BL Evaluatie verbonden partijen 2025

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

17

BV Werkbedrijf Lelystad EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? Het realiseren van een optimale uitstroom uit de participatiewet naar werk. Het initiëren, creëren, organiseren en uitvoeren van werk voor de gemeente Lelystad t.b.v. (langdurig) werklozen en arbeidsgehandicapten. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Nee

Structuur Het betreft een B.V. waarvan de gemeente Lelystad als aandeelhouder 100% eigenaar is. Per januari 2024 zijn de statuten aangepast, de Raad van commisarissen is opgeheven en de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA) is nu hoogste toezichthoudend orgaan. Een aantal diensten worden op basis van een dienstverleningsovereenkomst ingekocht bij Concern voor Werk NV. Financiën Het werkbedrijf had in 2023 een financieel resultaat van €5.057,- . Het eigen vermogen op 31-12-2023 bedroeg €141.156,-. De gemeentelijke bijdrage over 2023 bedraagt €3.975.000,-. De financiële risico's zijn beperkt omdat het volume van de activiteiten wordt afgestemd op de beschikbare middelen. Ontwikkelingen Sinds 2015 heeft de gemeente de verantwoordelijkheid voor het verstrekken van voorzieningen levensonderhoud en begeleiding naar arbeid van een bredere doelgroep, nl. de voormalige Wsw doelgroep en een belangrijk deel van de voormalige WAJONG doelgroep. We zien dat gemeenten een steeds belangrijkere rol hebben gekregen bij het vormgeven van het sociaal domein: in de afgelopen jaren zijn allerlei taken verschoven van het landelijk niveau naar het lokale gemeentelijk niveau. De gemeenten zijn daarmee in belangrijke mate verantwoordelijk geworden voor het sociaal domein en zijn daarmee dan ook een belangrijke partij geworden wat betreft de vormgeving van de participatiemaatschappij.

Het rijk stuurt binnen de Participatiewet sterk aan op regionale samenwerking waarbij de rol van de centrumgemeente steeds dominanter wordt. Deze (gedeelde) beleidsverantwoordelijkheid voor een gezonde lokale en regionale arbeidsmarkt brengt hiermee een spanningsveld met zich mee. De afwegingen die gemaakt worden ten aanzien van de doelen van de Participatiewet in regionaal perspectief, kunnen namelijk niet los worden gezien van het eigen, gemeentelijk belang in economisch perspectief (inclusief de kwaliteit van lokaal onderwijsaanbod). De gemeente heeft immers de taak en de verantwoordelijkheid om zoveel mogelijk bewoners van de eigen stad uit de uitkering te laten stromen en draagt hiervoor de financiële lasten van de uitkeringen. Samenhang andere verbonden partijen Ja. De gemeente heeft voor de uitvoering van de re-integratie activiteiten in 2013 het Werkbedrijf Lelystad opgericht. Jaarlijks wordt met uitzondering van een aantal gemeentelijke projecten het grootste deel van het re-integratiebudget bij het WBL middels productie opdrachten uitgezet. Hierbij is de inzet van de infrastructuur van de WSW Concern voor Werk voor de re-integratie van andere groepen uit de participatiewet essentieel. Dit wordt toegelicht bij de evaluatie van de verbonden partij GR Werkvoorzieningsschap IJsselmeergroep. Risico's De gemeente is 100% aandeelhouder van de B.V.

Het directe financiële risico is zeer beperkt omdat de vergoeding door de gemeente voor de activiteiten plaatsvindt vanuit de Rijksmiddelen re-integratiebudget. Het volume van de activiteiten wordt afgestemd op de beschikbare middelen. De resultaten op de uitvoering van de arbeidstoeleiding van en de mate van succes zijn echter wel bepalend voor de resultaten van de BUIG (gebundelde uitkering voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie). Zie verder onder “afwegingen”. Naast de begroting en jaarverslagen wordt het toezicht vorm gegeven door bespreking van de kwartaalverslagen van WBL in een stuurgroep. Daarnaast vervult de AvA de hoogst toezichthoudendende rol. De begroting en de jaarrrekening worden door het college via de AvA vastgesteld. Uittredingsbepalingen Nee

OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? Er is een samenwerkingsovereenkomst. De opgdrachtgeversrol sluit aan bij de gemeentelijke begroting (financiëel) en inhoudelijk door de vigerende beleidskaders zoals aanpak sociaal domein, maatschappelijke agenda. De prestatieafpraken en de daar tegenovergestelde vergoeding worden vastgelegd in het jaarplan en het daarop gebaseerde besluit van opdrachtverlening. Het jaarplan wordt vastgesteld door de AvA en wordt tussentijds gemonitord door de stuurgroep. Het jaarverslag wordt vastgesteld door de AvA. Eventuele overschotten vloeien terug naar de gemeente.

