Document · PDF

CONCEPT Accountantsverslag 2023 gemeente Lelystad v 27 mei 2024

Raadsvergadering 2 juli 2024, gemeente LelystadBij agendapunt: 24.208 Vaststellen Definitieve jaarstukken 2023 en reactie op bevindingen accountantscontrole13.968 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

CONCEPT. Openstaande punten: • Afwikkeling controle grondexploitaties (oranje gemarkeerd, mogelijk nog bedrag in de foutenevaluatie) • Afwikkeling controle sociaal domein (geen bijzonderheden verwacht) • Bepalen definitieve afwijking EU-aanbestedingen (geel gemarkeerd, impact op de rechtmatigheidsverantwoording vh College) • Rechtmatigheidsverantwoording (onder handen) • Blauwe bedragen/ kengetallen aanpassen o.b.v. de definitieve jaarstukken (is nu o.b.v. eerste concept) • Formele aspecten (LOR, gebeurtenissen na balansdatum etc.) • Senior reviews

Accountantsverslag 2023 Gemeente Lelystad, mei 2024

Deloitte Accountants B.V. Robonsbosweg 5 1816 MK Alkmaar Postbus 270 1800 AG Alkmaar Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9704 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Lelystad Postbus 91 8200 AB LELYSTAD Onderwerp Accountantsverslag 2023 Datum mei 2024 Ons kenmerk GEM00950 Behandeld door L. (Larissa) Schenkel MSc RA LSchenkel@deloitte.nl Senior manager N.R. (Niels) Fritz RA NFritz@deloitte.nl Partner

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2023 van de gemeente Lelystad. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2023 van de gemeente Lelystad. De jaarrekening 2023 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Lelystad. Bij deze jaarrekening zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken voor het getrouwe beeld. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging gedateerd d.d. 17-10-2023 en met ons auditplan, dat op 11-102023 is besproken in uw Commissie van de Rekening. Wij hebben het concept van dit accountantsverslag besproken een afvaardiging van medewerkers van Team Concernadvies, de concerncontroller en de portefeuillehouder financiën. Graag lichten wij dit rapport ook toe aan de Commissie van de Rekening tijdens de vergadering d.d. 03-062024.

Tot slot danken wij uw medewerkers van de ambtelijke organisatie, en de medewerkers van Team Concernadvies in het bijzonder, voor het op een constructieve wijze en op basis van een prettige samenwerking verlopen controleproces. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

N.R. Fritz RA Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Inhoudsopgave Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

• Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

• Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Bevindingen jaarrekening

• De financiële positie van uw gemeente

• Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Interne beheersing

• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Bijlagen

• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

• Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

• Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023

• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

Accountantsverslag 2023

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Accountantsverslag 2023

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole In dit hoofdstuk zijn de kernpunten van de jaarrekeningcontrole overzichtelijk weergegeven. Deze kernpunten lichten wij in het vervolg van dit accountantsverslag nader toe. De onderwerpen linken dan ook door naar de verdiepende teksten en zijn te raadplegen door op de categorie of het onderwerp te klikken. Categorie

Onderwerp

Algemeen

1. Controleverklaring

1. We verstrekken een goedkeurende controleverklaring bij de jaarstukken 2023.

2. Rechtmatigheid

2. Het college heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording rechtmatigheidsfouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens. Ten aanzien van het begrotingscriterium zijn alle begrotingsoverschrijdingen op grond van de bepalingen van artikel 13 uit de Financiële Verordening Gemeente Lelystad als acceptabel aan te merken.

1. Financiële positie

1. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2023 bedraagt € 2,4 miljoen voordelig. Per saldo is gedurende het jaar € 17,7 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2023 circa € 20,1 miljoen voordelig bedraagt. De vermogenspositie ultimo 2023 (€ 128,7 miljoen) is hierdoor toegenomen ten opzichte van 2022 (€ 126,3 miljoen).

Financiën

2. Kengetallen

Observatie en/of aanbeveling

2. Op basis van de kengetallen is de financiële positie evenwichtig en gezond.

Europese aanbestedingen

1. Uitkomsten

1. Het bedrag aan onrechtmatigheden Europese aanbestedingen over 2023 van € XX miljoen heeft voor een groot deel betrekking op fouten in de naleving van de aanbestedingsregels die in voorgaande jaren zijn gemaakt, en waarvan de bestedingen nog doorlopen in het huidige boekjaar. Nieuwe onrechtmatige beheershandelingen houden verband met extra werkzaamheden ten aanzien van de opvang van vluchtelingen waar niet tijdig een Europese aanbestedingsprocedure voor is opgestart.

Sociaal domein

1. Beheersing Wmo

1. De verantwoorde bestedingen zorg in natura Wet Maatschappelijke Ondersteuning vanuit de zorgaanbieders waren eenvoudig aan te sluiten op de financiële administratie. Er is geen sprake van resterende fouten of onzekerheden groter dan de rapporteringstolerantie ten aanzien van de Wmo.

2. Beheersing Jeugdwet

Grondexploitatie

2. Met ingang van 1 januari 2023 is de financieringssystematiek van de regionaal ingekochte jeugdzorg gewijzigd. De taakgerichte bekostigingsvariant (lumpsum) is omgezet in een inspanningsgerichte variant (P*Q). De gemeente heeft – in verband met het ontbreken van historische informatie over inspanningsgerichte jeugdzorg – middels data-analyse een inschatting gemaakt van de nog te ontvangen declaraties in 2024 over 2023 en hiervoor een last in de jaarrekening 2023 opgenomen.

