BL Integraal veiligheidsplan 2023-2026 raad - AANGEPASTE VERSIE

n a l p s d i e h g i l i e v d l a a t a s r y Integ -2026 Lel 2023 Ondermijning

Cybercriminaliteit IVP 2023-2026

Zorg en veiligheid

Jeugd en veiligheid gemeente Lelystad

Blz. 1

SAMENVATTING STRATEGISCHE DOELSTELLING

VISIE

We willen samen met inwoners en veiligheidspartners ervoor zorgen dat het veiligheidsgevoel toeneemt en de overlast en criminaliteit afneemt.

Een veiliger Lelystad vraagt een integrale aanpak van criminaliteit, overlast en onveilige situaties.

VEILIGHEIDSANALYSE ➢ Tussen 2015 en 2021 is de totale criminaliteit met 26% afgenomen ➢ 29% van de Lelystedelingen is afgelopen jaar slachtoffer geweest van criminaliteit ➢ 23% voelt zich wel eens onveilig in de eigen buurt ➢ Top 3 meest voorkomende delicten: fraude, geweld en vernielingen ➢ Stijging afgelopen jaren van meldingen jongerenoverlast ➢ De brandweer moest vorig jaar 672 keer in actie komen, waaronder 280 keer voor brand

NIEUWE PRIORITEITEN ✓ Cybercriminaliteit ✓ Jeugd en veiligheid ✓ Ondermijning ✓ Zorg en veiligheid

EVALUATIE VORIG IVP meer aandacht nodig voor: 1) Jeugdoverlast 2) Mensenhandel 3) Digitale veiligheid 4) Polarisatie

PRIORITEITSWIJKEN - Zuiderzeewijk - Atolwijk - Boswijk - Waterwijk

MEETBARE DOELEN 2026 - Totale criminaliteit onder de 3.500 misdrijven - Rapportcijfer veiligheid boven de 7,4 - Onveiligheidsgevoelens onder de 20% - Minder drugsdelicten, minder slachtoffers cybercrime - Minder meldingen jeugdoverlast - Minder geweld, minder sociale overlast

ANDERE (BESTAANDE) ACTIES Dit plan bevat naast de aanpak op prioriteiten tientallen andere activiteiten, waaronder: Convenant Veilig uitgaan, Zorg- en Veiligheidshuis, sluiting drugspanden, lokale Persoonsgerichte aanpak (PGA), Veiligheidsregio, Brandveilig leven, Burgernet, Jaarwisseling, coffeeshopbeleid, cameratoezicht, problematische jeugdgroepen, aanpak woonoverlast, Politiekeurmerk Veilig Wonen, mensenhandel, inzet jeugdboa’s, gebiedsverboden, huisverboden, Bevolkingszorg, aanpak hennepteelt, Keurmerk Veilig Ondernemen, BIBOB onderzoek en samenwerking met RIEC.

IVP 2023-2026

gemeente Lelystad

Blz. 2

1

INLEIDING

Waarom deze nota Lelystad is de hoofdstad van de nieuwe natuur en is in 2040 een zelfstandige, sociaal veerkrachtige, duurzame, aantrekkelijke en economisch sterke stad met 100.000 inwoners. Lelystad heeft veel beschikbare ruimte en is een aantrekkelijke vestigingsplek voor bedrijven. Dit wordt versterkt door de infrastructuur zoals de verbindingen naar Amsterdam en Schiphol, Hanzelijn, Lelystad Airport en Flevokust. Lelystad heeft de ruimte en de potentie als aantrekkelijke woongemeente. Een grote kans, zeker als dit wordt gecombineerd met de Lelystadse kernkwaliteiten als rust, groen en water. Naast kansen en kwaliteiten zijn er ook problemen die bij een grote stad horen, zoals overlast, ordeverstoringen en criminaliteit. Om onveiligheid aan te pakken maakt de gemeente Lelystad veiligheidsbeleid. Dit betekent concreet dat de gemeenteraad een Integraal veiligheidsplan (IVP) vaststelt, al decennia een goed gebruik in Lelystad.

Wat willen we bereiken Een veiliger Lelystad is het doel, waarbij we de criminaliteit en overlast willen verminderen en veiligheidsgevoelens willen verhogen. Het percentage inwoners ‘dat zich wel eens onveilig voelt in de eigen buurt’ willen we verlagen. Voor een optimaal resultaat is het noodzakelijk maatregelen te nemen in de verschillende schakels van de veiligheidsketen: van pro-actie tot nazorg. Daarbij is de veiligheid gebaat bij een plan dat start met activiteiten ter bevordering van de veiligheid en eindigt met een repressieve aanpak van de onveiligheid: voorkomen is beter dan genezen!

Welke kaders zijn hierbij van belang? Het IVP heeft veel verbindingen met ander gemeentelijk beleid. Beleid op terreinen als het sociaal domein, wonen, onderwijs, voorzieningen, welzijn, participatie, economie, verkeer en handhaving. Dit zijn de belangrijkste beleidsplannen die daarmee mede de kaders bepalen van dit IVP: Raadsakkoord 2022-2026 gemeente Lelystad (vastgesteld in 2022), Preventie met gezag, gemeente Lelystad (2022), Landelijke Veiligheidsagenda 2023-2026 (2022), Veiligheidsstrategie Midden-Nederland 2023-2026 (2023), Regionaal Beleidsplan 2021-2024 van de Veiligheidsregio Flevoland (2020), Evaluatie Integraal veiligheidsplan 2019-2022 (2022), Actieplan tegen ondermijnende drugscriminaliteit Midden- Nederland 2023-2026 (2022), Beleidsplannen rond Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving, Maatschappelijke agenda (2022, Startnota en Uitgangspuntennota), Regiovisie Huiselijk Geweld en Kindermishandeling 2022-2026 Uitvoeringsprogramma Lelystad Next Level (2021).

Wat hebben we daarvoor over? Dit plan zoekt jaarlijks de verbinding met de kadernota, Programmabegroting en de jaarrekening van de gemeente. Vanuit de Programmabegroting is er jaarlijks zo’n 8,7 miljoen euro begroot voor de veiligheid in Lelystad (crisisbeheersing én sociale veiligheid). Zelfs in de eigen gemeentelijke begroting is veiligheid facetbeleid (beleid met raakvlakken op andere beleidsterreinen) dat in nog veel meer Programma's zit. Om recht te doen aan de integrale werkwijze moet rekening worden gehouden met mensen en middelen binnen en buiten de gemeente. Denk aan de kosten van politie en justitie, inzet van het RIEC en de Belastingdienst bij Ondermijning, kosten die door de woningcorporatie worden gemaakt of externe partners zoals bewoners, ondernemers, onderwijs, Welzijn Lelystad en diverse zorginstellingen (zoals GGD, GGZ, Tactus en Amethist).

Hoe gaan we deze aanpak evalueren? Aan het einde van de bestuursperiode van het college en raad wordt dit plan geëvalueerd. Deze evaluatie zal voor de verkiezingen van 2026 aan de raad worden aangeboden. Via tal van indicatoren wordt tussentijds en achteraf bepaald of de uitvoering is geslaagd en de doelstellingen zijn gehaald. Voorbeelden van indicatoren en bronnen zijn misdaadcijfers, politiestatistiek, rapportcijfers uit bevolkingsonderzoeken en enquêtes, projectevaluaties, veiligheidsgevoelens en andere gerapporteerde criminaliteit. IVP 2023-2026

Lelystad

Blz. 3

2

UITGANGSPUNTEN

Onze visie Veiligheid is een belangrijk thema voor de inwoners van Lelystad. Een veilig Lelystad is ook een voorwaarde voor een levendig Lelystad. Dit vraagt een doeltreffende aanpak van criminaliteit, overlast en onveilige situaties. Bij veiligheid gaat het om de hele keten. Het gaat steeds over preventie, signaleren, interveniëren en handhaven. We willen samen met inwoners en veiligheidspartners ervoor zorgen dat het veiligheidsgevoel toeneemt en criminaliteit afneemt. Inzet is alleen effectief als alle partijen op een goede manier samenwerken, niet alleen bewoners maar ook zeer veel andere betrokken partijen. De regie hierop is de verantwoordelijkheid van de gemeente.

