BL Omgevingsvisie Lelystad_Concept-Ontwerp (versie 250604)

Concept- Ontwerp Omgevingsvisie Lelystad 2050 Versie 4 juni 2025

Inhoudsopgave Concept- Ontwerp Omgevingsvisie Lelystad 2050 ..................................................................................1 Voorwoord door wethouder ...............................................................................................................3 1. Inleiding ...........................................................................................................................................4 1.1 Lelystad en haar groeifases .......................................................................................................4 1.2 Omgevingswet en Omgevingsvisie ............................................................................................5 1.3 Proces Omgevingsvisie ..............................................................................................................6 1.4 Participatie ................................................................................................................................6 1.5 Leeswijzer ..................................................................................................................................7 2.

Visie voor Lelystad ...........................................................................................................................8 2.1 Sociaal veerkrachtig Lelystad ....................................................................................................8 2.2 Focus op kwalitatief groeien ......................................................................................................9 2.3 Versterken van de leefbaarheid in de bestaande stad.............................................................10 2.4 Vijf hoofdlijnen voor de Omgevingsvisie ..................................................................................11 3.

De koers die ingezet wordt ............................................................................................................12 3.1 Stedelijke ontwikkeling, herkenbare en complete wijken ........................................................12 3.2 Robuust natuurlijk raamwerk, stad en landschap zijn verweven ............................................14 3.3 Economische drager, sterk en beleefbaar................................................................................15 3.4 Bereikbare basis.......................................................................................................................17 3.5 Duurzame ontwikkeling ...........................................................................................................19 4. Ruimtelijke structuur, de vertaling van de visie naar gebieden op de kaart .................................20 4.1 Stedelijke ontwikkeling via herkenbare en complete wijken ...................................................20 4.3 Economische drager, sterk en beleefbaar................................................................................25 4.4 Bereikbare basis.......................................................................................................................26 5.

Strategie, de visie als werkbaar instrument ..................................................................................29 5.1 Stedelijke ontwikkeling ............................................................................................................29 6. Uitvoering, van visievorming .........................................................................................................52 6.1 Beleidscyclus ............................................................................................................................52 6.2 Samenwerking binnen de gemeente en daarbuiten ................................................................52 6.3 Agenda korte termijn ...............................................................................................................53

6.4 Agenda lange termijn ..............................................................................................................54 Colofon ..............................................................................................................................................55

Voorwoord door wethouder PM

1. Inleiding 1.1 Lelystad en haar groeifases Lelystad is in Nederland en daarbuiten vooral bekend om haar unieke ontstaansgeschiedenis. Een van de jongste steden van het land, gesticht vanaf de jaren ’60 als onderdeel van de Zuiderzeewerken. Lelystad zou een centrale plaats vormen bij de inpoldering van de Zuiderzee. Het verloop van de Nederlandse bevolkingsontwikkeling liep anders dan gedacht. Lelystad werd groeikern in de jaren 60 en bood ruimte aan diverse groepen nieuwe inwoners. De inpoldering van de Markerwaard bleef uit en pas in 2003 werd definitief besloten de ontbrekende polder niet te realiseren. Het ontwerp van Lelystad, met brede dreven, vrij liggende fietspaden, functiescheiding, groene ruimtes en water, was onderdeel van een bredere visie om een stad te creëren die een hoge levenskwaliteit kon bieden en tegelijkertijd de uitdagingen van het gewonnen land kon aanpakken. Waar staan we nu? Nu na 60 jaar staat Lelystad voor de uitdaging om haar oorspronkelijke idealen te vertalen naar de huidige realiteit en toekomstige ontwikkelingen vol maatschappelijke, klimatologische en sociaaleconomische uitdagingen. Lelystad kreeg haar eerste groeifase toen de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders begon met de ontwikkeling van de stad. De grootste groeispurt vond plaats ten tijde van het groeikernenbeleid, begin jaren 70, nog voordat Almere ontwikkeld werd.

Daarna vlakte de groei af en zie je dat Almere rond 1980 Lelystad voorbij groeit. Lelystad is inmiddels onderweg een volwassen en volwaardige stad te worden. Daarbij weet Lelystad haar herkenbare geschiedenis en de bestaande stad op waarde te schatten en waar nodig te vernieuwen en verbeteren. Zowel in fysiek als sociaal opzicht en in verbinding met inwoners, haar partners en regio en rijk. Zo bouwen we gezamenlijk aan onze samenleving. Groei van de stad Tijdens haar korte bestaan is de stad gegroeid tot wat zij nu is, een stad met ruim 85.000 inwoners. Lelystad heeft de ambitie een tweede schaalsprong te maken: doorgroeien naar een omvang van tenminste 120.000 inwoners. Hiermee biedt de stad ruimte voor inwoners die een andere woonplek zoeken, jongeren die in de stad willen blijven wonen en nieuwe inwoners die van buiten de stad komen. De komende decennia willen wij deze ambitie waarmaken door nieuwe woningen toe te voegen en ruimte te bieden voor voorzieningen die de stad leefbaar en aantrekkelijk maken. Het verleden leert ons dat het belangrijk is om een samenleving te creëren met een goed evenwicht tussen nieuwe woningen, voorzieningen, plekken om te ontspannen en elkaar te ontmoeten en werk in de stad. We willen de groei van de stad en de ruimte die daarvoor nodig is, benutten voor het bereiken van dat evenwicht.

De uitdagingen van toen hebben door de jaren heen plaatsgemaakt voor weer nieuwe. De focus ligt niet meer op de inrichting van het gewonnen land, maar op het creëren van een evenwichtige stad die een belangrijke bijdrage levert binnen het stedelijk netwerk van de Metropoolregio Amsterdam en dat als hoofdstad van Flevoland. De strategische ligging van Lelystad is een sterke troef. Gelegen in het hart van het IJsselmeergebied is Lelystad een natuurlijke schakel tussen de Metropoolregio Amsterdam, de regio Zwolle en noorden van Nederland. Het is nu het moment voor Lelystad om de kansen te grijpen, de bestaande stad te verbeteren en te groeien tot een evenwichtige en sterke stad. Focus op bestaande stad De groei van Lelystad wordt ingezet voor het versterken van de bestaande stad. Verouderde wijken hebben nog een monofunctionele samenstelling en een te eenzijdig woningaanbod. Grootschalige nieuwe woningbouwontwikkelingen zullen door de aantrekkingskracht die daarvan uitgaat ook kwalitatieve verbeteringen tot effect hebben voor de bestaande wijken. De betere mogelijkheden voor het verkrijgen van een meer passende woning zullen verhuisbewegingen op gang brengen. De

kwaliteit van de bestaande wijken kunnen we door het ontstaan van die dynamiek versterken met gevarieerde voorzieningen, werkgelegenheid, woningen en het versterken van de groenbeleving Hiermee wordt het aanbod van woningen en voorzieningen in de bestaande wijken meer divers, wordt de openbare ruimte aantrekkelijker en beter bestand tegen klimatologische uitdagingen gemaakt. De aantrekkelijkheid van de bestaande stad wordt vergroot, waarmee de stad in balans kan groeien. Visie Onderliggende visie voor deze ontwikkeling is het versterken van een gezond stedelijk leven en een sterke economie, een jeugd die in Lelystad wil blijven wonen, een variatie aan inwoners die naar elkaar omkijken. Hiermee willen we ook bijdragen aan de landelijke woningbouwopgave. In die blik richting de toekomst is het van belang de focus te leggen op het realiseren van een kwalitatieve groei. Groei niet alleen van woningen, maar ook werken aan de ontwikkeling van de economie, recreatie, voorzieningen, infrastructuur en natuur. De aantrekkingskracht van het water, gaan we meer benutten als een kracht van Lelystad. Lelystad is een kuststad aan het IJsselmeer en Markermeer wat talloze mogelijkheden biedt voor ontspanningsmogelijkheden en de toevoeging van een kwalitatief woonmilieu. De kust vormt een kans om de stad te laten groeien richting het water. Dit is met de kustontwikkeling al ingezet.

