PAS eventuele individuele onjuiste input. Daarnaast dienen de cijfers altijd in perspectief geplaatst te worden met andere (niet-PAS-)analyses en met specifieke omstandigheden die betrekking hebben op het eigen poppodium of op die van de benchmarkpoppodia. PAS-vergelijkingen geven dus een totaalbeeld hoe Corneel zich in grote lijnen verhoudt tot de benchmarkpoppodia. Op individueel niveau van de vergeleken onderwerpen heeft PAS vooral ook een signalerende functie; als er relevante afwijkingen blijken op een individueel onderwerp, dan kan een definitieve

conclusie pas worden getrokken op basis van nadere analyse en rekening houdend met specifieke omstandigheden. We tonen van de benchmark per onderwerp de cijfers van Corneel, die van de benchmarkpodia en die van alle poppodia uit PAS. Deze cijfers zijn van 2016. Cijfers 2017 zijn in het PAS-systeem nog niet beschikbaar. Keuze benchmarktheaters Bij de keuze van de benchmarkpoppodia hebben we de volgende hoofdcriteria gehanteerd: • poppodia in qua inwonersaantal met Lelystad meest vergelijkbare gemeenten; • de geografische ligging van de gemeente, in dit geval een stad met een niet of beperkte bewoond ommeland. We hebben de keuze voor de vijf benchmarkpoppodia gemaakt in gezamenlijk overleg met de gemeente Lelystad en Corneel. Nogmaals benadrukken wij dat een precies met Lelystad vergelijkbare gemeente in het land niet bestaat. Verder is de selectie beperkt tot de poppodia die deelnemen aan PAS. De tabel hierna toont de geselecteerde gemeenten en poppodia, en hun inwoners- en capaciteitsgegevens. De resultaten van de benchmark brengen we daarna in beeld. Gemeente

Inwoners

Poppodium

(afgerond) Bergen op Zoom Hilversum Hoofddorp 1) Oss Purmerend Lelystad Gemiddeld incl. Lelystad

66.000 89.000 75.000 90.000 80.000 77.000 79.500

Gemiddeld excl. Lelystad

80.000

Gebouw-T Vorstin Duycker Groene Engel P3 Corneel

Capaciteit

Staplaatsen per 1.000 inwoners

zaal 1

zaal 2

700 850 750 570 800 400 678

100 250 150

206

12,1 12,4 12,0 6,3 14,1 5,2 10,3

734

206

11,4

325

Bronnen: inwonersaantal CBS Statline, capaciteit poppodia PAS-systeem VNPF

1) Hoofddorp behoort tot de gemeente Haarlemmermeer met totaal 147.000 inwoners, met Hoofddorp als grootste kern en daaromheen een groot omliggend grondgebied met verschillende kleine(re) kernen.

| 29

Uit deze tabel kunnen we concluderen dat Corneel in vergelijking met de benchmarkpodia een lage capaciteit heeft, zowel absoluut – 400 staplaatsen tegen 734 gemiddeld bij de benchmarkpoppodia – als relatief – 5,2 staplaatsen per 1.000 inwoners tegen 11,4 gemiddeld. Daarmee heeft Corneel de laagste capaciteit van deze populatie. Activiteiten, publiek en bezettings- en benuttingskengetallen Aanbod en afname activiteiten Totaal aantal eigen culturele muziekactiviteiten waarvan concerten betaald waarvan dance betaald waarvan gratis toegankelijke concerten en dance Aantal eigen culturele activteiten per 1.000 inwoners

Corneel 70

Benchmark

PAS alle podia

114

192

g.g. g.g. g.g. 0,91

63 19 32

112 56 24

1,43

n.b.

22.499 10.550 4.468 7.481

62.664 33.299 18.792 10.573

Totaal aantal bezoeken eigen culturele muziekactiviteiten waarvan concerten betaald waarvan dance betaald waarvan op gratis toegang concerten en dance

14.763

Totaal aantal overige niet muziekprogramma's Totaal aantal bezoeken overige niet muziekprogramma's

4 506

81 9.710

102 7.936

Gemiddeld aantal betalende bezoekers per concert 1) Gemiddeld aantal betalende bezoekers per dance 1) Bezoek eigen culturele muziekactiviteiten (concert en dance/clubavond) per 1.000 inwoners Gemiddeld aantal bezoekers per overige niet muziekprogramma's

240 293

167 235

297 336

192 127

281 120

n.b. 78

% uitverkochte concerten % uitverkochte dance/clubavonden Stacapaciteit per 1.000 inwoners

14% 10% 5,2

5% 12% 11,2

15% 22% n.b.

Aantal commerciële verhuur Bezoeken commerciële verhuur Gemiddeld aantal bezoekers per commerciële verhuur

3 578 193

35 4.285 122

28 3.028 108

Totaal aantal activiteiten Totaal aantal bezoeken

77 15.847

230 36.494

322 73.628

g.g. = geen gegevens

n.b. = niet bekend

g.g. g.g. g.g.

Bron: Corneel volgens hun opgave 2016, benchmarkpoppodia PAS-systeem 2016, bewerkt en kengetallen van la group.

In deze tabel valt het volgende op: • De benchmarkpoppodia bieden gemiddeld 1,5 keer zoveel primaire concert- en danceactiviteiten aan dan Corneel, waar ze bijna 1,5 keer zoveel publiek trekken. Het ‘grootste’ benchmarkpodium biedt 3,3 keer meer van deze activiteiten aan dan Corneel en trekt daarmee 3,2 keer zoveel publiek. Het ‘kleinste’ podium biedt 0,8 keer het aantal primaire activiteiten van Corneel aan, met 0,6 keer het aantal bezoeken van Corneel. • Ook de gemiddelde aantallen bezoekers – zowel per activiteit als per inwoner – zijn bij Corneel lager dan bij de benchmarkpoppodia. • Bij het totaal aan activiteiten en publieksbereik (inclusief niet-muziekprogramma’s en commerciële verhuur) is dit gemiddeld bijna drie keer zoveel als Corneel. • Uit bovenstaande concluderen wij dat de Lelystetters absoluut en relatief gezien minder concertgangers zijn dan de inwoners van de gemeenten waar de benchmarkpoppodia zijn gevestigd. Een van de redenen is waarschijnlijk dat de benchmarkpoppodia gemiddeld een veel grotere zaalcapaciteit hebben (734 tegen 400), waardoor ze een segment grotere acts kunnen krijgen die meer publiek trekken.

Maar ook zou de oorzaak kunnen zijn de samenstelling van de Lelystadse bevolking; onder meer relatief veel gezinnen/inwoners in de lagere sociale inkomens- en opleidingsklassen en meer dan gemiddeld aantal inwoners met een niet-westerse migratieachtergrond. Deze categorieën inwoners zijn in het algemeen geen of beperkt cultuurbezoekers. Zij hebben veelal andere voorkeuren voor muziek en uitgaan dat in het algemeen wordt aangeboden door de reguliere cultuurpodia. Dat schept kansen voor Corneel om deze grote potentiële publieksgroep, die nu nog niet of beperkt komt, met een aangepaste programmering toch binnen te krijgen.

