BL Begrotingsmonitor mei 2022

-€ 88 -€ 100 -€ 100

Verwacht

€ 212 €0 € 22

Gunstig

€ 300 € 100 € 100

€ 234

Toelichting op verwachte afwijking en duiding van bijbehorende bandbreedtes

Op basis van de Jeugdwet hebben gemeenten met ingang van 2015 diverse verantwoordelijkheden op het gebied van de Jeugdzorg. Samen met taakvelden 6.2 Wijkteams en 6.72 Maatwerkdienstverlening 18- wordt er efficiente en passende ondersteuning geboden aan jeugdigen en gezinnen, zodat zij zelfstandig kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven. De benodigde ondersteuning wordt tijdig en nabij geboden, zo zwaar als nodig en lichter zodra het kan. Naast deze inhoudelijke doelstellingen, is het betaalbaar houden van de jeugdzorg een belangrijk speerpunt. In dit taakveld zijn de lasten opgenomen die horen bij alle vormen van jeugdzorg in het gedwongen kader en maatregelen gericht op de veiligheid van kinderen en jeugdigen. De financiele kaders uit de programmabegroting 2022 - 2025 zijn geactualiseerd op basis van de realisatiecijfers van 2021 en het raadbesluit over de extra rijksmiddelen jeugdzorg. De totaal binnen de begroting beschikbare middelen voor jeugdhulp vormen de basis voor deze uitwerking. Er zijn bandbreedtes van toepassing. Er zijn onzekerheden vanwege de mate waarin de coronacrisis een doorwerking gaat hebben op de activiteiten die worden uitgevoerd binnen dit taakveld. De lasten binnen dit taakveld hebben betrekking op: 1. Jeugdbescherming en - reclassering (JB/JR) Dit zijn maatregelen die worden opgelegd na uitspraak van de kinderrechter.

Voor het beschikbaar hebben van deze zorg zijn samenwerkingsafspraken gemaakt op regionaal niveau met de zes Flevolandse gemeenten. Dit wordt regionaal ingekocht via een meerjarige subsidie voor Samen Veilig. Uit de eerste kwartaalrapportage is de verwachting dat we een voordeel zullen hebben van € 212.000 op de kosten voor JB en JR. 2. Veilig Thuis (advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling) Voor de bekostiging van Veilig Thuis zijn regionale afspraken gemaakt met de zes Flevolandse gemeenten. De kosten worden gedeeltelijk gedekt uit de middelen jeugdhulp. De overige dekking komt uit de regionale Wmo-middelen. 3. Ambulante Crisishulpverlening (ACH) en kindhulp bij Tijdelijk Huisverbod (THV) Vanaf 2020 koopt Lelystad samen met de andere Flevolandse gemeenten deze taken in bij Vitree via een subsidie. ACH heeft als doel om zo snel mogelijk in een crisissituatie te intervenieren binnen het gezin om de veiligheid van de kinderen te vergroten en het thuis (blijven) wonen te bevorderen. Kindhulp bij THV biedt de mogelijkheid om in een noodsituatie te voorzien in een afkoelingsperiode waarbinnen de nodige hulpverlening op gang kan worden gebracht en escalatie kan worden voorkomen.

Begrotingsmonitor mei 2022

16

Bedragen x €1.000

Afwijking ten opzichte van begroting 2022

1. 2. 3

Baten

8.3 Wonen en bouwen

Lasten

Begroting 2022

(inclusief bandbreedte)

Saldo

Inkomsten omgevingsvergunningen Uitvoeringskosten Wabo, wonen, ed Inkomsten windplanblauw