Een andere kwaliteit is de aanwezigheid van natuur. De natuur reikt tot diep in de stad via de dreven en zogenaamde ‘groene inprikkers’. Via de grote parken zijn de stadsbossen rondom de stad met elkaar verweven. De nabijgelegen natuurgebieden Oostvaardersplassen en Marker Wadden bieden een thuisbasis aan een grote verscheidenheid aan vogels en wilde dieren. De Omgevingsvisie Lelystad 2050 bouwt voort wordt op deze blauwe en groene kwaliteiten en benut deze kwaliteiten voor de ontwikkeling van een levendige en bloeiende stad. 1.2 Omgevingswet en Omgevingsvisie Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet ingegaan. Deze wet heeft als doel om een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede leefomgevingskwaliteit te bereiken en in stand te houden. Daarom zijn gemeenten verplicht om een Omgevingsvisie vast te stellen voor 2027. De Omgevingsvisie is de integrale visie op de fysieke leefomgeving en helpt om de juiste afwegingen te maken en zorgvuldig om te gaan met de beschikbare ruimte, met oog voor een gezonde, veilige en prettige leefomgeving voor iedereen. De Omgevingsvisie bevat een integraal en samenhangend kader waarin alle thema’s met betrekking tot de fysieke leefomgeving behandeld worden. De Omgevingsvisie geeft aan welke ontwikkelingen de gemeente wil stimuleren en welke kwaliteiten zij wil beschermen. Deze visie is een stip op de horizon richting 2050.

In tegenstelling tot eerdere visiedocumenten is de Omgevingsvisie daarom een dynamisch document. Dat wil zeggen dat een werkwijze wordt toegepast die maakt dat de Omgevingsvisie zo nodig steeds kan worden aangevuld. Bijvoorbeeld omdat een bepaald (maatschappelijk) vraagstuk of gebied extra aandacht of uitwerking nodig heeft. Hiervoor kunnen ook programma’s of andere instrumenten, zoals regelingen of samenwerkingsovereenkomsten worden ingezet. Het vaststellen van programma’s, de wijziging van het omgevingsplan of andere instrumenten vindt altijd plaats binnen de kaders van deze Omgevingsvisie. Hiermee borgen we de juridische en beleidsmatige samenhang. Daarbij is wel van belang dat de stip op de horizon voor Lelystad blijft staan. De Omgevingsvisie is zelfbindend. Dit betekent dat de gemeente zich houdt aan de ambities en opgaven die zijn beschreven in deze Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie is vormvrij. Deze Omgevingsvisie vervangt de huidige Omgevingsvisie 2040. PM in te trekken beleid.

1.3 Proces Omgevingsvisie In samenwerking met adviesbureaus PosadMaxwan en StudioBereikbaar heeft de gemeente gewerkt aan het opstellen van deze visie. Naast het maken van een Omgevingsvisie is in het kader van de milieueffectrapportage ook een Omgevingseffectrapportage (OER) opgesteld. Bureau Arcadis heeft in samenwerking met de gemeente de OER opgesteld. Ten slotte is er breed geparticipeerd, wat verwoord is in de bijbehorende participatienota. De uitkomsten zijn input geweest voor deze Omgevingsvisie. Onderstaande processtappen hebben bijgedragen aan het samenstellen van de Omgevingsvisie: • Ambities op een rij: Diverse bestaande beleidsdocumenten zijn benut om tot een overzicht te komen van ambities waar de gemeente naartoe werkt. Dit is samengevat in 5 hoofdlijnen: 1. Stevig ruimtelijk raamwerk, 2. Natuurinclusief en duurzaam, 3. Sociaal veerkrachtig, 4. Gezond en beleefbaar en 5. Economisch sterk. • Denkrichtingen: Er zijn vier verschillende denkrichtingen opgesteld. Deze denkrichtingen zijn bedoeld om uitersten te verkennen (ook door middel van participatie) en hierdoor een beeld te krijgen welke manier de stad verder ontwikkeld kan worden. • Verstedelijkingsmodellen: Een belangrijk dilemma dat aan de hand van de denkrichtingen is geformuleerd is of nieuwe woningbouw binnen de stad (verdichting) of rondom de stad (uitbreiding) zijn plek zou moeten vinden.

Daarbij is de vraag aan de orde hoe het buitengebied zich kan ontwikkelen. Om dit te onderzoeken zijn een drietal verstedelijkingsmodellen opgesteld en voorgelegd aan de raad. • Toekomstvisie: Met behulp van de participatie, de OER, het verstedelijkingsmodel en de financiële toets hebben we de koers bepaald om te komen tot een sociaal veerkrachtig, economisch sterk en financieel onafhankelijke en toekomstbestendig Lelystad. 1.4 Participatie De stad is van ons allemaal, dus een toekomstplan voor Lelystad maken we samen met inwoners, bedrijven uit de stad, partners van de gemeente en andere overheidsinstellingen. Om alle ideeën, zorgen en belangen op te halen hebben we daarom verschillende participatiemomenten georganiseerd in de periode september 2024 t/m februari 2025. De bewoners en stakeholders hebben in een participatieproces kunnen aangeven wat zij belangrijk vinden voor de toekomst van Lelystad. Dit is een van de pijlers voor de Omgevingsvisie geweest. Bewoners en stakeholders zijn op verschillende manieren geraadpleegd: • Digitale dialoog: Aan de start van het traject is er ook een online digitale dialoog meegenomen. Hierin hebben bewoners hun wensen kunnen meegeven en hun mening op enkele stellingen laten horen. • Bewonersavonden: Op drie momenten zijn bewoners uitgenodigd op het gemeentehuis.

Daarin hebben zij de voortgang kunnen volgen en aandachtspunten kunnen meegeven. • Stakeholdersbijeenkomsten: De stakeholders omvatten een goot aantal belanghebbenden binnen de gemeente. Partijen zoals de provincie, milieudienst, GGD, Centrada, Omala, Staatsbosbeheer. In twee bijeenkomsten rondom 1) de denkrichtingen en 2) de verstedelijkingsmodellen met het stevig ruimtelijk raamwerk hebben zij vanuit hun rol of belang gereflecteerd op de tussenproducten. In de participatienota is een verslag te vinden van de participatiebijeenkomsten en de uitkomsten daarvan.

1.5 Leeswijzer Deze Omgevingsvisie is opgebouwd in zes hoofdstukken. Hoofdstuk 1 omvat de aanleiding en totstandkoming, het proces dat doorlopen is. Hoofdstuk 2 zet enkele belangrijke uitgangspunten uiteen die voor de gehele Omgevingsvisie een rol spelen. In hoofdstuk 3 wordt de ruimtelijke koers uiteengezet langs vijf hoofdlijnen. De ruimtelijke doorvertaling van deze keuzes naar gebieden en de kaart is terug te vinden in hoofdstuk 4. In hoofdstuk 5 wordt in hoofdlijnen beschreven hoe we per thema de stap gaan maken van visie naar uitvoering. Tenslotte biedt hoofdstuk 6 een blik op de agenda voor de korte en langere termijn.

2. Visie voor Lelystad De Omgevingsvisie is niet alleen een ruimtelijke visie. Er wordt in deze visie aansluiting gezocht met het sociaal domein. We bouwen immers niet aan de stad om er meer huizen in kwijt te kunnen, maar om een leefbare en prettige omgeving te maken voor de bestaande en nieuwe inwoners. Om dit te bereiken zetten we de daarvoor belangrijkste uitgangspunten op een rij. We werken aan een sociaal en veerkrachtig Lelystad waarin de woningbouw opgave bijdraagt aan een kwaliteitsslag van het geheel. Daarnaast zien we dat de rol, positie en kansen van de stad zijn gekanteld. Van een op zichzelf staande provinciehoofdstad naar een stad die in hoog tempo opgenomen wordt in bredere stedelijke verbanden, waaronder de Noordvleugel van de Randstad en de opkomende IJsseldelta. Zo wordt Lelystad aantrekkelijker voor nieuwe groepen inwoners, specifieke consumentendiensten (bijv. Batavia) en nieuwe bedrijvigheid. Het aantal banen in Lelystad is hierdoor de afgelopen jaren relatief harder gegroeid dan het aantal inwoners, waardoor steeds meer inwoners binnen de eigen gemeentegrenzen werk kunnen vinden. Ook speelt de stad steeds nadrukkelijker een rol in regionale en nationale opgaven. Dat vraagt om een brede blik op de stad. Niet een stad voor gezinnen, maar voor een diverse groep inwoners. Niet een stad geïsoleerd in de polder, maar sterk verbonden met omliggende regio’s.