1. Schattingen

1. De grondexploitaties zijn getrouw weergegeven blijkens onze controlewerkzaamheden. AANVULLEN/AANPASSEN NA AFRONDING WERKZAAMHEDEN REA-ONDERZOEK.

2. Resultaat

2. Gemeente Lelystad heeft haar voorziening voor verwachte verliezen geactualiseerd en in overeenstemming gebracht met de verwachte negatieve resultaten per grondexploitatie. Voor winstgevende complexen is op basis van de POC-methode in 2023 winst verantwoord. 3. In 2022 heeft de gemeente gronden verkocht waarbij in de verkoopovereenkomsten ontbindende voorwaarden zijn opgenomen in verband met het wijzigen van bestemmingsplannen. Deze wijzigingen zijn op 17 oktober 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Een derde partij heeft echter beroep ingesteld tegen dit besluit bij de Raad van State waardoor de wijziging van de bestemmingsplannen nog niet onherroepelijk is. Bij het bepalen van de winstname is een inschatting gemaakt van het mogelijke financiële risico dat de ontbindende voorwaarden uit de overeenkomsten in werking treden. In de jaarrekening 2023 is een toelichting opgenomen waaruit blijkt binnen welke grondexploitaties en voor welk bedrag grondverkopen zijn gerealiseerd met ontbindende voorwaarden die de gemeente nog moet nakomen.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole

Accountantsverslag 2023

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid

Rechtmatigheid

Welke verbeteringen zien wij?

•

Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken voor het getrouwe beeld van de jaarrekening, inclusief de daarin opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van het college.

•

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 4.800.000 respectievelijk € 14.400.000.

•

Naast onze opdrachtbevestiging zijn het Bado en de controleverordening dat door uw raad is vastgesteld d.d. 27 juni 2023 bepalend (geweest) voor onze controle.

•

Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.

•

Het college van B&W heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording fouten en onduidelijkheden gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens.

•

In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de bevindingen groter dan de rapporteringstolerantie toegelicht door het college.

•

De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens voor fouten bedraagt € 5.000.000 respectievelijk € 150.000.

•

Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken waaruit geen materiële tekortkomingen zijn gebleken.

•

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.

Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd: •

Welke aandachtspunten zien wij?

Eind 2021 is de gemeente overgestapt naar een nieuwe applicatie voor het berekenen en opleggen van de gemeentelijke belastingen. Als gevolg van de migratie en diverse hick-ups in het systeem hebben de aansluitwerkzaamheden ten aanzien van de belastingopbrengsten bij de jaarrekeningcontrole 2022 veel tijd in beslag genomen en heeft deze controle destijds een lange doorlooptijd gekend. Door het oplossen van de hick-ups in het systeem in 2023 en door goed voorbereidende werkzaamheden van uw medewerkers, is de controle van de belastingopbrengsten soepel verlopen en is de controle-intensiteit nagenoeg gelijk aan het niveau van voor de migratie.

Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: •

In het door de gemeenteraad vastgestelde Grondbeleid, grondprijsbeleid en uitgiftebeleid Lelystad 2019 is opgenomen dat overeengekomen verkoopprijzen tot aan de datum van notariële levering van de grond per maand worden geïndexeerd met 1,5% op jaarbasis. Bij de controle op de grondverkopen grondexploitaties hebben wij geconstateerd dat de overeengekomen verkoopprijzen in de verkoopovereenkomsten niet altijd tot moment van levering worden geïndexeerd waardoor de opbrengstverantwoording ten aanzien van de indexaties niet volledig is. Overigens is deze indexatie veelal van geringe omvang in relatie tot de totale verkoopprijs. Ook leiden de verschillen in indexatie niet tot verschillen boven onze rapporteringstolerantie. Wel adviseren wij bij verkoop kritischer te bekijken of indexatie juist is berekend en volledig is doorberekend in de verkoopprijs om te voorkomen dat te weinig opbrengsten worden berekend.

•

De controle van de SiSa-bijlage heeft een langere doorlooptijd gekend dan vooraf gepland en was ook langer in vergelijking met voorgaande jaren. Dit komt enerzijds door een toename in het aantal regelingen waarover de gemeente verantwoording dient af te leggen via de SiSa-bijlage en anderzijds door een knelpunt in de ambtelijke planning waardoor de oplevering van het balansdossier niet volledig was in de periode waarin wij capaciteit hadden gepland. Overigens is gedurende 2023 de ambtelijke ondersteuning op het subsidiebureau uitgebreid. Wij gaan met de ambtelijke organisatie in overleg om voor de controle van boekjaar 2024 wederom te komen tot een realistische planning van de controle van de SiSa-bijlage.