1) de gemiddelden van het aantal bezoekers concerten en dance is bij Corneel inclusief gratis toegang(activiteiten), bij de benchmark- en alle poppodia alleen de betalende bezoekers. De gemiddelden van Corneel liggen dus lager wanneer alleen met de betalende bezoekers wordt gerekend (waarvan dus geen gegevens voorhanden zijn).

| 30

Financiële kengetallen Onderstaande tabel toont de financiële kengetallen van Corneel in vergelijking met de benchmarkpodia. Financiële kerngegevens

Corneel

Benchmark

PAS alle podia

Recette per programma-activiteit Programmakosten per programma-activiteit Financieel dekkingsresultaat programma-activiteiten Recette per bezoeker programma-activiteiten Horecaomzet per activiteit (alle activiteiten) Horeca per bezoeker alle activiteiten Exploitatiesubsidie bruto per bezoeker programma-activiteiten Exploitatiesubsidie netto per bezoeker programma-activiteiten Exploitatiesubsidie netto per inwoner

€ 1.971 € 1.842 107% € 9,35 € 1.636 € 8,21 € 33,49 € 26,47 € 5,07

€ 1.404 € 1.191 118% € 10,54 € 1.279 € 8,73 € 25,15 € 12,67 € 3,56

€ 4.612 € 3.544 130% € 14,96 € 2.849 € 9,17 € 11,50 € 5,97 n.b.

Bron: Corneel jaarrekening 2016 en opgave activiteiten en publiek, benchmark- en alle poppodia PAS-systeem 2016, bewerkt en kengetallen van la group. n.b. = niet bekend.

Toelichting bij de tabel • De bruto exploitatiesubsidie is de van de gemeente ontvangen exploitatiesubsidie(s). De netto exploitatiesubsidie is de bruto exploitatiesubsidie(s) minus de huisvestingskosten. Deze netto exploitatiesubsidie is het best vergelijkbaar subsidiekengetal omdat gemeenten in het land zeer verschillend omgaan met de vaststelling van de huur die het poppodium moet betalen; de ene gemeente vraagt geen huur, de andere een heel hoge en financiert die mee in de bruto exploitatiesubsidie. Dat geeft bij de bruto exploitatiesubsidie dus een vertekend beeld, waardoor de vergelijking van de bruto exploitatiesubsidies mank gaat. In de tabel valt het volgende op: • Het kengetal netto exploitatiesubsidie per bezoeker van de eigen culturele programma-activiteiten is bij Corneel meer dan het dubbele van dat bij de benchmarkpoppodia. Dat komt omdat de benchmarkpoppodia, zoals eerder in deze paragraaf vermeld, gemiddeld 1,8 keer zoveel publiek trekken als Corneel, en de netto exploitatiesubsidie per inwoner bij beide ongeveer gelijk is (wat betekent dat het totaalbedrag van de netto exploitatiesubsidies bij Corneel en het gemiddelde van de benchmarkpoppodia ongeveer gelijk zijn – beide hebben immers ongeveer hetzelfde aantal inwoners).

Personeelsformatie Onderstaande tabel geeft de cijfers van de personeelsformatie van Corneel, die van de PAS-benchmark en het gemiddelde van alle PAS-podia. Personeel

Corneel

Benchmark

PAS alle podia

Aantal fte op loonlijst Aantal fte gesubsidieerd Aantal fte ingehuurd Aantal fte overig Totaal fte betaald Aantal fte stagiair(e)s Aantal fte vrijwilligers Totaal fte

4,04 0,00 0,00 0,00 4,04 0,20 3,35 7,59

5,09 0,36 1,68 0,16 7,29 7,04 9,26 23,59

12,85 0,26 4,34 0,30 17,75 3,83 6,32 27,90

Bron: PAS-systeem

In deze tabel valt het volgende op: • Voor de vergelijkbaarheid zou de betaalde personeelsformatie van Corneel moeten worden verhoogd met de fte’s die Kubus in overheadfuncties inzet voor Corneel. Als we deze verhoging relateren aan het bedrag dat Kubus daarvoor doorbelast aan Corneel – in 2017 € 41.000 – dan is dat circa 0,6/0,7 fte. Daarnaast zijn de ingehuurde fte’s van Corneel in PAS niet ingevoerd, dat is circa 0,5/0,6 fte. Het ‘gecorrigeerde’ aantal betaalde fte’s bij Corneel komt dan op circa 5,2. • Deze betaalde personeelsformatie van Corneel lijkt, afgezet tegen het totaal aantal culturele muziekactiviteiten, redelijk in lijn te liggen met de benchmarkpoppodia (gemiddeld 7,29 fte, maar die hebben gemiddeld meer culturele muziekactiviteiten). Als we het echter vergelijken met het totaal aantal activiteiten, dan is de betaalde personeelsformatie van Corneel aan de hoge kant; of die van de benchmarkpoppodia aan de lage kant. Dat laatste zou wellicht voor een deel van de verklaring opgeld kunnen doen, gezien de fors hogere formatie vrijwilligers bij de benchmarkpoppodia (gemiddeld 9,26 fte – dat lijkt erg hoog – tegen de 3,35 fte van Corneel). De benchmarkpoppodia zetten dus waarschijnlijk relatief meer vrijwilligers in op taken dan Corneel.

| 31

• NB: zowel de gemiddelde formatie vrijwilligers als de gemiddelde formatie stagiaires bij de benchmarkpoppodia lijken erg hoog. Dat komt vooral door een van de benchmarkpoppodia – de grootste – dat 30 fte respectievelijk 14 fte heeft opgegeven. Dat is zeer hoog en lijkt niet te kloppen. Uit het PAS-systeem 2016 blijkt verder dat de gemiddelde loonkosten van personeel in loondienst per fte loondienstfuncties bij Corneel € 60.000 zijn, bij de benchmarkpoppodia € 65.000 en bij alle poppodia samen € 59.000. Verder speelt bij deze vergelijking welke CAO aangehouden moet worden; bij Corneel is de CAO Kunsteducatie (voor centra voor de kunsten als Kubus) van toepassing is, en die is ‘duurder’ dan de CAO Poppodia die waarschijnlijk bij de benchmarkpodia van toepassing is. Een voorbeeld van een verschil tussen beide CAO’s is de onregelmatigheidstoeslagen die bij de CAO Kunsteducatie voor zaterdag en zondag worden betaald, en bij de CAO Poppodia niet omdat deze dagen bij poppodia corebusiness zijn . Naast deze loonkosten van personeel in loondienst belaste Kubus intern in 2016 door aan Corneel voor personeelskosten staf en backoffice een bedrag van € 36.000. Zonder daarnaar nader onderzoek te hebben gedaan, lijkt ons dit een reële/niet te hoge doorbelasting.