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? Ja, dit blijkt o.a. uit de jaarverslagen en de jaarrekening. De B.V. heeft steeds een positief financieel resultaat gehaald en de prestatieafspraken worden ook ruim gehaald. De aanpak van reïntegratie is doorlopend in ontwikkeling om te zorgen dat de prestatieafspraken op peil blijven of verbeterd worden. Juist ook om te zorgen dat de gemeente Lelystad gemiddeld voordeelgemeente op de BUIG blijft. Afwegingen In 2024 is besloten om de Governance structuur aan te passen en verder te gaan zonder Raad van Commissarissen. De aansturing is hiermee eenduidiger ingericht waarbij tegelijkertijd voor deze gemeentelijke B.V. voldoende structuur en waarborgen zijn voor het toezicht, inhoudelijk en financieel. De positieve financiële resultaten en de behaalde prestatieafspraken maken dat geadviseerd wordt om de deelname aan Werkbedrijf Lelystad ongewijzigd voort te zetten. Besluitpunt Deelname aan het Werkbedrijf Lelystad B.V. in ongewijzigde vorm voort te zetten.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

18

5. Commanditaire vennootschappen (CV’s) CV Ontwikkelingsmaatschappij Airport Garden City

EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? De ontwikkeling van een duurzaam bedrijventerrein nabij de luchthaven. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Nee

Structuur Gemeente Lelystad is aandeelhouder van Ontwikkeling Maatschappij Airport Garden City C.V. (AGC) samen met gemeente Almere en de provincie Flevoland, ieder voor 1/3 deel. Omala N.V. is de beherend vennoot van AGC C.V. Vanaf 2016 handelen OMALA N.V. en AGC onder de handelsnaam Lelystad Airport Businesspark (LAB). Financiën Het huidige financieringsarrangement van OMALA bedraagt €31.500.000,-, bestaande uit €3.000.000,- commanditair kapitaal (eigen vermogen) ten behoeve van Airport Garden City C.V. en €28.500.000,- aan aandeelhoudersleningen (€9.500.000,- per aandeelhouder). Op basis van de gehanteerde uitgangspunten en verwachte fasering blijft de maximale financieringsbehoefte ruim binnen het huidige financieringsarrangement van €31.500.000,-. Eind 2024 wordt de aflopende leningenportefeuille van €4.800.000,- (€1.600.000,- per aandeelhouder) doorgerold en wordt in de toekomst (deels) afgelost na ontvangst van de nabetaling van koper DHG. In de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van juni 2021 is besloten om de founders fee van €2.300.000,- niet meer als een preferent winstaandeel te beschouwen, maar als voorwaardelijke bijdrage aan de historische kosten van de gemeente Lelystad aan AGC C.V. en dat deze kosten zullen worden opgenomen op het moment dat en voor zover de resultaten van AGC C.V. dit toelaten.

Deze voorwaardelijke bijdrage is als voorwaardelijke kosten opgenomen in de grondexploitatie in 2025 (een jaar na ontvangst van de resterende koopsom van Flight District III). De feitelijke uitbetaling is afhankelijk van de ontwikkeling van het risicoprofiel (met name Flight District I). Het gegeven dat de uitbetaling in de grondexploitatie gekoppeld is aan de ontvangst van de resterende koopsom Flight District III, betekent dus niet dat uitbetaling van de founders fee daadwerkelijk op dat moment zal plaatsvinden. Dit gebeurt pas na aanvullende afweging van het integrale risicoprofiel. Omdat het eindresultaat op dit moment nog niet op een betrouwbare wijze kan worden ingeschat, is tot dusver geen resultaat verantwoord uit hoofde van de gerealiseerde uitgiften. De founders fee is in de paragraaf weerstandsvermogen als risico opgenomen. Het eigen vermogen bedroeg ultimo 2023 €3.001.000,- waarmee de solvabiliteit uitkwam op 36%. Ontwikkelingen De markt voor bedrijventerreinen ontwikkelt zich steeds meer richting schaarste. Zeker in groot Amsterdam en zeker in relatie tot waar nog elektrisch vermogen beschikbaar is. Daarnaast is de beschikbaarheid van personeel in heel Nederland een belangrijk thema. De vraag naar bedrijventerreinen is nog altijd groot, ook in Flevoland.