Uitgangspunten Onze uitgangspunten komen uit onder meer het Raadsakkoord 2022-2026 en zijn vuistregels die gehanteerd worden bij de uitvoering van dit plan: 1) Hoofdaccenten: het versnellen van de gewenste groei van de stad, in combinatie met het gelijke tred houden van de voorzieningen en de uitvoering van de maatschappelijke opgave. Het vergroenen van de stad en het versterken van de ambitie Lelystad, hoofdstad van de nieuwe natuur. En het aanpakken van het stadshart, het stationsgebied en Lelystad Oost. 2) Betere handhaving. Er moet meer op informatie gestuurd en gewerkt worden en beter gerapporteerd. Het opvolgingspercentage van meldingen en klachten moet omhoog en problemen moeten structureel opgelost worden. 3) Samenwerking met bewoners. De terugkoppeling naar melders moet verbeterd worden. Er wordt prioriteit gelegd bij zaken waar inwoners direct last van hebben. Gesprekken tussen bewoners, politie, gemeente en wijkraden over veiligheid in de buurt worden actief gestimuleerd en ondersteund. Preventieve maatregelen worden gesteund. De verkeersveiligheid moet jaarlijks in de wijken en rond ten minste twee scholen worden verbeterd. Omwonenden moeten daar een stevige inbreng in hebben. 4) Aanpak ondermijning. Ondermijnende criminaliteit moet hard aangepakt worden.

Mensenhandel (arbeidsuitbuiting, illegale prostitutie), drugscriminaliteit, witwassen, fiscale misdrijven en frauduleuze handelingen vragen om een grote alertheid. Er wordt regionaal samengewerkt om een waterbedeffect te voorkomen. De gemeente zet in op zowel preventie als rehabilitatie om te voorkomen dat jongeren afglijden in de ondermijnende criminaliteit. Bij de aanpak van ondermijning is bestuurlijke en maatschappelijke weerbaarheid belangrijk. 5) Aanpak intimidatie en bedreigingen. De gemeente zet ongewenste (straat)intimidatie hoog op de agenda, zowel gericht tegen inwoners, eigen personeel en maatschappelijke partners. We hebben hierbij oog voor kwetsbare groepen. We zijn en blijven een regenboogstad! 6) Cameratoezicht. Het moet mogelijk zijn cameratoezicht snel in te zetten wanneer dit nodig is vanuit het oogpunt van openbare orde. De burgemeester informeert de raad actief. 7) Cyberveiligheid. We zetten in op verbetering van de informatiebeveiliging in het stadhuis. Ook wordt samen met de justitiële partners ingezet op tegengaan van cybercriminaliteit waarvan ondernemers en inwoners (met name senioren en jongeren) slachtoffer worden. 8) Inzet handhavers. De capaciteit en de inzet van de boa’s moet afgestemd worden op de behoefte, doelgroep en de groei van de stad. Daarnaast moeten ze goed zichtbaar zijn. Boa’s zijn geen vervanging van politie of andersom.

9) Coffeeshop. Er komt geen tweede coffeeshop in Lelystad. De nieuwe locatie van de bestaande coffeeshop wordt betrokken bij de herinrichting van het stationsgebied. 10) Veiligheid en zorg. Veel vraagstukken vragen om verbinding van zorg en veiligheid. Met verschillende interventies wordt er een integrale, probleemgerichte aanpak gerealiseerd. Denk aan jeugdoverlast, multiprobleemhuishoudens en huiselijk geweld. Inzet van de PGA (persoonsgerichte aanpak) en het Zorg- en Veiligheidshuis zijn succesvolle interventies. IVP 2023-2026

Lelystad

Blz. 4

Wat gaan we inzetten? Veiligheid is veelomvattend: het gaat om jeugdoverlast, veilig uitgaan, handhaving, aanpak van ondermijning, evenementen, veilige buurten, coffeeshop- en prostitutiebeleid, huiselijk geweld, radicalisering, milieucriminaliteit, crisisbeheersing et cetera. Ons veiligheidsplan wordt gekenmerkt door systematiek, samenhang en samenwerking. Dit houdt in: het doorlopen van een beleidscyclus, het onderling afstemmen van maatregelen en het samen met alle betrokkenen invullen van veiligheidsbeleid. Al onze acties zijn in te delen in de volgende categorieën: 1. Communicatie: denk aan voorlichting, inzet website, krant, via scholen, social media. 2. Sociale kwaliteit: investeren in cohesie, samenwerking met bewoners, veilige buurten. 3. Toezicht en handhaving: inzet politie, toezichthouders, camera's, surveillance en boa's. 4. Infrastructuur: ontwerpen, bouwen en beheren van de fysieke omgeving. 5. Sancties: boetes, intrekken vergunningen, verhalen schade, sluiting, dwangsommen. 6. Bestuurlijk-juridisch: zoals gemeentelijke regels (APV, VFL), horecabeleid, drugsbeleid.

Wie gaat het uitvoeren? De bestuurlijke verantwoordelijkheid voor veiligheidsbeleid is verdeeld over de raad en het college. De raad stelt eens in de vier jaar het Integraal Veiligheidsplan vast. De centrale coördinatie van de uitvoering van het veiligheidsbeleid is belegd bij de burgemeester. De wethouders zijn als portefeuillehouder bestuurlijk verantwoordelijk voor verschillende relevante beleidsterreinen zoals Wonen, Economische zaken, Onderwijs, Handhaving, Evenementen, Beheer Openbare ruimte, Verkeer, Samen Lelystad Oost, Integratie, Werk en inkomen, (jeugd)Zorg, Welzijn en Sport. Op al deze terreinen speelt veiligheid een rol. De ambtelijke coördinatie ligt bij team Juridische zaken en Veiligheid (cluster Openbare orde en veiligheid). ✓ Externe partners. We vragen van onze professionele partners en inwoners dat ze actief meewerken aan het realiseren van een veilige en leefbare gemeente. Onze partners zijn bewoners, ondernemers, horeca en maatschappelijke organisaties. En uiteraard overheidsdiensten zoals politie, Veiligheidsregio, RIEC, Openbaar Ministerie, brandweer, Bureau RVS, Veilig thuis, Blijfgroep, provincie Flevoland, Centrada en andere woningcorporaties, Zorg- en Veiligheidshuis, Welzijn Lelystad (jongerenwerk en opbouwwerk), GGD, NS, onderwijs en andere betrokken partijen. ✓ Interne partners.

In de gemeentelijke organisatie zijn directie en teamleiders belangrijk: de gemeentesecretaris, alle managers en uiteraard vele ambtenaren. De diverse gemeentelijke teams zijn partners bij uitstek, hun inzet is hard nodig. In de Programmabegroting wordt duidelijk dat er een sterke relatie ligt tussen veiligheid en de andere programmaonderdelen.

Terugblik: evaluatie vorig IVP Uit de evaluatie van het vorige Integraal veiligheidsplan (2018-2022) kwamen de volgende aanbevelingen: 1. Prioriteer jeugd en veiligheid voor de komende periode. 2. Mensenhandel moet als thema een van de nieuwe speerpunten worden. 3. Meer aandacht voor digitale veiligheid en cybercrime. 4. Maak van de aanpak van maatschappelijke tegenstellingen / polarisatie een speerpunt. 5. Versterk de Persoonsgerichte aanpak (PGA), met name voor 18 minners. 6. Blijf doorgaan met de aanpak van Ondermijning. 7. Voer de ideeën en plannen uit voor aanpak kwetsbare wijken. 8. Zorg voor meer politie in Lelystad. 9. Zorg dat de basis op orde is bij onderwijs, zorg, hulpverlening en welzijnswerk. 10. Verlaag de onveiligheidsgevoelens in de eigen buurt. IVP 2023-2026

Lelystad

Blz. 5

Ontwikkelingen en trends • Cybercriminaliteit. Denk aan digitale oplichting, phishing, afpersing, ransomware, online ordeverstoringen, cyberaanvallen en hacking. Digitale criminaliteit ontwikkelt zich razendsnel. De slachtoffers zitten vaak op lokaal niveau, maar de digitale bronnen of oorzaken zitten ergens anders: in de virtuele ruimte, aangespoord door mensen die soms ver weg van Nederland bevinden. De digitalisering neemt in snel tempo toe en zal zowel de criminaliteit als de veiligheidsaanpak qua vorm en inhoud de komende jaren veranderen. • Jeugd en veiligheid (Preventie met gezag). In 2022 werd duidelijk dat Lelystad door het ministerie van Justitie en Veiligheid is geselecteerd als één van de vijftien startgemeenten in Nederland die extra geld krijgen voor hun kwetsbare gebieden via het landelijke project Preventie met gezag. De gemeente Lelystad heeft samen met het OM, maatschappelijke partijen en politie een plan opgesteld om te voorkomen dat jongeren in Lelystad Oost de criminaliteit ingaan of hier verder in afglijden. De aanpak moet leiden tot een veiliger Lelystad. • Sociale tegenstellingen. Er is een groei van de tegenstellingen in de samenleving. Dat is ook zichtbaar in Lelystad (Oostvaardersplassen, Lelystad Airport, Boerenprotesten). De sociale samenhang staat onder druk en heeft daarmee impact op dit IVP. De ongelijkheid is ook toegenomen.

