BL mail 300b. Brandbrief onderzoek KPMG ter ondersteuning vergunningstermijn voor speelautomatenhallen van 5 naar 10 jaar

Persbericht n.a.v. onderzoek KPMG Den Haag, 7 mei 2024

Kaalslag gereguleerd offline klein kansspel door verhogingen kansspelbelasting Huidige koers leidt tot méér illegaal gokken, criminaliteit, ondermijning, verslavingsproblemen en maatschappelijke kosten - en op termijn juist minder belastingopbrengsten De strikt gereguleerde, met preventieve maatregelen omgeven speelautomatenbranche verkeert in zwaar noodweer door een stapeling van kostenstijgingen. De totale omzet is sinds 2019 met 29% gedaald. Vergunde exploitanten van speelautomatencasino’s draaien al vier jaar op rij grote verliezen van gemiddeld 11%. Het legale aanbod in horeca is inmiddels al met bijna 40% weggevallen. Vooral de twee jaar op rij fors verhoogde kansspelbelasting blijkt aanjager van deze negatieve ontwikkelingen. Dat zijn de harde feiten, cijfers en conclusies die getrokken moeten worden uit diepgravend brancheonderzoek dat KPMG afgelopen maanden heeft verricht. Meer illegaal gokken, criminaliteit en verslavingsproblematiek bij wegvallen legale branche Een verdere kaalslag onder aanbieders van gereguleerde offline klein kansspel (maximaal 0,20 cent inzet per spel) zal onvermijdelijk leiden tot toename van risicovoller en illegaal gokken. En daarmee ook tot meer criminaliteit, ondermijning en gokverslavingen.

De geschiedenis leert – zo ook recent nog tijdens de corona lockdowns – dat het wegvallen van legaal aanbod onmiddellijk gepaard gaat met meer illegale praktijken. Op die manier wordt een belangrijke pijler onder het kansspelbeleid weggeslagen. Tegelijk zullen de kansspelbelastingopbrengsten uiteindelijk juist dalen en maatschappelijke kosten stijgen. Twee jaar op rij verhoogde kansspelbelasting duwt bonafide branche naar afgrond Exploitanten van wettelijk streng beperkte speelautomaten in de fysiek gecontroleerde amusementscentra (ook wel speelhallen of speelautomatencasino’s genoemd) noteren al vier jaar op rij dieprode cijfers van gemiddeld 11% verlies. Inmiddels kleurt 2024 nog dieper rood door de ook dit jaar weer verhoogde kansspelbelasting. Vorig jaar werd deze ook al verhoogd. 1 procentpunt verhoging kansspelbelasting leidt tot 20% extra verlies Op het oog lijken de recente verhogingen van ‘een procentje’ wellicht gering. Echter, omdat deze belasting niet over de winst, maar over de bruto omzet (ofwel bruto spelresultaat) wordt geheven, heeft deze enorme impact. KPMG becijferde op basis van de situatie in 2023, dat een veronderstelde verhoging van 1 procent punt voor amusementscentra leidt tot ongeveer een 20% hoger verlies. Hoogste kansspelbelasting van Europa Nederland kende al het op één na hoogste kansspelbelastingtarief van Europa.

Toch besloot de Tweede Kamer dit eind vorig jaar nogmaals met 1% te verhogen – ondanks uitdrukkelijk ontraden van staatssecretaris Van Rij. Dit gebeurde in de inmiddels beruchte laatste nacht voor de verkiezingen, waarin een zee van amendementen en moties werd aangenomen. Kamer in aangenomen amendement: verhoging per 2025 terugdraaien voor offline sector Met hetzelfde amendement Erkens/Stoffer van eind vorig jaar heeft de Tweede Kamer de regering eveneens opdracht gegeven, om de verhoging van de kansspelbelasting voor de offline kansspelsector – waaronder de speelautomatenbranche - per 2025 terug te draaien via tariefdifferentiatie (verlaging voor offline kansspelen). KPMG constateert dat dit mogelijk is en in andere EU-landen al praktijk is. Overigens is in Nederland de facto gedeeltelijk al sprake

van differentiatie ten gunste van loterijen, waar kansspelbelasting niet over de bruto omzet, maar over uitgekeerde prijzen wordt geheven. Prijzen tot 450,- zijn daar zelfs helemaal vrijgesteld. Speelautomatenbranche kan kostenstijgingen niet doorberekenen door verouderde wetgeving Net als alle bedrijfstakken wordt de speelautomatenbranche geconfronteerd met algemene kostenstijgingen (inflatie, hogere personeelskosten, energie, huurverhogingen etc.). Anders dan andere sectoren kan deze branche kostenstijgingen niet doorberekenen. Wetgeving die al meer dan 20 jaar niet geactualiseerd is, zoals de al genoemde maximale inzet van 20 cent, staat dit in de weg. Oproep aan politiek: kom woord na en verlaag kansspelbelasting (en verhoog deze zeker niet!) Henry Meijdam, voorzitter brancheorganisatie VAN Kansspelen: “Het blijkt glashelder uit het KPMGonderzoek: zonder bijstelling van deze enorme belastingdruk gaat het legale en met preventieve maatregelen omgeven kanaal kopje onder. Laat staan als de kansspelbelasting nóg verder zou worden opgeschroefd. Dan belast je deze branche simpelweg kapot. De op papier begrote opbrengst wordt vervolgens niet gerealiseerd, want de belasting betalende bedrijven zijn dan niet meer. En politiekmaatschappelijk nog veel belangrijker: illegaal gokken wordt op deze manier aangejaagd, met alle problemen en juist ook kosten van dien.

Het kind wordt met het badwater weggegooid. Juist nu bijvoorbeeld ook de nieuwste LADIS-cijfers weer bevestigen dat preventie vanuit een gereguleerde branche effectief is. Overheid en politiek hebben zich met twee opeenvolgende kansspelbelastingverhogingen onbetrouwbaar getoond tegenover onze legale bedrijfstak, die ook maatschappelijke doelen dient. Wij doen een dringend beroep op de politiek om nu wel blijk te geven van goed bestuur en - conform het door de Kamer aangenomen amendement - de doorgeschoten belastingdruk te verlagen.” - Einde persbericht Zie ook infographic op volgende pagina

Over VAN Kansspelen VAN Kansspelen is de inmiddels al meer dan 50 jaar bestaande landelijke brancheorganisatie die de vergunde exploitanten van gereguleerde speelautomaten in de horeca en amusementscentra vertegenwoordigt. Meer informatie op www.vaninfo.nl Noot voor de redactie (niet voor publicatie) Voor contact en nadere informatie: Daan Keij, directeur brancheorganisatie VAN Kansspelen 06-16079675 / keij@vaninfo.nl

1

Speelautomaten Kengetallenonderzoek 2023 In opdracht van de VAN Kanspelen Brancheorganisatie Mei 2024

KPMG Advisory N.V. Deal Advisory P.O. Box 74500 1070 DB Amsterdam The Netherlands

Laan van Langerhuize 1 1186 DS Amstelveen Tel: +31 (0)20 656 7052 www.kpmg.nl

De Directie VAN Kansspelen Brancheorganisatie Postbus 93002 2509 AA ‘s-Gravenhage Mei 2024 Project: Speelautomaten Kengetallenonderzoek VAN Kansspelen Brancheorganisatie Geachte dame of heer,

Dankwoord

Overeenkomstig onze dienstverleningsovereenkomst doen wij u hierbij ons concept rapport toekomen met de resultaten van het kengetallenonderzoek naar de bedrijfseconomische stand in de speelautomatensector en de impact hierop van de belangrijkste ontwikkelingen.

