BL Evaluatie verbonden partijen 2025

Evaluatie Verbonden partijen 2025

Gemeente Lelystad

Inhoud 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

INLEIDING ..........................................................................................................3 GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN ..................................................................4 NAAMLOZE VENNOOTSCHAPPEN (NV’S) ............................................................10 BESLOTEN VENNOOTSCHAPPEN (BV’S) ............................................................16 COMMANDITAIRE VENNOOTSCHAPPEN (CV’S) ...................................................19 STICHTINGEN ..................................................................................................21 COÖPERATIES .................................................................................................23

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

2

1. Inleiding De gemeente Lelystad voert verschillende taken uit. Veel taken voeren we als gemeente zelf uit, maar ook worden taken op afstand gezet en door externe organisaties uitgevoerd. Er zijn verschillende manieren om een taak of gemeentelijke doelstelling op afstand te zetten. De gemeente kan een taak uitbesteden door bijvoorbeeld subsidie te geven, een taak in te kopen of een taak samen met andere partijen uit te voeren. Een verbonden partij is een manier om een dergelijk samenwerkingsverband vorm te geven. Het gaat hier bij om partijen waarbij we als gemeente én een bestuurlijk belang én een financieel belang hebben. Jaarlijks wordt in de paragraaf verbonden partijen bij de programmabegroting en bij de jaarrekening een overzicht gegeven van de verbonden partijen met informatie over het financieel en bestuurlijk belang en een aantal belangrijke financiële gegevens. De beleidsinhoudelijke informatie wordt verantwoord binnen de taakvelden. De keuze om taken op afstand te zetten, betekent ook dat de gemeente geen rechtstreekse zeggenschap meer heeft. Op afstand zetten betekent dus ook deels loslaten.

Daarom zijn er in de nota Verbonden Partijen 2024 een aantal strategische uitgangspunten vastgesteld die de gemeente Lelystad hanteert die horen bij de verschillende fasen die een verbonden partij kent: oprichten, beheersen gedurende de tijd dat we deelnemen aan een verbonden partij, evalueren en uittreden of opheffen. Over het evalueren is afgesproken dat we de samenwerking met verbonden partijen periodiek (eens in de vier jaar) geëvalueerd wordt. Een belangrijk onderdeel van deze evaluatie is om na te gaan of de beoogde doelstellingen met de verbonden partij worden gehaald. Uitgangspunt is dat de participatie van de gemeente in de verbonden partij nog steeds van toegevoegde waarde moet zijn voor de gemeente. Daarnaast moet gekeken worden naar de risico’s voor de gemeente: hoe heeft de financiële situatie van de verbonden partij zich in de afgelopen periode ontwikkeld en wat zijn de toekomstperspectieven? Op basis van deze evaluatie kan de raad zich beraden over de toekomstige gemeentelijke betrokkenheid bij een verbonden partij. Ten opzichte van de evaluatie in 2020 zijn er een paar onderdelen gewijzigd. Zo is de rubriek uittredingsbepalingen toegevoegd. En hoewel het beleid omtrent verbonden partijen gaat over de eigenaarsrol die de gemeente heeft, hebben we hier voor de volledigheid ook kort op de opdrachtgeversrelatie in (indien van toepassing).

In de volgende hoofdstukken gaan we in op de evaluatie per verbonden partij, gerubriceerd naar rechtsvorm. Binnen de hoofdstukken zijn de verbonden partijen op alfabetische volgorde weergegeven.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

3

2. Gemeenschappelijke regelingen

GR GGD Flevoland EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? GGD Flevoland bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van de Flevolandse inwoners. Dit doen ze door middel van een publieke gezondheidszorg die het verschil maakt. Positieve gezondheid vormt hierbij de basis voor het handelen. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Ja

Structuur Openbaar lichaam met een algemeen bestuur en een dagelijks bestuur. Bestuurders zijn de wethouders van de deelnemende gemeenten in Flevoland (Almere, NOP, Dronten, Urk, Zeewolde, Lelystad). Verdeling van kosten is op basis van inwoneraantal. Financiën Voor 2025 is de begroting vastgesteld op €2.399.000,- voor de Lelystadse bijdrage. De balanspositie van de GGD is zwak, het weerstandsvermogen laat een tekort zien. Vanaf begroting 2025 is het moeilijk geworden om deze sluitend te krijgen, de meerjarenraming 2026-2028 is niet sluitend. Ontwikkelingen De GGD heeft begin van het jaar een onderzoek laten uitvoeren door een bureau om inzicht te krijgen in de toekomstbestendigheid van haar bedrijfsvoering. Conclusie van dit onderzoek is dat de bedrijfsvoering te krap is belegd om te voldoen aan zowel de huidige als toekomstige ambities. De organisatie is momenteel voornamelijk in staat de boel draaiende te houden en daarmee ontbreekt de ruimte voor noodzakelijke veranderingen en verbeteringen. De urgentie is daarom hoog om de bedrijfsvoering toekomstbestendig te maken. Samenhang andere verbonden partijen n.v.t. Risico's Het toekomstbestendig maken van de organisatie leidt tot hogere kosten. Het inzichtelijk maken van de hoogte van deze kosten worden in 2025 in kaart gebracht.

Vanuit de wet publieke gezondheid zijn gemeenten verplicht een GGD in stand te houden voor het uitvoeren van de wettelijke basistaken. Als de gemeenten de financiering van de GGD Flevoland niet afdoende dekken kan dit gevolgen hebben voor deze wettelijke basistaken. Verder is het risico is dat de GGD afhankelijker is geraakt van extra taken zoals de plusproducten en markttaken. Als deze wegvallen zal dit leiden tot een nog minder stabiele financiële positie. Uittredingsbepalingen Ja, deze zijn vastgelegd in hoofdstuk 10 van de Gemeenschappelijk Regeling Gemeentelijke Gezondheidsdienst Flevoland 2023. Artikel 30 Toetreding en uittreding 1. Toetreding tot de gemeenschappelijke regeling of uittreding uit de gemeenschappelijke regeling is niet mogelijk, tenzij op grond van artikel 14, eerste lid, van de Wet publieke gezondheid en artikel 8 van de Wet veiligheidsregio's een algemene maatregel van bestuur noopt tot toetreding of uittreding van een of meer bestuursorganen. 2. De colleges van de deelnemende gemeenten en die van de toe- of uittredende gemeente(n) regelen in onderling overleg de gevolgen van de toetreding of de uittreding voor het vermogen van de gemeenschappelijke regeling en de deelnemende gemeenten. Daartoe maken zij afspraken over ten minste: personeel, contracten, huisvesting en investeringen.

Artikel 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen is van overeenkomstige toepassing. 3. Indien geen overeenstemming wordt bereikt over de gevolgen van uittreding en daarmee de uittreding zelf, kan op verzoek van elk van de colleges toepassing worden gegeven aan artikel 33 van deze regeling.

OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? Gemeenschappelijke regeling voor basistaken. De wettelijk verplichte taken die worden genoemd in de Wet publieke gezondheid en die op grond van die wet binnen een gemeentelijke gezondheidsdienst moeten worden uitgevoerd; Het basistakenpakket vormt een verplicht af te nemen pakket voor de gemeenten. De gemeenten betalen voor het basistakenpakket een inwonersbijdrage. Elke gemeente afzonderlijk bepaalt of hij plustaken opdraagt aan GGD Flevoland. De plustaken worden door GGD Flevoland geaccepteerd na bekrachtiging door het algemeen bestuur. GGD Flevoland kan voorwaarden verbinden aan de acceptatie van de opdracht.