•

Op 18 januari 2024 is de bestuursovereenkomst ondertekend voor de bouw van circa 15.000 woningen in het deelproject ZuiderC. Dit deelproject is onderdeel van de forse woningbouwopgave in de stad. Deze grootschalige locatie is bijzonder, omdat het Rijk eigenaar van de gronden is en dit project voor gemeente Lelystad een faciliterende grondexploitatie wordt. Wij adviseren het college om kritisch te kijken naar de beheersing van de governance van deze toekomstige grote grondexploitatie. Aangezien dit geen actieve grondexploitatie betreft per 31-12-2023, heeft dit verder geen impact op de jaarstukken 2023.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Europese aanbestedingen

•

In de rechtmatigheidsverantwoording 2023 is opgenomen dat de onrechtmatigheden ten aanzien van de Europese aanbestedingen € XX miljoen (2022: € 0,2 miljoen) zijn. De rechtmatigheidsafwijkingen zijn juist en volledig in de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. De rechtmatigheidsafwijking geeft op dit onderdeel een getrouwe weergave van de werkelijkheid, waardoor er voor de EU-aanbestedingen geen fouten of onzekerheden meewegen in ons getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening.

•

In de managementletter 2023 d.d. 13 december 2023 hebben wij toegelicht welke maatregelen uw medewerkers hebben getroffen om de naleving van de interne- en Europese aanbestedingsregels beter te borgen en aanbestedingsafwijkingen verder terug te dringen. Het bedrag aan onrechtmatigheden over 2023 van € XX miljoen heeft voor een groot deel betrekking op onrechtmatige beheershandelingen in de naleving van de aanbestedingsregels die in voorgaande jaren zijn gemaakt, en waarvan de bestedingen nog doorlopen in het huidige boekjaar. Nieuwe onrechtmatige beheershandelingen in 2023 houden verband met extra werkzaamheden ten aanzien van de opvang van vluchtelingen waar niet tijdig een Europese aanbestedingsprocedure voor is opgestart.

Sociaal domein – zorg in natura regionaal ingekochte jeugdzorg

•

Vanaf 1 januari 2023 is niet langer sprake van een taakgerichte bekostigingsvariant, maar is overgestapt naar een inspanningsgerichte uitvoeringsvariant (P*Q). In tegenstelling tot eerdere jaren – waarbij de bevoorschotting en afrekening van het lumpsumbudget via gemeente Almere verliep – declareren de zorgaanbieders de zorg die aan Lelystadse cliënten is geleverd direct bij de gemeente Lelystad. De processen van indienen en betalen van declaraties en de hieraan gerelateerde interne-beheersmaatregelen zijn verder gelijk aan de jeugdhulpvoorzieningen die de gemeente reeds sinds 2015 lokaal inkoopt. De gemeente heeft – in verband met het ontbreken van historische informatie – middels data-analyse een inschatting gemaakt van de nog te ontvangen declaraties in 2024 over 2023. Het controleproces is ondanks de wijziging van de financieringssystematiek en verantwoording soepel verlopen. De Jeugdzorg via de Aankoopcentrale Flevoland bestaat met ingang van 1 januari 2023 met name verstrekte subsidies ten aanzien van de Jeugdwet en de afwikkeling van declaraties met betrekking tot regionaal ingekochte jeugdzorg over oude jaren.

Waardering schoolgebouw Rietlanden

•

Op 6 december 2016 heeft de gemeenteraad Campuszone Noord/ De Rietlanden aangewezen voor de realisatie van woningbouw (huidige naam: Campusgebied Midden). In december 2022 heeft de raad een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld van € 1.000.000 voor het uitvoeren van onderzoeken ten aanzien van de doorontwikkeling van dit gebied. Het voormalig schoolgebouw De Rietlanden die op deze locatie is gevestigd is in eigendom van gemeente Lelystad. Dit pand heeft per 31-12-2023 een boekwaarde van € 1.190.935 en is in de balans verantwoord onder de materiële vaste activa. Wegens toename van vandalisme rondom en in het voormalige schoolgebouw is voor de algemene veiligheid besloten om het pand op korte termijn te slopen. De sloopkosten van het pand zijn dienstbaar aan de toekomstige grondexploitatie zodat woningbouw op deze locatie kan worden gerealiseerd. Aangezien de sloopkosten dienstbaar zijn aan de grondexploitatie, kunnen deze worden gerekend tot de vervaardigingskosten van de bouwgrond. Doordat de gebiedsontwikkeling van het Campusgebied Midden zich nog in de planvormingsfase bevindt, heeft de gemeenteraad op 19 december 2023 een aanvullend krediet beschikbaar gesteld van € 1.935.000 om de sloop van het voormalig schoolgebouw te kunnen bekostigen, voordat de grondexploitatie van het Campusgebied door de raad is vastgesteld.

Het vaststellen van de grondexploitatie Campusgebied Midden door de gemeenteraad staat geagendeerd voor de raadsvergadering van 28 mei 2024. De grondexploitatie heeft op grond van de berekening van de gemeente een verwacht tekort van € 3.845.920. Aangezien de gemeente met het voorgenomen besluit tot sloop van het voormalig schoolgebouw niet langer de intentie heeft om het pand duurzaam te exploiteren, en de directe opbrengstwaarde (€ 0 i.v.m. de sloop) lager is dan de boekwaarde, is sprake van een duurzame waardevermindering van het actief. Deze duurzame waardevermindering (afboeking) kan niet gedekt worden door het resultaat van de toekomstige grondexploitatie aangezien deze op basis van de huidige berekeningen verlieslatend is. Verliezen dienen direct te worden genomen in het jaar waarin deze bekend zijn, waardoor deze duurzame waardevermindering dient te leiden tot een afboeking van het materiële vaste actief. Deze afboeking is niet in de jaarrekening 2023 verwerkt waardoor de materiële vaste activa per 31-12-2023 € 1.190.935 te hoog is gewaardeerd. Deze fout is opgenomen in het overzicht met ongecorrigeerde afwijkingen. Deze afboeking wordt uiteindelijk zichtbaar middels de getroffen verliesvoorziening op de grondexploitatie in de jaarrekening 2024. De afboeking betreft dus een verschuiving tussen boekjaar 2023 en 2024.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Grondexploitatie - algemeen

•

De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). De controle van deze balanspost kent hierdoor een diepgaand karakter waarbij de organisatie op vele aspecten wordt gechallenged. Door de constructieve opstelling van en samenwerking met uw medewerkers van Team Grondzaken hebben wij de controle van de grondexploitatie op een constructieve wijze kunnen afronden.