Graag willen wij de betrokken organisaties en experts bedanken voor het delen van hun inzichten en data

Belangrijke opmerkingen De Belangrijke Opmerkingen, zoals hierna opgenomen, dienen gelezen te worden in samenhang met dit rapport. Verspreidingskring van de rapportage De rapportage is uitsluitend bedoeld voor u als opdrachtgever. KPMG aanvaard geen aansprakelijkheid van derden voor het gebruik van deze rapportage.

© 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden.

Daarnaast bedanken wij de VAN Kansspelen Brancheorganisatie voor de prettige samenwerking. Hoogachtend, KPMG Advisory NV

Bud van der Schrier Partner

3

Contents

Inleiding en werkwijze

6

Samenvatting

12

Regelgeving, kansspelbelasting en omzetbelasting

17

Aanbieders

23

Horeca

27

Amusementscentra

36

Bijlagen

47

De contactpersonen van KPMG in verband met dit rapport zijn:

Bud van der Schrier Partner, KPMG Advisory N.V. Tel:+31 6 27047329 vanderSchrier.Bud@kpmg.nl

Jochum Zutt Director, KPMG Meijburg & Co Tel:+31 6 25778358 Zutt.Jochum@kpmg.com

© 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.

| 3

Belangrijke opmerkingen •

Onze werkzaamheden zijn aangevangen in december 2023 en op 8 mei 2024 afgerond. Ons rapport is gebaseerd op aan ons aangeleverde data, enquête resultaten, interviews en de door ons verrichte deskresearch tot en met 8 mei 2024. We hebben het rapport niet aangepast naar aanleiding van gebeurtenissen, omstandigheden en aangeleverde data van na die datum.

•

Dit rapport krijgt voorrang boven alle voorafgaande mondelinge, voorlopige of tussentijdse rapporten en presentaties. Gebruik maken van dergelijke mondelinge, voorlopige of tussentijdse rapporten en presentaties is geheel op eigen risico.

•

Dit rapport is gebaseerd op aan ons aangeleverde data, respons uit de enquête en interviews en publiekelijk beschikbare informatiebronnen. Bij het opstellen van dit rapport hebben wij vertrouwd op de juistheid en volledigheid van de respons tijdens de interviews en de informatiebronnen, zonder deze onafhankelijk te hebben geverifieerd. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid voor dergelijke respons en informatie. Wij hebben alles in het werk gesteld om ons, voor zover mogelijk, ervan te vergewissen dat de in ons rapport weergegeven informatie overeenstemt met andere informatie(bronnen) die gedurende onze werkzaamheden overeenkomstig de voorwaarden van onze dienstverleningsovereenkomst zijn verkregen/onderzocht. Wij hebben echter geen nadere werkzaamheden verricht teneinde de betrouwbaarheid van de bronnen te verifiëren.

•

Dit document verwijst naar ‘KPMG-analyse’; deze verwijzing vormt uitsluitend een aanduiding van het feit dat wij (waar aangegeven) bepaalde analyses hebben uitgevoerd op de onderliggende data teneinde tot de voorliggende informatie te komen; wij aanvaarden geen verantwoordelijkheid voor de onderliggende data.

•

De aard van de werkzaamheden houdt in dat wij geen accountantscontrole, beoordelingsopdracht of andere assuranceopdracht hebben uitgevoerd. Daarom kan aan dit rapport geen zekerheid met betrekking tot de getrouwheid van financiële of andere informatie worden ontleend. Ons advies in dit rapport is uitsluitend gebaseerd op de overeengekomen werkzaamheden en de uitkomsten daarvan. Indien wij aanvullende werkzaamheden hadden verricht, of een controle-, een beoordelings- of een assuranceopdracht zouden hebben uitgevoerd, waren wellicht andere onderwerpen geconstateerd die voor rapportering in aanmerking zouden zijn gekomen.

•

Wij accepteren geen enkele verantwoordelijkheid voor het gebruik van het rapport voor een ander doel, anders dan het doel waarvoor het rapport is opgesteld: beantwoording van de onderzoeksvragen conform de uitvraag van de VAN Kansspelen Brancheorganisatie. Voor zover wettelijk toegestaan, aanvaarden wij geen aansprakelijkheid voor het gebruik van het rapport door een partij anders dan jegens de VAN Kansspelen Brancheorganisatie.

•

De inhoud van dit rapport mag niet (geheel of in delen) gekopieerd worden, of voor andere doeleinden gebruikt worden, zonder de schriftelijke goedkeuring van KPMG.

© 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.

| 4

Begrippenlijst 0 # % * ~ € €m > AVG BIBOB BSR btw bv. CAGR Cruks e EBIT EBITDA EBT ESG Etc. EU

Duizend Aantal Percentage Vermenigvuldigd met Ongeveer Euro Miljoen euro groter dan Algemene Verordening Gegevensbescherming Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur Brutospelresultaat (= inworp - uitkeringen) Belasting toegevoegde waarde Bijvoorbeeld Compound annual growth rate (samengestelde jaarlijkse groei) Centraal Register Uitsluiting Kansspelen Expected (verwacht) Earnings Before Interest and Taxes (winst vóór rente en belasting) Earnings Before Interest Taxes Depreciation and Amortisation (winst vóór rente, belasting, afschrijvingen en afboekingen) Earnings Before Taxes (winst vóór belasting) Environmental, Social and Governance Etcetera Europese Unie

FTE Incl. k KOA KSA KSB KYC m m.b.t. 2 m n n/a NOW o.a. o.b.v. RVO t.o.v. TVL VAN WAB WVB WWFT

Full-time equivalent Inclusief Duizend Wet Kansspelen op Afstand Kansspelautoriteit Heffing kansspelbelasting Know Your Customer Miljoen Met betrekking tot Vierkante meter Aantal Not applicable Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (Coronasteun overheid) Onder andere Op basis van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Ten opzichte van Tegemoetkoming Vaste Lasten (Coronasteun overheid) VAN Kansspelen Brancheorganisatie Wet Arbeidsmarkt in Balans Winst vóór belasting Wet Witwassen Fraude en Terrorisme

© 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.

| 5

1.

Inleiding en werkwijze

7

Inleiding en werkwijze

Samenvatting

Regelgeving, kansspelbelasting en omzetbelasting

Aanbieders

Horeca

Amusementscentra

Bijlagen

De doelstelling van dit onderzoek is het bepalen van de huidige stand van de speelautomatensector en de impact van de belangrijkste ontwikkelingen (1) Context en doelstelling huidig onderzoek

Dataverzameling

KPMG Advisory (‘KPMG’) heeft in opdracht van de VAN Kansspelen Brancheorganisatie een onderzoek uitgevoerd naar de bedrijfseconomische stand in de speelautomatensector en de impact van de belangrijkste ontwikkelingen in de volgende context:

Dit onderzoek heeft plaatsgevonden van november 2023 tot en met mei 2024 en is niet geüpdatet voor ontwikkelingen die zich na de aangegeven periode hebben voorgedaan.

De speelautomatensector, welke zich verenigd heeft in de VAN Kansspelen Brancheorganisatie, vervult al vele jaren een rol in het Nederlandse kansspelenlandschap. Klanten kunnen onder toezicht, rekening houdend met geldende regelgeving, gebruik maken van speelautomaten binnen de horeca of amusementscentra. De sector is periodiek onderhevig aan verandering vanuit fiscaal- en regulatorisch perspectief zoals de invoering van de kansspelbelasting, het rookverbod en registratie wetgeving. De urgentie voor dit onderzoek is ontstaan doordat de financiële resultaten sinds de COVID periode sterk achterlopen ten gevolge van onder andere: i) COVID-19 maatregelen, ii) toegenomen regelgeving, iii) verhoogde belastingen en iv) een toenemende concurrentie uit het online kanaal. Dit onderzoek wordt uitgevoerd om de financiële resultaten van de sector te kunnen analyseren a.d.h.v. recente- en verwachte ontwikkelingen (zie volgende pagina voor methodiek). De belangrijkste onderzoeksvragen in dit onderzoek zijn: •

Wat is de huidige stand van zaken in de speelautomatensector qua o.a. omzet, aantal locaties en werkzame FTE?