| 32

Hoofdstuk 4 Inhoudelijk concept

Foto: Beeldkwaliteitsplan mei 2018 van West 8 urban design & landscape architecture BV

| 33

4.1

Inleiding

Met behulp van de contextinformatie die in het vorige hoofdstuk is vermeld, een inventarisatie van behoeften en functies bij verschillende stakeholders en onze expertise en ervaring, stellen we in dit hoofdstuk het inhoudelijk concept op voor de beoogde nieuwe locatie van het poppodium. Deze eerste fase in het vraagstuk is het ontwikkelen van het inhoudelijk concept voor het nieuwe poppodium. Uit dit concept volgen dan in de volgende hoofdstukken de huisvestings-, organisatorische en financiële zaken, conform het adagium ‘form follows function’: eerst de inhoud, en daaruit volgt de vorm (huisvesting en exploitatie inclusief financiën). Per scenario komen hierna de volgende paragrafen met onderdelen aan de orde: 4.2 Legitimatie van een nieuw poppodium voor Lelystad 4.3 Culturele functies en aard en profiel programmering 4.4 Werkgebied, doelgroepen en ambitie publieksbereik 4.5 Samenwerking in de stad 4.6 Horeca 4.7 Commerciële verhuringen 4.8 Locatie 4.9 Configuratie zalen, capaciteit en andere ruimten 4.10 Prognose aantallen activiteiten en bezoekers

4.2

De legitimatie van een nieuw poppodium voor Lelystad

Voordat het inhoudelijk concept kan worden geschetst, is eerst de vraag aan de orde of en zo ja welk poppodium past bij (een gemeente als) Lelystad. Onderstaande verkenningen geven een eerste richting en onderbouwing aan een antwoord dat op deze legitimiteitsvraag moet worden gegeven. Het uiteindelijke antwoord zal moeten worden gegeven nadat alle consequenties zijn meegewogen, zoals ook de investeringsbedragen en de benodigde jaarlijkse exploitatiesubsidie die in de volgende hoofdstukken in beeld zijn gebracht. Maar eerst dus inhoudelijke verkenningen vooraf.

• Het actuele cultuurbeleid van de gemeente Lelystad gaat uit van een breed aanbod van podiumkunsten dat aansluit bij de behoeften van de Lelystadse bevolking. Voor Corneel zou dit vertaald kunnen worden in een programmaaanbod voor niet alleen een nog breder publiek, maar ook voor de specifieke doelgroepen die Corneel nu nog niet of beperkt bezoeken. • In het actuele raadsprogramma 2018-2022 is een mogelijke verplaatsing van Corneel opgenomen naar het te ontwikkelen Theaterkwartier. Dat biedt bij uitstek mogelijkheden voor een nieuw en passend inhoudelijk concept met nieuwe ambities voor het poppodium. • Cultuuraanbod is een belangrijke vestigingsfactor voor potentiële, vooral hoger opgeleide) inwoners, en in hun voetspoor bedrijven en voorzieningen die deze inwoners als doelgroep hebben. Cultuuraanbod heeft een in belang nog steeds toenemende economische spin-off, en maakt de inwoners trots op hun stad. Het maakt de stad bovenal (woon)aantrekkelijk. • Een poppodium is bij uitstek een cultureel en uitgaansmiddel om jongeren te trekken en hen als inwoners aan Lelystad te binden. • Popmuziek is een belangrijk onderdeel van de keten van educatie- en talentontwikkeling.

• In samenwerking met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) is voor een passende gemeentelijke culturele infrastructuur het hierna afgebeelde ringenmodel ontwikkeld; een typologie van het cultuuraanbod van gemeenten naar rato van het aantal inwoners. Op basis van dit ringenmodel wordt Lelystad met circa 77.000 inwoners ingedeeld aan de bovenkant van de ring ’30.00090.000 inwoners’. Het passende cultuuraanbod voor de popmuziekfunctie voor Lelystad zou dan zijn een poppodium met oefenruimten.

| 34

• De beoogde ontwikkeling van het Theaterkwartier past positief in de legitimatievraag voor een nieuwe poppodium. Lelystad heeft weliswaar een behoorlijke culturele infrastructuur, maar ontbeert aantrekkelijke commerciële en horecauitgaansfaciliteiten en is daarmee geen uitgaansstad. De combinatie van cultuur en uitgaan op dezelfde locatie versterkt beide sectoren. De beoogde komst van de (multiplex)bioscoop – veruit de grootste publiekstrekker – is van cruciaal belang voor het welslagen van het Theaterkwartier. Dat geldt ook (in mindere mate) voor het beoogde nieuwe poppodium op deze locatie. Naast zijn primaire (culturele) functie is het poppodium aldaar een trekker voor het hele gebied en bevordert de vestiging van uitgaanshoreca, met name met de dance-activiteiten in de nacht. De concentratie in het Theaterkwartier versterkt voorts de centrumfunctie. Overigens, de naam Theaterkwartier vinden wij minder gelukkig. Waarschijnlijk is het een werktitel, maar het past niet bij de belangrijkste beoogde functie van (samengevat) uitgaan, en klinkt toch wat elitair waardoor mogelijk bezoekers in eerste instantie worden afgeschrikt. Uitgaanskwartier zou beter passen. • Voor een nieuw poppodium moet de stad flink gaan investeren in stenen en inhoud.

Er zouden dan ook flinke maar realistische ambities gesteld mogen en moeten worden aan meer activiteiten, hogere bezoekersaantallen en een breder publieksbereik, en daarmee aan een groter draagvlak onder de bevolking. • Corneel trekt nu zo’n 15.000 bezoeken op de concert-, dance- en overige activiteiten in huis en op locatie. Dat is op basis van landelijke gemiddelden van poppodia in qua inwonersaantal meest met Lelystad vergelijkbare poppodia als laag aan te merken (zie de benchmark in paragraaf 3.8 van het vorige hoofdstuk). Het lijkt er daarmee op dat er in Lelystad een relatief beperkter draagvlak is voor een poppodium. • Het relatief lage aantal bezoeken bij Corneel komt enerzijds omdat er relevant minder activiteiten worden aangeboden. Anderzijds blijft echter ook het gemiddelde bezoek per activiteit achter, vergeleken met (dezelfde) optredens elders in het land. Een belangrijke oorzaak van het lage aantal bezoeken is

| 35

waarschijnlijk de samenstelling van de bevolking in Lelystad; de lage sociale, opleidings- en inkomensklassen zijn meer dan gemiddeld vertegenwoordigd, wat ook geldt voor inwoners met een migratieachtergrond (zie paragraaf 3.5 van het vorige hoofdstuk).

• De in de vorige bullet aangehaalde focusdoelgroepen – uit de lagere klassen en die met een migrantenachtergrond – zijn moeilijk te bereiken en te verleiden. Om hier resultaten te boeken zal een bovenmatige en langdurige inspanning van het nieuwe Corneel nodig zijn.