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? Ja, het is een verplichting in het kader van de wet publieke gezondheid. Afwegingen De basistaken van de GR GGD ongewijzigd voortzetten, want het is een verplichting vanuit de wet publieke gezondheid (in de vorm van een GR). Binnen het GGD bestuur wordt vervolg gegeven aan de bespreking van de invulling van basistaken en overige taken in een efficiënte organisatie. Op basis van de uitkomsten van deze bespreking zal de gemeente Lelystad in de aanloop naar 2026 zorgvuldig afwegen of het passend is een taak als plustaak op te dragen aan de GGD of dat het eventueel nodig is deze elders te beleggen. Besluitpunt Deelname aan de GR GGD Flevoland vooralsnog in ongewijzigde vorm voort te zetten.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

4

GR Het Flevolands Archief (HFA) EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? Het Flevolands Archief is ingesteld met het doel de belangen van de partners op het gebied van goed beheer van archiefbescheiden en collecties opgenomen in de archiefbewaarplaats (wettelijke taak) in gezamenlijkheid te behartigen. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Nee

Structuur Het Flevolands Archief is een Gemeenschappelijke Regeling met in 2024 de volgende deelnemers: het Rijk, de Provincie Flevoland, gemeenten Lelystad, Dronten, Urk, Zeewolde en Waterschap Zuiderzeeland. Lelystad levert een bijdrage van 20% in de kosten. HFA is een openbaar lichaam met de volgende bestuursorganen: het algemeen bestuur, het dagelijks bestuur en de voorzitter. Iedere deelnemer wijst 1 lid aan voor het algemeen bestuur, ieder lid heeft 1 stem. Lelystad heeft tevens zitting in het dagelijks bestuur en vervult ook de functie van de voorzitter. Financiën Eind 2023 bedroeg het eigen vermogen €383.578,- en was het financieel resultaat €116.417,-. De gemeentelijke bijdrage voor 2024 bedraagt €191.295,-. Ontwikkelingen Op dit moment speelt een aantal ontwikkelingen die in de nabije toekomst van belang kunnen zijn voor de samenwerking. Deze zijn: onduidelijkheid over de afspraken rondom anonimisering in het kader van overbrengingen; de uittreding van het Rijk uit de Regionale Historische Centra (RHC) voor het beheer van digitale archiefbescheiden (per januari 2025); komst van de nieuwe archiefwet; implementatie van het e-depot. Hierdoor is de verwachting dat de bijdrage aan de GR moet worden verhoogd. Samenhang andere verbonden partijen Geen samenhang met andere verbonden partijen.

Risico's De hierboven genoemde ontwikkelingen vormen risico's op het gebied van financiën (zoals verhoging van onze bijdrage). Deze worden als volgt beheerst: In de financiële bijlage van de GR is een paragraaf opgenomen ten aanzien van de financiële risico's; de programmabegroting en jaarrekening worden jaarlijks ter vaststelling aangeboden aan het dagelijks en algemeen bestuur; de programmabegroting bevat onder andere een risico-paragraaf; de programmabegroting wordt ter kennisname aangeboden aan de raad. Tevens is de raad in de gelegenheid een zienswijze in te dienen; het dagelijks bestuur en algemeen bestuur worden tussentijds geïnformeerd over de geboekte resultaten (door middel van een bestuursrapportage); het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur worden door de directie van HFA pro-actief up-to-date gehouden van ontwikkelingen die tot risico's kunnen leiden. Uittredingsbepalingen Deze zijn vastgelegd in het de het reglement Gemeenschappelijke Regeling Het Flevolands Archief, (opnieuw) vastgesteld in 2024. In de GR staat dat de uittreding uit de regeling plaatsvindt door toezending van het besluit van de uittredende deelnemer. Hierbij wordt een opzegtermijn van één jaar, ingaande op 1 januari van het eerstvolgende kalenderjaar, in acht genomen.

Het dagelijks bestuur van GR HFA intentariseert de gevolgen van de uittreding, de wijze waarop met deze gevolgen kan of moet worden omgegaan en de voorwaarden voor uittreding, welke nadien worden vastgelegd in een door het algemeen bestuur vast te stellen uittredingsplan.

OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? Er is geen sprake van een opdrachtgeversrol en er zijn geen afspraken gemaakt over de evaluatie van prestaties.

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? De resultaten voldoen aan de doelstellingen. De wettelijke taken op het gebied van beheer van de archiefbewaarplaats worden naar behoren uitgevoerd. Ook overige taken, zoals vertegenwoordiging, worden naar tevredenheid behartigd. HFA vertegenwoordigt goed de belangen van haar partners in o.a. de gesprekken met de minister over het uittreden van het Rijk uit de RHC's. Afwegingen Voor korte termijn (2 jaar) in ieder geval ongewijzigd voortzetten. Of deze vorm ook na deze periode voortgezet kan worden, is nog afhankelijk van de bovengenoemde ontwikkelingen. Lelystad (en overige partners) zijn nauw betrokken bij het proces. Besluitpunt Deelname aan de GR Het Flevolands Archief (HFA) in ongewijzigde vorm voort te zetten.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

5

GR OFGV EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? De OFGV verzorgt voor de gemeente de uitvoering van omgevingstaken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving voor milieu, bodem en asbest. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Ja

Structuur De OFGV is een gemeenschappelijke regeling met (in 2024) 14 deelnemers. Lelystad heeft 10,61 % van de stemmen. De huidige samenwerkingsvorm is nog steeds de meest geschikte vorm. Financiën De gemeentelijke bijdrage voor 2024 bedraagt ca €1.500.000,-. Het financiële resultaat over 2023 was rond €1.200.000,-. Het eigen vermogen bedraagt in 2024 ca. €1.900.000,- op een balanstotaal van ca. €6.800.000,-. Ontwikkelingen Met de Omgevingswet heeft de OFGV een grotere adviserende rol bij de complexere zaken en de Omgevingsplannen. Als er meer algemene regels komen krijgt toezicht en handhaving eveneens een andere rol. Verder worden extra taken ingebracht vanwege de energietransitie. Samenhang andere verbonden partijen Op het gebied van Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) wordt nog samen gewerkt met de brandweer. Gelet op de taken van de OFGV (vergunningverlening en toezicht en handhaving) en van de brandweer (advisering) is samenvoeging is geen optie. Risico's Er zijn geen risico’s met een substantiële impact op de gemeente. Uittredingsbepalingen In de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek staat in Artikel 35. Uittreding: 1. Het algemeen bestuur doet naar aanleiding van een verzoek tot uittreding van een van de deelnemers een voorstel tot regeling van de gevolgen van de uittreding aan de colleges en Gedeputeerde Staten. 2.

Uittreding vindt plaats na een daartoe strekkend besluit van het uittredende bestuursorgaan, onverminderd het bepaalde in artikel 51, tweede tot en met vierde lid van de wet. Het uittredende bestuursorgaan zendt het besluit aan het algemeen bestuur. De procedure vangt aan de dag nadat het algemeen bestuur het besluit heeft ontvangen. 3. De feitelijke uittreding kan eerst plaatsvinden per 1 januari van het tweede jaar volgend op het jaar waarin het besluit tot uittreding, als bedoeld in het tweede lid, is genomen. 4. Het algemeen bestuur inventariseert binnen zes maanden de gevolgen van uittreding na overleg met de deelnemers in een uittredingsplan waartoe in ieder geval behoren: a. de gevolgen voor het personeel zoals de toewijzing, terugname of overname van medewerkers; b. de financiële gevolgen zoals het schema voor afbouw van de bijdrage; alsmede juridische en organisatorische consequenties en de kosten daarvan die direct het gevolg zijn van de uittreding. Onverminderd het bepaalde in dit artikel zijn de laatstelijk door het algemeen bestuur vastgestelde en geldende spelregels inzake het toevoegen of terugtrekken van taken of diensten, zoals deze luiden op het moment van de start van de procedure als bedoeld in het tweede lid, van overeenkomstige toepassing op de gevolgen van uittreding als bedoeld in de vorige volzin. 5.