€ € €

1.680 € - € -3.049 - € -

€ 1.680 -€ 3.049 €0

Taakveld 8.3 - totaal vastgestelde begroting 2022

€

1.680 € -3.049

-€ 1.369

Taakveld 8.3 - verwachte afwijking jaarrekening 2022

Ongunstig

€ 2.300 -€ 50 € 465

Verwacht

€ 3.300 €0 € 465

Gunstig

€ 4.300 € 50 € 465

€ 3.765

Toelichting op verwachte afwijking en duiding van bijbehorende bandbreedtes

Op basis van de Woningwet en de Huisvestingswet hebben gemeenten diverse wettelijke taken uit te voeren op het gebied van wonen en bouwen. Zo moeten gemeenten beschikken over een actueel en vastgesteld woonbeleid, bijvoorbeeld in de vorm van een woonvisie. Daarnaast schrijft de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) gemeenten voor hoe om te gaan met de omgevingsvergunningen voor bouwen, wonen, monumenten, ruimte, natuur en milieu. In dit taakveld zijn de baten en lasten opgenomen die hiermee samenhangen. 1. Inkomsten omgevingsvergunningen In de programmabegroting 2022 - 2025 zijn de begrote legesinkomsten uit omgevingsvergunningen bijgesteld naar €1.680.000. Momenteel zijn er 23 vergunningaanvragen in procedure waarvan de verwachte legesopbrengst ca. €1,68 mln. bedraagt. Tot op heden is er ca. € 1.574.000 aan leges gefactureerd. Daarnaast worden er nog aanvragen verwacht voor enkele grote bouwprojecten. In deze begrotingsmonitor wordt op basis van de nu bekende informatie een bandbreedte aangehouden ter grootte van €2.000.000. Deze bandbreedte wordt vooral beïnvloed door de onzekerheid over het doorgang vinden van enkele projecten en de fasering van grote projecten die mogelijk deels in 2022 en 2023 worden gerealiseerd. 2.

Uitvoeringskosten omgevingsvergunningen, wonen, wijkontwikkeling, bewonersinitiatieven Binnen dit taakveld wordt onder andere uitvoering gegeven aan de Wabo. De gemeente heeft hierbij diverse wettelijke taken op het gebied van omgevingsvergunningverlening, zoals constructieve veiligheid, ruimtelijke inpasbaarheid, waarbij rekening wordt gehouden met milieuaspecten. Daarnaast wordt binnen dit taakveld invulling gegeven aan de beleidsterreinen wonen, wijkontwikkeling en het faciliteren van bewonersinitiatieven. De met de uitvoering van deze taken gemoeide kosten worden enerzijds bepaald door personeelskosten en anderzijds door de voor dit doel beschikbare incidentele budgetten (het gaat dan bijvoorbeeld om een budget voor ondersteuning van initiatieven op het gebied van stedelijke vernieuwing en een budget voor bewonersinitiatieven). Volgens de op dit moment bekende informatie, zullen zich geen grote afwijkingen t.o.v. de begroting voordoen. 3. Inkomsten Windplanblauw In de begroting 2019 waren er incidentele inkomsten begroot ter grootte van €1.400.000, voortvloeiend uit de verwachte realisatie van Windplanblauw. Er is een vertraging opgetreden in het proces in verband met radar en luchtvaart, alsmede onderzoeken naar de fuut. Deze begrote inkomsten zijn derhalve niet gerealiseerd in 2019.

Op dit moment beschikt Windplanblauw over de juiste 'papieren' en zijn de windturbines in aanbouw. Het nadeel in 2019 is reeds gemeld in de begrotingsmonitor september 2019 en heeft een doorwerking gehad op het rekeningresultaat 2019. In de begrotingsmonitoren over 2020 is de verwachting uitgesproken dat de realisatie in 2020 plaats zou vinden en wellicht zelfs in 2021. Uiteindelijk heeft het proces een dusdanige vertraging opgelopen dat de realisatie in 2021 plaats zal hebben. In de zomerperiode van 2020 zijn er met de gemeente Dronten afspraken gemaakt over de verdeling van daadwerkelijk te realiseren inkomsten van de windparken. Dit heeft tot gevolg dat er vanuit Windplanblauw een totaal voordeel ten opzichte van de begroting zal worden gerealiseerd ter grootte van € 950.000. Eind 2020 heeft het onderdeel 'op land' reeds een financial close bereikt, wat in het eerste kwartaal van 2021 heeft geresulteerd in een voordeel van € 485.000. Het deel 'op water' heeft eind 2021 financial close bereikt, het resterende deel van zo'n € 465.000 zal in 2022 worden ontvangen.