• Poppodia zijn in het algemeen het meest laagdrempelig van alle podiumkunsten. Mede daardoor trekken zij (relatief) van alle podiumkunsten de meeste bezoekers uit de lagere sociale klassen en inkomensgroepen. Bekende en populaire acts en aanbod in specifieke genres spreken deze groepen het meest aan, en veelal alleen maar dit aanbod. Daarmee is de samenstelling van de bevolking niet alleen een beperking voor Corneel, maar biedt ook kansen voor een groter publieksbereik in het nieuwe poppodium. Om deze kansen te benutten, zal in hoofdlijn additioneel op de huidige programmering een segment grotere en populaire/mainstream (vooral Nederlandse) acts moeten worden aangeboden. Corneel kan dit segment grotere en populaire acts nu niet krijgen door de te beperkte capaciteit. Daarnaast zal er meer en meer specifiek dan nu additioneel in speciale genres als Urban, R&B en Hiphop – concerten en dance, bekend en mainstream – geprogrammeerd kunnen worden voor de(ze) doelgroepen. Verder zou het aantal laagdrempelige dance-activiteiten, deels met vaste formats, verder moeten worden uitgebouwd. Waar nodig zal – gezien deze doelgroep met lage inkomens – een kaartprijs aan de onderkant van het segment kunnen worden ingezet. De programmakansen zijn uiteraard niet alleen voor de genoemde doelgroepen.

De additionele programma’s – met name de grotere mainstream/ populaire acts en mainstream dance – zouden bij uitstek in staat moeten zijn ook een grote groep andere inwoners te verleiden. Vooral hen die nu niet of beperkt Corneel bezoeken. Om dit alles te kunnen realiseren, heeft het nieuwe poppodium een grotere capaciteit nodig dan de 400 van nu. Na de beschrijving in de volgende paragrafen van het nieuwe inhoudelijk concept – mede basis voor de capaciteit – komen we in paragraaf 3.9 terug op welke zaalcapaciteit gewenst.

• De ambities die leiden tot hogere bezoekersaantallen kunnen deels ook worden bereikt met bezoekers van buiten Lelystad. De huidige bezoekers van Corneel komen voor 86% uit Lelystad en slechts 6% komt uit de rest van Flevoland, waarschijnlijk vooral bij de grotere acts (zie paragraaf 3.6). Alleen bij regelmatig groter aanbod – waarvoor de grotere capaciteit nodig is – kan de aantrekkingskracht van het nieuwe Corneel ook reiken tot buiten Lelystad (net als bij de huidige Kubusconcerten). Aangezien het een van de belangrijkste aspecten is om meer grotere acts te boeken, ligt een groter publieksbereik uit de regio buiten Lelystad voor de hand. Daarbij lijkt het realistisch om het primaire werkgebied te beperken tot Lelystad, Dronten (inclusief Swifterband en Biddinghuizen) en Zeewolde om de volgende redenen: – Almere heeft een eigen poppodium met een publiekscapaciteit van 300. Gezien deze kleine en beperkte capaciteit zou het nieuwe Corneel, met een grotere capaciteit dan nu en daardoor grotere acts, zich ook kunnen richten op Almere. Afgezien van het feit dat Almere primair is gericht op Amsterdam, denken wij echter dat het niet de vraag is of, maar wanneer er een groter poppodium in Almere zal komen. Ook heeft KAF in Almere nieuwe ambities op popgebied.

– De Noordoostpolder is primair gericht op Zwolle, waar door de vergroting van poppodium Hedon een paar jaar geleden al het aanbod staat dat het nieuwe Corneel zal kunnen aantrekken, en nog meer en groter. • Binnen de popsector geldt, zoals al eerder vermeld, met name dat het aanbod (de acts) de vraag (het publiek) bepaalt. Een poppodium is vooral een doorgeefluik van lokale, regionale en (inter)nationale acts. In de poppodiumsector is dit adagium ‘aanbod schept vraag’ met name van belang bij grote(re) acts. Is een groter/groot publieksbereik gewenst dan zijn grote(re) en populair(der)e acts nodig. De capaciteit van het poppodium speelt dan een cruciale rol, want

| 36

die is leidend voor de mogelijkheden welk segment aan ‘grootte’ van acts verkregen kan worden. De huidige capaciteit van Corneel valt met 400 bezoekers in de categorie ‘kleine poppodia’. Corneel is met zijn capaciteit inmiddels achterop geraakt door de schaalsprong die de poppodiumsector de afgelopen decennia heeft gemaakt; in de sector zijn de afgelopen decennia veel vervangingsinvesteringen in (veel) grotere nieuwbouwpoppodia en veel nieuwe (aan de schaalsprong aangepaste) poppodia gerealiseerd. Dat werd mede mogelijk gemaakt door met name de forse groei van het potentiële poppubliek en daarmee een fors hoger publieksbereik. Ook vanuit dit oogpunt wordt duidelijk dat de grotere capaciteit nodig is om (weer) concurrerend te worden met vergelijkbare poppodia in de race om aanbod van grotere acts te kunnen krijgen, die essentieel zijn om de gewenste ambities voor een groter publieksbereik in Lelystad te realiseren. • Het potentiële poppubliek is de afgelopen decennia zeer sterk in omvang toegenomen. Vooral omdat de jongeren die voorheen de poppodia bevolkten voor een belangrijk deel niet zijn afgehaakt en de huidige popmuziek er nog steeds in slaagt om de instroom van onderaf – de huidige jongeren – te genereren. De leeftijd van het potentiële poppubliek beweegt zich tegenwoordig tussen 12 en 70 jaar.

De ouder geworden popliefhebber heeft in het algemeen wel bepaalde voorkeuren: bekende acts, in belangrijke mate mainstream, retro/ revival (ook dance), coverbands en een eigentijds poppodium met goede publieksvoorzieningen. Ook om hieraan te kunnen voldoen, is een nieuw poppodium met een grotere capaciteit nodig. • Een groter en eigentijds poppodium met grotere acts en dito imago is een essentiële factor voor een goed popklimaat in een stad. Met name jongeren kunnen zich spiegelen aan deze grotere acts. Dit bevordert de actieve popmuziekbeoefening en bandvorming, waarmee ook de makers meer invulling geven aan een goed popklimaat.