•

Welke fiscale (zoals de verhoging van de kansspelbelasting op 1 januari 2023 en 2024) en regulatorische maatregelen hebben invloed op de sector?

•

Hoe ziet het landschap van kansspelaanbieders eruit, en welke ontwikkelingen hebben zich hier voorgedaan?

•

Hoe hebben de financiële resultaten binnen de sector zich ontwikkeld op het gebied van omzet, kosten en rendement (d.m.v. een analyse van de financiële prestaties van ondernemingen die binnen deze sector actief zijn), rekening houdend met de hierboven genoemde ontwikkelingen?

•

Wat is de mogelijke impact van de verwachte ontwikkelingen op de financiële prestaties voor 2024?

De vergaarde data voor dit onderzoek is gebaseerd op een uitgebreide enquête onder ondernemingen actief in de speelautomatensector bestaande uit een financiële en kwalitatieve vragenlijst (m.b.t. de financiële prestaties en oorzaken hiervan) zoals opgesteld door KPMG, en een financieel formulier (ook opgesteld door KPMG). De vragenlijst is door 23 ondernemingen ingevuld (van de 76 benaderde VAN Kansspelen Brancheorganisatie leden), raakt een breder spectrum van onderwerpen dan de voorgaande rapportage en toetst de impact van recente ontwikkelingen op de branche, zie de bijlage voor de uitkomsten van deze enquête. Het financiële formulier is gebruikt om van 7 bedrijven de winst- en verliesrekeningen te kunnen beoordelen, hiernaar wordt in het document verwezen onder de noemer “financiële steekproef” (zie volgende pagina voor een vergelijking van de omvang van de steekproef t.o.v. de markt). De datavergaring en selectie is uitgevoerd door KPMG. KPMG heeft zich hierbij laten adviseren door de VAN brancheorganisatie die de enquête heeft uitgestuurd naar zijn leden en kandidaten heeft aangevoerd die wilden mee werken met het invullen van het financiële formulier. De vragen in de enquête zijn gebaseerd op de vragen zoals opgenomen in het voorgaande onderzoek met wijzigingen waar relevant voor hedendaagse ontwikkelingen.

Het financiële formulier is door de deelnemende partijen ingevuld. KPMG heeft vervolgens gesprekken gevoerd met de betrokken respondenten voor toelichting bij het formulier en de eventuele verschillen met jaarrekeningen en de toegepaste boekhoudmethodiek. De informatievoorziening is op deze wijze zo vergelijkbaar mogelijk gemaakt.

© 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.

| 7

8

Inleiding en werkwijze

Samenvatting

Regelgeving, kansspelbelasting en omzetbelasting

Aanbieders

Horeca

Amusementscentra

Bijlagen

De doelstelling van dit onderzoek is het bepalen van de huidige stand van de speelautomatensector en de impact van de belangrijkste ontwikkelingen (2) Grondslagen financiële steekproef

Dataverwerking

Dit onderzoek is gebaseerd op de volgende uitgangspunten:

De data is uitsluitend verwerkt door KPMG Advisory.

Met spelersplaatsen als uitgangspunt dekt dit onderzoek 27% van de horecasector en 66% van de amusementssector. Op basis van bruto omzet dekt dit onderzoek 64% van de gecombineerde horeca- en amusementssector.

De vertrouwelijkheid van de informatie is gewaarborgd door rechtstreekse aanlevering van informatie door leden van de brancheorganisatie VAN aan KPMG. Het delen van bedrijfsgevoelige informatie met andere partijen heeft niet plaatsgevonden.

In de amusementssector is er een mix van middel- en grote bedrijven opgenomen. In de horecasector bestaat er een mix van grote en kleine bedrijven, echter is het grote bedrijf dominant in de gewogen gemiddeldes. Ontwikkelingen bij de geselecteerde bedrijven lijken qua kosten ontwikkeling conform de gemiddelde trends in de sector. Ontwikkelingen bij bedrijven die data voor de financiële steekproef hebben aangeleverd zijn op bedrijfsniveau geanalyseerd in relatie tot de uitkomsten van de enquête. De uitkomsten van deze vergelijking zijn meegenomen bij de becommentariëring van de gegevens afkomstig uit de financiële steekproef.

Omvang financiële steekproef t.o.v. de markt (2022) Steekpr. # bedr.

Aantal spelersplekken / bruto omzet in steekproef

in sector

% van totale markt

Horeca (spelersplaatsen)(a)

3

2.770

10,232

27%

Amusement (spelersplaatsen)(a)

5

18.129

27,300

66%

(b)

€365m

€567m

64%

(a)

Totaal (bruto omzet)

7

De bevindingen zijn uitsluitend op geaggregeerd sectorniveau gepresenteerd en er wordt geen verwijzing gemaakt naar individuele bedrijven. Waar essentiële informatie ontbrak in de aanlevering zijn door KPMG op voorspraak van het management van de betreffende respondenten wijzigingen doorgevoerd. In de rapportage zijn de bronnen van de weergegeven informatie opgenomen. KPMG is waar mogelijk nagegaan dat de weergegeven informatie consistent is met andere gedurende het onderzoek overlegde informatie en bronnen. KPMG is voor de totale, bij elkaar opgetelde, marktomzet van de horeca- en amusementscentra- sectoren uitgegaan van de door de kansspelautoriteit gepubliceerde bruto spelresultaten. Vervolgens is de verdeling van de totale omzet per sector benaderd. Deze benadering is gebaseerd op het totaal aantal spelersplaatsen per sector (die wel afzonderlijk gepubliceerd worden) en de gemiddelde omzet per spelersplaats in de financiële steekproef. De rendementen van de sectoren zijn gebaseerd op het gewogen gemiddelde van de kosten- en margeverhoudingen t.o.v. de omzet van de bedrijven in de financiële steekproef. Zie de bijlage voor een verdere toelichting van de gebruikte methodes.

Noot:

(a) Bruto omzet is niet per sector gespecificeerd in de KSA publicaties; (b) Binnen de financiële steekproef zijn er gemengde bedrijven opgenomen, hierdoor is het totaal aantal bedrijven in de financiële steekproef lager dan van de individuele onderdelen gecombineerd.

Bron:

Financiële steekproef; kansspelautoriteit; KPMG analyse. © 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.

| 8

9

Inleiding en werkwijze

Samenvatting

Regelgeving, kansspelbelasting en omzetbelasting

Aanbieders

Horeca

Amusementscentra

Bijlagen

Speelautomaten worden geëxploiteerd in horecagelegenheden en amusementscentra Speelautomaten worden hoofdzakelijk geplaatst in horeca en amusementscentra door exploitanten die opbrengsten delen met mede-exploitanten.