In Nederland is in een aantal regio’s nauwelijks meer terrein beschikbaar, zoals in de omgeving Amsterdam en Utrecht. Gezien de afnemende planvoorraad in samenhang met het hiervoor genoemde gegeven van het toenemend aantal ruimteclaims, wordt grond steeds schaarser. Hoewel de markt nog steeds vraagt om ruimte voor grootschalige (XXL) distributie, wordt steeds duidelijker dat het bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak voor verdere ontwikkeling hiervan afneemt. De ruimte is daarvoor immers te schaars aan het worden en is de bijdrage van logistiek en distributie voor de brede welvaart te beperkt. Samenhang andere verbonden partijen OMALA N.V. is de beherend vennoot van AGC C.V. Risico's Flight District I De risico’s voor OMALA/AGC concentreren zich in hoofdlijnen rond de ontwikkeling van Flight District I (opening van Amsterdam-Lelystad Airport). Het uitstel van de opening van de luchthaven voor commerciële vluchten betekende een verslechtering van het risico doordat uitgiftes later komen dan voorzien. Flight District I wordt gezamenlijk met Schiphol Real Estate (SRE) gerealiseerd. Dit deelgebied heeft een relatief hoog risicoprofiel. In 2025 zal er meer duidelijk worden over de visie van het kabinet aangaande de luchthaven en wat daaromtrent besloten wordt. De huidige status quo van Flight District I duurt vooralsnog voort.

In overleg met Schiphol Real Estate is bepaald dat tot het besluit is gevallen, Flight District I niet verder ontwikkeld wordt. De verwachte eerste uitgifte voor een hotel op Flight District I is voorzien in 2027. Verder wordt er een hoogwaardig werkmilieu voorzien met bijvoorbeeld de Airport Campus, waarvan nog onzeker is hoe dit door de markt wordt opgepakt. Eind 2019 is een alternatieve grondexploitatie uitgewerkt voor het scenario dat Lelystad Airport niet tot de beoogde ontwikkeling gaat komen. Deze grondexploitatie wordt ook met een positief resultaat geprognosticeerd. A6 District Vanwege het verlopen van het reserveringsrecht van Inditex op A6 District is er sprake van een upside in de opbrengsten, omdat de huidige marktwaarde van het perceel hoger ligt ten opzichte van de grondprijs die in de reserveringsovereenkomst met Inditex was vastgelegd. Wel is er sprake van een verkoopinspanning die geleverd moet worden, maar gezien de gunstige marktomstandigheden en de specifieke locatie (aanzienlijke omvang en goed gesitueerd) is er sprake van een unieke propositie. Flight District III Door de verkoop van alle grond op Flight District III is het risico van dit plandeel en daarmee van de grondexploitatie aanzienlijk afgenomen.

Flight District II In het verleden zijn ook voor Flight District II met de betreffende grondeigenaar afspraken gemaakt, dit deel wordt voor rekening en risico van Barenza Hoeve gerealiseerd. Alle bedrijfskavels zijn verkocht. Uittredingsbepalingen De samenwerkingsovereenkomst die de aandeelhouders Almere, de provincie en Lelystad hebben gesloten, is voor onbepaalde tijd. Partijen kunnen de overeenkomst opzeggen, mits alle partijen hiermee instemmen. Partijen zullen dan onderling de voorwaarden vaststellen waaronder uittreding plaatsvindt. Voor opzegging van de overeenkomst is geen instemming van een ander partij vereist indien Lelystad Airport definitief niet wordt opengesteld voor passagiersvluchten of zodra 92 ha uitgeefbare grond in fase I is ontwikkeld.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

19

CV Ontwikkelingsmaatschappij Airport Garden City

OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? Er is een samenwerkingsovereenkomst gesloten tussen aandeelhouders Almere, de provincie en Lelystad, die vervolgens zijn opgenomen in de oprichtingsakte. De evaluatie van de prestaties vindt op regelmatige basis plaats, zowel ambtelijk als bestuurlijk. Periodiek worden er voortgangsrapportages gemaakt, eenmaal per jaar vindt er een herziening van de grondexploitatie plaats en worden de jaarstukken opgesteld.