De visie van LAgroup samengevat: de huidige huisvesting van Corneel voldoet niet meer aan de hedendaagse eisen en wensen van zowel artiesten als publiek, mede omdat het gebouw niet als poppodium is gebouwd. Verder is naar onze mening een relatief flinke toename van het thans lage publieksbereik en draagvlak gewenst, en nodig als een nieuw poppodium wordt gebouwd. Zo’n flinke toename van het publieksbereik en draagvlak zal niet voldoende kunnen worden gerealiseerd met het huidige Corneel en met een huidige ‘lage’ zaalcapaciteit van 400 bezoekers. Ook niet wanneer er een verbouwing of renovatie van het huidige Corneel plaatsvindt tot een poppodium met hedendaagse voorzieningen en uitstraling – als dat al kan – of wanneer een nieuw poppodium met dezelfde of iets hogere capaciteit van 400 nieuw wordt gebouwd. Met de huidige (of iets grotere) capaciteit en daarmee met het beperkt beschikbare aanbod van publiekstrekkers, kan Corneel ook het aantal activiteiten niet of nog slechts beperkt uitbreiden. Tenzij genoegen wordt genomen met minder bekende/onbekende acts die een lage(re) publieksopkomst tot gevolg hebben, en daarmee extra financiële verliezen. Een nieuw poppodium met een grotere capaciteit wordt dus gewenst geacht. Dat is nodig om meer activiteiten, grotere acts en een breed maar vooral ook mainstream popmuziekaanbod te realiseren.

Om daarmee een breed/breder en groter publiek en nieuwe doelgroepen die nu nog nauwelijks komen te kunnen bereiken en zo het noodzakelijke draagvlak te vergroten. Een nieuw, ‘fris’ en professioneler poppodium, met een grotere publiekscapaciteit dan de 400 nu en een brede(re) programmering met ook grotere acts voor een breed en groter publiek, zal ongetwijfeld een grotere aantrekkingskracht hebben op het potentiële poppubliek en meer in het algemeen op de inwoners. Een flink groter draagvlak dan de huidige circa 15.000 bezoeken per jaar zal dan binnen bereik liggen.

• Naarmate de acts groter en bekender zijn, hebben ze in het algemeen een betere baten-kostenverhouding voor de zaal. Met een grotere capaciteit wordt het boeken van een segment grotere en bekendere acts dan nu voor het nieuwe Corneel bereikbaar. De categorie grote(re) en bekende(re) acts en een groter en

| 37

breder publiek vormen daarmee de basis onder het verdienmodel van het nieuwe Corneel. • Als we in het algemeen kijken naar gemeenten met een inwonersaantal van 77.000 zoals Lelystad, dan zou een middelgroot poppodium – capaciteit tussen 401 en 999 – passend zijn. De benchmarkpoppodia uit paragraaf 3.8 in het vorige hoofdstuk hebben een gemiddelde capaciteit van 734 bezoekers. • De door ons geïnterviewde stakeholders zijn allemaal positief over een nieuw poppodium, waarbij grotere acts, een ambitie voor het (specifieke) publieksbereik – en dus een grotere capaciteit – als gewenst worden genoemd. • NB: bij het ramen van hogere maar realistische aantallen activiteiten en bezoeken voor het nieuwe Corneel verderop in dit hoofdstuk, houden wij rekening met de kansen en omstandigheden uit de voorgaande bullets.

4.3

Culturele functies en aard en profiel programmering

De volgende culturele functies worden voorgesteld: • poppodium • oefenruimten • cultuureducatie • huis voor de popschool van Kubus. Poppodium Belangrijk is dat de programmering een populair hoofdprofiel krijgt. Het programma-aanbod is daarbij breed, laagdrempelig/mainstream en (redelijk) bekend, in genres die bij deze profilering passen. Door een grotere publiekscapaciteit kan een voor Corneel nieuw segment grotere en dus bekendere acts – bands en dance – worden geboekt. Daarnaast blijft Corneel zich met zijn programma-aanbod aan de instroom- en onderkant ook, maar beperkter, profileren als een podium voor vernieuwing en lokaal/regionaal talent. Met kleinere en nieuwe doorgaans onbekende maar talentvolle/veelbelovende acts, lokaal en regionaal talent en in beperkte mate experimenten, al dan

niet in een bepaald ‘vast’ format. Met genres die gewild zijn en die – voor de publieksbinding die hier belangrijk is – regelmatig kunnen worden geboekt. Binnen deze profilering legt het nieuwe Corneel zijn focus nog meer bij de specifieke doelgroepen die nu nog niet of beperkt komen (zie de vorige paragraaf). Het gaat dan vooral om de genres Urban, R&B, Hiphop (concerten maar met name dance, bekend en mainstream, al dan niet in een ‘vast’ format), bekende Nederlandstalige volksmuziekachtige acts en overig groot/bekend mainstreamaanbod. Er is geen ruimte voor nicheprogrammering waar de potentiële doelgroep – en dus het haalbare aantal bezoeken – beperkt is. Ook geen ruimte is er voor genres waar een regelmatig aanbod niet kan worden gerealiseerd en/of het publieksbereik zeer beperkt is. Met het genoemde programma-aanbod wordt een zo breed mogelijk publiek van alle relevante leeftijden aangesproken. Dat is een grotere potentiële publieksgroep dan nu, vooral door de aantrekkingskracht van de grotere en bekendere acts en de focus op specifieke genres. De frequentie van de programmering moet worden opgevoerd. In 2017 waren er in huis 54 eigen culturele muziekactiviteiten – 31 concerten en 23 dance. Dat is gemiddeld 1,4 keer per week in het seizoen (van circa negen maanden).

Om het additionele programma-aanbod te kunnen faciliteren en een groter publiek te kunnen opbouwen en vasthouden, is het nodig de frequentie van de programmering te verhogen naar gemiddeld rond 2,5 keer per week, ofwel zo’n 90 à 100 concerten en dance per seizoen (van 39 weken). Met mogelijk op de primetime vrijdagen en/of zaterdagen twee programma’s achter elkaar; ’s avonds een concert, vanaf 23.00 uur tot ’s nachts 4.00 uur dance. Met name voor het dancesegment is het belangrijk dat het nieuwe poppodium ‘middenin’ het uitgaansgebied wordt gevestigd. De nieuwe programmering zal waarschijnlijk te maken krijgen met een aanloopperiode, zeker bij het programma-aanbod waar publiek moet worden bereikt dat tot heden niet of beperkt komt. Vanaf de opening van het nieuwe Corneel moeten de grotere acts binnen dit programma-aanbod extra geboekt worden om direct

| 38

naam te maken. De aanloopperiode vergt een investering in extra programmabudget. Naast de hiervoor genoemde programmering in eigen huis continueert het nieuwe Corneel de programmering op locatie, tenzij die straks beter past in het eigen nieuwe huis. Samen met Agora Theaters kunnen bands uit het clubcircuitnetwerk van Corneel – een ander popnetwerk dan dat van de theaters – naar Lelystad worden gehaald die te groot zijn voor de (verhoogde) capaciteit van Corneel en waarbij een zitomgeving gewenst of mogelijk is. Agora heeft in de grote zaal met 750 zitplaatsen. De beschikbare stazaal van Agora zal hiervoor niet gebruikt worden omdat de capaciteit van deze zaal en die van de nieuwe popzaal van Corneel elkaar niet veel zullen ontlopen, en de betreffende acts dan in Corneel staan. Deze samenwerking met Agora is recent tot stand gekomen en vooralsnog een enkele keer in de praktijk gebracht. Intensivering is gewenst, maar het aanbod van acts die hiervoor geschikt zijn – veelal buitenlandse bands – is zeer schaars en de concurrentie tussen podia dus groot. Oefenruimten Voor zover wij kunnen nagaan zouden er naast de twee oefenruimten van het huidige Corneel nog zes oefenruimten in Lelystad zijn. Die ruimtes bevinden zich enigszins ‘onder de radar’, bijvoorbeeld in bedrijfspanden, en zijn waarschijnlijk oorspronkelijk niet bestemd voor oefenruimten.