De financiële gevolgen van de uittreding worden door het uittredende bestuursorgaan gedragen. 6. Het algemeen bestuur stelt binnen 12 maanden na ontvangst van het besluit tot uittreding het uittredingsplan definitief vast. 7. Het algemeen bestuur stelt overeenkomstig het vierde lid de gevolgen vast voor het beëindigen of verminderen van een bepaalde taak of dienst van de Omgevingsdienst. 8. Het algemeen bestuur kan algemene regels stellen met betrekking tot vijfde lid. 9. Het dagelijks bestuur draagt er zorg voor dat de kosten van uittreding zo beperkt mogelijk blijven.

OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? Ja, jaarlijks wordt met het VTHUP van de gemeente het uitvoeringsprogramma voor de OFGV vastgesteld door het college. Dit uitvoeringsprogramma wordt in samenspraak met de gemeente opgesteld en geldt als opdracht voor het komende jaar.

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? OFGV voert de taken op gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving naar tevredenheid uit voor de gemeente Lelystad, de verwachting is dat dit zo blijft. Er wordt voldaan aan de gemeentelijke doelstellingen. Dit blijkt uit de voortgangrapportages. Afwegingen De OFGV voert al 10 jaar de taken op gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving adequaat uit voor de gemeente Lelystad met een stabiele financiering, de verwachting is dat dit zo blijft. In deze 10 jaar ontwikkelde het VTH-vakgebied zich verder. Landelijk wordt met regelmaat de staat van het VTH-stelsel tegen het licht gehouden. De OFGV heeft een ontwikkelplan vastgesteld om zo een toekomstbestendige omgevingsdienst te zijn die de complexer wordende opgaven van de nabije toekomst adequaat uitvoert. Besluitpunt Deelname aan de GR OFGV in ongewijzigde vorm voort te zetten.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

6

GR Veiligheidsregio Flevoland EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? De veiligheidsregio behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten op de volgende terreinen: a. Brandweerzorg, b. geneeskundige hulpverlening, c. de samenwerking bij de gemeentelijke rampenbestrijding, d. rampenbestrijding en crisisbeheersing. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Ja

Structuur De gemeente Lelystad is 1 van de in totaal 6 deelnemers aan de GR en heeft 1/6 van de stemmen bij reguliere besluiten. Bij wijzigen en vaststellen van de begroting en vaststellen van de jaarrekening is het systeem van gewogen stemmen van toepassing, inhoudende: a. minimaal drie gemeenten stemmen in met het besluit, en b. een rechtsgeldig besluit wordt genomen met meerderheid van stemmen. minimaal drie gemeenten stemmen in met het besluit, en c. voor het nemen van een besluit wordt de volgende stemverdeling toegepast: Almere: 9 stemmen, Dronten: 2 stemmen, Lelystad: 5 stemmen, Noordoostpolder: 2 stemmen, Urk: 1 stem en Zeewolde: 1 stem. Bij het staken van de stemmen geeft de stem van de voorzitter de doorslag. Financiën Veiligheidsregio’s ontvangen nu 85% van hun financiering van gemeenten en 15% van de Rijksoverheid via de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDuR). De BDuR wordt in de Miljoenennota geschaard onder specifieke uitkeringen (SPUK’s). Over SPUK’s heeft het kabinet afgesproken dat deze per 2026 worden overgeheveld naar het Gemeentefonds met een 10% korting. Deze maatregel geldt dan ook voor de BDuR. Indien dit niet niet gecorigeerd wordt, is dit komende jaren van invloed op de begroting. Het weerstandsvermogen is in 2023 vastgesteld op een ratio van 1.

Jaarlijks vindt er indexering plaats van de bijdrage in verband met loon en prijscompensatie en wordt de bijdrage opnieuw vastgesteld conform afgesproken verdeelsleutel. De bijdrage aan de Veiligheidsregio door gemeente Lelystad bedraagt voor 2025 inclusief maatwerk €5.655.162,-. De financiële positie van de Veiligheidsregio is goed. De begroting 2025 is na onttrekking reserves sluitend. Ontwikkelingen De veiligheidsregio is opgericht in 2010. Het jaar 2024 is het laatste jaar dat het beleidsplan 2021-2024 actueel is. Eind van 2024 wordt het gezamenlijk Regionaal Beleidsplan Veiligheidsregio’s Flevoland en Gooi en Vechtstreek 2025-2028 ter besluitvorming aan het bestuur voorgelegd. De richting van onze organisatie zal met dit nieuwe beleidsplan geen radicaal andere koers inslaan, wel verleggen we de accenten naar aanleiding van landelijke en maatschappelijke ontwikkelingen waarover we ook in deze bestuursrapportage rapporteren. De vier centrale thema’s zijn (onder voorbehoud): • Veilige leefomgeving • Toekomstbestendige crisisbeheersing • Toekomstbestendige brandweerzorg • Wendbare organisatie Voor de veiligheidsregio is het van belang rekening te houden met de groei van Flevoland.

Samenhang andere verbonden partijen GR GGD, GR Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek (OFGV) Risico's De financiële risico's bij de Veiligheidsregio zijn in beeld en de organisatie heeft (bestemmings) reserves beschikbaar om risico’s die zich voor doen op te vangen. Door een uitspraak van het Europese Hof is een risico ontstaan inzake het verplichtend karakter. Deze uitspraak leidt ertoe dat brandweer in de regio Flevoland niet meer op op basis van vrijwilligheid ingezet kan worden in het 24 uur rooster of via consignatie. Het standpunt is dat de kosten betaald worden door het rijk. Echter besluitvorming wordt om diverse redenen uitgesteld. De risico's zijn voor de gemeente weliswaar lastig in te schatten, echter we hebben ‘veiligheidshalve’ wel dit en andere risico’s opgenomen voor een bedrag van €1.250.000,- euro met een kans van 65% in de paragraaf risicobeheersing en weerstandsvermogen. Uittredingsbepalingen Het betreft een verplichte regeling.

OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? Voor de Veiligheidsregio is de wet, de gemeenschappelijke regeling en de Wet op de Veiligheidsregio van toepassing. Maar ook bijvoorbeeld het dekkingsplan 2024-2028 van de brandweer. In deze wetgeving is bepaald op welke documenten de raad haar zienswijze kan geven, het betreft de begroting en het beleidsplan. Daarnaast zijn er diverse convenanten waarin samenwerkingsafspraken worden gemaakt met partners. Uiteraard staan hier inspanningsverplichtingen in van alle partners. Structureel wordt er tussentijds op prestaties geëvalueerd met een bestuursrapportage, jaarrekening en jaarverslag. Het betreft een verplichte regeling. De inspectie van JenV houdt toezicht op de veiligheidsregio.