•

Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2023 versus de schattingen in de jaarrekening 2022 geanalyseerd (‘backtesting’).

•

Gemeente Lelystad heeft haar voorziening voor verwachte verliezen geactualiseerd en in overeenstemming gebracht met de verwachte negatieve resultaten per grondexploitatie. Voor winstgevende complexen is op basis van de POC-methode in 2023 winst verantwoord.

•

Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is. AANVULLEN/AANPASSSEN CONCLUSIE NA REAONDERZOEK

Grondexploitatie – wijziging bestemmingsplannen

•

In 2022 heeft de gemeente binnen de grondexploitatie Flevokust Haven gronden verkocht ter grootte van in totaal circa 55 hectare waarbij in de verkoopovereenkomsten ontbindende voorwaarden zijn opgenomen in verband met het wijzigen van de bestemmingsplannen door de gemeenteraad. Het vaststellen en wijzigen van bestemmingsplannen is een publiekrechtelijke taak van de gemeente(raad). Indien de bestemmingsplannen niet wijzigen, kan de gemeente hier verantwoordelijk voor worden gesteld. Dit is niet ongebruikelijk bij de gebiedsontwikkeling en hierover zijn marktconforme afspraken gemaakt en opgenomen in de koopovereenkomsten. In alle overeenkomsten is deze publiekrechtelijke bevoegdheid gevrijwaard van schadeclaims. De wijzigingen van de bestemmingsplannen Zuid en Zuidwest zijn op 17 oktober 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Een derde partij heeft echter beroep ingesteld tegen dit besluit bij de Raad van State. De Raad van State zal naar verwachting eind 2024 uitspraak doen over het ingestelde beroep waardoor de wijziging van de bestemmingsplannen nog niet onherroepelijk is. Bij het bepalen van de winstname is een inschatting gemaakt van het mogelijke financiële risico dat de ontbindende voorwaarden uit de overeenkomsten in werking treden.

In de jaarrekening 2023 is een toelichting opgenomen waaruit blijkt binnen welke grondexploitaties en voor welk bedrag grondverkopen zijn gerealiseerd met ontbindende voorwaarden die de gemeente nog moet nakomen.

Financiële positie

•

Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2023 bedraagt € 2,4 miljoen voordeling. Per saldo is gedurende het jaar € 17,7 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2023 circa € 20,1 miljoen voordelig bedraagt. De vermogenspositie ultimo 2023 (€ 128,7 miljoen) is hierdoor toegenomen ten opzichte van 2022 (€ 126,3 miljoen).

•

De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2023 bedraagt € 39,1 miljoen (2022: € 32,2 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Lelystad onderkende en aanwezige risico’s van € 26,0 miljoen (2022: € 22,8 miljoen). In paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is een opsomming opgenomen van de Top 10 grootste financiële risico’s inclusief een toelichting op deze risico’s.

•

Op basis van de interim-controle 2023 hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u (gemeenteraad) gedeeld, en zijn besproken in de Commissie van de Rekening d.d. 04-12-2023. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.

•

In de managementletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2023 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd. Voor zover de opvolging en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt.

•

Zie de bijlagen A bij dit accountantsverslag waaruit blijkt welke niet-gecorrigeerde bevindingen, onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd.

•

In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.

Interne beheersing

Overig

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Bevindingen jaarrekening

Accountantsverslag 2023

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is toegenomen Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2023 bedraagt € 2,4 miljoen voordelig. Per saldo is gedurende het jaar € 17,7 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2023 circa € 20,1 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2023 circa 28,9% van het balanstotaal (ultimo 2022: 28,6% van het balanstotaal) en is nagenoeg gelijk in vergelijking met 2022. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat.

Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming. Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Eigen vermogen (x € 1 miljoen)

2023

2022

2021

2020

Eigen vermogen per 1 januari

126,3

104,3

88,1

84,8

Tussentijdse resultaatbestemming

-/- 17,7

1,7

-/- 5,1

-/- 2,8

Gerealiseerd resultaat

20,1

20,2

21,2

6,1

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

2,4

22,0

16,2

3,3

Eigen vermogen per 31 december

128,7

126,3

104,3

88,1

Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen) Totale baten

476,3

Totale lasten

-/- 473,9

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

2,4

Af: stortingen in reserves

-/- 26,4

Bij: onttrekkingen aan reserves

44,1

Saldo mutaties reserves

17,7

Gerealiseerd resultaat

20,1

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2023 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 2,4 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 15,4 miljoen (begroting na wijziging).

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen)

25 20

De jaarrekening 2023 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 20,1 miljoen.

15 10

In hoofdstuk 2. Taakvelden in het jaarverslag geeft het college per taakveld op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college de rechtmatigheid van de begrotingsafwijkingen nader toegelicht.