De ervaren afstand tussen de verschillende groepen in de maatschappij neemt toe en de groepen onderaan de ladder hebben minder vertrouwen in overheid en politiek. Complottheorieën dragen bij aan de verharding van de discussies, online maar ook bij fysieke confrontaties. • De aanpak ondermijning blijft belangrijk. De komende twee jaar verwachten we mooie resultaten van het districtelijk team ondermijning (DTO). Dit is een samenwerking tussen gemeenten, RIEC, politie, OM en Belastingdienst, opererend vanuit het stadhuis te Lelystad. De aanpak van georganiseerde misdaad is primair een taak voor de politie en de strafrechtketen, terwijl het terugdringen en voorkomen van maatschappelijke effecten primaire verantwoordelijkheden zijn van de gemeente. Het zijn twee kanten van dezelfde medaille waarin het bestuur en strafrechtketen intensief moeten samenwerken. • De werelden van zorg en veiligheid krijgen steeds meer met elkaar te maken. In allerlei overleggen worden bewoners met zogenaamde multi problematiek besproken: psychische klachten, verstandelijke beperking, verslaving, schulden, werkloosheid en gebrekkige integratie. Zonder hulp leidt dit tot meer onveiligheid en overlast. Geweld in afhankelijkheidsrelaties – waaronder huiselijk geweld, kindermishandeling, uitbuiting op de werkvloer – is het meest omvangrijke geweldsprobleem in de Nederlandse samenleving.

Een ander groot vraagstuk is de problematiek van personen met verward gedrag. • Inzet boa’s. De verwachting is dat het takenpakket van boa’s verder zal worden uitgebreid. Dat komt omdat de politie zich steeds meer op haar kerntaken richt, waardoor het dagelijkse handhavingswerk meer aan gemeenten wordt overgelaten. Deze terugtrekkende beweging vraagt dan ook om meer inzet van boa’s. • Schaarste. De inzet van mensen en middelen staat onder druk. Zo is de politiecapaciteit niet onbeperkt, zijn er wachtlijsten in de zorg en kan de gemeente niet overal handhaven. Instanties zoals Veilig Thuis, JEL, Tactus, Woonzorg Flevoland en GGZ hebben te maken met wachttijden en soms ook personeelstekorten.

IVP 2023-2026

Lelystad

Blz. 6

3

PRIORITEITEN

De beperkte beschikbaarheid van menskracht en middelen maken het noodzakelijk dat er prioriteiten worden gesteld, waarbij er altijd rekening moet worden gehouden met wettelijke verplichtingen. Verder moeten de keuzes worden gebaseerd op een analyse van de feitelijke situatie, op een inschatting van toekomstige ontwikkelingen die de veiligheid beïnvloeden en op een politieke keuze van veiligheidsinbreuken die met voorrang moeten worden aangepakt (zie Raadsakkoord 2022-2026). En natuurlijk: de ernst van de situatie (zie politiecijfers / Veiligheidsanalyse op blz. 21)1; de gevoelens van burgers (zie prioriteiten bevolking op blz. 23)2; de prioriteitstelling vanuit andere beleidskaders (zoals OM, politie, bureau RVS)3; de mate van beïnvloedbaarheid.

Prioriteiten 2023-2026 De onderstaande veiligheidsthema’s zijn vastgesteld op grond van de feitelijke (on)veiligheidssituatie, gevoelens van onveiligheid, effectiviteit van beleid, bestaande prioriteitstellingen, evaluatie van het vorige IVP, de geformuleerde uitgangspunten, politieke keuzes en anticipatie op maatschappelijke ontwikkelingen. 1 2 3 4

Cybercriminaliteit Jeugd en veiligheid Ondermijning Zorg en veiligheid

Deze prioriteiten hebben de komende periode een bijzondere status en vormen de blikvangers van het Lelystadse veiligheidsbeleid. In het volgende hoofdstuk worden deze prioriteiten uitgewerkt.

Prioriteitswijken Veel problemen op het terrein van veiligheid kunnen het beste worden aangepakt op wijk- of buurtniveau. Veiligheid is niet gelijkmatig verspreid over alle gebieden in de gemeente. Per wijk kunnen de probleemvelden anders liggen en per wijk kan een andere set van maatregelen wenselijk zijn. Op basis van de veiligheidsgevoelens, de Veiligheidsanalyse en bewonersenquêtes springen deze wijken eruit: 1) Zuiderzeewijk 2) Atolwijk 3) Boswijk 4) Waterwijk De keuze voor deze wijken sluit naadloos aan bij ander ingezet beleid zoals Samen Lelystad Oost en Preventie met gezag. De keuze voor deze wijken heeft tot gevolg dat bepaalde activiteiten bij voorkeur eerst of vooral in die gebieden worden uitgevoerd.

Veiligheidsgevoelens per wijk, 2021 zie ook bladzijde 23.

1 Uit de analyse van politiecijfers komt naar voren: extra aandacht voor stijging jeugdoverlast en autokraak.

Top 3 meest voorkomende delicten: fraude, geweld en vernielingen. Daarnaast geven Lelystedelingen aan steeds vaker slachtoffer te worden van cybercrime. Verder is Lelystad vergeleken met andere grote steden via de Veiligheidsmonitor, daar komt uit dat er extra aandacht nodig is voor slachtofferschap geweld. Verder zijn bewoners ontevreden over het functioneren van de gemeente, boa’s en over de zichtbaarheid politie. 2 Midden Nederland kiest voor drie gezamenlijke prioriteiten: georganiseerde ondermijnende (drugs)criminaliteit, Digitale veiligheid en cybercrime, Maatschappelijke onrust. Het kabinet kiest in het coalitieakkoord voor cybercrime, ondermijning, preventie jeugdcriminaliteit, aanpak drugs, radicalisering en mensenhandel. Dit komt overeen met de landelijke Veiligheidsagenda 2023-2026. 3 Top drie prioriteit sociale veiligheidsthema’s in de buurt: woonoverlast, jeugdoverlast, drugsoverlast. Nummer 1 prioriteit voor alle problemen is te hard rijden. IVP 2023-2026 Lelystad Blz. 7

Kernbeleid Veiligheid Dit IVP sluit aan bij de VNG-methode ‘Kernbeleid Veiligheid’ met een landelijke indeling van veiligheidsvelden en veiligheidsthema’s. De methode definieert het integrale veiligheidsterrein, brengt partijen bij elkaar. Zie ook de handleiding. In de VNG-indeling worden ‘Zorg en veiligheid’ en ‘Gedigitaliseerde criminaliteit’ benoemd als strategische thema’s.

Dashboard en indicatoren Elke gemeente met een IVP moet effectindicatoren benoemen. Dat zijn idealiter combinaties van ‘objectieve’ indicatoren (politieregistratie) en ‘subjectieve’ indicatoren (Veiligheidsmonitor, bewonersenquête). Gezamenlijk geven deze indicatoren een betrouwbaar beeld en sluiten aan bij de indicatoren uit Jaarrekening en Programmabegroting, die voor het programma Veiligheid voor alle gemeenten zijn bepaald. In het rood staan de meest belangrijke indicatoren. Indicator

Referentie 2021

Doelstelling 2026

Totaal aantal misdrijven

3.739

≤ 3.500

Rapportcijfer veiligheid

7,4

≥ 7,4

Drugsdelicten, handel en bezit per 10.000 inw.

12,6

≤ 11,0

Woninginbraken per 1.000 woningen

3,4

≤ 3,3

Totaal geweldsdelicten

452

≤ 452

Meldingen jeugdoverlast

679

≤ 500

% jeugdige verdachten

2,4%

≤ 2,0

Onveiligheidsgevoelens in de eigen buurt

23%

≤ 20%

% Gerapporteerd slachtofferschap cybercrime

18%

≤ 16

% Gerapporteerd slachtofferschap hacken

6,8%

≤ 6,4

Meldingen sociale overlast

1.462

≤ 1.000

Aantal verkeersongevallen met letsel

42

≤ 38

% bewoners dat overlast van jongeren ervaart

25%

≤ 18%

IVP 2023-2026

Lelystad

Blz. 8

4

UITWERKING PRIORITEITEN

Hierna volgt de uitwerking van de prioritaire veiligheidsthema's. Welke extra maatregelen zijn er nodig? Het is niet moeilijk allerlei nieuwe acties te bedenken. Van groot belang is ook om door te gaan met het bestaande beleid. Dit lijkt minder spectaculair, maar getuigt wel van consistentie en van de wil om al eerder vastgelegde doelen te bereiken.