Niet een stad met her en der groen, maar een verbonden, functioneel, natuurlijk netwerk binnen het stedelijke. 2.1 Sociaal veerkrachtig Lelystad Een Omgevingsvisie behandelt met name de ruimtelijke ambities en ingrepen die de gemeente voornemens is te nemen voor de lange termijn. Dat leest soms als een abstracte benadering en vertaling van problematieken naar fysieke ingrepen. Maar het is niet de ruimte, de huizen of de verkeerstructuur die Lelystad maken tot wat het is. De basis onder de stad wordt gevormd door de mensen die samen deze stad hebben opgebouwd, die hier opgroeien of die beslissen hier hun leven door te brengen. Zonder al deze individuen lukt het niet om ambities werkelijkheid te laten worden. Een omgeving die kaders schept voor een sociaal veerkrachtig Lelystad waar iedereen zich thuis voelt en waar ruimte is voor de samenleving om zich verder te ontwikkelen. Dat doen we onder andere door ontmoeting centraal te stellen. Deels door een openbare ruimte die hiertoe uitnodigt maar ook door voldoende ruimte te creëren voor maatschappelijk initiatief van inwoners en vrijwilligers, die samen activiteiten organiseren. Zoals buurthuizen, sportaccommodaties en multifunctionele accommodaties (MFA’s).

Maatschappelijke Agenda Lelystad heeft een groeiambitie. Dit vraagt om een grote inspanning op diverse gebieden. Belangrijk onderdeel hiervan is het versterken van de draagkracht zodat Lelystad zelfstandig, sociaal veerkrachtig, duurzaam (in de brede zin), aantrekkelijk en economisch sterk wordt. De ambitie is om de inwoner centraal te stellen, zodat hen optimale kansen worden geboden om gezond en veilig op te groeien en zo zelfstandig mogelijk deel te nemen aan het maatschappelijk leven. We willen een aantrekkelijke stad zijn voor zowel nieuwe als bestaande inwoners. Daarnaast willen we een samenleving zijn die ondersteuning biedt aan minder zelfredzame inwoners. Hierbij willen we de eigen mogelijkheden optimaal aanspreken en passende ondersteuning bieden waar nodig. In de Maatschappelijke Agenda zijn de sociale ambities voor Lelystad beschreven. De Maatschappelijke Agenda is één integraal kader voor het hele sociaal domein. De Maatschappelijke Agenda is geen eindproduct, het is een beweging naar een stad waar iedereen mee kan doen en zich thuis voelt. De Maatschappelijke Agenda kent 4 programmalijnen: leren & ontwikkelen, prettig & veilig, voor elkaar zorgen, meedenken & meedoen. Op veel vlakken zit er een samenhang tussen sociaal en fysiek domein, waarbij fysiek volgt op sociaal. Een voorbeeld.

De komende decennia vormt onder meer de vergrijzing van de stad een belangrijke uitdaging. Door de vergrijzing en de wijzigingen in de zorg ontstaat er een nieuwe behoefte. Kleinschaligheid, inzet van vrijwilligers, gericht op zelfredzaamheid en steun aan elkaar vragen nieuwe vormen van huisvesting en leefmilieus.

De wensen en meningen van inwoners spelen een rol in die ontwikkeling. Rondom het proces van deze Omgevingsvisie zijn die meningen gehoord, maar straks als er daadwerkelijk veranderingen gaan komen is het nodig dat deze wederom in samenspraak worden ontwikkeld. Een snelle en constant veranderende samenleving vraagt om adequate en (lokaal) passende oplossingen. Inwoners zijn de experts van hun eigen omgeving en hebben vaak goede ideeën over wat passend is, kunnen daarin op verschillende manieren of via verschillende initiatieven een rol spelen. Samendoen en samen draagvlak en draagkracht creëren. Dat vraagt om lef en creativiteit van de gemeente; vooral om af te wijken van de gebaande paden en open te staan voor nieuwe creatieve inzichten vanuit de gedachte ‘in Lelystad doen we het sámen’ vanuit zowel fysiek- als sociaal domein. Een belangrijke doelgroep voor de Omgevingsvisie en toekomstige gebiedsontwikkelingen is de jeugd en jongeren. Zonder hen is er geen Lelystad in 2050. Als we kijken naar het proces rondom het maken van ruimtelijke keuzes, zien we echter dat deze groep vaak wordt vergeten. Kinderen en jongeren hebben andere bestemmingen, andere manieren van reizen en andere behoeftes dan de gemiddelde volwassen inwoner.

De Omgevingsvisie Lelystad 2050 kiest daarom voor een brede ontplooiing van kinderen en jongeren door ruimte te creëren voor spelen, bewegen, leren, verwonderen en ontspannen, en heel belangrijk: ruimte te maken voor goed onderwijs.

2.2 Focus op kwalitatief groeien Lelystad is na de Tweede Wereldoorlog ontworpen als polderhoofdstad voor Flevoland. In die tijd was er een sterk geloof in vooruitgang en innovatie. De bevolkingsprognoses gingen uit van een zeer sterke

groei (Nederland zou 20 miljoen inwoners hebben in het jaar 2000), waardoor werd verwacht dat Lelystad naast een regionaal verzorgingscentrum ook een aantrekkelijke vestigingsplaats voor gezinnen kon worden. In het ontwerp werd destijds rekening gehouden met 100.000 inwoners. Lelystad is door de jaren heen steeds blijven groeien, maar een dergelijk inwoneraantal is nog niet behaald. De stad zit in feite te ruim in zijn jas, met name qua infrastructuur en openbare ruimte. Dat heeft een kracht, maar brengt ook uitdagingen met zich mee. De Omgevingsvisie Lelystad 2050 kijkt daarom, in lijn met het programma Lelystad Next Level, vooruit naar de volgende groeispurt om Lelystad weer in balans te brengen. Zodat de jas beter past, maar we ook voorbereid zijn op de uitdagingen die in de toekomst nog op ons af gaan komen. Het financieel gezond zijn als stad is daarom een belangrijk uitgangspunt. We willen loskomen van de ICL-gelden vanuit het Rijk. Een deel van de oplossing is de groei in het aantal inwoners. Een ander deel van de oplossing ligt in het in balans brengen van beheerskosten.

Hiervoor moeten we goed kijken naar het huidige ontwerp en beheer van de stad, maar ook naar slim groeien met aandacht voor de beheerskosten op de juiste locaties De opzet van Lelystad is herkenbaar voor de idealen van die tijd: een ruime opzet met functionele scheiding tussen wonen, werken, verkeer, recreatie en voorzieningen. Een opzet die de moderne mens rust zou bieden in het stedelijk leven en die volop ruimte gaf aan de auto als moderne verworvenheid en waar de fiets zijn eigen netwerk heeft. Verkeersnetwerken vormen een belangrijke structurerende stedelijke functie met daartussen afzonderlijke wijken met ieder eigen voorzieningenclusters in het groen. We kunnen met de nieuwe woningbouwopgave letterlijk doorbouwen op deze structuren. Veel is er immers al. Zo is er een uitgebreide groenstructuur door en rondom de stad, verschillende wijktypologieën en een goede bereikbaarheid. Tegelijkertijd zijn de idealen van destijds, niet meer de idealen van nu. Wat we beschouwen als gezond stedelijk leven is juist gebaat bij nabijheid, bij rust èn reuring en een inrichting die ontmoeting en beweging bevordert. Er is veel winst te behalen als we de focus meer leggen op slimmer en efficiënter gebruik van de ruimte door in te zetten op kwalitatieve groei, waarbij het niet alleen om méér, maar vooral om beter draait.