5 2020

2021

2022

2023

Mutaties in reserves (x € 1 miljoen)

23 18 13 8 3 (2) 2020

2021

2022

2023

Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 25 20 15 10 5 2020

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

2021

2022

Interne beheersing

2023

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Lelystad (begroot en werkelijk over de periode 2020-2023)

Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Grondexploitatiequote De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt.

Grondexploitatiequote *3

Solvabiliteit *1

35%

30%

25%

25% 20%

20%

15%

Netto schuldquote

10%

Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie.

0% 2020

Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken. *1 VNG geeft in de Handleiding houdbaarheidstest gemeentefinanciën aan dat een percentage van 20% (of minder) als signaalwaarde geldt. *2 VNG geeft in de Handleiding houdbaarheidstest gemeentefinanciën aan dat vanaf een percentage van 130% sprake is van een hoge netto schuld quote. *3 Het kengetal grondexploitatie is gedaald ten opzichte van 2022. Dit betekent dat de voorraad gronden die “terugverdiend” moeten worden kleiner is geworden. Het risico is gedaald als gevolg van grondverkopen in 2023. *4 Een positief percentage structurele exploitatieruimte betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. © 2024. For information, contact Deloitte The Netherlands.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

2021

2022

Begroot

Werkelijk

2020

2023

2021

2022

Begroot

Werkelijk

2023

Structurele exploitatieruimte *4

Netto schuldquote *2 100%

7% 6%

80%

60%

40%

3% 2%

20%

0% 2020

Bestuurlijke samenvatting

2021

2022

Begroot

Werkelijk Bevindingen jaarrekening

2023

2020

Interne beheersing

2021

2022

Begroot

Werkelijk

2023

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Voorspellende waarde van uw begroting

Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1 miljoen)

De jaarrekening 2023 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 20,1 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren.

20 10

De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren.

Begroting 2021

Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek. De organisatie merkt daarbij aanvullend op dat de positieve afwijking in het financieel resultaat per jaareinde in alle voorgaande jaren grotendeels veroorzaakt wordt door incidentele meevallers en/of laat door het Rijk beschikbaar gestelde gelden via de decembercirculaire die niet meer in het betreffende begrotingsjaar uitgegeven konden worden. In dit licht adviseren wij u – rekening houdend met niet voorspelbare incidentele meevallers – dit nader te onderzoeken en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen.

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

450 400 350 300 250 200 Begroting 2021

Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2023 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses.

Realisatie 2021

Begroting 2022

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 450 400 350 300 250 200 Begroting 2021

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Begroting 2022

Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen)

Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken

Realisatie 2021

Bestuurlijke samenvatting

Realisatie 2021 Bevindingen jaarrekening

Begroting 2022

Realisatie 2022

Begroting 2023

Interne beheersing

Realisatie 2023

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)

Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2023; de ratio weerstandsvermogen is met 0,09 toegenomen.

Beschikbare weerstandscapaciteit

De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 39,1 miljoen (2022: € 32,2 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar.

35 30 20 15

Benodigde weerstandscapaciteit

De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s.

Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 26,0 miljoen (2022: € 22,8 miljoen). Ten opzichte van 2022 is hiermee sprake van een toename. Uit het jaarverslag is op te maken wat de oorzaken van deze toename zijn. Daarnaast geeft uw gemeente via tekstuele toelichtingen inzicht in de mogelijke, wat meer algemene, risico's waar de gemeente zich mee geconfronteerd ziet, maar die nog niet gemakkelijk financieel vertaald kunnen worden. Uw weerstandscapaciteit van € 39,1 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 26,0 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.

2020

2021

Benodigde weerstandscapaciteit

2022

2023

Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandscapaciteit

2,25 2,00 1,75 1,50 1,25 1,00

2020

2021

2022

2023

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Accountantsverslag 2023

Europese aanbestedingen Algemeen

Foutenevaluatie

De naleving van Europese aanbestedingsregels is voor veel organisaties complexe materie. Als gevolg van complexe regelgeving en het aantal betrokkenen bij het inkoopproces, kan eenvoudig een verkeerde (niet Europese) aanbestedingsprocedure worden gekozen. In de managementletter 2023 d.d. 13 december 2023 hebben wij toegelicht welke maatregelen uw medewerkers hebben getroffen om de naleving van de interne- en Europese aanbestedingsregels beter te borgen en aanbestedingsafwijkingen verder terug te dringen.

In de rechtmatigheidsverantwoording 2023 is opgenomen dat de omvang van de onrechtmatigheden ten aanzien van de Europese aanbestedingen € XX miljoen (2022: € 0,2 miljoen) is.

Interne controlewerkzaamheden Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt en waarbij de organisatie voorbereidende werkzaamheden uitvoert. De organisatie neemt vervolgens zelf per dossier een conclusie in ten aanzien van de rechtmatigheid van de inkoop. Wij merken op dat wij geen andere onrechtmatigheden hebben geconstateerd dan de organisatie reeds heeft benoemd. Aan de andere kant heeft de organisatie in eerste instantie een aantal dossiers ‘strenger’ beoordeeld dan op grond van de aanbestedingsregels noodzakelijk is. Uw medewerkers hebben op ons verzoek aanvullende werkzaamheden verricht waaruit blijkt dat een aantal dossiers onterecht door de organisatie als onrechtmatig zijn beoordeeld. In de rechtmatigheidsverantwoording zijn deze dossiers terecht niet langer als onrechtmatig geclassificeerd. De rechtmatigheidsafwijkingen zijn in de rechtmatigheidsverantwoording juist en volledig toegelicht. De rechtmatigheidsafwijking geeft op dit onderdeel dus een getrouwe weergave van de werkelijkheid, waardoor er voor de EUaanbestedingen geen fouten of onzekerheden meewegen in ons getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening.