De huur van een oefenruimte in Corneel is € 65,00 per maand, waarvoor op abonnement een dagdeel per week kan worden gerepeteerd (een los dagdeel kost per keer € 22,50). Ondanks deze toch lage huurprijs is de bezettingsgraad van de huidige twee Corneeloefenruimten erg laag, nl. minder dan 20%. Daarnaast huurt Kubus de oefenruimten één dagdeel per week voor zijn popschool (de overige lesactiviteiten van de popschool vinden plaats in het Kubusgebouw). Verder is het aantal bands in Lelystad beperkt: een globale schatting van Corneel stopt bij 20 à 25. Op basis van deze huidige realiteit zou er voor oefenruimte in het nieuwe poppodium niet voldoende markt zijn. Toch zouden we toekomstgericht en met ambities willen pleiten voor (handhaving van) twee oefenruimten in het nieuwe

poppodium. De popschool van Kubus zou meer kunnen gaan huren – wij verwijzen naar de paragrafen 3.6 en 3.10 waarin wordt voorgesteld om de popschool van Kubus in zijn geheel te huisvesten in het nieuwe poppodium. Daarnaast wordt met het nieuwe poppodium ook beoogd het thans beperkte popklimaat in Lelystad te bevorderen, wat zich op termijn ook zou kunnen uiten in meer vraag naar oefenruimten. Voorwaarde is dat de oefenruimten van professionele kwaliteit zijn, toereikende faciliteiten hebben en betaalbaar zijn. Met dit selling point kan de concurrentie worden aangegaan met de oefenruimten ‘onder de radar’. Cultuureducatie Een beperkt programma van cultuureducatie popmuziek kan worden aangeboden aan het voortgezet onderwijs (VO) in Lelystad. Het primair onderwijs (PO) leent zich minder voor cultuureducatie popmuziek. Wij adviseren in de markt te onderzoeken of er voorbeelden zijn van producten die mogelijk kunnen worden ingekocht. Anders kan worden gedacht aan eenvoudige popeducatieproducten die ontwikkeld worden in samenwerking met Kubus, specialist op het gebied van cultuureducatie. Bijvoorbeeld een jaarlijks bezoek aan het poppodium met een rondleiding en presentaties van bijvoorbeeld de techniek. Of een jaarlijks speciaal voor bepaalde klassen te organiseren concert gecombineerd met een inleiding door de artiesten. Cultuureducatie is een arbeidsintensief onderdeel.

En het zelf ontwikkelen van producten vergt daarmee budget. Het nieuwe poppodium met een toch beperkte professionele kernformatie kan deze educatiefunctie daarom slechts beperkt uitoefenen. Financieel zou deze functie budgetneutraal moeten zijn, inclusief bijdragen van de scholen (die daarvoor rijksbudget hebben) en eventueel fondsen en projectsubsidies. Huis voor de popschool van Kubus (optioneel) Feitelijk geen culturele functie van Corneel, maar een samenwerkingspartner en huurder/medebewoner in het nieuwe popgebouw. De popschool van Kubus zou naast de huidige periodieke bandpresentaties en huur van oefenruimten in Corneel, zijn ‘huis’ kunnen hebben in het poppodium, dichtbij het vuur. Het gaat dan om een deel van de popschool, met name de bands

| 39

en mogelijk individuele cursisten met versterkte muziekinstrumenten. Daar kunnen popcursisten/bandleden/bands motivatie en inspiratie opdoen door zich te spiegelen aan de regulier oefenende en optredende (semiprofessionele) bands. Dit aspect zal ook de deelname van nieuwe cursisten aan de popschool kunnen bevorderen, met meer Lelystadse bands en een beter popklimaat tot gevolg. De repetities van de popbands van de popschool Kubus vinden ook plaats op middagen door de week. Dat zijn voor de regulier oefenende (amateur of semiprofessionele) popbands incourante tijdstippen. Er wordt daardoor dus nauwelijks met elkaar geconcurreerd om ruimte en tijd in de oefenruimten. Bovendien zorgen de popschoolbands ervoor dat de incourante tijden toch (deels) worden gevuld, en een hogere bezetting van de oefenruimten binnen bereik ligt. Het huis voor de popschool van Kubus in het nieuwe poppodium vergt geen extra investeringen in de zaal of voor extra oefenruimten. Wel zullen als de popschool Kubus – naast medegebruik van de oefenruimten – in het nieuwe popgebouw wordt ondergebracht, de leslokalen, een gezamenlijke ‘huiskamer’ en opslagfaciliteiten in het gebouw van het poppodium moeten worden gerealiseerd.

Bij de uitwerking van het concept in ruimtelijke en financiële consequenties verderop in dit rapport hebben wij er geen rekening mee gehouden dat de popschool van Kubus in het nieuwe popgebouw wordt ondergebracht.

4.4

Werkgebied en doelgroepen

Een werkgebied is het gebied waarvan je de inwoners met marketing en publiciteit wilt bereiken en wil ontvangen in het poppodium. Bij 4.2 over de legitimatie van een nieuwe poppodium voor Lelystad hebben we argumenten aangehaald over het werkgebied en de doelgroepen. Daar is het volgende werkgebied gedefinieerd : • gemeente Lelystad • gemeente Dronten, inclusief Swifterband en Biddinghuizen

• gemeente Zeewolde. De inwoners daarvan zijn weliswaar primair gericht op Harderwijk en Almere, maar daar zijn geen, respectievelijk geen grotere, poppodia. In Hilversum is wel een groter poppodium, maar Hilversum is verder weg dan Lelystad. Totaal is dit een werkgebied met 140.000 inwoners. Binnen de gemeenten Dronten en Zeewolde is geen poppodium. Binnen dit werkgebied zijn de primaire doelgroepen voor de podiumactiviteiten van het nieuwe Corneel: • het brede publiek in Lelystad – 77.000 inwoners – vanaf circa 15 jaar. Door de beoogde schaalsprong in aantallen activiteiten en publiek is dit een potentieel grotere doelgroep dan nu voor de huidige Corneelprogrammering geldt; • het brede publiek van de gemeenten Dronten en Zeewolde – totaal 63.000 inwoners die Corneel nu niet of nauwelijks bezoeken – vanaf circa 15 jaar met de focus op potentiële bezoekers vanaf 20 jaar en de wat ouderen. Door de schaalsprong in programmering is er een goede kans dat dit deel zal worden bereikt, met name door de mainstream grotere en bekendere acts; • de scholieren van het VO-onderwijs en mogelijk ook PO, in Lelystad; • bedrijven in Lelystad voor zakelijke verhuringen.