PRIORITEIT 1: CYBERCRIMINALITEIT De geregistreerde en traditionele criminaliteit neemt al jaren af. Tegelijkertijd zijn er andere ernstige vormen van criminaliteit die toenemen en minder zichtbaar zijn in de politiecijfers. Digitale criminaliteit is daar een voorbeeld van. Dit is een gevolg van de steeds verdergaande digitalisering. Daarom zullen we steeds na moeten denken over de risico’s en kwetsbaarheden en het nemen van beschermende maatregelen. Digitale veiligheid is in te delen in vier risico’s. 1) Kwetsbaarheid van informatie (diefstal, verlies, aantasting van informatie). Voorbeelden: datalekken, ransomware, phishing, bedrijfsspionage. 2) Kwetsbaarheid van systemen (digitale ontregeling, ontwrichting, blokkades van systemen). Voorbeelden: uitval website, uitval voorzieningen, hacken, ransomware, malware, DDoSaanvallen. 3) Gedigitaliseerde criminaliteit (voornamelijk vermogens- en geweldscriminaliteit ondersteund door internet). Voorbeelden: geldezel-problematiek, oplichting via internet, factuurfraude, sexting, ransomware. 4) Online aangejaagde ordeverstoringen (Polarisatie/maatschappelijke onrust, ondersteund door internet). Voorbeelden: escalatie betogingen, inzet nepnieuws, desinformatie en ondermijning openbaar gezag. Cijfers en doelstellingen Uit de Veiligheidsmonitor blijkt dat 18% van de Lelystedelingen in 2021 slachtoffer is geweest van cybercrime.

In 2021 registreerde de politie 291 delicten rond fraude / oplichting rond de online handel. Van de cybercrimedelicten komt hacken het meest voor. Vrouwen (20%) en 1829 jarigen (25%) zijn vaker het slachtoffer van cybercrime. Doel

Eind 2026 zijn Lelystedelingen beter beschermd tegen digitale indringers. En is de aanpak van digitale criminaliteit en onveiligheid net zo normaal als de aanpak van bijvoorbeeld woninginbraken en veelvoorkomende criminaliteit.

Indicatoren

Zie centraal overzicht indicatoren, bladzijde 8

Wat gaan we extra doen?

 Aanpak online aangejaagde ordeverstoringen: denk aan inzet nepnieuws en complottheorieën voor maatschappelijke onrust, hetzes tegen openbaar bestuur. We bereiden ons voor op deze ordeverstoringen en bewaken de openbare orde door benodigde interventies (communicatief, bestuurlijk, juridisch) in te zetten. Zie ook deze interventiekaart van de VNG. IVP 2023-2026

Lelystad

Blz. 9

 Extra bewustwording en voorlichting: We gaan een campagne opzetten voor ouderen over verschillende type digitale oplichtingsvormen. Verder komt er een campagne Geflasht over ticketfraude, online oplichting nep webwinkels, online fraude, ID Fraude gericht op jongeren. En cybercrime moet nog meer onderdeel worden van de jaarlijkse Week van de veiligheid. Ook gaan we de mogelijkheden onderzoeken voor het instellen van digitale buurtambassadeurs.  Nieuw Plan van aanpak Digitale veiligheid: In 2021 is dit plan in het college vastgesteld met vier aandachtsgebieden, te weten: 1) Preventie, weerbaarheid en bewustwording; 2) De opsporing wordt versterkt, criminele activiteiten verstoren en daders aanpakken; 3) De kennis en weerbaarheid binnen de gemeente vergroten; 4) Integrale samenwerking vergroten. Het plan loopt in 2023 af, daarom gaan we in 2023 aan de slag voor een nieuw plan.  Nieuwe pilotprojecten: We gaan concreet aan de slag en op zoek naar wat werkt. We hebben al ervaring met (digitale) weerbaarheidstrainingen voor ondernemers. We willen kijken of we de bewustwording onder slachtoffergroepen kunnen verhogen. We willen voorkomen dat jongeren worden ingezet als zogenaamde geldezels. We leggen de relatie met Preventie met gezag. We stellen een digitale wijkagent aan.

 Preparatie op incidenten: We leggen verbinding met de Veiligheidsregio Flevoland en zetten in op een brede preparatie op incidenten en crises, inclusief proactieve afstemming met strategische partners, inventarisatie kwetsbare systemen binnen gemeente, crisisstructuur en -oefeningen en continuïteitsplannen. Wat blijven we doen?  Sterke samenwerking: We werken op digitale veiligheid samen met andere partijen. We werken samen op niveau van Flevoland en eenheidsbreed (politiegebied Midden Nederland, 39 gemeenten). Onze activiteiten zijn afgestemd met het programma Digitale Veiligheid en de Regionale Veiligheidsstrategie. Ook is er afstemming met de Taskforce Digitale Veiligheid. Daarin zijn politie, OM en alle districten vertegenwoordigd.  Cyberpesten: Met name jongeren zijn slachtoffer van digitale criminaliteit. Dit komt voornamelijk omdat jongeren het vaakst online zijn en daardoor het meeste risico lopen en ook meer risico’s nemen. De onlinewereld voelt voor jongeren anoniem en dit heeft impact op hun gedrag en de mate waarin zij de schade van hun acties overzien. Vooral bij cyberpesten is dit een bekend fenomeen. We gaan door met de aanpak van cyberpesten.  Eigen huis op orde: Gemeenten zijn kwetsbaar als het gaat om de digitale dienstverlening en het beheer van persoonsgegevens.

Jaarlijks wordt er met de ENSIA-methodiek verantwoording aan de raad en landelijke toezichthouder afgelegd. Elk nieuw informatiesysteem waarop gemeentelijke informatie verwerkt wordt, wordt voorzien van een classificatie met de daarbij behorende beschermende maatregelen. Lelystad is aangesloten bij de Informatiebeveiligingsdienst. Zij melden zich als gemeenten gevaar dreigen te lopen. Kwetsbaarheidsscans worden uitgevoerd. ISMS-tooling is aangeschaft en wordt op dit moment ingericht (Internet Security Management System).  Diverse activiteiten: We zetten al op diverse vlakken acties in voor cyberveiligheid. Denk aan preventie en bewustwording van onze inwoners. Samenwerking en kennisdeling tussen de veiligheidspartners, onder meer door de regionale veiligheidsstrategie. Verder blijven we aansluiting houden bij landelijke initiatieven en campagnes.  Hackshield: Sinds 2020 wordt Hackshield uitgevoerd. Het doel is kinderen tussen de 8 en 12 jaar weerbaar te maken tegen cybercriminaliteit. Via de game Hackshield worden kinderen opgeleid tot Cyber Agents die zichzelf en hun omgeving kunnen beschermen tegen online gevaar. In Lelystad wordt dit project samen met scholen, politie en de bibliotheek uitgevoerd. IVP 2023-2026

Lelystad

Blz. 10

PRIORITEIT 2: JEUGD EN VEILIGHEID Dit thema heeft betrekking op overlast en (beginnende) criminaliteit van jongeren, vaak in groepsverband. Het gaat om overlast zoals intimiderend aanwezig zijn, geluidsoverlast, zwerfvuil en om vernielingen en andere vormen van kleine criminaliteit. Kenmerkend voor de lichtere jeugdgroepen is dat ze goed aanspreekbaar en corrigeerbaar zijn door de omgeving. Bij de zwaardere jeugdgroepen is er meer ‘eigen systeem’ (hiërarchie) in de groepen en zijn ze lastiger te corrigeren. Ook is er veelal (lichte) criminaliteit in het spel. Jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit hebben een stevige impact in Lelystad. De politie maakt zich vooral zorgen over de steeds jongere doelgroep die betrokken raken bij overvallen, straatroof en andere vormen van criminaliteit. Jongeren denken zelf makkelijk over deze delicten en beschouwen ze niet als ernstig. Meer repressie, meer toezicht of strenger straffen is niet altijd dé oplossing. Vaak is er bij de groep probleemjongeren sprake van een samensmelting van verschillende risicofactoren en het ontbreken van een sterk en positief sociaal vangnet. In Lelystad wordt al veel ingezet op het snijvlak jeugd en veiligheid. Het is van groot belang dat kinderen en jongeren zich kunnen ontwikkelen om zelfstandig te functioneren in de maatschappij. In sommige gezinnen is gezond en veilig opgroeien geen vanzelfsprekendheid.

