Bundel moties kadernota 2024 - 2027 (6 juni 14.00 uur)

Hierin moeten we strategische keuzes maken en moeten we meer sturend zijn. Vanuit de gevoerde gesprekken zijn de volgende mogelijkheden geïnventariseerd: 1. Telefoonkosten - vanuit de fusie zijn de kosten allemaal bij elkaar gebracht. Hierdoor is het inzicht in de samenstelling klein. Een eerste inventarisatie heeft al meer inzicht gegeven, waardoor kosten ook rechtstreeks naar producten in het primair proces

| 69 | Zero Based Budgeting gemeente Noardeast-Fryslân

kunnen worden toebedeeld. Een mooi voorbeeld zijn de kosten van telemetrie ten behoeve van het beheer van rioleringen. Dit gaat om € 37.000 op jaarbasis (op rekening basis), die toegerekend mogen worden aan de rioolheffing en ook via deze bestemmingsheffing door belast kunnen worden naar de inwoners van de gemeente. Het telefonie budget is zo’n € 220.000, dat is per medewerker € 325. Het gaat hierbij overigens niet alleen om telefoonkosten maar feitelijk alle kosten die moet communicatiemiddelen en verbindingen te maken hebben. Ook hier ligt natuurlijk een relatie met het aantal softwarepakketten dat in bedrijf is. 2. Softwareonderhoud. Deze kostenpost valt uiteen in twee onderdelen, namelijk het onderhoud van software en digitale abonnementen. Ten aanzien van deze laatste component gaat het om hoge kosten. Recentelijk is een inventarisatie gemaakt, waarbij meer inzicht in deze post is gekregen. In principe kunnen veel abonnementen worden afgeschaft, maar het primaire proces is hierin leidend. Ook dit is een opgave voor het management. Budget is € 391.742. Uitgangspunt is dat circa 30% kan worden bezuinigd. Dit betekent een reductie van € 130.581 (€ 95.558 NOF / € 34.682 DAN). De actie die hiervoor uitgevoerd moet worden is om dit kritisch te bespreken met het primaire proces en daarin keuzes te maken. 3. ICT-diensten. Dit betreft een verzamelpost van verschillende kosten.

Hieronder vallen bijvoorbeeld verschillende kosten die te maken hebben met digid-abonnementen en domeinregistraties. Budget voor domeinregistraties is € 84.563. Ten aanzien van deze laatste post kunnen keuzes gemaakt worden om zaken af te schaffen. Voorstel is om uit te gaan van een kostenverlaging van 5%. Reductie is dan € 4.228 (€ 3.105 NOF / € 1.123 DAN) 4. Aankoop overige goederen en diensten. Deze kosten dienen nader onderzocht te worden in hoeverre dit investeringen betreft. Zo ja, dan kan het budget van € 31.711 (€ 23.289 NOF / € 8.422 DAN) voor dat deel vrijvallen. Inkomensoverdracht. Dit is de afname van de diensten van de gemeente Leeuwarden voor de ‘harde ICT’ en de informatiemanagementdiensten. Uit eerdere benchmarks is gebleken dat de kosten welke gemoeid gaan met deze constructie overeenkomen met wat landelijk gemiddeld is. Het accountmanagement richting de gemeente Schiermonnikoog kan beter worden ingericht. Dit betekent op een meer zakelijker manierw erken richting de gemeente Schiermonnikoog. Het lijkt er op dat de aldaar gehanteerde tariefstelling niet meer marktconform is.