Bij meerjarige inkoopcontracten kunnen, afhankelijk van het geraamde inkoopbedrag, de Europese aanbestedingsregels van toepassing zijn. Een onrechtmatigheid bij de contractverlening kan in zo’n geval meerdere jaren in de verantwoording blijven doorwerken, doordat jaarlijks de lasten voortvloeiende uit het inkoopcontract in de jaarrekening zijn opgenomen. Het college kan er ook voor kiezen de totale fout in één keer (in het jaar van opdrachtverlening of constatering) bij de rechtmatigheidsverantwoording te betrekken. Voorwaarde is dan wel dat de verplichting bij de niet uit de balans blijkende verplichtingen is opgenomen. De omvang van de totale fout is de omvang van de besteding (last of investering) in het jaar waarin de onrechtmatigheid wordt geconstateerd, verhoogd met de bestedingen van de jaren erna voor de duur van het afgesloten contract. Wanneer de fout in het eerste jaar wordt geconstateerd, dan is de omvang van de totale fout gelijk aan de opdrachtwaarde. De uitgaven die in het tweede jaar tot uitdrukking komen in de jaarrekening zijn weliswaar onrechtmatig tot stand gekomen, maar aangezien deze al een keer als fout zijn aangemerkt via de totale contractwaarde, worden deze lasten niet opnieuw als fout in de verantwoording betrokken. De aanbestedingsfout 2023 is als volgt opgebouwd:

Aard rechtmatigheidsafwijking

Omvang jaarschijf 2023

Doorlopende onrechtmatige overeenkomsten uit voorgaande jaren. Geen nieuwe beheershandeling in 2023

€ xxx

xx overeenkomsten

Doorlopende onrechtmatige overeenkomsten uit het verleden, welke in 2023 zijn verlengd

xx overeenkomsten

Nieuwe onrechtmatige overeenkomst afgesloten in 2023

xx overeenkomsten

Totale rechtmatigheidsafwijking 2023

€ XX

€ xxx € xx

Fout in € Jaarschijf 2023

€ xxx

Reeds genomen doorloopfout 2022 (weegt niet meer mee in de foutenevaluatie 2022)

-/- € xxx

Toekomstige doorloopfout

+ € xxx

Totale rechtmatigheidsafwijking 2023

€ XX

(weegt mee in de foutenevaluatie 2023)

Het bedrag aan onrechtmatigheden van € XX miljoen heeft voor een groot deel betrekking op onrechtmatige beheershandelingen in de naleving van de aanbestedingsregels die in voorgaande jaren zijn gedaan, en waarvan de bestedingen nog doorlopen in het huidige boekjaar. Het aantal onrechtmatige beheershandelingen in 2023 is beperkt en deze houden verband met extra werkzaamheden ten aanzien van de opvang van vluchtelingen waar niet tijdig een Europese aanbestedingsprocedure voor is opgestart. Samenvattend geeft dit het volgende beeld:

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Rechtmatigheidsverantwoording Algemeen

Begrotingscriterium

Vanaf het boekjaar 2023 neemt het college in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op waarin zij zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief begrotingsrechtmatigheid). Een uitgebreidere toelichting op de onrechtmatigheden en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag.

Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, lasten en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting.

Verantwoordings- en rapportagegrens Via de financiële verordening heeft de gemeenteraad de verantwoordingsen rapportagegrens vastgesteld. De verantwoordingsgrens heeft het college gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf bedrijfsvoering. Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording blijken onrechtmatigheden welke de verantwoordingsgrens te boven gaan en die verder zijn toegelicht. Normenkader Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht. Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 27-06-2023. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering. Daarnaast hebben wij vastgesteld dat het college de met de rechtmatigheidsverantwoording samenhangende artikelen uit de financiële verordening heeft geactualiseerd.

Deze zijn door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 27-06-2023. In de financiële verordening zijn eveneens specifieke richtlijnen opgenomen over de wijze en diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het college om dient te gaan met begrotingsafwijkingen. Deze komen hierna nader aan bod.

Wij hebben vastgesteld dat het college specifieke werkzaamheden heeft uitgevoerd ten aanzien van het begrotingscriterium, zijnde controle op clusteroverschrijdingen waaronder een nulproef en controle op kredietoverschrijdingen. De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering). Deze bepalingen zijn vastgelegd in de Financiële verordening 2024 welke op 23 april 2024 door de gemeenteraad is vastgesteld en welke conform raadsvoorstel ook van toepassing is op de jaarstukken 2023. Dit is door de gemeente Lelystad ook gedaan. Hieruit blijkt het volgende: Kredietoverschrijdingen €0 Begrotingsrechtmatigheid

Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen dat tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening. Díe onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, hebben we onderstaand nader toegelicht inclusief de wijze waarop het college deze in haar werkzaamheden heeft betrokken.