Dan biedt de gemeente ondersteuning waar dat nodig is. Naast het bieden van ondersteuning willen we de zorg- en veiligheidsketen zo inrichten dat er effectief wordt opgetreden als problemen nog klein zijn. Cijfers en doelstellingen Jongeren uit Lelystad stonden in 2020 opvallend vaak geregistreerd als verdachte van een misdrijf. Het gaat om 2,4 procent van de inwoners met een leeftijd van 12 tot 25 jaar (zie Landelijke Jeugdmonitor van het CBS). Het gaat in Lelystad om zo’n 320 jongeren die verdacht werden van een misdrijf. Het grootste gedeelte werd verdacht van een vermogensdelict. Verder geeft 25% van de bewoners van Lelystad aan dat ze overlast ervaren van rondhangende jongeren. Lelystedelingen voelen zich met meest onveilig op plekken in de stad waar jongeren rondhangen. 11% van de bewoners geeft aan zich daar vaak onveilig te voelen. Het gaat vaak om jongerenoverlast zoals intimiderend aanwezig zijn, geluidsoverlast, zwerfvuil en vernielingen. Doel

• • •

Indicator

Verminderen van jeugdoverlast in buurten. Voorkomen dat criminele organisaties kwetsbare jongeren (10 tot 25 jaar) uitbuiten of inzetten. Doorbreken van criminele carrières bij jongeren. Inzetten op een sterke positieve (opvoed)omgeving rondom risicojongeren.

Zie centraal overzicht indicatoren, bladzijde 8

Wat gaan we extra doen?

 Preventie met gezag: De gemeente heeft samen met de politie, het Openbaar Ministerie en maatschappelijke partijen een plan opgesteld om te voorkomen dat jongeren in Lelystad Oost de (georganiseerde en ondermijnende) criminaliteit ingaan of hier verder in afglijden. Het gaat dan om zorgelijk en klein crimineel gedrag eerder signaleren en aanpakken. Ook zal ingezet worden op vergroten van bewustwording en weerbaarheid bij jongeren, ouders, scholen en andere betrokken maatschappelijke partners. Daarnaast gaat het om adequaat straffen van doorgroeiers die aan een criminele carrière bouwen. De aanpak richt zich op jongeren vanaf 6 jaar tot 27 jaar. Het plan vloeit voort uit de gebiedsaanpak Lelystad Oost, maar de problematiek beperkt zich niet tot deze wijken alleen, want ook in andere wijken is er problematiek rond jeugd en criminaliteit.

IVP 2023-2026

Lelystad

Blz. 11

Een belangrijk onderdeel van Preventie met gezag is om de ketensamenwerking tussen onderwijswelzijn-jeugdzorg-veiligheid te versterken, hier kan nog veel meer uitgehaald worden. Uiteindelijk moet de aanpak effecten met zich meebrengen die voor de hele stad gunstig zijn. Het plan gaat over de komende jaren en bevat tal van acties, waaronder de inzet van een extra jeugdagent.  Inzet jeugdboa’s: Een jeugdboa is een handhaver, maar tegelijkertijd ook specialist als het gaat om jeugdoverlast. De jeugdboa vormt een belangrijke schakel tussen jongerenwerk, de politie (wijkagent en jeugdagent) en andere instanties. Binnen het team Stadstoezicht zijn al uren gereserveerd voor jeugdgroepen (VTHUP). Ook is er extra formatie voor de portefeuille jeugd bij de boa’s van Stadstoezicht. Dit moet uitgroeien tot volwaardige jeugdboa’s.  Versterken vroegsignalering: Jeugdagenten, jongerenwerkers, leerplichtambtenaren, jeugdprofessionals en scholen hebben een signaalfunctie en preventieve rol. De jongerenwerkers vinden de jongeren op straat en bouwen een relatie met ze op. De leerplichtambtenaren zetten zich in voor het recht op onderwijs en toezicht op de naleving van de Leerplichtwet tot 18 jaar. Zij hebben een sleutelrol in de aanpak van ongeoorloofd schoolverzuim, wat een voorbode kan zijn voor het ontwikkelen van crimineel gedrag.

Ook zetten zij zich in om voortijdig schoolverlaten te voorkomen onder jongeren tot 23 jaar. Jeugdprofessionals zien de jeugdigen op bepaalde momenten in hun ontwikkeling. Er kan nog veel meer uit de ketensamenwerking worden gehaald.  Kapot sterk: Sinds 2019 loopt project Straatwaarde(n) tegen de aanwas van jeugd in cocaïnehandel. De straatwaarde van de drugs is zo hoog, dat hier lucratieve verdienmodellen achter zitten die jongeren en jonge volwassenen moeilijk kunnen weerstaan. Als vervolg op dit programma is in 2022 gestart met ‘Kapot Sterk’, een preventief lesprogramma voor groep 8 op twee scholen. We willen de eerste proef uitrollen naar meerdere scholen.  Handhaving lachgasverbod: Per 1-1-2023 is het gebruik van lachgas in de openbare ruimte verboden. In de APV van Lelystad waren al gebieden aangewezen waar het gebruik van lachgas verboden was. Nu is er een generiek verbod. Dit sluit goed aan bij het Lelystadse ‘plan van aanpak Lachgas’ uit 2019. Wat blijven we doen?  Convenant Veiligheid in en om de school: De gemeente werkt samen met scholen en politie voor een veilig klimaat op scholen. Afspraken hierover zijn opgenomen in het convenant Veiligheid in en om school. We willen overlast, vandalisme en criminaliteit voorkomen en bestrijden. Samen willen we in een vroeg stadium zorgwekkend gedrag van leerlingen signaleren én tegengaan.

De ondertekenaars van het convenant zijn: de SVOL / Porteum, Groenhorst, Eduvier (onderwijsgroep voor het (V)SO-Lelystad en de Steiger), het MBO College Lelystad, de politie en de gemeente Lelystad. We gaan kijken of we het convenant ook kunnen uitbreiden naar het primair onderwijs. IVP 2023-2026

Lelystad

Blz. 12

 Zorg- en Veiligheidshuis: Jaarlijks worden er diverse jongeren uit Lelystad besproken in de Top-X van het Zorg- en Veiligheidshuis. Het gaat om minderjarigen met diverse processen verbaal op gebied van overval, straatroof, inbraak, zware mishandeling, moord, doodslag en openlijke geweldpleging en een voorgeleiding / veroordeling. De Top-X aanpak is een selectiemethodiek om te komen tot een X-aantal personen die negatief opvallen als het gaat over overlast, geweld en criminaliteit.  PGA voor 18-minners: De persoonsgerichte aanpak (PGA) wordt al gebruikt voor complexe casuïstiek met als doel criminaliteit te voorkomen en hardnekkige patronen van criminaliteit en overlast te doorbreken. In 2020 hebben we de basis gelegd voor effectieve samenwerking tussen jeugd, welzijn, onderwijs en veiligheid. In de praktijk blijkt er veel behoefte aan de PGA voor 18-minners. De PGA 18- zal in de komende periode verstevigd moeten worden.  Porteum: Op de schoolcampus krijgen zo'n 3.500 leerlingen les. Maatregelen bestaan uit het strak houden van de veiligheidsorganisatie, inzet politie, aandacht voor risicofactoren in de directe omgeving van de campus en voorlichting aan ouders en leerlingen.

Kernpartners zijn het voortgezet (speciaal) onderwijs in Lelystad, politie, gemeente, Welzijn Lelystad (jongerenwerk en jeugdpreventiewerk), Jeugdzorg, stichting Halt, Veilig Thuis, Raad voor de Kinderbescherming, GGD en Tactus.  Groepsaanpak en 7-stappenmodel: In Lelystad wordt regelmatig overlast van jongeren ondervonden, vaak in groepsverband. In deze groep begeven zich onder andere jongeren met meerdere antecedenten die in bepaalde opzichten de maatschappelijke aansluiting hebben verloren. Ze vormen de harde kern van overlastgevende jeugdgroepen en plegen verschillende vormen van criminaliteit. Wij vinden het onacceptabel dat het woongenot van Lelystedelingen wordt verstoord door jeugdoverlast. Ook is het een groot risico dat de harde kern nieuwe aanwas meetrekt. Daarom hebben we een integrale aanpak voor problematische jeugdgroepen waarin strafrecht, hulpverlening en zorg bij elkaar komen. We gaan deze aanpak versterken, met onder meer goede informatiedeling, sterke regie en monitoring.  Jongerenwerk: We zetten op dit moment acht jongerenwerkers in (5 fte). Zij zijn een belangrijke schakel tussen het onderwijs, jeugdhulp, vrije tijd en veiligheid.