4.5

Samenwerking in de stad

De belangrijkste samenwerkingspartners van het nieuwe Corneel zijn de organisaties die we hieronder noemen. Daarbij is aangetekend dat Corneel ook nu al met verschillende van deze partners samenwerkt. Veel potentiële partners op het gebied van de corebusiness popmuziek van Corneel zijn er niet in Lelystad (zie paragraaf 3.7 van het vorige hoofdstuk), maar mogelijk is intensivering of aanpassing van de samenwerking nodig/gewenst door nieuwe en verhoogde ambities. • De lokale culturele en commerciële organisaties die ook popconcerten organiseren, voor de nodige afstemming en mogelijke samenwerking (bestaand). Dit zijn deels al bestaande samenwerkingsverbanden. • Agora Theater: zoals nagenoeg ieder theater biedt Agora Theater theaterpopconcerten aan. Dit zijn populair geprofileerde Nederlandse mainstream pop-

| 40

•

•

•

•

•

•

bands die in een theater- en zitomgeving willen optreden. Ze trekken een breed, vooral wat ouder publiek aan. Agora zou met gebruik van de popkennis van Corneel in samenwerking deze categorie popbands kunnen boeken. Door de gezamenlijke kennisbundeling en publiciteit kunnen mogelijk betere resultaten worden gerealiseerd. Agora Theater: bands uit het clubcircuitnetwerk van Corneel die daar te groot voor zijn en een zitomgeving vragen, presenteren in Agora. Zie verder paragraaf 3.3 over culturele functies en programmering eerder in dit hoofdstuk. Het bestaande samenwerkingsverband van Kubus, bibliotheek, Agora Theater en Corneel binnen de Stichting Cultuur voor Lelystad: onder meer om samen als co-createur en/of coproducent activiteiten, festivals en andere evenementen voor de stad te bieden, waaronder LelySTART. Kubus: voor de popschool en de popcultuureducatie voor het onderwijs. Een bestaand, maar te intensiveren samenwerkingsverband. Voor de samenwerking met de popschool, zie ook paragraaf 3.3 eerder in dit hoofdstuk. De poppodia in Flevoland: voor de nodige afstemming van de programmering om zoveel mogelijk te voorkomen dat er gelijktijdig programma’s voor dezelfde publieksgroep zijn in Flevoland.

Regionale en landelijke muziekscenes, met name in de dancesector en de focusgenres: om samen programma’s en formats te ontwikkelen of die te boeken, en vooral ook om samen de doelgroep te benaderen die deze scenes als geen ander kennen. Lokale muziekscenes zijn er niet. Het provinciale Centrum voor Amateurkunst CAF: over provinciale popzaken. Bestaand verband.

4.6

Horeca

De horeca is de belangrijkste ondersteunende faciliteit van het poppodium. Niet alleen financieel, maar ook inhoudelijk is horeca een noodzakelijke functie. Zoals gebruikelijk is er horeca-uitgifte in de popzaal zelf. Verder is een apart café annex kleine zaal gewenst. Dit maakt het poppodium extra aantrekkelijk: er kunnen (al dan niet gratis toegankelijke) kleinere optredens plaatsvinden van acts in het segment (instroom- en onderkant), voor dance-activiteiten kan het dienen als break-outruimte

en de caféfunctie bevordert de verblijfsduur van bezoekers (vooraf en achteraf). Het café/kleine zaal zou in principe gratis toegankelijk moeten zijn, tenzij er een betaalde activiteit is. Het café ligt daarom vóór de ticketcontrole van de popzaal. Een zelfstandig café – dat wil zeggen ook gericht op derden/niet-bezoekers van de activiteiten, met reguliere openingstijden als bij cafés gebruikelijk en geëxploiteerd door Corneel – wordt niet voorgestaan. Dit zal niet rendabel zijn, uitgaande van de huidige praktijk van aanbod van en vraag naar cafés in Lelystad. Maar het is de bedoeling dat dit gaat veranderen bij realisatie van de culturele en uitgaansfuncties in het Theaterkwartier. Als dit zich positief ontwikkelt, kunnen er alsnog kansen zijn voor een concurrerend en rendabel zelfstandig café van Corneel. Met bijvoorbeeld een zomerterras als de locatie zich daarvoor leent of als de beoogde horeca in het Theaterkwartier zich positief ontwikkelt. Dan kan het café ook dienen voor de oefenruimtefunctie. Om optimaal te kunnen functioneren heeft het nieuwe poppodium, net als nu, een volledige horecavergunning nodig, dus zonder specifieke beperkingen ten opzichte van de reguliere horeca en met nachtelijke openingstijden voor de dancefunctie (tot 04.00 uur op vrijdag en zaterdag).

Binnen de landelijke horecawet zijn er geen beperkingen om gesubsidieerde instellingen een volledige horecavergunning te verlenen, mits er marktprijzen worden aangehouden.

4.7

Commerciële verhuringen

Definitie Onder verhuringen verstaan we besloten activiteiten van zowel commerciële bedrijven als sociaal-culturele en maatschappelijke instellingen. Niet onder verhuringen vallen activiteiten als concerten en dance die – al dan niet in samenwerking met het nieuwe poppodium– door derden worden georganiseerd en openbaar toegankelijk zijn. Dit zijn ‘eigen’ activiteiten van Corneel – vallende onder de concerten, dance of overige podiumactiviteiten – omdat het poppodium zich hiermee in het openbaar tot het publiek richt en het imago van het poppodium in het geding kan zijn.

| 41

Verhuurpotentie en exploitatie In de huidige situatie is de zaalverhuur in Corneel zeer beperkt – in 2017 twee keer met een kleine 400 bezoeken (zie paragraaf 3.6 over de status quo). Dit komt omdat de binnenkomende verhuringen veelal plaatsvindende in de (beter geschikte) verhuurruimten en -faciliteiten bij ‘moeder’ Kubus. Corneel zelf voert geen acquisitie. De verhuurfunctie in het nieuwe popgebouw lift mee op de ‘bestaande’ ruimten die voor de andere functies worden gebouwd en gebruikt. De verhuur draagt daarmee zonder noemenswaardige extra investeringen bij aan het optimaliseren van de benuttingsgraad van het nieuwe popgebouw. Het belangrijkste doel van deze verhuurfunctie is om er geld mee te verdienen. Een fortuin zal niet mogelijk zijn, maar wel een bijdrage aan de financiële dekking van de culturele functies. Een popzaal is beperkt verhuurbaar gezien zijn aard en staplaatsen, maar is wel geschikt voor specifieke zakelijke bijeenkomsten, en feesten en partijen. Het beoogde café/kleine zaal is verder een goede verhuurfaciliteit voor kleinere (zakelijke) bijeenkomsten als presentaties, recepties, lezingen. Marktonderzoek naar verhuuraccommodaties in Lelystad valt buiten de kaders van ons onderzoek, maar met een korte en globale research op internet lijkt het er niet op dat de aanbodmarkt van verhuurlocaties is overvoerd.