Aanbestedingen Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit. De totale gerapporteerde rechtmatigheidsafwijking Europese aanbestedingen is hoger dan over 2022. De oorzaak hiervan is nader toegelicht in het hoofdstuk Europese Aanbestedingen.

€ 3,3 miljoen, waarbij op grond van de bepalingen uit artikel 13 van de Financiële Verordening 2024 gemeente Lelystad volledig is aan te merken als onrechtmatig maar acceptabel. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Sociaal domein Persoonsgebonden budgetten De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft – net als in voorgaande jaren – bij de PGB-verantwoordingen voor Jeugd en Wmo over 2023 een controleverklaring met beperking verstrekt. De PGB-bestedingen over 2023 bedragen circa € 0,950 miljoen (2022: € 0,875 miljoen). Uw organisatie heeft de voorgaand jaar getroffen aanvullende interne beheersmaatregelen en interne controles ook over 2023 gehandhaafd c.q. uitgevoerd. Hiermee is voldoende zekerheid verkregen over de prestatielevering en rechtmatigheid van de PGB-bestedingen. In dit kader is onder andere nader onderzoek uitgevoerd bij een representatief aantal gebruikers van deze PGB-gelden. Met de getroffen beheersmaatregelen en uitgevoerde interne controles is voor de PGB-bestedingen over 2023 voldoende zekerheid verkregen wat betreft zowel de getrouwheid als rechtmatigheid van deze bestedingen. Zorg in Natura – Lokaal ingekochte jeugdzorg en Wet maatschappelijke ondersteuning Het proces ten aanzien van lokaal ingekochte jeugdzorg en de Wmo is niet gewijzigd in 2023.

Net als voorgaande jaren is de gemeente niet afhankelijk van de productieverantwoordingen van zorgaanbieders, maar heeft zij een combinatie aan interne controlewerkzaamheden uitgevoerd om voldoende zekerheid te verkrijgen over de getrouwheid en rechtmatigheid van de verantwoorde lasten. De verantwoorde bestedingen en hieraan gerelateerde transitorische posten zijn net als voorgaande jaren gedegen onderbouwd, mede als gevolg van voorbereidende werkzaamheden door uw medewerkers. Ook uit de back-testing werkzaamheden zijn geen signalen gekomen dat de wijze waarop de gemeente de hoogte bepaalt van de nog te betalen bedragen gerelateerd aan het sociaal domein niet passend is.

Destijds hebben wij als externe accountant de benodigde documentatie direct bij JEL ingezien. Na afloop van de jaarrekeningcontrole 2022 zijn uw medewerkers met JEL in gesprek gegaan en er zijn afspraken gemaakt omtrent de controleerbaarheid van de transactiestromen ten aanzien van de toegang tot zorg die door JEL is verleend. Doel hiervan is dat de gemeente ook zelf in staat is om haar interne-controlewerkzaamheden (IC) uit te voeren en een oordeel te kunnen vormen over de rechtmatigheid (recht op zorg) van de door de gemeente verrichte betalingen. In het najaar 2023 is een selectie gemaakt op de betaalregels januari tot en met augustus 2023 en hiervan heeft JEL conform de afspraken met de gemeente de eerstelijnscontrole voorbereid ten aanzien van het recht op zorg. Een interne-controlemedewerker van gemeente Lelystad in bij JEL geweest om de benodigde documentatie ten aanzien van geselecteerde betalingen in te zien en de tweedelijnscontrole uit te voeren. In het voorjaar van 2024 is een steekproefsgewijze controle op een soortgelijke wijze uitgevoerd voor de resterende maanden van 2023. De werkwijze tussen de gemeente en JEL zijn inmiddels geformaliseerd en de controle hierop verloopt inmiddels soepel. Naast de toegang tot zorg, is contractbeheer tussen de gemeente en de zorgaanbieders ook een belangrijk onderdeel van het proces.

Contractbeheer valt niet onder de werkzaamheden van JEL maar wordt door medewerker van de gemeente Lelystad uitgevoerd. Wij vragen intern de aandacht voor de wijze waarop het contractbeheer is vormgegeven en wie dergelijke afspraken kunnen inzien, zodat de interne controlewerkzaamheden ten aanzien van dit onderdeel ook efficiënter kunnen verlopen.

Zorg in Natura – Regionaal ingekochte jeugdzorg Vanaf 1 januari 2023 is niet langer sprake van een taakgerichte bekostigingsvariant, maar is overgestapt naar een inspanningsgerichte uitvoeringsvariant (P*Q). In tegenstelling tot eerdere jaren – waarbij de bevoorschotting en afrekening van het lumpsumbudget via gemeente Almere verliep – declareren de zorgaanbieders de zorg die aan Lelystadse cliënten is geleverd direct bij de gemeente Lelystad. De processen van indienen en betalen van declaraties en de hieraan gerelateerde internebeheersmaatregelen zijn verder gelijk aan de jeugdhulpvoorzieningen die de gemeente reeds sinds 2015 lokaal inkoopt. De gemeente heeft – in verband met het ontbreken van historische informatie – middels data-analyse een inschatting gemaakt van de nog te ontvangen declaraties in 2024 over 2023. Het controleproces is ondanks de wijziging van de financieringssystematiek en verantwoording soepel verlopen. De Jeugdzorg via de Aankoopcentrale Flevoland (centrumgemeente Almere) bestaat met ingang van 1 januari 2023 met name verstrekte subsidies ten aanzien van de Jeugdwet en de afwikkeling van declaraties met betrekking tot regionaal ingekochte jeugdzorg over oude jaren. De verantwoording vanuit de Aankoopcentrale is voorzien van een goedkeurende controleverklaring.