In de praktijk zien we hoe sommige jongeren de aansluiting met een positieve omgeving missen, eenvoudig verdwalen of helemaal niet aankomen bij hulpverlening, hoe zij op jonge leeftijd al grote schulden maken, moeite hebben om een dak boven het hoofd te vinden en ook overlast vertonen. Het jongerenwerk is proactief in het contact leggen met jongeren op straat om negatief gedrag om te buigen naar positieve ontwikkeling en participatie. Dit doen zij via ambulant werk op straat, activiteiten bieden in aansluiting op het schoolprogramma, samen met groepen jongeren ontmoetingsmomenten en activiteiten organiseren en actief zijn op social media. Via de PlusMinMee-methodiek werkt het jongerenwerk groepsgericht aan overlastgevende jeugdgroepen op hotspot-locaties. Samenhang en samenwerking met politie, boa’s, netwerkpartners en de scholen is een belangrijk aandachtspunt. Sinds 2021 is het jongerenwerk meerjarig via een Europese aanbesteding bij Welzijn Lelystad belegd.  Veiligheid NS-station: We hebben samen met NS, Prorail, politie, jongerenwerk en gemeentelijke handhavers een project lopen voor de aanpak van overlast en onveiligheid in het stationsgebied. Doel is gezamenlijk optrekken en waar nodig maatregelen treffen.

IVP 2023-2026

Lelystad

Blz. 13

 Alcohol- en drugspreventie: Tactus Verslavingszorg verzorgt al een aantal jaren de sluitende keten van preventie tot nazorg op het gebied van verslavingszorg in de gemeente Lelystad. We zetten in op drie pijlers. Ten eerste universele preventie; gericht op alle jongeren zonder dat sprake is van een risicosituatie meestal binnen het onderwijs. Ten tweede selectieve preventie; gericht op jongeren die een verhoogd risico op verslavingsproblematiek hebben zoals kinderen van verslaafde ouders en leerlingen binnen het speciaal onderwijs. En ten derde geïndiceerde preventie; gericht op jongeren die al wel enige problemen met middelengebruik hebben maar nog niet ‘verslaafd’ zijn.  Nazorg jeugdige ex-gedetineerden: Wie voor z’n 18e een delict pleegt, wordt in de regel berecht volgens het Jeugdstrafrecht. Elk jaar komen diverse jongeren uit een jeugdinrichting terug naar hun gemeente van herkomst. Als gemeente zijn er dan twee opties: eigen weg laten zoeken of ermee aan de slag gaan. Doel is dat de jeugdige weer naar school gaat en een dak boven zijn hoofd heeft, (psychologische) hulp krijgt.  Jeugdreclassering: De gemeente is verantwoordelijk voor de jeugdreclassering. We kopen dit regionaal in bij Samen Veilig Midden Nederland. De afgelopen periode was er een forse toename in het aantal ingezette jeugdreclasseringstrajecten.

We onderzoeken hoe de expertise van de jeugdreclassering meer preventief aan de voorkant ingezet kan worden.

PRIORITEIT 3: ONDERMIJNING Bij ondermijning gaat het om de vermenging van de onderwereld en de bovenwereld. Denk aan witwassen, drugscriminaliteit, corruptie, afpersing, (toeslagen)fraude, milieucriminaliteit en belastingontduiking. In de ‘bovenwereld’ zijn er verbindingen met makelaars, financieel adviseurs, verenigingen, ondernemers, maar ook met de (lokale) overheid. Dit leidt tot het verzwakken of ondermijnen van de Lelystadse samenleving. Risicofactoren in Lelystad zijn de kwetsbaarheid van groepen inwoners, de infrastructuur en ligging van de stad, het relatief grote grondgebied. Cijfers en doelstellingen 16% van de Lelystedelingen geeft aan dat er drugsgebruik of drugshandel voorkomt in de buurt. Lelystad staat op de elfde plaats van de 'Onderwereldkaart' van RTL Nieuws. Het gaat om een inventarisatie van het risico dat gemeenten lopen om in de greep van de georganiseerde misdaad te komen. Lelystad scoort hoog als het gaat om huishoudens met problematische schulden. De afgelopen jaren zijn er in Lelystad tientallen drugspanden ontruimd en heeft de burgemeester meerdere drugspanden gesloten. We hebben de afgelopen jaren meerdere handhavingszaken behandeld ten aanzien van illegale prostitutie, zie ook ons prostitutiebeleid. Elk jaar wordt bij de gemeente tientallen vergunningaanvragen, subsidies en vastgoedtransacties een Bibob-toets uitgevoerd.

In sommige gevallen wordt de vergunning geweigerd of buiten behandeling gesteld door integriteit en/of politie-antecedenten. En we pakken de illegale kamerverhuur aan. Aanpak

Via consequente inzet van de bestuurlijke instrumenten, in samenwerking met onze partners de speelruimte van ondermijnende criminaliteit verder verkleinen. We zijn bestuurlijk weerbaar en ondersteunen maatschappelijke weerbaarheid. Gezamenlijk werpen we een dam op tegen de criminele industrie.

Doelen

Doelstellingen: - Het creëren van een ongunstig vestigingsklimaat voor (drugs)criminaliteit; - Het tegengaan van het faciliteren van witwassen; - Het bestrijden van ongeregeldheden binnen de seksbranche; - Er wordt niet gehandeld in strijd met de verleende vergunningen c.q. regelgeving.

IVP 2023-2026

Lelystad

Blz. 14

Wat gaan we extra doen?  Flevolandse norm: Het doel van de Flevolandse Norm is het gezamenlijk en op slagvaardige wijze barrières opwerpen tegen georganiseerde ondermijnende criminaliteit. De provincie en de Flevolandse gemeenten trekken samen op om slagvaardig op te treden tegen georganiseerde ondermijnende criminaliteit. De gemeente Lelystad is een trekker en aanjager geweest in het proces van de Flevolandse norm. De gemeente gaat participeren in de werkgroep Flevolandse norm 2.0. En de komende jaren gaan we samen met het Districtelijk Team Ondermijning een integriteitsessie voor de gemeenteraad organiseren.  Ondermijning op bedrijventerreinen: De gemeente Lelystad heeft ingezet op de aanpak van bedrijventerreinen. Vooral analysematig en operationeel zijn er inspanningen geleverd. Er zijn verschillende integrale controles georganiseerd en Lelystad heeft een analysetool ontwikkeld om hotspots te detecteren. We willen de komende periode ook acties uit gaan voeren op andere bedrijventerreinen. Samen met het Platform Veilig Ondernemen willen we ondernemers meer weerbaar te maken. Ook zetten we extra toezicht en handhaving in, waaronder extra formatie voor een speciale boa voor de bedrijventerreinen / buitengebied.  Zorgfraude: Lelystad is aangesloten bij het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ) en ontvangt signalen.

We willen de komende tijd kijken of er in samenwerking met andere gemeenten een procesaanpak kan worden afgestemd.  Onverklaarbaar vastgoed: Lelystad maakt gebruik van inzichten uit het dashboard ‘Zicht op Ondermijning’. Hieruit blijkt dat er in Lelystad sprake is van veel bezit van onverklaarbaar vastgoed. Er zijn veel particulieren met veel woningbezit, waarvan Lelystad niet goed weet wat erachter zit. De wens is om het verhaal wat achter de cijfers zit te kunnen duiden. De vervolgstap is om handelingsperspectief te ontwikkelen.  Aanpak criminele geldstromen: Er moet meer inzicht komen in de mogelijkheden van het project geldstromen en het daarbij horende handelingsperspectief.  Extra formatie: Bij de gemeente in team Veiligheid / OOV komt extra formatie voor de aanpak Ondermijning, dat is al toegekend in de Programmabegroting 2023. Wat blijven we doen?  RIEC: De gemeente Lelystad is aangesloten bij het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC) Midden-Nederland.  Integrale samenwerking: De gemeente werkt samen met allerlei partijen om de ondermijning aan te pakken, zoals de Belastingdienst, het Openbaar Ministerie en natuurlijk de politie. Er zijn diverse overleggen voor het bespreken van casuïstiek en voor het afstemmen van beleid en acties. In het lokale ondermijningsoverleg en bij het districtelijke team ondermijning lopen diverse ondermijningsonderzoeken.