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? De veiligheidsregio draagt nog steeds bij aan de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht. Afwegingen De veiligheidsregio voldoet nog steeds aan de publieke doelstellingen waar het voor is opgericht, daarnaast betreft het hier een verplichte verbonden partij, we stellen daarom voor de deelname ongewijzigd voort te zetten. Besluitpunt Deelname aan de GR Veiligheidsregio Flevoland ongewijzigd voortzetten.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

7

GR Werkvoorzieningschap IJsselmeergroep EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? Het uitvoeren van de Wet sociale werkvoorziening; het benutten van de Wsw infrastructuur t.b.v. re-integratie activiteiten van deelnemende gemeenten. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Nee

Structuur De gemeente geeft uitvoering aan de Wet Sociale Werkvoorziening via de Gemeentelijke Regeling IJsselmeergroep waarin ook de gemeenten Noordoostpolder en Urk participeren. De GR IJsselmeergroep is per 01-01-2020 omgezet van openbaar lichaam in een bedrijfsvoeringsorganisatie. Iedere gemeente is vertegenwoordigd door één wethouder. Voor Lelystad is dat de wethouder Werk en Inkomen. De bedrijfsvoeringorganisatie kent slecht één orgaan, het bestuur. Voorafgaand aan de bestuursvergadering neemt het college een standpunt in m.b.t. de voorliggende besluiten van de gemeenschappelijke regeling. Elk lid heeft één stem in het bestuur. Concern voor Werk N.V. is voor 100% eigendom van de GR IJsselmeergroep. Een Raad van Commissarissen houdt toezicht op de bedrijfsvoering van Concern voor Werk N.V. Financiën Concern voor Werk N.V. heeft zich ontwikkeld tot een financieel gezonde 'social firm' waarbij de uitvoeringspraktijk van de sociale werkvoorziening oude stijl naar een sociale onderneming, welke ook werkplekken biedt aan kandidaten met een Indicatie Beschut werk en Banenafspraak. Eind 2023 is het vermogen van de GR IJsselmeergroep €2.660.000,-. Eventuele negatieve resultaten worden eerst ten laste gebracht van het eigen vermogen, voordat de rekening verlegd wordt naar de gemeente.

De solvabiliteit van de GR IJsselmeergroep is 36% ultimo 2023, dit ligt boven de (gemeentelijke) norm 25%. De solvabiliteit is hoog, maar gelet op de ontwikkelingen zijn de reserves de komende jaren nodig om de tekorten op te vangen. Naast het Rijksbudget voor Wsw ontvangt de GR een jaarlijkse bijdrage per fte Wsw €1.546,- [2023]. Het aantal mensen met een Wsw-indicatie toont een licht sterkere krimp dan het landelijk gemiddelde. Het totaal aantal fte wsw bedraagt 402 waarvan 178 fte [2023] inwoners van Lelystad zijn. Ontwikkelingen In 2023 heeft het ministerie SZW onderzoek gedaan naar de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven (rapport Berenschot). In 2024 heeft SZW diverse stappen aangekondigd om te komen tot een inclusieve arbeidsmarkt en de rol van sociaal ontwikkelbedrijven hierin, zij zijn een belangrijke schakel. Sociaal ontwikkelbedrijven maken werk mogelijk voor mensen voor wie dit niet vanzelfsprekend is. Bijvoorbeeld door mensen een (beschutte) werkplek te bieden en door mensen te begeleiden naar werk op de reguliere arbeidsmarkt of een vangnet te zijn voor mensen die tijdelijk gebaat zijn bij een beschutte werkplek. Deze ontwikkelingen hebben naar verwachting impact op de bedrijfsvoeringsorganisatie en visie van gemeenten op de sociale infrastructuur voor mensen die aan de kant staan.

Daarnaast wordt het arbeidsmarktbeleid nadrukkelijker geregionaliseerd en werken werkgevers- , werknemersorganisaties, gemeenten, UWV, SBB en onderwijsinstellingen samen in de arbeidsmarktregio Flevoland. Deze regionalisering zal naar verwachting consequenties krijgen voor de vormgeving en de uitvoering van het activerend arbeidsmarktbeleid inclusief de doelgroepen die door de GR IJsselmeergroep bediend worden. Anders dan elders in het land hebben wij de infrastructuur van de GR IJsselmeergroep in standgehouden, de social firm ontwikkeld en de financiële risico’s van de uitvoering van de Wsw beheersbaar weten te houden. Het ingezette kabinetsbeleid aangaande een herbezinning op de sociale infrastructuur voor kwetsbare groepen en een inclusieve arbeidsmarkt wordt de komende periode uitgewerkt. Onze uitgangspositie is gunstig om optimaal te anticiperen op de te verwachten koerswijzigingen. Samenhang andere verbonden partijen Concern voor Werk NV werkt nauw samen met de re-integratiepartners van de drie gemeenten (Urk Werkt, Werkcorporatie NOP, Werkbedrijf Lelystad B.V.). De gemeente is 100% aandeelhouder van Werkbedrijf Lelystad. Risico's Het aandeel van het risico voor de gemeente Lelystad is gebaseerd op het aantal fte Wsw’ers. Lelystad staat aan de lat voor 178/402 deel [2023] op basis van de Wsw formatie 2023.

Naast de begroting en jaarverslagen wordt het toezicht vormgegeven door vaststelling van de kwartaalverslagen van Concern voor Werk N.V. in de bestuursvergaderingen van de GR IJsselmeergroep. Daarnaast geeft de raad van commissarissen van de N.V. Concern voor Werk inhoud aan haar toezichthoudende rol. Het aantal Wsw formatieplaatsen is in de periode gedaald van 462 in 2021 tot 402 in 2023. Deze ontwikkeling zal de komende jaren naar verwachting doorzetten. Hierdoor vormt het benutten van de infrastructuur voor re-integratie activiteiten van de deelnemende gemeenten een steeds grotere bron van financiering. Risico is dat de overhead zich niet aanpast aan de dalende Wsw-formatie. Uittredingsbepalingen Ieder der partijen kan de overeenkomst beëindigen door opzegging aan de wederpartij met inachtneming van een opzegtermijn van twee jaar.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

8

GR Werkvoorzieningschap IJsselmeergroep OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? Tussen het bestuur van de GR en Concern voor Werk N.V. wordt jaarlijks, vanuit een meerjarenperspectief, uiterlijk op 1 oktober (of zoveel later als de datum dat de betreffende beschikkingen verstrekt zijn) voor het daaropvolgend jaar een jaarovereenkomst gesloten aanvangende op 1 januari van het daaropvolgende jaar en eindigende op 31 december van het daaropvolgende jaar.

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? De bijdrage die de GR IJsselmeergroep levert om de Wsw doelgroep duurzaam te werk te stellen is van groot belang voor het bereiken van gemeentelijke doelstellingen. Ook de inzet van de infrastructuur voor de re-integratie van andere groepen uit de participatiewet zoals Beschut werk en Banenafspraak is essentieel. Met de dalende Wsw formatie en de doorontwikkeling naar een toekomstbestendige sociale infrastructuur blijft de vraag naar een toekomstbestendige samenwerking binnen de GR actueel. Afwegingen De ontwikkelde infrastructuur is van grote waarde om ook in de toekomst voor de doelgroepen van de participatiewet beschikbaar te houden. Mede afhankelijk van het ingezette kabinetsbeleid voor een inclusieve arbeidsmarkt in het algemeen en de rol van de sociale ontwikkelbedrijven daarbinnen in het bijzonder, zal bekeken moeten worden op welke wijze de huidige infrastructuur doorontwikkeld moet worden. Op basis van voorgaande deelname aan de GR voor nu ongewijzigd voortzetten. Besluitpunt Deelname aan de GR IJsselmeergroep in ongewijzigde vorm voort te zetten.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

9

3. Naamloze vennootschappen (NV’s)

NV Alliander EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? Het voorzien aan behoefte in energie door het transporteren en distribueren van energie, het beheren en exploiteren van elektriciteitsnetten en van gasnetten. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Nee

Structuur Alliander is een naamloze vennootschap. Lelystad heeft ca. 0,6% van de stemmen en heeft daarmee stemrecht in de aandeelhoudersvergaderingen. De gemeente Lelystad werkt samen met een aantal andere Flevolandse en Gelderse gemeenten in het platform van (voormalig)Nuon, Vitens en Alliander (Nuval) aandeelhouders. Door dit samenwerkingsverband aan te gaan hebben de kleine aandeelhouders gezamenlijk een afvaardiging in het grootaandeelhoudersoverleg van Alliander. Door deze samenwerking kunnen de kleine aandeelhouders, waaronder de gemeente Lelystad, meer invloed uitoefenen dan ieder individueel. Financiën Alliander is een financieel solide bedrijf. Wel staat het voor een forse investeringsopgave voor uitbreiding/verzwaring van het energienetwerk. De aandeelhouders hebben in 2021 daarom al een hybride obligatielening verstrekt die t.z.t. omgezet kan worden naar extra eigen vermogen. Hoewel de verwachting was dat de dividenduitkering onder druk zou komen te staan door de toenemende financiering, blijkt dit niet het geval. Dit komt doordat er ook meer electriciteit afgezet wordt dan eerder verwacht. Over 2023 is €1.107.061,- ontvangen als dividend, waarvan €338.570,incidenteel als gevolg van de verkoop van dochteronderneming Kenter.