2.3 Versterken van de leefbaarheid in de bestaande stad Kwalitatieve groei creëert de wil om verder te investeren in Lelystad. Investeringen die we willen laten landen op plekken waar dat gewenst is. Een duurzame en toekomstbestendige groei van Lelystad betekent zorgvuldig omgaan met de beschikbare ruimte. Daarom is er goed gekeken naar plekken in de stad waar we de huidige kwaliteiten kunnen benutten, bijvoorbeeld een goed voorzieningenaanbod, ov-bereikbaarheid of gewoon een omgeving waar het prettig is om te zijn. Maar ook plekken die juist een kwaliteitsimpuls kunnen gebruiken, omdat er leefbaarheidsissues spelen of het draagvlak voor voorzieningen of ov afneemt. De focus ligt daarmee op de bestaande stad en dat betekent dat er naast grote en intensieve aandacht voor het Stadshart en de beoogde uitbreidingslocaties (zoals Zuiderhage en het Waterfront) ook wordt gekeken naar binnenstedelijke verdichting. Deze verdichting definiëren we als kwalitatief verdichten: een deels nieuwe koers waarbij we het toevoegen van woningen en voorzieningen benutten om de omgeving van de bestaande en nieuwe woningen te verbeteren. De ruime opzet van Lelystad biedt daarvoor veel kansen. Dat betekent niet dat alle laagstedelijke gebieden opeens hoogstedelijk worden. Soms kunnen kleinere aantallen woningen of één extra verdieping al het verschil maken.

Samen tellen al deze ingrepen op tot een behoorlijke bijdrage aan de groei.

Waarom we niet kiezen voor verdere uitbreiding met woningbouw over de A6: Hoewel er op de zeer lange termijn mogelijk enige schuifruimte nodig is, zijn er op dit moment geen dwingende redenen om verdere uitbreidingswijken met woningbouw over de A6 heen na te streven. Bovendien zouden we kansen missen om onze huidige stad kwalitatiever, compacter en sterker te maken. Bovendien vragen nieuwe uitbreidingswijken op zichzelf al aanzienlijke investeringen in nutsvoorzieningen, mobiliteitsoplossingen en ruimte voor sporten, ontmoeten en onderwijs. Daarnaast brengt ook het onderhoud daarvan hoge kosten met zich mee. En dat terwijl binnenstedelijke groei juist optimaal gebruik maakt van bestaande structuren en voorzieningen, waardoor publieke middelen efficiënter worden ingezet. Bovendien versterkt binnenstedelijke groei het draagvlak voor de huidige voorzieningen en verbetert de mogelijkheden voor een beter openbaar vervoer. Daarnaast leidt uitbreiding tot ruimtelijke versnippering. Wijken die verder van de kern liggen, zijn moeilijker aan te sluiten op voorzieningen en openbaar vervoer, waardoor bewoners sterker afhankelijk worden van de auto. Dit staat haaks op de ambities om mobiliteit te verduurzamen en Lelystad als fiets- en ov-stad te versterken.

Het risico bestaat dat uitbreidingsgebieden eerder aanvoelen als dorpen met een eigen identiteit dan als een logisch onderdeel van de stad, waardoor de samenhang en stedelijke dynamiek verloren gaan. Ruimte is schaars, en iedere ruimtelijke keuze betekent ook het maken van afwegingen. Het uitbreiden van Lelystad zou ten koste gaan van bestaande functies, landbouwgrond en toekomstige opgaven, zoals economische ontwikkeling, voedselzekerheid, recreatie, natuur en energieopwekking. Bovendien is uitbreiding in bepaalde richtingen onwenselijk vanwege andere ruimtelijke claims, zoals de luchtvaart van Lelystad Airport of de archeologische en aardkundige waarde van het rivierduinlandschap bij Swifterbant. 2.4 Vijf hoofdlijnen voor de Omgevingsvisie De ruimtelijke koers van deze Omgevingsvisie is gevat langs vijf hoofdlijnen. Iedere hoofdlijn zet een aantal ambities om in concrete keuzes (dit is terug te vinden in hoofdstuk 3, de koers die ingezet wordt). In hoofdstuk 4 worden deze vervolgens gekoppeld aan de kaart, waar in de gemeente deze keuzes tot uitdrukking komen: 1. De hoofdlijn stedelijke ontwikkeling omvat keuzes rondom woningbouw en leefkwaliteit. Ambities als herkenbaarheid, sociale cohesie en identiteit van de wijk, een gezonde mix en perspectief op een wooncarrière binnen de wijk staan daar voorop. 2.

Een robuust natuurlijk raamwerk maakt keuzes om stad en natuur te verweven door een sterke groen-blauwe structuur. Lelystad benut bestaande ruimte efficiënter voor aanpassingen aan een veranderend klimaat door bij de ruimtelijke ontwikkelingen rekening te houden met hitte, droogte, wateroverlast, bodemkwaliteit en biodiversiteit. 3. De hoofdlijn sterke en beleefbare economie brengt in beeld hoe de ruimte voor werken en toerisme daar een rol in kan spelen, zodat de stad aantrekkelijk wordt voor bestaande en nieuwe inwoners, er ruimte is voor ondernemen, banenkansen gecreëerd worden en geïnvesteerd wordt in onderwijs. 4. De bereikbare basis kijkt hoe de mobiliteitsstructuur beter kan worden ingezet voor ambities rondom een beweegvriendelijke omgeving en duurzame mobiliteit. 5. En tot slot de hoofdlijn duurzame ontwikkeling waar keuzes worden gemaakt hoe we als stad de energie- en circulaire transitie kunnen maken.

3. De koers die ingezet wordt Kwalitatieve groei vanuit het perspectief van de bestaande stad en haar inwoners staat aan de basis van de Omgevingsvisie. Groei dus in letterlijke zin met meer woningen, voorzieningen en werk, maar ook in figuurlijke zin, een stad die groeit in haar leefkwaliteit en levendigheid. Een toekomstbestendige stad waar de energie-, warmte-, grondstoffen en mobiliteitstransitie hun plek hebben gevonden. Om onze ambities werkelijkheid te laten worden is het nodig om concrete keuzes te maken. Deze koers is gevat in vijf hoofdlijnen die ieder een deel van de ruimtelijke opgaven omvat: van woningbouw en leefkwaliteit, naar ruimte voor natuur en economie, een sterke mobiliteitsstructuur en tot slot ruimte voor duurzame transities.

3.1 Stedelijke ontwikkeling, herkenbare en complete wijken Lelystad staat aan de vooravond van een transformatie. De stad groeit en ontwikkelt zich in hoog tempo. Groei die zich niet alleen vertaalt in aantallen woningen of uitbreidingswijken, maar vooral in meer leefkwaliteit en verdichting van de bestaande stad. Dit vraagt om herkenbare en complete wijken, waarin mensen zich thuis voelen, voorzieningen dichtbij zijn en waar iedere generatie een passende woonomgeving kan vinden. Door in te zetten op strategische verdichting, een bijpassend voorzieningenniveau, een divers woningaanbod en zelfvoorzienende wijken, wordt Lelystad een stad die ruimte biedt aan nieuwe bewoners en bezoekers, maar door deze ontwikkelstrategie bestaande inwoners meer perspectief en kwaliteit van leven biedt. Bij nieuwe ontwikkelingen denken we dan ook goed na over de juiste volgordelijkheid en onderlinge afstemming. Bij de stedelijke ontwikkeling werken we aan een Lelystad met herkenbaarheid en identiteit van de wijk, een gezonde mix en perspectief op een wooncarrière daarbinnen. Daarvoor maken we de volgende keuzes: 1. De stad in balans houden. De woningbouwopgave in Lelystad is fors. Maar een stad groeit pas succesvol wanneer de inrichting van de openbare ruimte en programma’s zoals voorzieningen, werkgelegenheid en infrastructuur meebewegen met de woningontwikkeling.