 Districtelijk Team Ondermijning (DTO): Het DTO is opgericht medio 2019, voor de verdere coördinatie en uitvoering op de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Het DTO is gevestigd in het stadhuis Lelystad.  Ondermijningsbeeld: De gemeente heeft een speciaal plan opgesteld met als speerpunt drugscriminaliteit, witwassen, mensenhandel en prostitutie, fraude en milieucriminaliteit. Deze aanpak heeft geleid tot sluitingen van horeca en het verstoren van criminele handelingen.  Samenwerking bewoners: Regelmatig zetten we allerlei communicatiemiddelen in om ondermijning in buurten aan te pakken. Campagnes zijn erop gericht om de meldingsbereidheid te verhogen, de weerbaarheid te vergroten en mensen bewust te maken van ondermijning. Dit sluit aan bij campagnes van de politie en Meld Misdaad Anoniem.  Plannen van aanpak: We hebben voor Flevokust Haven en Airport al een speciaal plan van aanpak Ondermijning opgesteld. In zo’n plan worden de activiteiten beschreven die we willen realiseren in het voorkomen en tegengaan van ondermijnende activiteiten. In de toekomst worden ook voor andere gebieden dit soort plannen gemaakt.  Controle mensenhandel: De inzet op mensenhandel wordt geïntensiveerd.

Signalen worden afgestemd met het team Migratiecriminaliteit en Mensenhandel (TMM) van de politie, verdachte transacties van de Financial Intelligence Unit (FIU), en meldingen en signalen van professionals. De gemeentelijke toezichthouders worden ook getraind in het herkennen van signalen van mensenhandel. Zie verder ook de uitwerking bij ‘Zorg en veiligheid’. IVP 2023-2026

Lelystad

Blz. 15

 Maatschappelijke weerbaarheid: We willen de maatschappelijke weerbaarheid versterken tegen de verleidingen van criminaliteit. We hebben daarvoor al meerdere plannen ingediend bij de rijksoverheid. Bewoners en ondernemers willen we bewust maken van ondermijning zodat ze signalen vaker doorgeven. In 2020 is het Lelystadse meldpunt Ondermijning operationeel geworden. Ook informeren we ondernemers, inwoners, instellingen over risico’s die zij lopen en hoe te handelen. Dit gebeurt onder meer via bestaande overleggen zoals Keurmerk Veilig Ondernemen, Bedrijfskring en Veilig uitgaan.  Illegale prostitutie: De komende jaren wordt de inzet op illegale prostitutie geïntensiveerd. Een aantal toezichthouders wordt specifiek opgeleid in het uitvoeren van controles in de seksbranche. We gaan onderzoeken in hoeverre de webcrawler kan helpen om gerichte controles te organiseren en onze informatiepositie van handhaving kan versterken.  Erkenning: Verder is er speciaal beleid opgesteld in 2019 in de kadernota Prostitutie en seksbranche. Hiermee willen we de prostitutie in Lelystad veilig maken. Onderdeel van het beleid is de erkenning van zelfstandig thuiswerkende sekswerkers zonder vergunning.  Inzet politie: De politie heeft capaciteit gelabeld die specifiek ingezet wordt op ondermijning.  Dwangsom voor drugsdealers: We treden bestuursrechtelijk op tegen drugsdealers.

De komende twee jaar willen we het aantal dwangsommen verhogen naar 10 per jaar.  Bibob: De Wet Bevordering integriteitsbeoordelingen openbaar bestuur (Bibob) wordt toegepast bij aanvragen voor een vergunning van horecabedrijven, seksinrichtingen, speelautomatenhallen en de coffeeshop, om te voorkomen dat er indirect criminele activiteiten worden gefaciliteerd. We kunnen nu nog beter eigen onderzoek doen. Tijdens een onderzoek wordt nauw samengewerkt met het RIEC, Belastingdienst, politie en het UWV. Ook werken we samen met het Landelijk Bureau Bibob.  Opiumwet (Damoclesbeleid): De burgemeester is bevoegd om bestuurlijk op te treden als in een pand sprake is van een handelshoeveelheid soft- of harddrugs. Na ontvangst van een bestuurlijke rapportage van de politie wordt de situatie getoetst aan het beleid, waarbij ook moet worden gekeken naar eventuele bijzondere omstandigheden. De maatregel die volgt bestaat doorgaans uit een bestuurlijke waarschuwing, dan wel uit het tijdelijk sluiten van het pand door bestuursdwang of een last onder dwangsom. Dit traject loopt naast het strafrecht.  Coffeeshopbeleid: De gemeente heeft een coffeeshopbeleid vastgesteld dat ruimte biedt voor een coffeeshop. In het beleid staan tal van regels rond overlast, winkelklimaat in de omgeving, ruimtelijke ordening.

De ondernemer krijgt van de gemeente een gedoogverklaring, als er voldaan wordt aan de voorwaarden uit de APV.  Wietexperiment: Lelystad had zich opgegeven als proefgemeente voor het landelijke wietexperiment. De keuze is uiteindelijk niet op Lelystad gevallen. Wel nemen we deel aan het experiment als controle gemeente en heeft het Ministerie van Justitie en Veiligheid in Lelystad een teeltlocatie aangewezen. IVP 2023-2026

Lelystad

Blz. 16

 Hennepconvenant: De gemeente Lelystad blijft optreden tegen hennepkwekerijen samen met politie, Openbaar ministerie, woningcorporaties, Belastingdienst, uitkeringsinstanties en de beheerder van het elektriciteitsnet. Het hennepconvenant vormt de basis.  Bestuurlijke aanpak growshops: Op grond van de Opiumwet is het verboden te faciliteren bij de hennepteelt. Samen met de Veiligheidscoalitie Midden-Nederland zijn wij een project gestart om op te treden tegen growshops. Het project is inmiddels beëindigd en heeft als resultaat gehad dat er één growshop effectief is aangepakt. Dit bedrijf verkocht op grote schaal vrijwel alle benodigdheden voor het opzetten en onderhouden van hennepkwekerijen.  Wie praat die gaat 3.0: De regio Midden-Nederland zet al jaren een brede, integrale en programmatische aanpak in van de georganiseerde, ondermijnende criminaliteit. Regionaal ligt de focus op het thema drugs met drie prioriteiten, zie ook dit plan: de verstoring van de criminele samenwerkingsverbanden, het inzichtelijk maken en verstoren van de drugsgerelateerde financiële stromen en het verstevigen van de bestuurlijke weerbaarheid.

PRIORITEIT 4: ZORG EN VEILIGHEID Lelystad kent al lang een aantal samenhangende sociale, economische en ruimtelijke opgaven. Er zijn hulpbehoevenden die te maken hebben met een opeenstapeling van persoonlijke problemen: psychische klachten, verstandelijk beperkt of verslaafd. Deze mensen zijn vaak het slachtoffer van misbruik en criminaliteit of veroorzaken zelf overlast en problemen. Daderschap en slachtofferschap lopen door elkaar. Door de complexiteit van de problematiek en de daaruit volgende veelheid van betrokken partijen ontvangt deze groep onvoldoende passende zorg en/of ondersteuning. Dit leidt soms tot moeilijk of gevaarlijk gedrag voor hunzelf en voor hun omgeving. Soms resulteert dit in misbruik en mishandeling of ander crimineel gedrag. Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van huiselijk geweld, kindermishandeling, radicalisering en stalking of bedreiging van bestuurders en professionals. Verder kwam uit de evaluatie van het vorige veiligheidsplan naar voren dat er meer aandacht moet komen voor de aanpak van mensenhandel: arbeidsuitbuiting, seksuele uitbuiting en criminele uitbuiting. Ook is er meer aandacht nodig voor de aanpak van multi-problem gezinnen. Cijfers en doelstellingen Uit de cijfers van Lelystad blijkt dat er een toename is van sociale overlast en meldingen van personen met verward gedrag.

Het aantal meldingen over personen met verward gedrag schommelt jaarlijks rond de 580. Maar liefst 26% van de Lelystedelingen ervaart overlast door buurtbewoners. Het percentage inwoners dat sociale overlast ervaart is in 2021 hoger dan in de jaren ervoor. In 2019 ervaarde 14% sociale overlast. In 2021 is dit 18%. Vrouwen (20%), Lelystedelingen in de leeftijdsgroep 18-29 jaar (37%) en laagopgeleiden (22%) ervaren het vaakst sociale overlast. In de Zuiderzeewijk is de sociale overlast het hoogst (39%).

Doel

- We willen kwetsbare inwoners en hun gezinnen integraal aanpakken om de juiste huisvesting, zorg en ondersteuning te bieden. - Versterken van veerkracht en vitaliteit van wijken en buurten. - Voorkomen en consequent aanpakken van ongewenst gedrag. - Goede samenwerking tussen zorgprofessionals en veiligheidspartners.