Ontwikkelingen Er zijn afspraken gemaakt met de Staat over eventuele toetreding als aandeelhouder op moment dat er nog meer eigen vermogen nodig is om zo extra vreemd vermogen aan te kunnen trekken op de kapitaalmarkt. Daarnaast wil Alliander in gesprek met de aandeelhouders over het dividendbeleid. De hogere omzet en resultaten hebben als bijeffect een hogere dividenduitkering. Dat vindt Alliander een ongewenst signaal. De gesprekken in de grootaandeelhouderscommissie zijn hierover gestart. De verwachting is dat het nog wel even duurt voordat het gewijzigd dividendbeleid tot stand gekomen is en effect heeft. Samenhang andere verbonden partijen Geen. Risico's Alliander staat er financieel goed voor. Door de obligatielening van de aandeelhouders en eventueel perspectief op toetreding van de Staat heeft Alliander genoeg waarborgen ingebouwd om de benodigde investeringen te kunnen doen, zonder dat de financiële positie te ver onder druk komt te staan. Het risico van deze deelneming is daarom beperkt. Uittredingsbepalingen Alleen overheden kunnen aandeelhouder zijn.

OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? Er is geen sprake van een opdrachtgeversrelatie vanuit de gemeente Lelystad. De prestaties die Alliander moet leveren ten aanzien van het distribueren van energie liggen vast in landelijke wetgeving. Alliander valt onder toezicht van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en zijn verplicht om aan de ACM verslag uit te brengen over hun prestaties op gebied van de kwaliteit en capaciteit van hun net. De ACM stelt ook een maximumtarief voor het transport van energie vast. Daarnaast geeft Alliander ook inzicht in een aantal indicatoren voor de prestatielevering, zoals gemiddeld stroomuitval, in het jaarverslag.

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? Het beheer van het netwerk is een wettelijke overheidstaak en is in het geval van netbeheerders belegd bij de lokale overheden van het oorspronkelijke verzorgingsgebied. Afwegingen Hoewel we een kleine aandeelhouder zijn, hebben we via het Nuval wel een afvaardiging in het grootaandeelhoudersoverleg. Daarmee hebben we (enige) invloed op de koers van het bedrijf. Daarnaast ontvangen we jaarlijks een ruime dividenduitkering. En hoewel er veel druk op het bedrijf staat om de energietransitie te financieren, is Alliander een solide bedrijf en zijn de risico's van deelneming beperkt. Besluitpunt Deelname aan Alliander N.V. in ongewijzigde vorm voort te zetten.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

10

NV BNG EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? BNG is bankier voor overheden. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Nee

Structuur De aandelen van BNG zijn in handen van overheidspartijen; staat, provincies en gemeenten. Lelystad heeft 5000 van de 55 miljoen uitgegeven aandelen (0,009%). Gelet op dit beperkte aandelenbezit wordt niet actief gestuurd op het aandeelhouderschap. Financiën BNG is een solide bank. De financiële resultaten zijn goed. BNG is door het Global Finance magazine in 2023 uitgeroepen tot één van de drie veiligste banken wereldwijd. BNG heeft de hoogste score voor kredietwaardigheid bij diverse ratingsorganisaties zoals S&P en Moody's. Daarnaast staat BNG onder toezicht van de De Nederlandse Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM). BNG betaalt jaarlijks dividend. Voor de gemeente Lelystad bedroeg het dividend in 2024 €9.180,-. Ontwikkelingen Geen. Samenhang andere verbonden partijen N.v.t. Risico's Beperkt gelet op het kleine aandelenbelang; de aandelen staan voor € 13.000,- op de balans. Uittredingsbepalingen Alleen overheden kunnen aandeelhouder zijn, de aandelen zijn dus niet vrij verhandelbaar.

OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? We hebben geen opdrachtgeversrol richting BNG. Wel nemen we diensten af zoals bancair betalingsverkeer. Dit is overigens geen verplichting.

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? De BNG is een belangrijke partij als het gaat om overheidsfinancieringen en heeft daarmee een belangrijke rol in het publiek belang. Ons aandelenbelang is echter dusdanig klein dat wij vanuit de gemeente weinig tot geen invloed hebben op het beleid. Anderzijds is ook het risico van deze deelneming gering. Afwegingen Gelet op het beperkte aandelenbelang heeft deze deelneming weinig toegevoegde waarde voor ons als gemeente. Mocht er vanuit BNG of één van haar aandeelhouders in de toekomst een initiatief tot aandelenoverdracht opgestart worden, dan zou kunnen worden overwogen de aandelen te verkopen. Het zelf opstarten van een dergelijk initiatief is niet opportuun gelet op de (juridische/accountants-)kosten die dit met zich meebrengt. Besluitpunt Deelname aan de BNG N.V. in ongewijzigde vorm voort te zetten.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

11

NV HVC EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? Het inzamelen en duurzaam verwerken van afvalstoffen, bijdragen aan materiaalhergebruik en produceren en leveren van duurzame energie. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Nee

Structuur De organisatie is een (structuur) naamloze vennootschap. Bij een structuurvennootschap is een deel van de bevoegdheden van de aandeelhouders aan de Raad van Commissarissen toebedeeld. Aandeelhouders staan daardoor op grotere afstand van bedrijfsvoering en uitvoering. Van de 21 aandeelhouders, is gemeente Lelystad – vertegenwoordigd door de portefeuillehouder duurzaamheid - met 93 gewone aandelen voor ca. 2,5% aandeelhouder in NV HVC. In de gegeven omstandigheden is de huidige samenwerkingsvorm de meest geschikte. Financiën Het eigen vermogen van de HVC NV bedraagt ultimo 2023 € 53.824.000. Het vreemd vermogen is op die datum €611.163.567,-. Het bedrijfsresultaat over 2023 bedroeg €35.000.000,-. De financiële bijdrage in de vorm van contractueel bepaalde inzamelings- en verwerkingskosten zal in 2025 naar verwachting €13.700.000,- bedragen. Ontwikkelingen In de laatste AVA is gesproken over herijking van de strategie voor de periode 2025-2035. Een Klankbordgroep bestaande uit 18 portefeuillehouders afkomstig van de aandeelhoudende gemeenten en waterschappen heeft gedurende een half jaar met de directie gereflecteerd over de ontwikkeling van de activiteiten van HVC. Het ging daarbij om: 1. warmteactiviteiten, waarmee invulling wordt gegeven aan de ambities van aandeelhouders op het gebied van de warmtetransitie; 2.