Overzicht offline speelautomatensector in Nederland

Ontwikkelaar

Exploitant

Behendigheidsautomaten

Producent

Medeexploitant

Horeca

Combinatie

Herbouwer

Amusement Holland Casino 6.274 spelersplaatsen

Amusementcentra

Café/restaurant

10.232 spelersplaatsen

27.300 spelersplaatsen ~2.400(a) medewerkers

5.425 adressen

249 locaties

15-25%

75-85%

Consument

Legenda:

Groothandel

€ 567m

In scope van dit onderzoek

14 locaties

€ 551m

Horecasegment: de wet staat maximaal twee enkelspelers in hoogdrempelige gelegenheden toe. Onder ‘hoogdrempelig’ wordt verstaan: • In het bezit van een geldige Drank- en Horecawetvergunning; • Er ontplooien zich geen andere activiteiten dan café of restaurant; • De activiteiten richten zich op personen met een minimumleeftijd van 18 jaar; • Sinds de wetsherziening van 2000 morgen er geen kansspelautomaten meer staan in laagdrempelige voorzieningen zoals cafetaria en biljarthallen. Onder amusementscentra wordt verstaan: • Openbare gelegenheid speciaal ingericht voor kansspelautomaten; • Een gemeentelijke verordening, speelhalvergunning en exploitatievergunning zijn verplicht; • Toegang alleen voor personen met een minimumleeftijd van 18 jaar. Producenten, ontwikkelaars en verkopers ontwikkelen de speelautomaten • Grotendeels een nationale activiteit vanwege de regelgeving in Nederland. Exploitanten zijn de eigenaren van de speelautomaten en exploiteren deze in horecagelegenheden of amusementscentra.

In enkele gevallen richten exploitanten zich op beide segmenten: • De exploitanten zijn verantwoordelijk voor plaatsing en onderhoud van de automaten, en afdracht kansspelbelasting De mede-exploitant (uitbater horeca of amusementscentrum) huisvest de speelautomaat en is verantwoordelijk voor de realisatie van de omzet op de speelautomaat: • In het geval van amusementscentra valt in de meeste gevallen een mede-exploitant onder hetzelfde concern als de exploitant, terwijl in de horeca dit doorgaans een niet-gelieerde horecaondernemer is; • De horeca-uitbater deelt mee in de opbrengst van de speelautomaat. Dit percentage is ongeveer 50% van het bruto spelresultaat na verrekening van de kansspelbelasting, maar hangt af van de afspraken die gemaakt zijn met uitbaters en eventuele overige financiële inkomsten zoals leningen.

Niet in scope van dit onderzoek

Noot:

(a) Gebaseerd op een extrapolatie van de financiële steekproef.

Bron:

Kansspelautoriteit; Koninklijke Horeca Nederland; RVO; KMPG analyse. © 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.

| 9

1 0

Inleiding en werkwijze

Samenvatting

Regelgeving, kansspelbelasting en omzetbelasting

Aanbieders

Horeca

Amusementscentra

Bijlagen

Het financiële resultaat van exploitanten is op onderstaande wijze berekend om de winst vóór belasting te kunnen bepalen Post winst- en verliesrekening

+ + Noot:

-

Berekening

Beschrijving

Bruto spelresultaat

(€ inworp – € uitbetaling) * aantal automaten

Uitbetaling slechts relevant voor enkelspelers en meerspelers

Omzet uit huur, financiering en overige

Maandelijkse huur inkomsten, rente, of overige

Voornamelijk relevant voor exploitanten in horeca. In enkele gevallen worden automaten tegen vaste prijzen verhuurd

Som alle opbrengsten

Omzet uit kansspelen en overige

btw

Totale overige omzet / 121 * 21 (of 9%)

btw afdrachten op overige omzet, indien aangeleverd

Heffing Kansspel Belasting (‘KSB’)

Totale bruto speelresultaat * 30,5%(a)

Enkelspelers en meerspelers

Afdracht horeca-uitbater

Totale bruto omzet minus KSB * overeengekomen percentage afdracht horeca-uitbater

Alleen van toepassing bij horeca-exploitanten

Netto omzet / netto spelresultaat (Amusement: ~70%; Horeca: ~35%)(b)

Bruto omzet – btw/ KSB – afdracht horeca-uitbater

Netto bijdrage voor de exploitant

Personeelskosten

Personeelskosten (inclusief sociale lasten, afvloeiingsregelingen, etc.) minus toegekende NOW steun

Horeca: bezetting kantoor, technische dienst en relatiebeheer Amusementscentra: voornamelijk medewerkers centra

Verkoopkosten (incl. sponsoring)

Verkoopkosten + sponsoring

Consumpties in centra, aandeel in promoties, etc.

Huurkosten

Huur aan derden + eigen

Huur betaald aan zowel externe verhuurders als gelieerde entiteiten

Overige kosten(c)

Energie, algemene kosten, niet terugvorderbare btw, huur speelautomaten, etc. minus toegekende TVL steun

Alle overige kosten buiten de bovengenoemde specificatie

Afschrijvingen

Afschrijvingen op goodwill, activa, handelsdebiteuren en leningen

Rentelasten

Rentelasten

Bruto omzet (100%)

Winst vóór belasting (Amusement: ~ -/-5%; Horeca: ~9%)(b) Afdrachten

Rentelasten zoals opgegeven

Netto omzet – kosten Vennootschapsbelasting + dividendbelasting + overige belastingen

(a) 30,5% KSB heffing per januari 2024, overige jaren het dan geldende tarief; (b) o.b.v. financiële steekproef 2023; (c) Sommige bedrijven hebben niet alle kosten duidelijk uitgesplitst, zo worden sommige werkzaamheden in andere entiteiten uitgevoerd waarvoor een management-fee wordt gerekend. Hier kunnen bijvoorbeeld back-office activiteiten onder vallen (inclusief personeels-, verkoop- en huurkosten) en zijn in deze gevallen onder “overige kosten” gerekend. Bij 6 van de 7 bedrijven zijn de niet terugvorderbare btw kosten in de individuele kostenlijnen meegerekend, bij 1 bedrijf was dit een aparte kostenregel welke onder “overige kosten” is meegenomen. Niet alle bedrijven administreren verkoopkosten op dezelfde manier, waardoor hier in sommige gevallen een overlap zit tussen verkoopkosten en overige kosten. 1 van de 7 bedrijven huurt haar speelautomaten van haar eigen holding, hierdoor zijn de kosten van speelautomaten opgenomen onder overige kosten, afschrijvingen op speelautomaten zijn wel apart geregistreerd. © 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden.

De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.

| 10

1 1

Inleiding en werkwijze

Samenvatting

Regelgeving, kansspelbelasting en omzetbelasting

Aanbieders

Horeca

Amusementscentra

Bijlagen

De sector is al vele jaren in beweging door invloedrijke veranderingen in de regelgeving, en meer recent de COVID pandemie Tijdslijn belangrijke evenementen in de speelautomatensector - NIET UITPUTTEND

2012

2008

April

Juni

Oprichting van de kansspelautoriteit, nieuw overziend orgaan voor de branche.

Toezegging compenserende maatregelen. 1 juli: btw wordt vervangen door kansspelbelasting en invoer rookverbod.

Covid-19 breekt uit met lockdowns en gemiste omzet als gevolg. De overheid komt met compenserende maatregelen als de NOW en TVL.

1 januari: Het kansspelbelasting tarief is verhoogd naar 30,1% als gevolg van de uitstel van de wet KOA.

2023 1 januari: Met ingang van 2023 is de kansspelbelasting verhoogd naar 29,5%. Tevens is het minimumloon in zowel januari als juli 2023 verhoogd

2007

2011

2014

2019

2021

2024

27 september: Bekendmaking voorgenomen maatregelen kansspelbelasting te heffen over omzet in plaats van btw.

Juli

11 juli:

17 mei:

1 oktober:

1 januari:

Doorvoering van compenserende maatregelen.

Het kabinet besluit dat staatsbedrijf Holland Casino ‘definitief’ wordt verkocht per 2017, dit wordt echter niet uitgevoerd.

Wetsvoorstel privatisering Holland Casino ingetrokken.