Omgekeerd kan werkgelegenheid juist ook de woningbouw stimuleren. Dit betekent dat Lelystad onvermijdelijk zal veranderen. Woningbouw en verdichting moet niet alleen efficiënt zijn, maar ook bijdragen aan een aantrekkelijke, sociale en duurzame leefomgeving. Dat vraagt ook om op strategische locaties keuzes te maken die niet traditioneel Lelystads zijn, zoals het sturen op functiemenging. Om evenwichtig te groeien hebben sommige gebieden meer aandacht nodig dan andere. 2. Stedelijke programmering. Er staan meerdere grote en kleine ontwikkelingen op de agenda. Het is van belang dat deze elkaar niet beconcurreren, qua woon- en voorzieningenaanbod maar ook in de tijd. We moeten werken in goede volgordelijkheid. Dat vraagt sturing via integrale stedelijke programmering. Dit instrument zal in navolging van de vaststelling van de Omgevingsvisie worden ontwikkeld. Daarnaast vraagt het Stadshart bijzondere aandacht als het gaat om het tempo van de ontwikkeling van dit voor de gehele stad cruciale gebied. Want zonder aantrekkelijk Stadshart wordt het aantrekken van nieuwe inwoners veel moeilijker. Het Stadshart ligt straks in het geometrische en geografische midden van Lelystad. Hier komen ook het nationale OV-netwerk (station) en het regionale/lokale ovsysteem bij elkaar. 3. Compacte herkenbare wijken.

Bij de woningbouwontwikkeling van de bestaande stad ligt de focus op die plekken waar dit voortbouwt op bestaande kwaliteiten, zoals een hoog voorzieningenniveau, robuuste natuur of goede fiets en ov-bereikbaarheid. Maar ook op die plekken waar juist kwaliteit hard nodig is, zoals draagvlak om voorzieningen te behouden of

vanwege de verduurzaming. Het is dus van belang dat we via de woningbouw steeds een kwaliteitsslag maken voor de wijk. Bijvoorbeeld door deze te richten op de behoeften van de wijk en een divers woningaanbod waardoor andere doelgroepen een plek kunnen vinden en mensen gedurende hun hele wooncarrière in hun eigen wijk kunnen blijven wonen. Iedere ontwikkeling vraagt om een scherpe blik op wat de bestaande wijk nodig heeft en hoe we deze beter maken. De kwaliteitsimpuls vindt dus plaats met oog voor de huidige opzet en cultuurhistorische herkenbaarheid van de wijken en de behoeften daarvan. 4. Stedelijkheid en levendigheid wordt gedragen door locaties met stedelijke betekenis. Dit zijn locaties met herkenbare ankerpunten waar diverse voorzieningen (boodschappen, onderwijs, zorg, sport en spel) te vinden zijn, waar de openbare ruimte uitnodigt tot verblijven en ontmoeten en die goed bereikbaar zijn voor iedereen. Ook verbeteren we hiermee de sociale cohesie en veiligheid in de wijken. Er is gedurende een langere periode van de dag meer levendigheid en er zijn meer mensen op straat. Lelystad verdient een levendig en bruisend Stadhart met een gevarieerd aanbod van functies die uitnodigen tot bezoeken en te zoals theater, bioscoop, horeca en winkels.

Daarnaast wijken die niet alleen een plek bieden om te wonen, maar ook om mensen samen te brengen, te sporten en spelen en een aanleiding bieden voor ontmoeting en cultuurbeleving. Functiemening wordt op deze plekken het uitgangspunt, zeker nu beleving in centrumgebieden belangrijker wordt dan de detailhandelfunctie

Waarom zijn deze keuzes nodig? Het tempo van de woningbouw ligt hoog. Gezien de urgentie van het woningtekort is dat nodig, maar we moeten daarbij wel de brede blik vasthouden. We willen voorbij de aantallen kijken om de woningbouw ook als strategisch middel in te zetten in de ontwikkeling van de stad als geheel. Om de stad aantrekkelijk te houden voor verschillende doelgroepen en toekomstige generaties, zal de woningvoorraad moeten worden uitgebreid en meer worden gevarieerd. Zowel via herstructurering en verdichting in de bestaande stad als het uitvoeren van de beoogde nieuwbouwgebieden. We moeten onszelf de ruimte geven nieuwe woonmilieus zorgvuldig te ontwerpen en in te passen, waarbij rekening wordt gehouden met groen, watercompensatie, natuurinclusiviteit en klimaatadaptatie. Een belangrijke uitdaging daarbij is het behouden en aantrekken van jongeren, want zonder jongeren heeft Lelystad (in 2050) geen toekomst. Dit vraagt om geschikte en betaalbare woningen, goed onderwijs, goed openbaar vervoer binnen de stad en naar de regio toe en een levendig centrum dat aansluit bij hun leefstijl. Daarnaast zijn voorzieningen voor jeugd en jongeren cruciaal om de stad aantrekkelijk te maken en te houden voor nieuwe generaties, zij dragen in belangrijke mate bij aan de levendigheid van de stad. Andere aandachtsgroepen zijn ouderen en zorgbehoevenden.

Beide groepen zoeken meer woonruimte nabij voorzieningen in de wijk. Zorg en woonruimte moeten daarom in samenhang worden gezien, met voorzieningen en ondersteuning binnen handbereik en mogelijkheden voor ontmoeting. Om ouderen langer zelfstandig te laten wonen, worden passende woonvormen geïntroduceerd, zoals alternatieve seniorenwoningen die een variant vormen tussen een grote gezinswoning en een verpleeghuis. De wijk als thuisbasis wordt steeds belangrijker voor deze groepen, zeker gezien de toenemende vergrijzing en de beperkte capaciteit voor professionele zorg in de toekomst. Maar ook voor oorlogsvluchtelingen, statushouders en arbeidsmigranten moeten een menswaardige plek krijgen in onze samenleving.

3.2 Robuust natuurlijk raamwerk, stad en landschap zijn verweven Lelystad is gelegen te midden van natuur (van internationale allure). Dit is een voedingsbodem voor een aantrekkelijk en prettig leefklimaat, waardoor nieuwe bewoners en bedrijven zich hier graag vestigen. Het groen en het water vormen de basis voor een klimaatbestendige en gezonde stad. Om voorbereid te zijn op de toekomst en onze inwoners een kwalitatieve leefomgeving te bieden zet Lelystad in op een natuurinclusieve benadering, waarin natuur met de stad is vervlochten. Dit betekent dat de kwaliteit van de natuur meegroeit met de stad: beleefbaar, divers en verbonden. Bij het robuuste natuurlijke raamwerk werken we aan een Lelystad waarin mens en natuur zijn verbonden en dat aangepast is aan een veranderend klimaat. Daarvoor maken we de volgende keuzes: 1. In Lelystad is de natuur altijd dichtbij. De kwaliteit en gebruikswaarde van de natuur groeit mee met de stad. Zowel in nieuwbouwgebieden als in de bestaande wijken. 'Natuur' wordt daarbij breed opgevat. Het omvat niet alleen traditionele natuurgebieden zoals bossen en parken, maar ook groen in stedelijke omgevingen. Het streefbeeld is een groene omgeving waar de toegevoegde waarde van natuur groot is.

Dat geldt zowel voor de intrinsieke waarde van natuur zelf (verscheidenheid aan plant- en diersoorten), als voor de economische (recreatie), instrumentele (verkoeling) of relationele waarde (sociale cohesie). Lelystad is een stad waar stad en land verweven zijn. We willen de gezondheidseffecten van het volwassen groen goed benutten voor recreatie en verkoeling en welbevinden. We zorgen dat we ruimte geven aan de flora en fauna die de stad zo aantrekkelijk maakt. En we zorgen dat toekomstige klimaateffecten goed gemitigeerd kunnen worden. 2. De groen-blauwe structuur wordt versterkt. Een goed functionerende stad kent duidelijke en goed werkende structuren. De goede werking wordt gewaarborgd door een duidelijke definitie van gebieden en verbondenheid van deze gebieden onderling tot een robuust en functioneel geheel. Er zijn plekken in Lelystad waar natuur beschermd moet worden en waar ontbrekende verbindingen in de groen- en waterstructuur hersteld of toegevoegd moeten worden. Bepaalde groengebieden willen we beleefbaarder maken en dat geldt ook voor plassen en vaarten die van grote natuurlijke én recreatieve waarde kunnen zijn.