investeringen in de afvalenergiecentrales, waaronder in CO2 afvang, met als doel verdere verduurzaming van deze installaties; 3. nieuwe verantwoorde financiële kaders die beperkingen van de bestaande kaders kunnen wegnemen. Samenhang andere verbonden partijen N.v.t. Risico's Het aandeelhouderschap omvat een garantstelling van 2,5% over de uitgezette leningen. De omvang van deze garantie van ongeveer 14,5 miljoen euro kan worden aangesproken als HVC haar verplichtingen niet meer kan nakomen. Gezien de huidige stand van zaken is er geen risico. Uittredingsbepalingen Voor de mogelijke uittreding uit HVC zijn op hoofdlijnen de onderstaande bepalingen van belang: Verkoop/levering aandelen A In artikel 9 van de statuten van HVC is een blokkeringsregeling opgenomen die onder meer inhoudt dat de aandeelhouder die zijn aandelen wenst te verkopen, aan de vennootschap dient te berichten hoeveel aandelen hij wil vervreemden en aan wie. In dit verband is van groot belang dat in artikel 3.2 van de statuten is bepaald dat aandelen A slechts kunnen worden gehouden door publiekrechtelijke lichamen of door naamloze vennootschappen waarvan de aandelen volledig worden gehouden door publiekrechtelijke lichamen. De Gemeente dient derhalve een andere gemeente, provincie, waterschap of overheids NV als koper te vinden. In de Ballotageovereenkomst is deze verplichting nader ingevuld.

Uit artikel 2 volgt dat nieuwe aandeelhouders alleen worden aanvaard indien deze voorafgaand de Ballotageovereenkomst hebben ondertekend. Uit artikel 4 volgt dat alleen als aandeelhouder worden aanvaard publiekrechtelijke lichamen gelegen of gevestigd binnen het op dat moment bestaande verzorgingsgebied van de Huisvuilcentrale en bovendien deze partij alleen aandelen kan verkrijgen naar rato van het aan te leveren tonnage afval aan de Huisvuilcentrale en gezamenlijke verwerkingsinrichtingen. Bovenstaande regeling komt er derhalve op neer dat de Gemeente haar aandelen alleen kan overdragen aan een publiekrechtelijk lichaam of publiekrechtelijke lichamen dat / die min of meer in haar plaats treedt / treden.

OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? Er is een lopende dienstverleningsovereenkomst (DVO) met afspraken tot 2026. Deze zal na evaluatie besproken worden en dan met 5 jaar verlengd worden in opdracht van de Raad. Elke verlenging wordt voorafgegaan door een evaluatie van de verleende service en diensten.

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? Op contractuele basis voert HVC taken uit op gebied van inzameling en verwerking voor de gemeente Lelystad. De kennis en ervaring van HVC op het gebied van inzameling en verwerking en de gegeven adviezen dragen bij aan het bereiken van de vernieuwde VANG doelstelling van minimaal 60% van het huishoudelijk afval te recyclen. Afwegingen De garantstelling naar HVC op basis van het aandeelhouderschap levert een jaarlijkse garantstellingsprovisie op van 1% (€ 141.929). De afbouw van de garantstelling in de afgelopen jaren was conform planning. Er is geen aanleiding voor een tussentijdse beëindiging van het aandeelhouderschap. Besluitpunt Deelname aan HVC N.V. in ongewijzigde vorm voort te zetten.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

12

NV Omala EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? De ontwikkeling van een duurzaam bedrijventerrein nabij de luchthaven. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Nee

Structuur De gemeente Lelystad is aandeelhouder van Omala N.V. samen met de gemeente Almere en de provincie Flevoland, ieder voor 1/3 deel. OMALA N.V. treedt op als enig beherend vennoot van Ontwikkeling Maatschappij Airport Garden City C.V. (AGC). De projectorganisatie is ondergebracht bij OMALA N.V. die haar werkzaamheden (gebiedsontwikkeling) uitvoert ten behoeve van Ontwikkeling Maatschappij Airport Garden City C.V. (AGC). Vanaf 2016 handelen OMALA N.V. en AGC onder de handelsnaam Lelystad Airport Businesspark (LAB). Financiën De inkomsten van Omala N.V. bestaan voornamelijk uit aan AGC C.V. (de grondexploitatie verloopt via deze C.V.) in rekening te brengen managementvergoeding voor de projectorganisatie. De afgelopen jaren bedroeg de totale vergoeding op jaarbasis ca. €400.000,-. Het jaarlijkse financiële resultaat is van zeer beperkte omvang en wordt verrekend met het eigen vermogen. Het eigen vermogen bedroeg eind 2023 €511.133,- waarmee de solvabiliteit ca. 90% bedroeg. Ontwikkelingen Zie toelichting op de AGC C.V. Samenhang andere verbonden partijen N.V. OMALA is de beherend vennoot van AGC C.V. Risico's Zie toelichting op de AGC C.V. Uittredingsbepalingen Zie toelichting op de AGC C.V.

OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? Zie toelichting op de AGC C.V.

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? Zie toelichting op de AGC C.V. Afwegingen Omala Fase 1 ongewijzigd voortzetten. Besluitpunt Deelname aan Omala N.V. in ongewijzigde vorm voort te zetten.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

13

NV Sportbedrijf Lelystad EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? Beheer, exploitatie en onderhoud van sportaccommodaties. Het organiseren van activiteiten op het gebied van sport- en beweegstimulering. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Nee

Structuur De gemeente is 100% aandeelhouder van Sportbedrijf N.V. Financiën De bijdrage aan de N.V. Sportbedrijf bedraagt in 2024 €4.923.488,- en is opgebouwd in twee delen: 1) €4.708.444,- als bijdrage in de kosten voor de uitvoering van het beheer, de exploitatie en de instandhouding van de bij de N.V. Sportbedrijf Lelystad in eigendom zijnde sportaccommodaties. Ten behoeve van de sportbeoefening door de sportverenigingen in Lelystad en overige gebruikers; 2) €215.044,- als bijdrage in de kosten voor de uitvoering van de Brede regeling combinatiefunctionarissen in Lelystad en ondersteuning van sportverenigingen. De financiële positie van het sportbedrijf staat al jaren onder druk, mede door als gevolg van fiscale wijzigingen in 2019. Ontwikkelingen Op dit moment spelen er twee belangrijke ontwikkelingen rondom de positie van Sportbedrijf Lelystad. 1. BTW: De wet- en regelgeving omtrent de btw-verrekening van investeringen en exploitatiekosten van sportaccommodaties is per 1 januari 2019 gewijzigd. Het is vanaf 1 januari 2019 alleen nog mogelijk om de btw op de kosten van investeringen en exploitatie van sportaccommodaties in aftrek te brengen als de exploitatie van de sportaccommodatie ‘commercieel’ plaatsvindt.

Dit betekent dat er feitelijk winst behaald en beoogd dient te worden door de sportexploitant en de contracten met de gemeente zijn opgesteld op basis van zakelijke en marktconforme afspraken. De gemeente kan momenteel een beroep doen op de subsidiëring van gemeentelijke uitgaven met betrekking tot sport via de Specifieke Uitkering stimulering sport (SPUK Sport). Echter met een onzekere toekomst van de regeling en de jaarlijkse compensatie ook onzekerheden met zich mee brengt, wordt verkend Sportbedrijf Lelystad aan btw-belaste expoitatie te laten doen. Dat maakt het voor Sportbedrijf Lelystad mogelijk om btw terug te vorderen op de kosten die zij maken. 2. Vennootschapsbelasting (Vpb): Het sportbedrijf is eigenaar van het sportvastgoed. Door de afschrijfbeperking m.i.v. 2019 maakt het sportbedrijf fiscale winst, wat resulteert in jaarlijks te betalen vennootschapsbelasting. Om in de toekomst de te betalen Vpb te voorkomen/terug te dringen wordt overwogen om het vastgoed (geheel of gedeeltelijk) terug te halen als eigendom naar de gemeente. Samenhang andere verbonden partijen Geen. Risico's De financiële positie van Sportbedrijf Lelystad is de laatste jaren instabiel. Ook na de corona-periode is gebleken dat de financiële positie van Sportbedrijf Lelystad onder druk blijft staan, waardoor de taken die zij uitvoeren ook onder druk komen te staan.