Begrotingsmonitor mei 2022

17

Bedragen x €1.000

Afwijking ten opzichte van begroting 2022 (inclusief bandbreedte)

Overige ontwikkelingen 2022 Ongunstig

1 2 3 4 5 6 7

Parkeeropbrengsten Compensatie derving parkeeropbrengsten Investeringsfonds Lelystad Oost Energiekosten openbare verlichting en gebouwen Actualisatie onderhoudsbestekken groen en reiniging Peuteropvang Overige effecten op de budgetten - Onderuitputting / Inflatie

Totaal verwachte afwijking jaarrekening 2022 - overige ontwikkelingen

-€ 600 € 600 €0 -€ 700 -€ 1.100 -€ 400 PM

Verwacht

-€ 400 € 400 €0 -€ 550 -€ 1.100 -€ 200 PM

Gunstig

-€ 200 € 200 € 300 -€ 400 -€ 1.100 -€ 150 PM

-€ 1.850

Toelichting op verwachte afwijking en duiding van bijbehorende bandbreedtes

1. Parkeeropbrengsten Als noodmaatregel ter bestrijding van de verspreiding van het coronavirus gelden sinds 2020 op regelmatige basis een lockdown en diverse maatregelen. Hierdoor zijn veel winkels een lange tijd gesloten of beperkt open geweest, wat in 2020 en 2021 heeft geleid tot minder bezoekers in het centrum en de parkeergarages en onder aan de streep tot minder parkeeropbrengsten. De verwachting is dat ook in 2022 maatregelen tegen het coronavirus zullen gelden en minder opbrengsten zullen worden gerealiseerd dan begroot. De inkomstenderving in 2022 is mede afhankelijk van het verloop van de coronamaatregelen dit jaar. Op dit moment is nog geen concreet beeld van wat de daadwerkelijke gemiste parkeeropbrengsten zullen zijn. Wel zagen wij in 2021 een stijgende lijn in de parkeeropbrengsten waardoor van de €2 miljoen geraamde inkomsten €1,4 miljoen gerealiseerd is. Wij verwachten dat deze lijn zich in 2022 door zal zetten en dat het resultaat minimaal gelijk zal zijn aan 2022. Met deze kennis is op dit moment een bandbreedte opgenomen welke gebaseerd is op de realisatie in 2021 en 2020. 2. Compensatie derving parkeeropbrengsten Het Rijk heeft aangegeven medeoverheden te compenseren voor de derving van inkomsten als direct gevolg van de coronamaatregelen. Gemeenten worden bijvoorbeeld geconfronteerd met een daling van de parkeerinkomsten doordat winkels in lockdown zaten.

In de decembercirculaire 2021 heeft het Rijk gemeenten gecompenseerd voor de feitelijke inkomstenderving over jaarschijf 2020. Ook voor 2021 is een dergelijke compensatie aangekondigd en het ligt in de lijn der verwachting dat deze afspraak wordt gecontinueerd in 2022, mocht dat noodzakelijk blijken te zijn. Om die reden wordt het nadelige effect op de parkeeropbrengsten - zoals verwoord in de alinea hierboven - budgetneutraal gemaakt door ervan uit te gaan dat gemeenten wederom worden gecompenseerd voor de derving van inkomsten. 3. Investeringsfonds Lelystad Oost Het Investeringsfonds Lelystad Oost moet ingezet worden voor een investering conform de kaders die de raad op 22 juni 2021 heeft meegegeven (zowel op inhoud als op proces). Naar verwachting is het jaarplan 2022 eind eerste kwartaal 2022 gereed en dan zal meer zicht zijn op de gewenste inzet van deze middelen. Investeringen in 2022 brengen op zijn vroegst pas kapitaallasten met ingang van 2023 met zich mee. Het is mogelijk dat een deel van de beschikbare €300.000 niet wordt ingezet in 2022, daarover zal meer duidelijk zijn in een volgende begrotingsmonitor. 4. Energiekosten openbare verlichting en gebouwen Sinds eind 2021 wordt ook de gemeente geconfronteerd met stijgende energieprijzen.