De Wet Kansspelen op Afstand is actief, als gevolg zijn online kansspelen gelegaliseerd. Cruks wordt ingevoerd en de kansspelbelasting verlaagd naar 29,0%.

Per 2024 is het tarief kansspelbelasting wederom verhoogd, ditmaal tot 30,5% n.a.v. amendement met daarbij het verzoek tot differentiatie in tarieven tussen online- en offlinekansspelen.

2 november: Ingangsdatum vervroegd naar 1 juli 2008 en tarief op 29%.

Bron:

Daarnaast wordt dit jaar de kansspelheffing ingevoerd (ten laste van de sector) om de kansspel-autoriteit te financieren

2020

2018

27 september: Hoge Raad oordeelt dat ook rookruimten per direct verboden zijn.

Tevens is de sector onderhevig aan COVID-19 maatregelen zoals een reductie in openingsuren en lockdowns, dit heeft mogelijk de transfer van spelers richting het online kanaal bespoedigd.

Tevens vindt er wederom een verhoging van het minimumloon plaats

Tweede Kamer; Kansspelautoriteit; KPMG analyse. © 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.

| 11

2.

Samenvatting

Inleiding en werkwijze

Samenvatting

Regelgeving, kansspelbelasting en omzetbelasting

Aanbieders

Horeca

Amusementscentra

Bijlagen

Belangrijkste bevindingen (1/4) Wat is de huidige stand van zaken in de speelautomatensector?

•

Welke fiscale en regulatorische effecten hebben invloed op de speelautomatensector?

•

• • •

• • •

• • •

Noot:

De totale omzet uit speelautomaten in horecalocaties en amusementscentra bedroeg in 2022 €567m waarvan bij benadering 15-25% binnen horecalocaties en 75-85% binnen amusementscentra behaald werd. De omzet is in 2022 met 29% gedaald t.o.v. €797m omzet in 2019. De gemaximeerde inworp per spel is sinds 2002 stabiel op €0,20 en derhalve nooit gecorrigeerd voor inflatie. De amusementscentrasector bestaat in 2022 uit 249 locaties met een totaal van 27.300 spelersplaatsen (gedaald van 29.133 in 2018), speelautomaten in de horeca zijn opgesteld op 5.425 adressen en bevatten in totaal 10.232 spelersplaatsen (significant gedaald van 16.233 in 2018). Momenteel zijn er ~2.400 FTE direct werkzaam in amusementscentra, verschillende partijen geven aan reorganisaties door te voeren of te overwegen. De kansspelsector wordt uitvoerig gereguleerd door de overheid, kansspelen mogen alleen aangeboden worden onder voorwaarden en na verkrijgen van een vergunning. Dit doet de overheid om spelers te beschermen tegen verslaving en fraude, hetgeen wat in de illegaliteit niet gewaarborgd kan worden. In oktober 2022 is de Cruks regelgeving ingevoerd ter stimulering van de registratie van spelers zodanig dat toezicht en controle verbeterd wordt. Spelers krijgen de mogelijkheid zich te laten registreren om toegang tot online kansspel websites, casino’s en amusementscentra te verhinderen.

Amusementscentra geven aan hiervoor investeringen en kosten te maken om registratie mogelijk maken, en dat zij het gevoel hebben dat er een hogere drempel voor klanten is om naar amusementscentra te komen. Regelgeving omtrent maximum inworpen in speelautomaten liggen al jarenlang vast waardoor groei in de sector uitdagend is. Daarnaast zijn wettelijke eisen aan horeca spelautomaten het meest restrictief, aan automaten in casino’s worden de minst krappe eisen gesteld. Ondernemers ervaren steeds meer druk op het vergunningenbeleid van gemeenten omtrent kansspelen nadat de Hoge Raad een uitspraak heeft gedaan dat vergunningen in principe niet meer eeuwigdurend mogen zijn. De kansspelautomatensector ervaart op dit moment een significante kansspelbelastingdruk welke in verschillende stappen verhoogd is van 29% in 2021 naar 30,5% per januari 2024. Kansspelbelasting wordt geheven over het brutospelresultaat, er wordt voor de heffing van de kansspelbelasting geen rekening gehouden met de exploitatiekosten van de aanbieder. Het brutospelresultaat is in de praktijk veel hoger dan het nettoresultaat dat aanbieders behalen.

Een verhoging van 1 procent punt van de kansspelbelasting betekent daarom in verder gelijkblijvende omstandigheden dat het rendement met een veelvoud afneemt, of zelfs teniet gaat (21% hogere verlies-vóór-belasting bij amusementscentra, 11% lagere winst-vóór-belasting in het horecasegment in 2023 bij een hypothetische toename van 1 procent punt kansspelbelasting), zie pagina’s 34 en 45. Daarbij hebben aanbieders van kansspelautomaten te maken met kosten voor de aanschaf en het onderhoud van die automaten in Nederland. Onder de Nederlandse btw-regels is de btw op deze kosten niet aftrekbaar, wat verder kostenverhogend werkt. Sommige buitenlandse online aanbieders hebben niet met deze last te maken, omdat zij de btw wel af kunnen trekken. Tevens betalen aanbieders van kansspelautomaten een heffing per spelersplaats ter financiering van de KSA en verslavingspreventiefonds. Er zou in de kansspelbelasting onderscheid gemaakt kunnen worden tussen verschillende kansspelen die worden aangeboden door daarop een ander tarief toe te passen, bijvoorbeeld wanneer dat tariefonderscheid er op is gericht om bepaalde schadelijke gevolgen van online kansspelen te verminderen. Een onderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Financiën laat zien dat acht andere EU lidstaten een ander kansspelbelastingtarief kennen voor kansspelen op afstand dan voor landgebonden kansspelen.

Door op het aanbieden van kansspelen via een kansspelautomaat een lager tarief toe te passen kan er tevens rekening worden gehouden met de extra lasten bij deze sector en blijft deze vorm van spelaanbod toegankelijk.

(a) 30,5% KSB heffing per januari 2024, overige jaren het dan geldende tarief. © 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.

| 13

Inleiding en werkwijze

Samenvatting

Regelgeving, kansspelbelasting en omzetbelasting

Aanbieders

Horeca

Amusementscentra

Bijlagen

Belangrijkste bevindingen (2/4) Hoe ziet het landschap van kansspelaanbieders eruit, en welke ontwikkeling heeft zich hier voorgedaan?

Het concurrentielandschap wordt met name beïnvloed door de legalisering van het online kanaal, door een sinds COVID gekrompen markt en door veranderingen in regelgeving • Sinds 2021 geeft de overheid vergunningen uit aan partijen om legaal online kansspelen aan te bieden. Momenteel zijn er 25 vergunningen uitgegeven waarvan er 21 geëxploiteerd worden. Uitgaven aan online casinospelen zijn sindsdien significant toegenomen van €0 in 2020 naar €788m in 2022 en €1.063m in 2023(a) • Na de lockdowns tijdens de COVID periode zijn omzetten van landgebonden speelautomaten in amusementscentra en horeca niet meer op het oude niveau terug gekomen. Met name de situatie in de amusementscentra lijkt niet te verbeteren op de korte termijn wat het rendement verder onder druk kan zetten. • In de amusementscentra is consolidatie in de markt zichtbaar waarbij een aantal partijen een steeds groter marktaandeel vertegenwoordigen. Het aantal opgestelde horeca spelersplekken is de afgelopen jaren significant gedaald.

Hoe hebben de financiële resultaten binnen de sector zich ontwikkeld op het gebied van omzet?