De gemeente is 100% aandeelhouder van de organisatie en neemt vanuit die positie twee keer per jaar deel aan de Algemene aandeelhoudersvergadering. De gemeente verstrekt subsidie voor de activiteiten van de organisatie voor het beheer en exploitatie van sportaccommodaties en voor activiteiten op het gebied van sport- en beweegstimulering. Aan deze jaarlijkse subsidie ligt een ondersteuningsovereenkomst ten grondslag waarin de subsidieverbonden verplichtingen zijn opgenomen. Uittredingsbepalingen Niet van toepassing.

OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? De gemeente Lelystad verleent een subsidie aan Sportbedrijf Lelystad waar een ondersteuningsovereenkomst aan ten grondslag ligt. Twee keer per jaar vindt er evaluatie plaats op de gemaakte afspraken.

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? Sportbedrijf Lelystad draagt in voldoende mate bij aan de gemeentelijke doelstelling, blijkt uit de evaluaties. Echter blijft de financiële positie van het Sportbedrijf Lelystad onder druk staan. Daarom kijken we onder andere naar zaken als btw en Vpb, waardoor Sportbedrijf Lelystad minder afhankelijk wordt van externe factoren en zich meer kan ontwikkelen aan een 'ondernemend' sportbedrijf. Afwegingen In de toekomst kan gekeken worden of de huidige organisatievorm het gewenste resultaat oplevert. Weliswaar zitten daar nog andere stappen tussen die gezet kunnen worden om de financiële positie van Sportbedrijf Lelystad te verbeteren. Besluitpunt Deelname aan Sportbedrijf Lelystad N.V. voort te zetten, met inachtingneming van een mogelijke wijziging in de opdrachtvorm (van ondersteuningsovereenkomst naar dienstverleningsovereenkomst).

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

14

NV Vitens EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? Zorgdragen voor een stabiele watervoorziening. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Nee

Structuur Vitens is een Naamloze Vennootschap waarvan Lelystad ca. 1,7% van de aandelen heeft. Lelystad heeft daarmee stemrecht op de aandeelhoudersvergaderingen. De gemeente werkt voor Vitens (en Alliander) samen met een aantal andere Flevolandse en Gelderse gemeenten in het platform van (voormalig)-Nuon, Vitens en Alliander (Nuval) aandeelhouders. Door deze samenwerking kunnen de kleine aandeelhouders, waaronder de gemeente Lelystad, meer invloed uitoefenen dan ieder individueel. Financiën Hoewel Vitens jaren op rij goede resultaten heeft laten zien, staan deze nu onder druk als gevolg van een aantal ontwikkelingen. Zo moet Vitens meer investeren als gevolg van o.a. de invloed van klimaatverandering op de waterstand. Doordat deze investeringen gefinancierd worden met vreemd vermogen daalt de solvabiliteit (verhouding eigen vermogen/balanstotaal). En doordat de winst van Vitens gemaximeerd wordt door de door het Rijk toegepaste WACC-norm (weighted average cost of capital), kunnen de tarieven niet onbeperkt verhoogd worden. In het financieel beleid dat is vastgesteld door de aandeelhouders is afgesproken dat als de solvabiliteit onder de 30% komt, er geen dividend wordt uitgekeerd, dit was de afgelopen jaren het geval.

Ontwikkelingen Vitens zal de komende jaren fors moeten investeringen in het drinkwaternetwerk om ook in de toekomst voldoende kwalitatief drinkwater in het hele verzorgingsgebied te kunnen verzorgen. Deze investeringen geven wel druk op de financiën, maar ook op de (continuïteit) van de organisatie. Vitens is in gesprek met het Rijk over de verhoging van de WACC-norm om daarmee ruimte te krijgen voor investeringen. Mocht die verhoging niet of niet in voldoende mate doorgang vinden, dan kan het zijn dat op enig moment de aandeelhouders gevraagd wordt om een extra kapitaalstorting te doen. Vitens zal dan wel voldoende in staat moeten zijn om de noodzaak ook financieel aan te tonen. Samenhang andere verbonden partijen Geen. Risico's De financiële resultaten onder druk staan als gevolg van de toenemende investeringsbehoefte. Vitens is zich hier van bewust en is op meerdere sporen, via gesprekken met het Rijk over de WACC-norm, gesprekken met de aandeelhouders etc., actief om de benodigde investeringen te kunnen doen zonder dat het ten koste gaat van de financiële positie. Het risico van deze deelneming is daarmee acceptabel. Uittredingsbepalingen Alleen overheden kunnen aandeelhouder zijn.

OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? Er is geen sprake van een opdrachtgeversrelatie. De prestaties ten aanzien van de tarieven en kwaliteit van het drinkwater wordt geregeld in de drinkwaterwet en het drinkwaterbesluit. De Inspectie Leefomgeving en Transport houdt toezicht op de prestaties en de totstandkoming van de tarieven van de drinkwaterbedrijven.

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? Het leveren van drinkwater is een wettelijke overheidstaak en is in het geval van Vitens belegd bij de lokale overheden van het oorspronkelijke verzorgingsgebied. Afwegingen Hoewel we een kleine aandeelhouder zijn, hebben we via het Nuval wel een grotere stem in de aandeelhoudersvergadering. Daarmee hebben we (enige) invloed op de koers van het bedrijf. En hoewel er veel druk op het bedrijf staat om de benodigde investeringen in het drinkwaternetwerk te financieren, is Vitens financieel stabiel en zijn de risico's van deelneming beperkt. Besluitpunt Deelname aan de Vitens N.V. in ongewijzigde vorm voort te zetten.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

15

4. Besloten vennootschappen (BV’s)

BV Jeugd Lelystad (JEL) EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? Jeugd Lelystad verricht per 1 juli 2021 in opdracht van de gemeente werkzaamheden zoals beschreven in de Jeugdwet, daaronder in ieder geval begrepen de toeleiding naar, advisering over, bepaling van en het inzetten van de aangewezen voorziening voor de jeugdigen die daarvoor in aanmerking komen. Jeugd Lelystad verleent zelf geen jeugdhulp. M.a.w. Jeugd Lelystad is verantwoordelijk voor de toegang en regie van de specialistische jeugdhulp. Als het nodig is zorgt Jeugd Lelystad voor toeleiding naar passende zorg middels een individuele voorziening, waarbij Jeugd Lelystad zich richt op doelmatigheid (kostenefficiënt) en zorgt voor goede kwaliteit binnen de financiële kaders. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Nee

Structuur Jeugd Lelystad is een gemeentelijke BV, waarbij de gemeente Lelystad 100% aandeelhouder is. Financiën Voor 2024 is het verwachte tekort €94.141,- . Dit tekort kan Jeugd Lelystad dekken uit de opgebouwde reserve per 31 december 2022 van €330.000,-. De begroting van Jeugd Lelystad voor 2025 blijft binnen de financiële kaders van de raad. Ontwikkelingen In het kader van de Hervormingsagenda Jeugd moet de gemeentelijke toegang met stevige lokale "teams" worden versterkt. Deze stevige (multidisciplinaire) lokale "teams" kijken naar hetgeen nodig is en bieden lichte jeugdhulp zoveel mogelijk nabij aan, in goede verbinding met de specialistische zorg. Met de Aanpak Sociaal Domein heeft de raad gekozen voor het scheiden van hulpverlenen en de toegang tot specialistische jeugdhulp. We zullen moeten gaan kijken hoe we invulling geven aan deze stevige lokale "teams". Daarnaast zal in 2025 de overeenkomst met Jeugd Lelystad geevalueerd moeten worden. De overeenkomst loopt tot en met 30 juni 2026. De overeenkomst kan onder gelijke voorwaarden verlengd worden met 1 jaar. Samenhang andere verbonden partijen Er zijn geen andere samenwerkingsverbanden / verbonden partijen binnen jeugdhulp. Binnen taakveld 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen vallen ook de sociale wijkteams. Deze zijn de toegang naar Wmo voorzieningen. Een optie zou kunnen zijn om i.p.v.