IVP 2023-2026

Lelystad

Blz. 17

Wat gaan we extra doen?  Ambitieplan Mensenhandel: In 2022 is het Ambitieplan Mensenhandel Flevoland opgesteld. In het plan spreken de zes Flevolandse gemeenten hun commitment uit om een zestal ambities uit te voeren en daarmee te voldoen aan het basisniveau bestuurlijke aanpak mensenhandel. Mensenhandel is het werven, vervoeren of opnemen en huisvesten van mensen met gebruik van dwang en het doel om uit te buiten. Slachtoffers zitten vaak in een kwetsbare positie: ze worden gechanteerd, bedreigd, mishandeld en/of misleid. Het gaat om een samenwerking tussen zes gemeenten, GGD Flevoland, CoMensha, Scharlaken Koord, Blijf Groep en Veilig Thuis, Zorggroep Oude en Nieuwe Land, Terwille, RIEC MiddenNederland, Surant en Ambulante Hulpverlening Midden-Nederland.  Maatschappelijke agenda: De gemeente en verschillende sociale partners in Lelystad werken gezamenlijk aan een Maatschappelijke agenda. Dit IVP wil daar de komende jaren in de uitvoering maximaal bij aansluiten. Het is een sociaal plan hoe we samen van Lelystad een stad maken waar iedereen mee kan doen en zich thuis voelt. Het welzijn van inwoners vraagt om een samenhangend beleid, een maatschappelijke agenda Lelystad, met bijzondere aandacht voor eenzaamheid, armoede, jeugd, ouderen en participatie. Dit past goed bij de prioriteit Zorg en veiligheid.

 Privacy en informatiedeling: De afgelopen jaren is er vooruitgang geboekt met de inrichting van de gegevensverwerking binnen de PGA in Lelystad en in het Zorg- en Veiligheidshuis. Er moet meer helderheid komen rond de gegevensverwerking bij andere tafels, op andere thema’s en rond de op- of afschaling. Dat biedt professionals de ruimte die ze nodig hebben. Lelystad sluit aan bij de aanbevelingen van de landelijke stuurgroep Zorg en Veiligheid.  Meer aandacht voor LVB-problematiek: Nederland telt ongeveer 1 miljoen mensen met een (licht) verstandelijke beperking (LVB). Meer dan anderen ervaren zij problemen zoals een groter risico op dakloosheid. Jeugdigen met LVB-problematiek kunnen vaak slechter meekomen op school, lopen meer risico op seksueel misbruik en komen meer met justitie in aanraking. Ook in Lelystad raken kinderen en jongeren hierdoor ernstig in de problemen. Wat blijven we doen? Samen Lelystad Oost: Het is een programma dat zich richt op het versterken van de Zuiderzeewijk, Atolwijk, Boswijk en Waterwijk. Binnen Samen Lelystad Oost werken organisaties en inwoners samen in en áán een kansrijk en aantrekkelijk Lelystad Oost. Dit zijn de thema’s: gezond opgroeien, het ontwikkelen van talent, werk en samenleven in prettige en veilige buurten.  Wet aanpak Woonoverlast: Er wordt in Lelystad veel woonoverlast ervaren.

Vaak helpt Buurtbemiddeling, maar als het niet anders kan zetten we handhavende instrumenten in vanuit het Bestuursrecht (Gemeentewet, Woningwet), privaatrecht (huurrecht, Burenrecht) en strafrecht. Als niets meer lijkt te werken, wordt de Wet Aanpak Woonoverlast in stelling gebracht. Die is bekrachtigd in de APV en de burgemeester heeft beleidsregels vastgesteld.  Uitvoering Wvggz: Deze nieuwe Wet verplichte gezondheidszorg is op 1 januari 2020 ingegaan. Door een psychische stoornis kan iemand zichzelf of anderen ernstig nadeel toebrengen. De Wvggz maakt het mogelijk om verplichte zorg ambulant uit te voeren. Gedwongen opname blijft bijvoorbeeld mogelijk als het in de eigen omgeving niet lukt.  Bestuurlijke Informatievoorziening Justitiabelen: Via dit systeem (BIJ) krijgt de burgemeester informatie over de aanstaande terugkeer van bepaalde categorieën gedetineerden, zoals zedendelinquenten of plegers van ernstige geweldsmisdrijven. Er wordt dan beoordeeld of de terugkeer kan leiden tot onrust in de buurt of tot verstoringen van de openbare orde. In Lelystad gaat het om zo’n acht gevallen per jaar. 

IVP 2023-2026

Lelystad

Blz. 18

 Zorg- en Veiligheidshuis: Het Zorg- en veiligheidshuis (ZVH) is een samenwerkingsverband tussen justitiële ketens (politie, OM, reclassering), zorgpartners (Veilig thuis, GGD, Tactus, GGZ, Kinderbescherming) en gemeenten in Flevoland. Doel van de samenwerking is om een bijdrage te leveren aan het terugdringen van ernstige overlast en criminaliteit. In de Flevolandse caseload van het ZVH gaat het in zo’n 20% van alle gevallen om Lelystedelingen. De criteria voor het inselecteren van casuïstiek wordt herijkt in 2023.  Inzet PGA: De lokale PGA (persoonsgerichte aanpak) is een integrale, op de persoon én het (gezins)systeem toegesneden mix van bestuurlijke, straf-, zorg- en overige interventies, die beoogt afglijden naar de criminaliteit te voorkomen alsmede hardnekkige patronen van criminaliteit en overlast te doorbreken, en/ of om herhaling te voorkomen. We willen dat de PGA jaarlijks een caseload heeft van tenminste 25 personen per jaar. Met inzet van het informatiesysteem KeDo en de PGA-monitor.  Stedelijk Integraal Team: Eind 2019 is het Stedelijk Integraal Team van start gegaan, vanuit GGZ in de wijk, waarin diverse partijen samenwerken voor de hulp en aanpak inwoners met complexe psychosociale problematiek.  Nazorg ex-gedetineerden: Jaarlijks komen zo’n 200 Lelystedelingen uit detentie.

Doel is om samen met allerlei partijen te werken aan een succesvolle re-integratie van mensen die uit detentie komen. Belangrijke criteria voor succesvolle re-integratie in de samenleving zijn: werk en inkomen, woonruimte, ID-bewijs, schulden, zorg, sociaal netwerk.  Aanpak huiselijk geweld: we zorgen ervoor dat huiselijk geweld eerder en beter in beeld is door alle partners te trainen in het gebruik van de Meldcode. We versterken de lokale teams door ze te scholen in de methode van Voigtlander en Van Arum (eerst stoppen van geweld, dan richten op duurzaam herstel). We intensiveren de samenwerking tussen Veilig thuis en de lokale teams, we zetten eerder hulp in door bijvoorbeeld een gezinscoach om escalatie te voorkomen. MDA++ is gericht op de meest complexe casuïstiek inzake huiselijk Geweld, kindermishandeling en seksueel geweld, belegd bij het Zorg- en Veiligheidshuis.  Aanpak personen met verward gedrag: In 2019 is er onderzoek verricht naar verwarde personen in Flevoland. Dat onderzoek van de GGD bevat diverse aanbevelingen. Doelen zijn: het normaliseren van (afwijkend) gedrag, sneller toeleiden naar hulpverlening en het creëren van meer verbinding in de wijk.  Anti-discriminatie: We willen alle vormen van discriminatie aanpakken: zowel naar ras/etnische afkomst, sekse, religieuze overtuiging, als naar seksuele geaardheid.

We zetten de komende periode extra in op tolerantie, acceptatie en het voorkomen van polarisatie. Op individueel niveau zorgt de wet WGA ervoor dat inwoners in Lelystad toegang hebben tot een onafhankelijke anti-discriminatievoorziening, waar zij terecht kunnen voor advies en bijstand. In Lelystad gaat het om zo’n 88 geregistreerde klachten per jaar.  BOZV: We gaan door in regionaal verband met de bestuurlijke regie en afstemming tussen het Openbaar ministerie, de gemeenten, de politie, de justitiële inrichtingen en de zorgaanbieders waaronder GGZ, VG-instellingen en Veilig Thuis. Doel is ontmoeting tussen zorg, veiligheid, sociaal domein en strafrecht. En waar niet-vrijblijvende afspraken worden gemaakt over thema’s zoals door- en nazorg van gedetineerden, sluitende aanpak van personen met verward gedrag en huiselijk geweld en kindermishandeling.