Omzetten zijn zowel in het amusementscentra- als het horecasegment afgenomen over de periode 2018-2022 met een gemiddelde daling van 7% over beide categorieën samen. Bedrijven in beide segmenten geven aan dat COVID-19 maatregelen als lock-downs, in combinatie met de legalisering van het online kanaal en de invoering van de Cruks wetgeving hier aan ten grondslag liggen. Refereer naar de afzonderlijke secties voor specifieke afnames en door bedrijven aangedragen redenen per segment.

Bruto omzet speelautomaten in amusementscentra en horecagelegenheden (€m), 2014-2022 +5% 625

2014

701

2015

710

2016

-7% 710

2017

763 25-35%

797 20-30%

65-75%

70-80%

2018

2019

475 376 15-25% 15-25% 75-85% 75-85% 2020

2021

567 15-25% 75-85%

Amusumentscentra + horeca Horeca(b) Amusementscentra(b)

2022

Noot:

(a) 2023 gebaseerd op de KSA monitoringsrapportage, welke voor 2022 een kleine afwijking van €3m laat zien met de KSA marktscan; (b) Verdeling indicatief gebaseerd op totale omzet speelautomaten in amusementscentra en horecagelegenheden, en verhouding omzet per speelautomaat in financiële steekproef.

Bron:

Financiële steekproef; KSA Marktscan; KPMG analyse.

© 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.

| 14

Inleiding en werkwijze

Samenvatting

Regelgeving, kansspelbelasting en omzetbelasting

Aanbieders

Horeca

Amusementscentra

Bijlagen

Belangrijkste bevindingen (3/4) Hoe hebben de financiële resultaten binnen de sector zich ontwikkeld op het gebied van kosten en rendement?

Kosten, inclusief de kansspelbelasting, als percentage van de omzet zijn de afgelopen jaren flink toegenomen. Dit heeft geleid tot een significante afname van het rendement en een (gewogen gemiddelde) verlies vóór belasting sinds 2020 voor de bedrijven in de steekproef die actief zijn in het amusementscentrasegment. In het horecasegment lijken de financiële prestaties na een dip tijdens de COVID-19 periode weer verbeterd, ondernemingen geven aan dat dit met name het gevolg is van reorganisaties, kostenbesparingen en een heroriëntatie op rendabele adressen. • In beide segmenten geven bedrijven aan dat kosten gestegen zijn n.a.v. inflatie in lonen, huren, goederen en energie, welke met name zwaar drukken op amusementscentra gezien de specifieke kostenstructuur waar meer personeel benodigd is en de centra gehuurd dienen te worden. Tevens geven enquête resultaten aan dat ondernemingen in beide segmenten maatregelen hebben genomen om kosten te verminderen zoals een reductie van het aantal FTE. Deze kostenstijgingen, in combinatie met dalende omzetten, hebben met name bij amusementscentra geleid tot dalende financiële resultaten. • Refereer naar de afzonderlijke secties voor specifieke kostenveranderingen en aangedragen redenen per segment.

EBITDA- en winst-vóór-belasting- marge (%), 2018-2023e Amusementscentra 30%

26%

Horeca

27%

15% 16%

20%

13%

17%

15%

10% 0%

6%

7%

-10% -14%

-20% -30% 2018

-21% 2019

2020

EBITDA - Amusementscentra Bron:

-5%

2021

2022

2023e

WVB - Amusementscentra

14%

12%

10% 5%

-3%

12%

11% 8%

8%

9%

8% 2% 2%

0% -5% 2018

11%

2019

2020 EBITDA - Horeca

-5% 2021

2022

2023e

WVB - Horeca

Financiële steekproef; KPMG analyse.

© 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.

| 15

Inleiding en werkwijze

Samenvatting

Regelgeving, kansspelbelasting en omzetbelasting

Aanbieders

Horeca

Amusementscentra

Bijlagen

Belangrijkste bevindingen (4/4) Wat is de mogelijke impact van de verwachte ontwikkelingen op de financiële prestaties voor 2024?

De vooruitzichten voor rendementen van amusementscentra zijn overwegend negatief als gevolg van concurrentie uit het online landschap, van de aangekondigde extra verhoging van de kansspelbelasting en van andere aangekondigde kostenverhogingen. Diverse kansspelaanbieders zijn genoodzaakt te reorganiseren, mede doordat aanbieders verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van handhaving en toezicht op regelgeving • Concurrentie vanuit het online kanaal is ook in 2023 gegroeid en lijkt te stabiliseren blijkens de door de kansspelautoriteit gepubliceerde omzetten (zie aanbieders sectie), hierdoor is het niet aannemelijk dat omzetten flink zullen stijgen. • Per 2024 is de KSB heffing verhoogd naar 30,5%, na een eerdere verhoging per januari 2023, dit heeft een directe kostenverhoging tot resultaat aangezien deze op omzet geheven wordt. • Het minimumloon wordt flink verhoogd per 2024 wat de personeelskosten zal doen stijgen, daarnaast wordt verwacht dat huren verder toenemen. • Deelnemers aan de enquête geven aan dat reorganisaties worden ingezet om kosten te besparen. • Kansspelaanbieders zijn verantwoordelijk voor handhaving en toezicht van ingevoerde regelgeving welke kostenverhogend werken.

De vooruitzichten voor het rendement in het horecasegment zijn stabiel tot negatief, hierbij wordt aangenomen dat er een stabilisering van omzet plaatsvindt in combinatie met een relatief lage kostenbasis. De voor 2024 aangekondigde verhoging van de kansspelbelasting, zal het rendement verder onder druk zetten. • De omzet per spelersplek lijkt zich in 2023 gedeeltelijk te herstellen waardoor het effect de concurrentie vanuit het online kanaal in de toekomst relatief stabiel zou kunnen zijn, daarnaast is de kostenbasis voor horeca-exploitanten relatief lager waardoor verdere kostenverhogingen een kleiner effect hebben. • Per 2024 is de KSB heffing verhoogd naar 30,5%, na een eerdere verhoging per januari 2023, dit heeft een directe kostenverhoging tot resultaat aangezien deze op omzet geheven wordt. Additionele beperkende wetgeving in het horecasegment, zoals bijvoorbeeld een registratieplicht, zou het toekomstige rendement kunnen verlagen • De mogelijke invoering van additionele beperkende wetgeving zou een grote impact op de horeca hebben gegeven complexiteit in de uitvoering. • Partijen in het horecasegment verwachten dat dit zal leiden tot minder bestedingen van gebruikers, hogere kosten en investeringen in o.a. registratieapparatuur en/of nieuwe types automaten, en een verminderde interesse van horeca ondernemers voor het plaatsen van een speelautomaat.

© 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.

| 16

3.

Regelgeving, kansspelbelasting en omzetbelasting Welke fiscale en regulatorische maatregelen hebben invloed op de sector?

1 8

Inleiding en werkwijze

Samenvatting

Regelgeving, kansspelbelasting en omzetbelasting

Aanbieders

Horeca

Amusementscentra

Bijlagen

Cruks is ingevoerd ter stimulering van de registratie van spelers, aanbieders ervaren hierdoor een toename van investeringen en kosten Vanaf 1 oktober 2021 moeten aanbieders van kansspelen bij binnenkomst iedere speler controleren t.o.v. het Cruks register via een online koppeling. Als de speler in het centraal register staat, mag deze niet worden toegelaten.

Centraal Register Uitsluiting KansSpelen •

Sinds 1 oktober 2021 actief.

•

Een landelijk register waarin spelers zich kunnen inschrijven als ze zich willen laten registreren in Cruks.

•

•

Het register wordt beheerd door de Kansspelautoriteit.

•

Ingeschreven personen krijgen een gokstop.