3. Het open polderlandschap, met kenmerkende polderparkwegen, landschappelijke netwerken, NNN-gebieden, grootschalige verkaveling en erfbeplanting, wordt behouden en waar nodig versterkt. De vorming van een compactere stad draagt daar ook aan bij. Dit betekent niet dat het landschap niet verandert of ‘leeg’ is. Ook hier blijven ontwikkelingen mogelijk. Waarom zijn deze keuzes nodig? Lelystad is een groene stad. Dat is een kwaliteit die door veel mensen wordt herkend en die men ook graag wil behouden. Tegelijkertijd zien we dat de ruime en groene opzet van de stad nog niet altijd voor een hoge belevingswaarde zorgt. Veel gebieden bestaan uit ‘kijkgroen’, waarbij er weinig diversiteit is in soorten en routes of ruimte voor activiteiten ontbreekt. Om de natuur mee te laten bewegen naar een gezonde en klimaatadaptieve leefomgeving is het nodig om naar een meervoudige benadering van ecosysteemdiensten te kijken. Natuur kan meerdere opgaven en belangen tegelijkertijd vervullen als we duidelijk bepalen welke belangen we op welke plek de ruimte willen geven. Het buitengebied is van groot belang voor het gehele natuurlijk raamwerk. Flevoland wordt steeds vaker als zoekgebied gezien voor landelijke transitieopgaven.

Lelystad is bereid hierin een rol te spelen, maar met een integrale benadering: bij het toevoegen van nieuwe functies in het buitengebied moet rekening worden gehouden met ruimtelijke kwaliteit en moeten negatieve (neven)effecten worden geminimaliseerd. Kijken we naar de landbouw in heel Nederland dan zal naar aanleiding van klimaatverandering en zeespiegelstijging veel veranderen. De landbouwgronden in Flevoland blijven van hoge kwaliteit ook door de robuuste aanvoer van zoetwater via de zoetwaterkwel uit de Veluwe.

3.3 Economische drager, sterk en beleefbaar Lelystad groeit en ontwikkelt zich. Daarbij is een gezonde balans tussen wonen en werken essentieel om de stad veerkrachtig en toekomstbestendig te maken. De focus ligt op het versterken van de stedelijke economie met een dynamisch vestigingsklimaat. Doordat Lelystad positie kiest en krijgt binnen het netwerk in de regio kan Lelystad zich profileren, waardoor er keuzemogelijkheden voor inwoners ontstaan.. Een stad waar mensen niet alleen prettig wonen, maar ook dichtbij huis kunnen werken, ondernemen en zich ontwikkelen. Door slim in te zetten op zowel stuwende als verzorgende economische activiteiten en aantrekkelijke werkgebieden, verstevigt Lelystad haar positie als dynamische stad. Lelystad zet koers naar een sterke en toekomstbestendige economie die aansluit bij de huidige en toekomstige beroepsbevolking, die zorgt voor meer werkgelegenheid en ondernemingskansen ín de eigen stad én die innovatie stimuleert. Door op de juiste plekken ruimte te reserveren voor werkgelegenheid en economische ontwikkeling, ontstaat zo een sterkere en op zichzelf staande stedelijke economie. Specifiek op het snijvlak van technologie en transities liggen kansen die voortbouwen op het DNA van de stad en de aard van het jonge economische ecosysteem. Daarom maken we de volgende keuzes: 1. Strategische bedrijventerreinen spelen een cruciale rol.

Locaties geschikt voor bedrijven met een hogere milieucategorie, vormen de kern voor de transitie naar een circulaire economie en innovatieve productie. 2. Revitaliseren van bestaande werkgebieden. Werkgebieden worden niet gezien als geïsoleerde clusters, maar als geïntegreerde onderdelen van de stad, met aandacht voor klimaatadaptatie, ecologie en gezonde werkomgevingen. De reguliere bedrijventerreinen

richten zich op bedrijfsmatige activiteiten die qua overlast niet met de woonfunctie te mengen zijn. Op de binnenstedelijke werkgebieden wordt ruimte gemaakt voor ondernemers met bedrijvigheid die wel te combineren is met woningen. Het intensiveren van de ruimte op bedrijventerreinen is een belangrijk thema, zeker in een tijd waarin ruimte schaars is en duurzaamheid en efficiënt ruimtegebruik steeds belangrijker worden. Het intensiveren van bedrijventerreinen verhoudt zich moeilijk met andere ambities die ruimte vragen op bedrijventerreinen op het vlak van klimaatadaptatie, biodiversiteit en ruimte vinden voor circulair produceren. Desondanks vormt dit onderdeel van de strategie om de positieve aantrekkingskracht van de stad te vergroten. Zo kan Lelystad zich als ondernemende stad profileren. 3. Onderwijs als cruciale bouwsteen. Een divers en goed afgestemd onderwijsaanbod biedt Lelystedelingen de kans om zich hier te ontwikkelen, een loopbaan op te bouwen en zich te blijven vestigen in de stad. Om de economie te laten groeien, is het daarom essentieel om jong talent aan de stad te binden en voldoende perspectief te bieden, met een divers banenaanbod en een aantrekkelijke leeromgeving. Lelystad heeft kansen om een dynamisch vestigingsklimaat te creëren waarin innovatie, ondernemerschap en talentontwikkeling hand in hand gaan. 4. Een bruisende stad is ook beleefbaar.

Als volwassen provinciehoofdstad moet Lelystad voorzien in zowel stedelijke als regionale voorzieningen, met een goed bereikbaar en levendig Stadshart waar ruimte is voor evenementen, uitgaan, cultuur, wonen, werken en voorzieningen. De toeristisch recreatieve sector zal komende periode zeker nog een flinke toename laten zien. Enkele locaties in de stad hebben kansen om vanuit het toeristisch profiel deze beter uit te laten nutten. Dit geldt voor locaties waar vanuit cultuurhistorie verhalen te vertellen zijn, zoals het stadshart, maar ook de ligging aan het water of meer regionale voorzieningen kunnen daar een aanleiding voor zijn. Dat biedt zowel voor bewoners als bezoekers meer betekenis en beleving.

Waarom zijn deze keuzes nodig? Lelystad is momenteel sterk in de meer op goederengerichte sectoren. 100%-kantoorhoudende functies zijn ondervertegenwoordigd. Door schaalvergroting in de dienstverlening zijn dergelijke activiteiten verdwenen. De stedelijke economie en de stedelijke beroepsbevolking zijn afhankelijk van omliggende regio’s: veel inwoners pendelen dagelijks; veel arbeidskrachten van buiten Lelystad komen dagelijks in Lelystad werken. Eén van de oplossingen hiervoor is om ervoor te zorgen dat de stedelijke economie aansluit op de stedelijke beroepsbevolking. We zetten daarom in op de doorontwikkeling van de stedelijke economie van Lelystad. Deze doorontwikkeling wordt gezocht in Tech en Transitie. Uit recent onderzoek door de Provincie Flevoland blijkt dat nieuwe bedrijventerreinen zijn hierbij noodzakelijk zijn. Als werkgelegenheid toeneemt, groeit ook de behoefte aan woningen. Momenteel groeit het aantal woningen snel, waardoor werkgelegenheid mee moet groeien om evenwicht te brengen en te bewaren. Zonder een stevige economische basis blijft Lelystad te veel een woonstad, terwijl de ambitie juist is om een volwaardige, levendige stad te worden met een gezonde eigen economie. Met LAB-II zetten straks in op Tech en Transitie om de werkgelegenheid een impuls te geven. Ecosystemen rondom duurzaam vliegen, biobased & circulair bouwen.