Op basis daarvan zou er dus ruimte zijn in de markt. Gezien de beschikbaar komende verhuurruimten en -faciliteiten in het nieuwe gebouw is het zinvol om de acquisitie primair te concentreren op kleinere zakelijke bijeenkomsten, presentaties en recepties in het café/kleine zaal, en op besloten (school)feesten en partijen in de popzaal. Het is gewenst om bij verhuur aan commerciële en grotere professionele organisaties met betaald horecapersoneel (oproepcontracten) te werken, omdat kwaliteit en professionaliteit belangrijke criteria zijn in deze concurrerende markt. Bij verhuringen aan andere sociaal-culturele en maatschappelijke organisaties zouden als mogelijk en wenselijk vrijwilligers kunnen worden ingezet.

Om de financieel gedreven functie van verhuringen optimaal te kunnen exploiteren, is ook – net als bij de horeca – hiervoor een volledige (horeca)vergunning zonder specifieke beperkingen nodig.

4.8

Locatie

Het nieuwe popgebouw van Corneel is in het Beeldkwaliteitsplan van juni 2018 gesitueerd in de Theaterstraat. Wij vinden deze locatie niet voldoende geschikt en niet voldoende recht doen aan de voor het (welslagen van het) Theaterkwartier zo belangrijke functie poppodium. Want het popodium wordt gepositioneerd op een toch wat achterafplek ten opzichte van het ‘centrum’ van het Theaterkwartier; niet direct aan het nieuw te formeren horecaplein, en afgewend van de bioscoop, het Agorahof met (nieuwe) horeca en van Theater en het Agora Theater. Bovendien gelegen naast en tegenover de voor de beleving minder gunstige en van buitenaf ‘doodse’ parkeergarage en het fietspakhuis, en schuin tegenover (nieuwe) woningen (waarmee overlast op de loer ligt). Het nieuwe poppodium van Corneel verdient een betere locatie voor een zo’n belangrijke functie in het Theaterkwartier. Niet alleen voor zichzelf, maar dus vooral ook voor het (welslagen van het) Theaterkwartier. Die betere en beste locatie voor het poppodium is wat ons betreft de hoeklocatie van het nieuwe horecaplein/ Agorahof. Hiermee ontstaat een echt kwartier, omsloten door de bioscoop, het theater, horeca en het poppodium, die alle bij en recht tegenover elkaar liggen.

In het beeldkwaliteitsplan is het niet vermeld, maar wij gaan ervan uit dat er naast horeca in de nieuwbouw tegen de achterwand van Agora Theater, ook horeca wordt bevorderd aan het aanliggende plein van het Agorahof, bijvoorbeeld naast de door ons geadviseerde alternatieve locatie voor het poppodium.

4.9

Configuratie zalen, capaciteit en andere ruimten

De popzaal In paragraaf 3.1 over de legitimatie van een nieuw poppodium voor Lelystad hebben we uitgebreid, en met argumenten omkleed, betoogd dat voor het nieuwe Corneel een grotere publiekscapaciteit dan de huidige 400 gewenst is. Omdat

| 42

ambities passen bij de flinke investering die voorligt. Met name de ambitie voor een in onze ogen noodzakelijk flink groter publieksbereik en meer draagvlak dan nu, wat alleen kan worden gerealiseerd met deze grotere capaciteit. Een popzaal met een capaciteit van 600-650 staplaatsen is nodig om de hand te kunnen leggen op het segment grotere en bekendere acts. Corneel kan dit segment nu niet krijgen door de te beperkte capaciteit. Met name dit segment grotere acts is in staat het gewenste flink hogere aantal bezoekers op de been te brengen. Een behoorlijk lagere zaalcapaciteit van 600-650 bezoekers betekent minder grotere en minder bekende acts met een meer dan evenredig lager totaal publieksbereik als gevolg. Bovendien worden de investeringskosten er niet evenredig minder door. Een opdeling van de popzaal in een zaalvloer en een balkon is nodig om te voorkomen dat bij lage(re) bezoekersaantallen de zaal als ‘leeg’ aanvoelt. Bij een totaalcapaciteit van 600-650 staplaatsen zou de opdeling 400/200 - 400/250 moeten zijn. Als er bijvoorbeeld 125/150 bezoekers zijn op een programma dan is het balkon dicht, en is de zaalvloer nog redelijk gevuld. Programma’s die minder dan 125/150 bezoekers trekken, kunnen dan in het hierna te noemen café/kleine zaal worden gehouden.

Door de grotere capaciteit kunnen de grotere acts, waarvoor nu naar Kubus moet worden uitgeweken, straks optreden in het nieuwe poppodium.

Het ‘huis’ voor de popschool (optioneel) De popschool heeft behoefte aan een ‘huiskamer’, leslokalen, opslagfaciliteiten en maakt mede gebruik van de twee oefenruimten die ook voor verhuur aan popbands zijn voorzien. Met de vestiging van de popschool Kubus in het nieuwe popgebouw hebben wij geen rekening gehouden bij de uitwerking in ruimtelijke en financiële consequenties in de paragrafen hierna. Overige ruimten Buiten de al genoemde twee oefenruimten en de gebruikelijke publieksruimten als entree en garderobe, dienstruimten, kantoren en backstagevoorzieningen zijn er geen andere ruimten nodig.

Het café/kleine zaal Voor het gecombineerde café en kleine zaal is een capaciteit van 40/50 zitplaatsen of 125/150 staplaatsen een goede maat. Voor de programma’s in het café/kleine zaal is een kleiner (demontabel) podium nodig, en uiteraard toereikende geluid- en lichtinstallaties en andere technische faciliteiten. Het café/kleine zaal is gelegen aan de voorzijde van het popgebouw, functioneert tevens als entreeruimte voor het poppodium en is van buiten optimaal zichtbaar gesitueerd aan de glazen gevel van het popgebouw. Oefenruimten Net als nu komen in het nieuwe poppodium twee oefenruimten, voor externe verhuur en voor medegebruik door de popschool van Kubus.

| 43

4.10 Prognose aantallen activiteiten en bezoeken In de tabel hieronder zijn onze prognoses van de aantallen activiteiten en bezoekers opgenomen. Deze ramingen zijn gebaseerd op het in de vorige paragrafen beschreven inhoudelijk concept.

Poppodium Corneel Lelystad | aantallen activiteiten en bezoeken

Soort activiteiten Concerten