Ingeschreven personen wordt geen toegang verleend(a) bij: •

Kansspel sites

•

Speelhallen

•

Casino’s

•

Gemaakte investeringen in technologische ondersteuning voor identificatie

•

Meer personeel benodigd om de controles uit te voeren en intensievere opleidingen en trainingen(b) voor medewerkers

•

Misgelopen omzet van spelers die niet meer toegelaten worden door een Cruks registratie of bezwaren hebben tegen dit soort checks

•

Ook vormt de verplichting tot identificatie en controle voor incidentele klanten een drempel om naar casino’s of amusementscentra te gaan

Noot:

(a)

Bron:

VAN leden enquête; Kansspelautoriteit; KPMG analyse.

Inschrijven register

Iemand wordt door zichzelf, een naaste of een vergunninghouder ingeschreven bij het register 2.

Geen toegang

Toegang tot (online) casino’s en amusementscentra wordt niet meer verleend omdat er een gokstop in werking is Eventuele extra hulp

Om te helpen bij de gokproblematiek kan er extra hulp worden geboden via de kansspelautoriteit

Amusementscentra zijn verplicht tot controle van hun klanten wat leidt tot extra tijd en kosten. Er is namelijk sprake van:

Investering per vestiging(c)

1.

3.

Impact op amusementscentra

~€18.000

Zo werkt een gokstop

~€12.000

Lopende kosten per vestiging p.j.(c)

4.

Eventuele verlenging

Wanneer de gokstop (bijna) ten einde is, kan deze op makkelijke wijze worden verlengd

Lengte van een gokstop

Minimaal 6 maanden

Maximaal 99 jaar Zie amusementscentra sectie voor enquête feedback op de impact van de invoering van Cruks

De ontzegging van toegang geldt alleen voor online kansspel websites, speelhallen en casino’s met een Nederlandse vergunning. Ingeschreven personen kunnen wel meedoen aan loterijen en paardenrenweddenschappen; (b) Al het personeel dient trainingen te volgen wat gezien de hoge omloopsnelheid van (tijdelijk) personeel leidt tot hoge kosten; (c) Afkomstig uit de VAN leden Enquête. © 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.

| 18

1 9

Inleiding en werkwijze

Samenvatting

Regelgeving, kansspelbelasting en omzetbelasting

Aanbieders

Horeca

Amusementscentra

Bijlagen

Anders dan in andere branches, kunnen uitbaters van kansspelautomaten de inworp niet verhogen en ligt regelgeving omtrent omzet al vele jaren vast Wettelijke eisen aan kansspelautomaten, 2002-2023 Plaatsing

Eisen

Verloop

€0,20 Horeca / Speelhallen (enkelspelers)

Max inworp per spel (4 seconden tussen spel horeca, 3 seconden amusementscentra)

>60% Uitkeringspercentage

€ 40,00 Max gemiddeld uurverlies

€0,20

tot

€8,00

Per 3 seconden Per 2 minuten Max inworp per spel

Speelhallen (meerspelers)

>60% Uitkeringspercentage

€ 40,00 Max gemiddeld uurverlies

0%

€0,20

0%

>60%

>60%

0%

€40,00

€40,00

0%

€0,20 –€8,00

€0,20 –€8,00

0%

>60%

>60%

0%

€40,00 2002

€0,20

…

2013

2014

2015

2016

€40,00 2017

…

2020

…

2023

1 jan 2002: Speelautomatenbesluit 2000 van Gulden naar Euro Bron:

Kansspelautoriteit; Wetten Overheid; KPMG analyse. © 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.

| 19

2 0

Inleiding en werkwijze

Samenvatting

Regelgeving, kansspelbelasting en omzetbelasting

Aanbieders

Horeca

Amusementscentra

Bijlagen

Horeca spelautomaten hebben de meest strikte wettelijke eisen, spelautomaten in het Holland Casino zijn het minst sterk gereguleerd Wettelijke eisen aan kansspelautomaten (selectie), 2023 Wettelijke eis

Horeca

Amusementscentra

Holland Casino

Tijdseenheid

4 seconden

3 seconden

3 seconden

Maximale inzet per tijdseenheid

€0,20

€0,20

€150

Bewust starten (startknop)

Ja

Nee

Nee

Gekoppeld aan jackpot

Nee

Maximaal €2500

Maximum niet vastgelegd

Maximaal uurverlies

€40

€40

Maximum niet vastgelegd

Minimale uitkeringspercentage

60%

60%

80%

Legenda: Bron:

Minst restrictief beleid op wettelijke eis

Meest restrictief beleid op wettelijke eis

Kansspelautoriteit; Wetten Overheid; KPMG analyse. © 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.

| 20

2 1

Inleiding en werkwijze

Samenvatting

Regelgeving, kansspelbelasting en omzetbelasting

Aanbieders

Horeca

Amusementscentra

Bijlagen

Veranderingen in vergunningenbeleidvoor de exploitatie van amusementscentra leiden tot onduidelijkheid over voortbestaan voor de sector Veranderingen in de regelgeving omtrent vergunningen De Raad van State heeft in 2016 geoordeeld dat het vergunningensysteem voor amusementscentra tegen het gelijkheidsbeginsel inging. Het systeem waarbij schaarse vergunningen voor onbepaalde tijd werden uitgegeven zou zorgen voor onevenredige bevoordeling. De Gemeente Amsterdam heeft een onderzoek laten doen naar de passende looptijd en overgangstermijn voor het nieuwe vergunningensysteem. Daar zijn door BEA 3 scenario’s voor opgetekend: •

Scenario 1: Continuering huidig aantal amusementscentra en beperking van vestigingsmogelijkheden tot de adressen waar momenteel amusementscentra gevestigd zijn

•

Scenario 2: Halvering van het huidige aantal vergunningen en beperking van vestigingsmogelijkheden tot de tien adressen waar momenteel de meeste speelautomaten gevestigd zijn

•

Scenario 3: Opheffing van plafond op aantal vergunningen en verruimen van vestigingsplaatskeuze binnen ruimtelijke en andere kaders

Onafhankelijk van het gekozen scenario heeft het nieuwe beleid negatief effect op (huidige) exploitanten van amusementscentra. Zo kan, bijvoorbeeld, de onderhandelingspositie van huurders te sterk worden of het competitieniveau te hoog. Uit de enquête komt naar voren dat het merendeel van de amusementscentra negatieve gevolgen ervaart als gevolg van de veranderingen in het vergunningenbeleid. Zo leidt het tot lagere investeringen, kortere benodigde terugverdientijden en zelfs sluiting van locaties. Ondernemingen zijn terughoudend in het doen van langjarige investeringen waardoor kwaliteit en uitstraling wellicht achteruit gaan.

Waarneming verandering vergunningenbeleid(a) 10

Ja 4

Nee Noot:

(a) Vraag: Ziet u in uw omgeving een verandering in vergunningenbeleid van gemeentes in de laatste paar jaar?

Bron:

VAN leden enquête; KPMG analyse.

Waargenomen veranderingen(a) -MEERDERE ANTWOORDEN MOGELIJK Ik neem geen verandering waar

0 10

Vergunningen zijn begrensd in duur Aantal afgegeven vergunningen neemt af U bent zelf vergunningen kwijt geraakt Eisen tot het verkrijgen van een vergunning veranderen Anders, namelijk Noot:

(a) Vraag: Zo ja, welke veranderingen neemt u waar?

Bron:

VAN leden enquête; KPMG analyse.

Impact van deze veranderingen(b) -MEERDERE ANTWOORDEN MOGELIJK Geen impact

2 0 0 1

0 6

Lagere investeringen in mijn locatie Lagere investeringen in trainingen en opleiding

0 7

Calculeren business case op kortere terugverdientijd 2

Totale sluiting van (een van) mijn locatie

4

Niet meedingen op nieuwe vergunningen Geen gebruik maken van een verworven vergunning

1

Anders, namelijk Bron:

Bureau voor Economische Argumentatie; KPMG analyse.