| 70 | Zero Based Budgeting gemeente Noardeast-Fryslân

2.7

Rode draden GREX

Voor de onderwerpen Overhead en Grondexploitaties is binnen het traject Zero Based Budgeting (ZBB) gekozen voor een andere aanpak dan bij de andere onderwerpen binnen de gemeentelijke begroting. De reden voor een specifiek voorstel is dat grondbeleid en exploitaties in belangrijke mate een niet jaargebonden activiteitenpakket betreffen, in tegenstelling tot de meeste andere gemeentelijke activiteiten. De gemeente Noardeast Fryslan kent een grondbeleid 2020-2023. Hierin is aangegeven dat de gemeente primair insteekt op een actief grondbeleid. Daarbij de opmerking dat wanneer de situatie iets anders vraagt, het beleid ook ingestoken kan worden vanuit een passief of facilitair grondbeleid. De beschouwing op het grondbeleid van de gemeente Noardeast Fryslan is ingestoken aan de hand van drie vragen: 1. Wat zijn de baten en lasten van actief grondbeleid? 2. Wat is de toekomstige rechtvaardiging voor actief grondbeleid? 3. Is het actief grondbeleid doelmatig georganiseerd? In deze memo behandelen we de antwoorden op deze drie vragen afzonderlijk. Wat zijn de baten en lasten van actief grondbeleid? Baten Zoals aangegeven voert de gemeente Noardeast Fryslan een actief grondbeleid. In de programmabegroting 2022 van de gemeente zijn de verschillende actieve grondexploitaties opgenomen. De gemeente kent op het moment van de programmabegroting 2022 6 actieve grondexploitaties.

De boekwaarde ultimo 20220 bedraagt -/- € 3.623.320. Op deze complexen is reeds € 2.664.703 aan winst genomen. Op de lopende exploitaties wordt een totaal eindresultaat verwacht van € 3.687.332. De gemeente kent één verlieslatende grondexploitatie, namelijk Lou Sanen fase 2 Oosternijkerk (verwacht eindresultaat -/- € 99.604). Voor deze grondexploitatie is een verliesvoorziening opgenomen. De gemeente beschikt over ongeveer € 2.000.000 aan strategische gronden (‘warme gronden’). Bovenstaande laat zien dat de grondexploitaties van de gemeente Noardeast Fryslan in financiële zin een positieve bijdrage leveren aan de vermogenspositie van de gemeente. Lasten Voor € 714.725 wordt aan personele lasten vanuit de organisatie van de gemeente Noardeast Fryslan toegerekend aan de grondexploitaties. Is het actief grondbeleid doelmatig georganiseerd? Vanuit de analyse rondom de grondexploitaties van de gemeente, komt een aantal zaken naar voren: ● De woningbouwontwikkeling in de gemeente Noardeast Fryslan wordt via ‘de lijn’ in de organisatie uitgevoerd. De gemeenteraad stelt het Woonbeleid vast, waarna vragen

| 71 | Zero Based Budgeting gemeente Noardeast-Fryslân

●

●

●

als ‘wat, waar, hoeveel en wanneer’ gesteld en beantwoord moeten worden. De lijn loopt via de diverse (vak-)afdelingen. De afdeling Vastgoed en Grondzaken is één van deze afdelingen. Deze afdelingen hebben een ‘facilitaire’ taak. Op papier heeft de gemeente Noardeast Fryslan gekozen voor een vooral actief grondbeleid. Uiteenlopende prioriteiten, onvoldoende inzicht in de woningbouwprogrammering en de werkzaamheden voor de lopende trajecten hebben ertoe geleid dat binnen de gemeente Noardeast Fryslan de woningbouwontwikkeling is vastgelopen en daarmee ook het actieve grondbeleid. De beschikbare capaciteit is vooral gericht op de gemeente Dantumadiel. Er is nu voor de gemeente Noardeast Fryslan een noodzaak ontstaan meer richting en duiding aan te geven aan de woningbouwprogrammering en daarmee aan meer actief grondbeleid. Andere constatering is dat het beleid, de kaders en verdere uitwerking daarvan, onvoldoende richting geven en ondersteunend werken om een actief grondbeleid te voeren. Zo zit er spanning tussen het grondbeleid en de financiële verordening. Het gevolg is dat de uitvoering van het grondbeleid vooral te karakteriseren is als ad-hoc. De gemeente is voornemens om meer projectmatig te gaan werken ten aanzien van het grondbeleid8. Dit heeft als consequentie dat de kaders van de woonvisie en de woningprogrammering meer leidend moeten zijn voor het grondbeleid.