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? Omala en de hiermee samenvallende Ontwikkeling Maatschappij Airport Garden City C.V. is destijds opgericht, niet met het oogpunt om winst te maken, maar om investeringen met maatschappelijk rendement waaronder werkgelegenheid te realiseren. Dat uitgangspunt wordt nog steeds gehanteerd. Momenteel is de gebiedsontwikkelaar bezig met de verkoop van de 16 ha kavel (Flight District A6), waarna alleen deelgebied Flight District I met ca. 14 ha uitgeefbare grond nog moet worden verkocht/ontwikkeld. Afwegingen De C.V. ongewijzigd voortzetten gezien de entiteit nog steeds bijdraagt aan de maatschappelijke doelstellingen zoals het realiseren van werkgelegenheid waarbij de risico's zijn te overzien. Tussentijdse volledige opheffing van de N.V., de gekoppelde C.V. en de andere deelnemingen in de constructie is overigens zeer complex. Besluitpunt Deelname aan Ontwikkelingsmaatschappij Airport Garden City C.V. in ongewijzigde vorm voort te zetten.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

20

6. Stichtingen

St Bataviahaven EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? Het doel van de stichting is o.a. het beheren van de Bataviahaven, promotie van de haven, het werven van passanten en ruimte te bieden aan watergebonden evenementen. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Nee

Structuur De Stichting Bataviahaven is een gemeentelijke stichting. De gemeente benoemt de bestuurders van de stichting. De huidige samenwerkingsvorm is nog steeds de meest geschikte vorm. Financiën De gemeentelijke bijdrage is € 138.569,- deze wordt jaarlijks geïndexeerd. Ontwikkelingen De groei van de markt voor riviercruiseschepen is van belang voor de Bataviahaven. In de ontwikkelingsvisie Bataviahaven 2020-2025 geeft de stichting aan hoe wordt aangehaakt bij de ontwikkeling van deze groeiende markt. De samenwerking met de stichting is ook van belang voor de gemeente voor de de ontwikkeling van de kustvisie. In de ontwikkelingsvisie Bataviahaven 2020-2025 geeft de stichting aan hoe wordt aangehaakt bij de ontwikkeling van de kustvisie. Samenhang andere verbonden partijen Er zijn geen andere samenwerkingsverbanden binnen het taakveld. Risico's De begroting van de stichting is opgebouwd uit de gemeentelijke bijdrage en eigen inkomsten, zoals liggelden. Als zich onverhoeds zaken voordoen die een effect hebben op deze inkomsten en niet afgedekt kunnen worden vanuit de het eigen vermogen van de stichting leidt dit, gezien de omvang van de totale begroting, tot een beperkt risico. Uittredingsbepalingen De stichting kan zichzelf na gemeentelijke toestemming opheffen. Dit is vastgelegd in de statuten.

OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? De opdrachtgeversrol komt tot uiting in een Dienstverleningsovereenkomst (DVO).

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? De gemeentelijke doelstellingen zijn vervat in een Dienstverleningsovereenkomst. Deze wordt periodiek gemonitord. Afwegingen Gelet op voorgaande is ongewijzigd voortzetten gewenst. Besluitpunt Deelname aan de Stichting Bataviahaven in ongewijzigde vorm voort te zetten.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

21

St Uiver Constellation EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? De stichting is opgericht voor het behoud van vliegend cultureel erfgoed. In de stichting is het exploitatierecht op de vliegtuigen Uiver en Constellation opgenomen. De oprichting van de stichting vloeide voort uit de onderhandelingen rondom het faillissement van het toenmalige Aviodrome en heeft er mede toe bijgedragen dat het Aviodrome en dit museaal erfgoed voor Lelystad behouden kon worden. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Nee

Structuur Het is een stichting waar KLM, Schiphol en de gemeente Lelystad ieder voor 1/3 kapitaal hebben ingebracht. De gemeente Lelystad heeft een vertegenwoordiger in het bestuur. Financiën De deelnemende partijen hebben ieder €250.000,- ingebracht in de stichting. Totaal eigen vermogen bedraagt daarmee €750.000,-. De kosten voor onderhoud, verzekeringen etc. van de vliegtuigen worden door het Aviodrome betaald. Er vinden verder geen activiteiten in de stichting plaats. Daardoor blijven eigen vermogen en vreemd vermogen gelijk en is er geen resultaatrekening. Ontwikkelingen Geen. Samenhang andere verbonden partijen Geen. Risico's Doordat er verder geen activiteiten in de stichting plaats vinden is het risico beperkt. Uittredingsbepalingen In de statuten is opgenomen dat de stichting alleen ontbonden kan worden na voorafgaande goedkeuring van Schiphol, KLM en de gemeente Lelystad. Ook voor een wijziging van de statuten geldt dat toestemming van alle drie de partijen nodig is.

OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? Niet van toepassing.

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? Door deelname in de stichting zijn de vliegtuigen behouden als publiekstrekker voor het Aviodrome en is behoud van het erfgoed goed geregeld. Afwegingen Gelet op het beperkte risico in relatie tot het belang van het behoud van het erfgoed kan deze verbonden partij in ongewijzigde vorm voortgezet worden. Besluitpunt Deelname aan de Stichting Uiver Constellation in ongewijzigde vorm voort te zetten.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

22

7. Coöperaties

Coöperatie ParkeerService EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? Het verrichten van parkeerdiensten voor onder andere de gemeente Lelystad. Daarvoor wordt jaarlijks een Uitvoerings Overeenkomst (UO) afgesloten. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Nee

Structuur Coöperatie ParkeerService heeft in 2024 14 leden, waarvan 13 gemeenten. Ieder lid heeft één stem in de Algemene Ledenvergadering (ALV), die twee maal per jaar plaatsvindt. Het bestuur van de coöperatie legt in de ALV verantwoording af over het gevoerde beleid en de geleverde prestaties (inhoudelijk en financieel). Daarnaast houdt een door de ALV benoemde Raad van Commissarissen toezicht op de algemene gang van zaken van de coöperatie. In de statuten is opgenomen voor welke besluiten van het bestuur advies dan wel toestemming van de RvC of ALV vereist is. In de statuten is eveneens opgenomen dat de langetermijnstrategie van de coöperatie wordt beschreven in een meerjarenbedrijfsplan, dat door de ALV wordt vastgesteld. Dit plan wordt jaarlijks geëvalueerd. Financiën Over 2023 is €748.823,- betaald voor de uitvoeringsovereenkomst en €29.072,- nalculatie 2023. De financiële situatie van CPS is acceptabel. Voor 2025 zullen de kosten €816.555,- bedragen als gevolg van gestegen kosten en het afnemen van meer producten en diensten. Ontwikkelingen CPS kent op dit moment een stabiele situatie, zowel qua leden als financieel. De komende jaren wordt ingezet op gestage groei van zowel het aantal leden als de afname van producten en diensten door leden en niet-leden. Samenhang andere verbonden partijen N.v.t.

Risico's Omdat het een coöperatie betreft met uitgesloten aansprakelijkheid zijn de leden niet aansprakelijk voor eventuele verliezen. Wel kunnen verhogingen van tarieven optreden in het geval het aantal leden afneemt. Uittredingsbepalingen Het is mogelijk om het lidmaatschap van de coöperatie te beëindigen. Hierbij geldt een opzegtermijn van tenminste 12 maanden en kan er een uittreedvergoeding verschuldigd zijn. De vaststelling van de uittreedvergoeding vindt plaats door het Bestuur onder goedkeuring van de Raad van Commissarissen.

OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? Ja. In de statuten is een nadere uitwerking van uitvoeringsregelingen vastgelegd, waaronder het ledenreglement en de algemene voorwaarden opdrachten (AVOP). Conform artikel 23 van de statuten is de algemene ledenvergadering bevoegd deze regelingen vast te stellen. Op grond van de AVOP sluit elk lid jaarlijks een overeenkomst met CPS over de producten die door hen worden geleverd en de tarieven die daarvoor gelden. Dat gebeurt op basis van de Producten en Diensten Catalogus die ook door de leden in de Algemene Ledenvergadering (ALV) wordt vastgesteld. In de jaarlijkse uitvoeringsopdracht zijn de producten en diensten beschreven, voorzien van een specificatie van proces, taken,

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? Door lid te zijn van de Coöperatie ParkeerService maken wij gebruik van de kennis en ervaring van de Coöperatie en de andere leden. Gestreefd wordt naar zo efficiënt mogelijke werkwijzen, bovendien is er geen winstoogmerk. De resultaten van de Coöperatie dragen bij aan onze gemeentelijke doelstelling nu en in de toekomst. Afwegingen Het risico van deze deelneming is beperkt en draagt voldoende bij aan de doelstellingen v.w.b. het parkeerbeleid. Bij een eventuele uittreding zal de gemeente op zoek moeten gaan naar een andere partij die de uitgevoerde diensten op zich kan nemen. Het niet (laten) uitvoeren van de diensten is geen optie. Besluitpunt Deelname aan de Coöperatie Parkeerservice in ongewijzigde vorm voort te zetten.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

23