Met ingang van 1 juli 2021 regelt JEL (hierna: Jeugd Lelystad B.V.) voor de inwoners van de gemeente Lelystad de toegang tot gespecialiseerde jeugdhulpverlening. Het proces om de getrouwheid en rechtmatigheid van de geldstromen aan te tonen, heeft zich bij de jaarrekeningcontrole 2022 gekenmerkt door een moeizaam en tijdrovend proces.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) •

De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door de boekwaarde (excl. verliesvoorziening) ultimo 2023 ad -/- € 60,3 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2024 e.v. nog te realiseren baten ad € 188 miljoen (waarvan € 71 miljoen bedrijventerreinen, € 116 miljoen woningbouw en €0,3 miljoen overig) en lasten ad € 195 miljoen (waarvan € 111 miljoen bedrijventerreinen, € 85 miljoen woningbouw en € 0,3 miljoen overig) exclusief rente en inflatie. De boekwaarde van de grondexploitaties is per 31-12-2023 op totaalniveau negatief. Dat betekent dat er per 31-12-2023 per saldo meer verkopen hebben plaatsgevonden dan er investeringen zijn gerealiseerd. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst.

Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. In de jaarrekening 2023 is conform de verslaggevingsregels een voorziening op de boekwaarde van de grondexploitaties in mindering gebracht van € 7 miljoen en is voor het resterende deel van de negatieve contante waarde een creditvoorziening opgenomen van € 5 miljoen. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s: •

•

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.

Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?

•

Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?

•

Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?

Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (x € 1 miljoen) - Bedrijventerreinen 80 70 60 50 40 30 20 10 -

Flevokust Noord fase 2

Flevokust Noord fase 1

Nog te realiseren baten

Flevopoort

Overig (8 grondexploitaties)

Nog te realiseren lasten

Analyse grondexploitaties Uit onderstaande figuur blijkt dat de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie in 2023 is afgenomen (circa € 95 miljoen). De boekwaarde is gemuteerd als gevolg van investeringen in de grondexploitaties en inbreng vanuit de materiële vaste activa van € 25 miljoen, winstname in 2023 van € 1 miljoen (zie volgende slide) en aan de andere kant gerealiseerde grondverkopen van € 122 miljoen.

100 75 50 25 (25) (50) (75) (100)

Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen)

Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, Kernpunten van de © 2024. For information, contact Deloitte The Netherlands. in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?

jaarrekeningcontrole

Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (x € 1 miljoen) - Woningbouw 60 50 40 30 20 10 -

Warande

Stationsgebied West

Nog te realiseren baten

2020

2021 2022 Ontwikkeling boekwaarde Bestuurlijke samenvatting

Bataviahaven

Overig (17 grondexploitaties)

Nog te realiseren lasten

2023

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.

•

Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?

•

Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.

•

Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2023 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is. Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POCmethode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten.

Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2023 voor € 1 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitaties. Projectspecifieke risico’s zijn van belang bij de tussentijdse winstneming. Het is uit voorzichtigheidoverweging mogelijk om projectspecifieke risico’s in mindering te brengen op het verwachte resultaat voordat via de POCmethode de tussentijdse winstneming wordt bepaald. Bij projectspecifieke risico’s gaat het niet om risico’s die een relatie hebben met economische groei of de (vastgoed)markt of over toekomstige programmatische aanpassingen waarover de raad nog moet beslissen. Dergelijke generieke risico’s zouden in het weerstandsvermogen tot uiting gebracht kunnen worden. In 2022 heeft de gemeente binnen de grondexploitatie Flevokust Haven gronden verkocht ter grootte van in totaal circa 55 hectare waarbij in de verkoopovereenkomsten ontbindende voorwaarden zijn opgenomen in verband met het wijzigen van de bestemmingsplannen door de gemeenteraad. Het vaststellen en wijzigen van bestemmingsplannen is een publiekrechtelijke taak van de gemeente(raad). Indien de bestemmingsplannen niet wijzigen, kan de gemeente hier verantwoordelijk voor worden gesteld. Dit is niet ongebruikelijk bij de gebiedsontwikkeling en hierover zijn marktconforme afspraken gemaakt en opgenomen in de koopovereenkomsten.

In alle overeenkomsten is deze publiekrechtelijke bevoegdheid gevrijwaard van schadeclaims. De wijzigingen van de bestemmingsplannen Zuid en Zuidwest zijn op 17 oktober 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Een derde partij heeft echter beroep ingesteld tegen dit besluit bij de Raad van State. De Raad van State zal naar verwachting eind 2024 uitspraak doen over het ingestelde beroep waardoor de wijziging van de bestemmingsplannen nog niet onherroepelijk is. Bij het bepalen van de winstname is een inschatting gemaakt van het mogelijke financiële risico dat de ontbindende voorwaarden uit de overeenkomsten in werking treden. In de jaarrekening 2023 is een toelichting opgenomen waaruit blijkt binnen welke grondexploitaties en voor welk bedrag grondverkopen zijn gerealiseerd met ontbindende voorwaarden die de gemeente nog moet nakomen. Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Lelystad&id=43207b3a-eb96-485b-bde7-b888d857dd59