Noot:

(b) Vraag: Welke impact heeft deze verandering op uw bedrijfsvoering?

Bron:

VAN leden enquête; KPMG analyse.

2

Zie bijlage voor verdere feedback op de impact van vergunningenbeleid

© 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.

| 21

2 2

Inleiding en werkwijze

Samenvatting

Regelgeving, kansspelbelasting en omzetbelasting

Aanbieders

Horeca

Amusementscentra

Bijlagen

Kansspelbelasting en omzetbelasting

Verhoging tarief leidt tot daling winst

Niet-aftrekbare btw

Kansspelbelasting wordt berekend over het bruto spelresultaat. Het bruto spelresultaat is het verschil tussen de inworpen in de automaat en de door de automaat uitgeworpen prijzen. Er wordt bij de bepaling van de verschuldigde kansspelbelasting geen rekening gehouden met kosten die een exploitant maakt binnen zijn bedrijfsvoering. Deze kosten worden namelijk niet meegenomen in het bruto spelresultaat. Als gevolg hiervan leidt een verhoging van het kansspelbelastingtarief met 1% bij verder gelijkblijvende omstandigheden tot een (veel) hogere verlaging van de winstgevendheid dan 1%. Dit terwijl, zoals uit andere secties in dit rapport blijkt, de omzet niet gemakkelijk verhoogd kan worden, omdat de maximum inworpen en uitkeringspercentages wettelijk vastgesteld zijn. De maximum inworpen zijn sinds de invoering van de euro op 1 januari 2002 niet meer gewijzigd. Een kostprijsstijging middels een verhoogd kansspelbelastingtarief heeft daarom een direct negatieve impact op het rendement. Kansspelautomaatexploitanten verrichten hoofdzakelijk prestaties welke zijn vrijgesteld van btw. Als gevolg hiervan, is btw die zij in rekening gebracht krijgen over hun kosten in de regel niet aftrekbaar. In tegenstelling tot reguliere ondernemers leidt daardoor de btw tot een daadwerkelijke kostenpost van 21%, berekend over de inkoop van goederen en diensten.

Dit maakt het doen van investeringen als ondernemer in de kansspelautomatensector significant duurder dan wanneer de btw wel afgetrokken zou kunnen worden. Als gevolg hiervan wordt het vermogen om te investeren relatief kleiner. Veel buitenlandse aanbieders van online kansspelen hebben hier niet mee te maken. De EU btw-richtlijn geeft lidstaten namelijk de mogelijkheid om beperkingen toe te passen op de btw-vrijstelling voor kansspelen. Malta kent een dergelijke beperking voor online kansspelen. Aanbieders die in Malta zijn gevestigd kunnen daardoor kansspelen aanbieden aan Nederlandse spelers en de btw op kosten aftrekken. Echter, ondanks dat er geen btwvrijstelling is in Malta wordt er effectief geen btw geheven, omdat er voor de heffing van btw naar het land van de speler wordt gekeken, wat in dit geval Nederland is en waar er wel een btw-vrijstelling is. Nederland hanteert één kansspelbelastingtarief wat van toepassing is op alle typen kansspelen. De berekening van de belastbare grondslag verschilt per type kansspel. Dit leidt uiteindelijk tot een verschil in effectieve kansspelbelastingdruk. Zo wordt bij loterijen de kansspelbelasting geheven over prijzen en is er een kansspelbelastingvrijstelling voor prijzen tot €449. Er wordt alleen kansspelbelasting geheven indien de prijs dit drempelbedrag overschrijdt.

Voor kansspelautomaten bestaat geen kansspelbelastingvrijstelling en wordt er geheven over het bruto spelresultaat. Vanwege het verschil in de berekening van de belastbare grondslag, is er effectief sprake van differentiatie in de kansspelbelasting. De effectieve belastingdruk is namelijk niet over de gehele kansspelsector gelijk aan het in Nederland gehanteerde kansspelbelastingtarief.

Differentiatie tarieven

Bij de aanpassing van de Wet op de kansspelbelasting per 1 oktober 2021 is voor één tarief gekozen, omdat tariefdifferentiatie als mogelijke staatssteun werd aangemerkt. Wij delen de mening dat tariefdifferentiatie staatsteun zou kunnen vormen, maar plaatsen daarbij een belangrijke kanttekening. Staatsteun kan namelijk geoorloofd zijn. Zo heeft een onderzoek door H2 Gambling Capital in opdracht van het Ministerie van Financiën laten zien dat acht andere EU lidstaten een ander kansspelbelastingtarief kennen voor kansspelen op afstand dan voor landgebonden kansspelen. Binnen de EU wordt er dus al onderscheid gemaakt in het kansspelbelastingtarief op basis van het type kansspel dat wordt aangeboden. De Europese Commissie heeft in het verleden bijvoorbeeld een onderscheid tussen online en landgeboden spelen akkoord bevonden in Denemarken. Voor de Lotto en andere artikel-3 loterijen is op 25 oktober 2023 eveneens verzocht om te onderzoeken of tariefdifferentiatie mogelijk is, zodat een ander kansspelbelastingtarief op dergelijke loterijen kan worden toegepast. Door op kansspelen via kansspelautomaten een ander tarief toe te passen, kan er rekening worden gehouden met de specifieke situatie waarin de kansspelautomatensector verkeert, namelijk de gestegen kosten in de afgelopen periode en de moeilijkheid om deze door te berekenen aan de speler.

© 2024 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.

| 22

4.

Aanbieders Hoe ziet het landschap van kansspelaanbieders eruit, en welke ontwikkelingen hebben zich hier voorgedaan?

2 4

Inleiding en werkwijze

Samenvatting

Regelgeving, kansspelbelasting en omzetbelasting

Aanbieders

Horeca

Amusementscentra

Bijlagen

Het concurrentielandschap wordt beïnvloed door de legalisering van het online kanaal, een sinds COVID gekrompen markt en regelgeving Na de lockdowns tijdens de COVID-19 periode zijn omzetten van landgebonden speelautomaten in amusementscentra en horeca niet meer op het oude niveau terug gekomen (gemiddeld ~7% daling per jaar over de periode 2018-2022). Met name de situatie in de amusementscentra lijkt niet te verbeteren op de korte termijn wat het rendement verder onder druk kan zetten (zie sectie kengetallen amusementscentra). In de amusementscentra is consolidatie in de markt zichtbaar waarbij een aantal partijen een steeds groter marktaandeel vertegenwoordigen (cijfers niet gepresenteerd in dit rapport vanwege herleidbaarheid naar specifieke bedrijven). Het aantal opgestelde horeca spelersplekken is de afgelopen jaren significant gedaald (van 16,2k spelersplekken in 2019 naar 10,2k spelersplekken in 2022) wat tevens duidt op consolidatie in deze markt (zie sectie kengetallen horeca). Diverse partijen hebben hun activiteiten in de horeca in de afgelopen jaren afgebouwd. De verwachting is dat dit verder doorzet waardoor er wellicht verplaatsing naar andere speelgelegenheden of kanalen plaatsvindt. Marktkrimp en consolidatie

Hoewel de omzet en het aantal spelersplekken in de horeca daalt zijn omzetten per spelersplek in 2023 weer dicht bij het préCOVID-19 niveau (zie sectie kengetallen horeca). Marktparticipanten geven aan dat dit het gevolg is van o.a. de selectie door aanbieders op horeca locaties met grotere omzetten en het (gedwongen) stoppen van slecht draaiende horeca locaties tijdens en na de COVID lockdowns. Deze beweringen zijn echter niet onafhankelijk onderzocht.