Dit betekent meer integraal en gestructureerd werken. Hiervoor is de notitie ‘ inrichting programmabureau gebiedsontwikkeling (wonen en bedrijventerreinen)’ opgesteld. Deze notitie moet dienen om de woningbouwontwikkeling weer vlot te trekken. Uit een berekening (Notitie inrichting programmabureau gebiedsontwikkeling -wonen en bedrijventerreinen-) van de organisatie blijkt dat dit vraagt om gemiddeld 5 fte per jaar aan extra capaciteit, ten aanzien van het Uitvoeringsteam van het Programmabureau. Het doel is om de uitvoeringskracht te versterken, zodat beter uitvoering kan worden gegeven aan de woonvisie en het bijbehorende uitvoeringsprogramma (fase 1 en fase 2).

Met andere woorden, op dit moment is de organisatie voor de invulling van de woningbouwprogrammering voor verbetering vatbaar. De organisatie heeft ontdekt dat het meer kwantitatief, kwalitatief en daarmee effectiever moet, ten aanzien van het realiseren van de doelen in de woonvisie en de uitvoering van het bijbehorende uitvoeringsprogramma. De organisatie heeft hier reeds op geanticipeerd door middel van de Notitie inrichting programmabureau gebiedsontwikkeling. In deze notitie wordt een voorstel gedaan om de aanpak meer integraal en gestructureerd te organiseren. Wat is de toekomstige rechtvaardiging voor actief grondbeleid? De gemeente Noardeast Fryslan heeft op dit moment een renderend grondbeleid. Een aantal grondexploitaties loopt af en dat betekent dat in de resterende looptijd nog enige winst kan worden ingeboekt. Over het oorspronkelijke doel van het actieve grondbeleid, de maatschappelijke opbrengsten, is hierboven gezegd dat deze achterblijven. Het huidige tijdsgewricht wordt bepaald door een 8

Gemeente Noardeast Fryslan, 2022, Notitie inrichting programmabureau gebiedsontwikkeling (wonen en bedrijventerreinen), p. 1-9.

| 72 | Zero Based Budgeting gemeente Noardeast-Fryslân

tekort aan betaalbare woningen. Dat rechtvaardigt de voorgestane opwaardering van het huidige beleid. De gemeente heeft ervaring met het voeren van actief grondbeleid. Door actief grondbeleid kan de gemeente meer zelf grip en sturing nemen op de realisatie van de doelstellingen in de woonvisie, hetgeen bij een passief en faciliterend grondbeleid veel minder is. Tevens is de gemeente beter in staat om te sturen op andere doelen binnen de gemeentelijke begroting. Denk bijvoorbeeld aan het versterken aan de leefbaarheid in kleine kernen. Maatregelen Zoals aangegeven in deze memo worden de randvoorwaarden om een actief grondbeleid te voeren nu nog niet ingevuld. Een stevig en duidelijk instrumentarium/kader wordt door de uitvoerders nog niet ervaren. Tegelijk staan de aandacht voor, de regie op en de uitvoeringskracht en -kwaliteit van de organisatie ten aanzien van de woningbouwprogrammering onder druk. De gemeente heeft begin dit jaar een notitie opgeleverd om de organisatie rondom het woningbouwprogrammering te versterken (projectmatiger en meer integraal). Het realiseren van dit plan is noodzakelijk om de randvoorwaarden voor een actief grondbeleid te creëren.

Daarvoor dienen prioriteiten gesteld te worden in taken van deelnemende ambtenaren, dient bestuurlijke en ambtelijke aandacht te worden opgebracht voor grondbeleid en de daaraan verbonden kansen en risico’s en dienen financiële afwegingen ten voordele van het grondbeleid te worden gemaakt.

| 73 | Zero Based Budgeting gemeente Noardeast-Fryslân

BMC Databankweg 26D 3821 AL Amersfoort Postbus 490 3800 AL Amersfoort (033) 496 52 00 info@bmc.nl www.bmc.nl KvK BMC Advies 32078667 IBAN NL91ABNA0504035754 BTW NL80.86.63.598 B.01

Colofon Juni 2022 Classificatie

:

Vertrouwelijk

Naam adviseurs

:

● ● ●

Projectnummer

:

PO023241

drs. M.W. Werkhoven W.J. Pijffers MA H. Uffen MSc CMC

| 74 | Zero Based Budgeting gemeente Noardeast-Fryslân