Bedrijvigheid rond energieen eiwittransitie heeft de aandacht. En de smartification (het slimmer worden, meer digitaal) van de logistiek/ groothandel heeft de aandacht. In deze sector groeit dan het aanbod voor werkgelegenheid in het hogere segment. Daarnaast hebben we ook bezoekers nodig om levendigheid te brengen. Het toeristisch profiel van Lelystad ligt met name op gebieden rondom de stad, zoals de Oostvaardersplassen, de Markerwadden en het Bataviakwartier. Levendige plekken in de stad zelf, zoals het Stadshart, helpen om bezoekers langer vast te houden en een complete ervaring te geven.

3.4 Bereikbare basis Lelystad is een stad van ruimte en beweging. De stad is gebouwd met een herkenbare en zeer (verkeers)veilig fietsnetwerk over fietsbruggen en een uitstekende autostructuur langs dreven. De groei van de stad vraagt om een duurzaam mobiliteitssysteem waarin lopen, fietsen en openbaar vervoer een sterkere basis vormen. Daarnaast moet de stad beter worden verbonden met de regio, wat vraagt om investeringen in spoor, stations en het wegennet. Door te investeren in duurzame mobiliteit, versterken we niet alleen de bereikbaarheid, maar ook de leefkwaliteit van Lelystad. Een stad waarin iedereen op een efficiënte, (sociaal)veilige en duurzame manier kan reizen en waarin bewegen een vanzelfsprekend onderdeel is van het dagelijks leven. Voor de bereikbare en gezonde basis werken we aan een Lelystad met een beweegvriendelijke omgeving en duurzame mobiliteit. Daarvoor maken we de volgende keuzes: 1. Het STOMP-principe stadsbreed toepassen: STOMP staat voor Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobiliteitsdiensten en Personenauto. Dit betekent dat eerst wordt ingezet op lopen, dan fietsen en ov en dan de auto, zodat de stad en het centrum leefbaar blijven en de verkeersstromen soepel blijven verlopen. Voor de verschillende modaliteiten wordt daarnaast ook ruimte gereserveerd om de elektrificatie van vervoersmiddelen mogelijk te maken. 2.

Lelystad heeft de kans om de unieke fietsvriendelijke schaal van de stad beter te benutten door het fietsnetwerk uit te breiden en te verbeteren. Vanuit het Stadshart gezien ligt vrijwel alle bebouwing binnen de actieradius van een traditionele fiets en met de opkomst van de e-

bike heeft Lelystad een enorme kans om fietsen een nog prominentere rol te geven. Het fietsnetwerk wordt compleet gemaakt, met snelfietsroutes voor snelle, directe bewegingen (bijvoorbeeld per e-bike), waardoor ook sociale veiligheid en vindbaarheid worden verbeterd. Bovendien ligt een fijnmaziger netwerk van fiets- en wandelroutes dicht langs bebouwing en door groene gebieden, waardoor ook meer informele ontspannen reizen mogelijk zijn. Hier zetten we in op het toevoegen van missing-links en heldere way-finding. Door de groei van actieve mobiliteit te stimuleren, sluiten we aan bij de bredere doelen voor gezondheid en beweging en houden we een bereikbare stad. 3. Om de beweging naar een duurzaam mobiliteitssysteem goed te laten verlopen, is een sterk openbaar vervoerssysteem essentieel. Eerst zorgen dat we kunnen bewegen daarna pas bouwen. Lelystad zet in overleg met de provincie daarom in op een schaal- en kwaliteitssprong van het binnenstedelijke openbaar vervoer met snelle, directe en frequente ov-verbindingen van en naar de economische kerngebieden, bedrijventerreinen en nieuwe gebiedsontwikkelingen. 4. Gedifferentieerde dreven: De bestaande autostructuur blijft een belangrijk onderdeel van de stad, maar krijgt deels een andere invulling. De dreven blijven een waardevolle drager van mobiliteit en we behouden een goed werkende binnen- en buitenring.

Toch kunnen de drevenprofielen voor zover dat qua capaciteit mogelijk is efficiënter benut worden door naast de auto ook ruimte te bieden aan (snel)fietspaden of enkele busbanen. Dichter bij het centrum wordt daarnaast ook gekeken of dit gecombineerd kan worden met ruimte voor woningbouw. Zo werd tijdens de werkateliers de Visarenddreef als kans benoemd (tussen het centrum en de Westerdreef) omdat het afwaarderen hiervan bijdraagt aan het verminderen van het centrumvreemde verkeer door het centrum langs het station en ook ruimte biedt voor een goede duurzame verkeersverbinding met de kustzone. Daarnaast biedt dit mogelijkheden voor ruimtelijke ontwikkeling (woningbouw) in het brede profiel. Ook is de Kustendreef als kans benoemd omdat dit een relatief rustige behoorlijk overgedimensioneerde dreef is die ruimte biedt voor versmalling in combinatie met ruimtelijke ontwikkeling. Deze gewijzigde functies van dreven wordt verder integraal uitgewerkt binnen een omgevingsprogramma.

Waarom zijn deze keuzes nodig? In Lelystad groeit het fietsverkeer. Dat vraagt om verdere verbetering en uitbreiding van de fietsinfrastructuur, zodat fietsen voor iedereen een vanzelfsprekende, veilige en prettige keuze wordt, zowel recreatief als dagelijks. Tegelijkertijd vormen de bruggen op dit moment een fysieke barrière voor mensen die minder mobiel worden. Dit is een punt van aandacht. Diverse inwoners en bezoekers geven aan dat het netwerk niet overal even sociaal veilig, aantrekkelijk of goed vindbaar is. Het fietsplan dient daarom met kracht te worden uitgevoerd. Bovendien is er een landelijke trend waarbij de hoeveelheid mensen dat voldoet aan de beweegrichtlijnen achteruitgaat. Zeker bij kinderen en jongeren is deze trend erg zorgelijk. Helaas is dat ook in Lelystad het geval. Een beweegvriendelijke omgeving draagt bij aan gezonde inwoners. Dat vraagt onder andere om het stimuleren van actieve vervoersvormen en op diverse plekken ruimte maken voor sport, bewegen en spelen. Ondanks de ruime opzet van de weginfrastructuur moet de groei van Lelystad gepaard gaan met het vervolmaken van het gehele infrastructurele systeem. Het autoverkeer zal blijven toenemen, met gevolgen voor de doorstroming, de gezondheid (luchtkwaliteit en geluidoverlast) en de kwaliteit van de openbare ruimte.

Een traditionele uitbreiding van de wegenstructuur die de groei gelijkmatig volgt zal tot problemen leiden. In plaats daarvan wordt ingezet op een slimmer gebruik van bestaande infrastructuur en een mobiliteitssysteem dat de groei van verkeersbewegingen opvangt via gezonde en efficiëntere vervoersvormen.

3.5 Duurzame ontwikkeling Om de doelen van 2050 te kunnen behalen geeft Lelystad ruimte aan de energie- en grondstoffentransitie. Er lopen al diverse trajecten om anders om te gaan met onze energie en afval. De Omgevingsvisie 2050 borduurt voort op de ingezette lijn. Voor de duurzame ontwikkeling van Lelystad maken we ruimte voor en energie- en circulaire transitie. Daarvoor maken we de volgende keuzes: 1. Duurzaam ontwikkelen: Onderdeel van een gezonde basis is ook een duurzaam energiesysteem om de uitstoot van CO2 te beperken. Via de energietransitie verandert het energiesysteem in Nederland van een centraal naar een decentraal systeem. De opwekking van energie is, zeker in Flevoland, op veel meer plekken zichtbaar. Lelystad wil zo veel mogelijk schone energie opwekken (zon en wind) en opslaan op eigen grondgebied en slim gebruik maken van nieuwe en bestaande warmtebronnen (geothermie). Geothermie en het warmtenet zal in de bestaande stad moeten worden ingepast. De grootschalige opwek, opslag en omzetting in het buitengebied. Stad en land dragen zo samen bij aan een toekomstbestendig Lelystad. Dit vraagt tijd en een goede fasering. Met de groei van de stad groeit ook de vraag naar elektriciteit en warmte. Het beperken van gebruik van energie (elektriciteit en warmte), is noodzakelijk om toename van ruimtedruk in de stad en het buitengebied voor te blijven. 2.