aparte toegangen een integrale toegang Wmo en jeugd te hebben. Op dit moment speelt dit niet in de gemeente Lelystad. Waar wel naar gekeken moet worden is de invulling van een stevige lokale "teams". Zie ook hierboven bij "ontwikkelingen". Risico's Gemeente heeft jeugdhulpplicht. Door goed maandelijks te monitoren kunnen tekorten tijdig gesignaleerd worden. Uittredingsbepalingen Niet van toepassing, het betreft een 100% gemeentelijke BV.

OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? Er is een overeenkomst tussen de gemeente Lelystad en Jeugd Lelystad. In de overeenkomst is overeengekomen, dat Jeugd Lelystad maandelijks rapporteert over de KPI's. Na afloop van een kalenderjaar levert Jeugd Lelystad uiterlijk vóór de datum van 1 april van het daaropvolgend jaar, het jaarverslag inclusief door een accountant goedgekeurde jaarrekening.

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? Ja, dit blijkt o.a. uit de jaarverslagen en de jaarrekening. Jeugd Lelystad sluit inhoudelijk aan bij gemeentelijk beleid zoals de Aanpak Sociaal Domein. Jeugd Lelystad voert een stevige toegang- en regiefunctie voor de meer specialistische zorg uit. Financieel blijft Jeugd Lelystad binnen de financiële kaders van de raad. Afwegingen Om de jeugdzorg voor de toekomst financieel beter beheersbaar te maken blijft een stevige toegang naar specialistische jeugdhulp noodzakelijk. Jeugd Lelystad heeft sinds de start in juli 2021 deze taak op basis van heldere, inhoudelijke en budgettaire richtlijnen uitgevoerd. Besluitpunt Deelname aan Jeugd Lelystad B.V. in ongewijzigde vorm voort te zetten.

Evaluatie Verbonden partijen 2025 – gemeente Lelystad

16

BV Technofonds Flevoland EIGENAARSROL Wat is de doelstelling van de verbonden partij? Investeren in innovatieve bedrijven (start-ups) om bedrijvigheid en werkgelegenheid te bevorderen. En aldus de innovatie te stimuleren. Is het een wettelijk verplichte verbonden partij?

Nee

Structuur Lelystad is samen met een aantal andere Flevolandse partijen aandeelhouder van Technofonds Flevoland. Het fonds is een besloten vennootschap met haar vestigingszetel in Lelystad. De Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Horizon Flevoland B.V. is in 2019 benoemd tot bestuurder en beheerder van het Technofonds Flevoland. De aandeelhouders van het fonds zijn Horizon BV, de gemeenten Almere, Dronten, Lelystad, Noordoostpolder en Urk. Lelystad heeft 10% van de aandelen en heeft daarmee stemrecht op aandeelhoudersvergaderingen. Bij de start van Technofonds was de opzet dat het fonds revolverend zou zijn. Dat wil zeggen dat alle inkomsten die verband houden met de verstrekte financieringen zoals aflossingen en rente, maar bijvoorbeeld ook eventuele inkomsten uit verkoop van aandelen, terugvloeien in het fonds. Met deze opbrengsten kunnen vervolgens weer nieuwe financieringen worden verstrekt. Financiën Lelystad heeft voor ca. €1 miljoen euro aan kapitaal gestort. Hoewel bij de start van Technofonds uitgegaan is van een revolverend fonds, blijkt dit toch niet het geval. Er zijn een aantal positieve exits (positieve resultaten op deelnemingen door bijv. verkoop aandelen) geweest in het verleden, maar men heeft ook voorzieningen voor verliezen moeten treffen. Inmiddels heeft een afboeking van ca.

€568.000,- op de gemeentelijke balans plaatsgevonden, omdat het eigen vermogen als gevolg van verliezen is afgenomen. Technofonds Flevoland heeft in 2023 een resultaat behaald van €1.146.261,- negatief. Het eigen vermogen is voldoende om dit te dragen. Ontwikkelingen In 2019 is door de aandeelhouders besloten tot het benoemen van Horizon Flevoland B.V. tot bestuurder en statutair beheerder van de besloten vennootschap Technofonds Flevoland. Horizon Flevoland B.V. is de regionale ontwikkelingsmaatschappij van de provincie Flevoland en beheert een aantal fondsen waarvan Technofonds er één is. Er is een onderzoek geweest om te zien welke fondsen onder Horizon samen te voegen zijn. Tevens zijn er gesprekken geweest met de aandeelhouders van Technofonds, maar tot op heden heeft dit nog niet geleid tot een concreet voorstel voor de aandeelhouders van Technofonds. Samenhang andere verbonden partijen N.v.t. Risico's Doordat er al een afwaardering op de gemeentelijke balans heeft plaats gevonden op het door Lelystad ingebrachte aandelenkapitaal, bedraagt het financiële risico nog ca. € 443.000,- (van de ca. 1 miljoen euro aandelenkapitaal, is € 568.000 afgewaardeerd). Omdat Technofonds zich richt op innovatieve investeringen is dit een meer risicovol fonds.

Samenvoeging met een aantal andere Horizon fondsen, waar de gemeenten nu geen aandeelhouder van zijn, zou wellicht zorgen voor een beter risicoprofiel. Uittredingsbepalingen Overdracht van aandelen is mogelijk, maar heeft wel de goedkeuring van de aandeelhoudersvergadering nodig. En in artikel 4 van de statuten is bepaald dat de aandelen alleen in publieke handen mogen zijn.

OPDRACHTGEVERSROL Is er sprake van een opdrachtgeversrol (bijv. een SLA, samenwerkingsovereenkomst, subsidie)? Er is geen opdrachtgeversrelatie, maar een aandeelhoudersrelatie. In de reguliere algemene vergadering van aandeelhouders wordt het stemrecht uitgeoefend, en leggen de bestuurders van Technofonds Flevoland verantwoording af aan de aandeelhouders voor het gevoerde beleid.

CONCLUSIE Draagt samenwerking voldoende bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen waarvoor deze destijds is opgericht? Lelystad zet in op het versterken van het ondernemersklimaat. Dat gaat ook over de doorontwikkeling van het bestaande MKB. Het fondsenaanbod, waaronder Technofonds, van Horizon Flevoland speelt daar een rol in. Technofonds speelt dus een rol als ondersteuningsfaciliteit voor ondernemers. Ter versterking van de doelmatigheid en effectiviteit dringen we wel aan op een te ontvangen voorstel voor integratie van een aantal ondernemersfondsen die Horizon in beheer heeft. Afwegingen Gelet op het financiële risico in Technofonds, en de bijdrage aan de economische groei voor Lelystad, bij Horizon B.V. en de provincie Flevoland blijven aandringen om met een voorstel tot samenvoegen van stimuleringsfondsen (onder beheer van Horizon Flevoland) te komen. Besluitpunt Deelname aan Technofonds Flevoland B.V. vooralsnog in ongewijzigde vorm voort te zetten.