Circulaire ontwikkeling: We zijn ons bewust dat een duurzame toekomst ook draait om een slim gebruik van grondstoffen. Daarom maakt de stad ruimte voor circulaire initiatieven die afval verminderen en hergebruik stimuleren. Afhankelijk van de omvang en omgevingsfactoren van deze initiatieven vraagt dat ruimte in de wijken, bijvoorbeeld voor

initiatieven rond deeleconomie of ruimte op bedrijventerreinen als het gaat om het oogsten van grondstoffen en de (tijdelijke) opslag daarvan.

4. Ruimtelijke structuur, de vertaling van de visie naar gebieden op de kaart In dit hoofdstuk wordt in tekst en kaart beschreven hoe de koers ruimtelijk doorwerkt op het schaalniveau van de stad en omgeving. We maken de vertaalslag van het ‘Wat’ naar het ‘Waar’. Op de visiekaart en in de tekst hieronder wordt uiteengezet op welke grote ontwikkelingen de gemeente inzet en wat belangrijke dragers zijn voor de verandering en groei van de stad. Zo bouwen we de ruimtelijke structuur op die op samenhangende wijze de ontwikkeling van de stad mogelijk maakt. 4.1 Stedelijke ontwikkeling via herkenbare en complete wijken We zetten in op een levendige stad, waarbij we de wijken op verschillende locaties vitaliseren en verdichten. Dit doen we ook in en rondom het stadshart. Dit alles ter versterking van de betekenis die het centrum heeft voor de stad als geheel en die van de verschillende wijkcentra voor de wijken. 4.1.1 Vitaliseren, revitaliseren en transformeren Met de Omgevingsvisie Lelystad 2050 willen we stadsbreed een kwaliteitsslag maken. Dat betekent dat we ook aan de slag gaan met het aanpakken van opgaven in bestaande buurten. Transformatie, revitalisatie en woningbouw kan hier als hefboom worden ingezet. Bijvoorbeeld door tegelijkertijd te vergroenen, verduurzamen en te differentiëren in de woningvoorraad en het toevoegen van ruimte voor maatschappelijke voorzieningen.

Doel is dat de wijken en hun kwaliteiten herkenbaar en behouden blijven en tegelijkertijd de mogelijkheden voor beleven en ontmoeten toenemen. Op de visiekaart zijn gebieden gearceerd waar momenteel opgaven spelen en dus kansen liggen om via gerichte, kleine acties de kwaliteit te verbeteren. 4.1.2 Ontwikkelgebieden De groei van Lelystad zetten we enerzijds sterk in op kwalitatief verdichten binnen de huidige stadsgrenzen, zoals op en rondom de wijkcentra. Anderzijds maken we groei mogelijk door de ontwikkeling van een aantal prioritaire (uitbreidings)gebieden.. De kansrijke verdichtingslocaties en de geplande nieuwe woningbouwontwikkelingen staan op de visiekaart ingetekend aan de hand van drie stedelijke milieus. Van hoogstedelijk via stedelijk tot dorps. Het stedelijke milieu geeft een indicatie van de beoogde dichtheid en functiemix: combinatie van woningen, werkruimte, maatschappelijke voorzieningen en type groen die denkbaar en passend zijn: • Hoogstedelijk Lelystads: Onze prioritaire (uitbreidings)gebieden het Stadshart, Zuiderhage en Waterfront krijgen (deels) een hoogstedelijk Lelystads milieu. Daarvan heeft het Stadshart, als hét centrum van de stad, het meest hoogstedelijke karakter. De drie locaties zijn alle gebieden waar de focus ligt op reuring en levendigheid en waarbij we zoeken naar profielen die elkaar aanvullen en die voortbouwen op bestaande kwaliteiten.

Het is randvoorwaardelijk dat er groen aanwezig is op straat, in en rondom de gebouwen en dat er een groot uitloopgebied (zoals stadspark) nabij te hebben. Rondom het stadshart wordt gewerkt aan een samenhangende centrumstructuur waarin sprake is van hogere dichtheden en functiemenging • Stedelijk: Met name rondom wijkcentra liggen kansen om het milieu op te trekken naar een meer stedelijk milieu. Dat betekent woningen toevoegen en tegelijk zorgen voor een goed voorzieningenniveau. Met bijvoorbeeld winkels voor de dagelijkse boodschappen, maar ook door ruimte te maken voor ontmoeten, zorg, bewegen, spelen en werken. Randvoorwaardelijk is het scheppen van een kwalitatieve openbare ruimte die uitnodigt tot verblijven en ontmoeten.

•

Dorps tot laagstedelijk: Woonbuurten in lage dichtheid met weinig andere functies en veel groen. Hier is met name aandacht voor voldoende ruimte voor spelen, veilige routes naar belangrijke plekken en koele groengebieden. Er moet goed gekeken worden waar ruimte is om her en der woningen toe te voegen, zodat ook deze gebieden in lichte mate bijdragen aan de woningbouwopgave. Ook spelen zij een belangrijke rol in het inpassen van nutsvoorzieningen als onderdeel van de versterking van het energienetwerk.

4.1.3 Locaties van stedelijke betekenis Het bouwen van een samenleving is iets anders dan ruimte maken voor voorzieningen. Daarom definiëren we de belangrijke centra als locaties van stedelijke betekenis. Locaties die een verzorgende en verbindende rol spelen voor de omliggende buurten of, in het geval van bijvoorbeeld het Stadshart, voor de hele gemeente. Het zijn plekken die baat hebben bij aantrekkelijke ontmoetingsruimten, een (verkeers)veilige omgeving en de flexibiliteit om een divers programma mogelijk te maken. • Regionaal profiel, vinden we in Bataviakwartier. Hier ligt de focus op het aantrekken van mensen van buiten. Hier is ruimte voor detailhandel volgens het outletconcept (Batavia Stad), cultuur (zoals het Batavialand museum), leisure, horeca en sport (met name gericht op het water en strand). De openbare ruimte heeft een sterke binding met het water waarbij de levendige boulevard het hart vormt. • Stedelijk profiel, vinden we in het Stadshart. Hier ligt de focus op reuring via winkelen, werken en uitgaan. Er is ruimte voor cultuur (zoals de bioscoop, de Agora en Kubus), horeca, een divers winkelaanbod, werken, middelbaar en hoger onderwijs en stedelijke voorzieningen. De woningbouw richt zich op verschillende leefstijlen.

De openbare ruimte is ingericht voor ontmoeting op de verschillende pleinen, soms met ruimte voor horeca, soms heel groen en soms met ruimte voor spelen of urban sports. Het Stadshart is een plek voor en door mensen, waarbij de diversiteit aan mensen, woonmilieus, winkels, horeca, onderneemmilieus, architectuur, cultuur en werken ervoor zorgt dat het een aantrekkelijke plek is om te bezoeken, te wonen en te ondernemen. Niet alleen voor onze inwoners, maar op termijn ook voor bezoekers van buiten. • Wijkcentra: De verschillende wijkcentra hebben een ondersteunende, meer verzorgende rol en bevorderen de sociale cohesie. Mede gelet op het uitgangspunt dat mensen langer thuis blijven wonen is het van belang dat dagelijkse voorzieningen op afzienbare afstand beschikbaar zijn. Met naar de toekomst toe levensvatbare wijkcentra wordt in deze behoefte voorzien. In deze centra ligt dan ook de focus op dagelijkse voorzieningen zoals boodschappen, huisarts en apotheek, onderwijs en kinderopvang, een wijkhub, sociale voorzieningen, speelruimte en kleinschalige horeca. Binnen Lelystad bestaan meerdere wijkcentra die variëren in betekenis (verzorgingsgebied) en grootte (aantal functies en vestigingen). De voorgestane functie van de wijkcentra zoals hierboven beschreven verschilt echter niet.