Op basis van de realisatiecijfers 2021 met een prognose naar 2022 laat - ondanks investeringen in energiebesparende maatregelen en het plaatsen van zonnepanelen - een tekort zien. In de kaderbrief 2023 - 2026 is dit effect in beeld gebracht als zijnde structueel. 5. Actualisatie onderhoudsbestekken groen en reiniging Eind 2021 zijn de integrale onderhoudsbestekken Groen en Reinigen voor de woongebieden in Lelystad opnieuw aanbesteed. De basis voor deze bestekken zijn de door de raad vastgestelde kwaliteitskaders voor de openbare ruimte. Dit onderhoudswerk staat al jaren onder druk omdat het uitvoerende aannemers niet lukt om voldoende personeel te vinden om in de piekperiodes het werk conform overeenkomst uit te voeren. Het effect hiervan is dat er steeds minder marktpartijen te vinden zijn voor dit soort onderhoudswerkzaamheden en dat de prijzen stijgen. Het resultaat van deze aanbestedingen laten een gemiddelde prijsstijging zien van ruim 30%, wat neerkomt op €1,1 miljoen. In de kaderbrief 2023 - 2026 is dit effect in beeld gebracht als zijnde structureel. Vervolg op de volgende pagina.

Begrotingsmonitor mei 2022

18

Vervolg van vorige pagina

6. Peuteropvang De gemeente is wettelijk verantwoordelijk de opvang van peuters waarvan de ouders niet in aanmerking komen voor kinderopvangtoeslag (niet KOT-peuters). De gemeente subsidieert, voor deze groep peuters, rechtstreeks aan de betreffende kinderopvangorganisatie de zogenoemde 'peutertoeslag', die vergelijkbaar is met de hoogte van de kinderopvangtoeslag die werkende ouders van de Belastingdienst ontvangen. Voor het organiseren van opvang voor deze peuters van ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag ontvangt Lelystad een decentralisatie-uitkering. Deze uitkering is normatief en loopt niet mee met aantallen peuters die het betreft. Door een forse toename van het aantal peuters waar deze regeling voor geldt, zijn de afgelopen jaren de uitgaven voor de peuteropvang sterk gestegen. De oorzaak van de stijging van het aantal peuters waarvan de ouders niet in aanmerking komen voor kinderopvangtoeslag (niet KOT-peuters) is op dit moment niet te geven. Aanvullend is per medio 2020 het aantal uren voorschoolse educatie verplicht uitgebreid. Vanwege gemengde groepen betekent dit ook een uitbreiding van uren voor de peuteropvang. Door deze combinatie van factoren is een bijstelling nodig van het budget. Directe beïnvloeding van deze kosten is er nagenoeg niet.

Zoals ook in de kaderbrief 2023 - 2026 is gemeld zal het structurele effect betrokken worden bij het opstellen van de programmabegroting 2023 - 2026. 7. Overige effecten op de budgetten - Onderuitputting / Inflatie Zoals in de jaarrekening 2021 inzichtelijk is gemaakt was er in het afgelopen jaar sprake van onderuitputting binnen diverse budgetten. Enerzijds als gevolg van de geldende coronamaatregelen, anderzijds ook doordat het lastiger is geworden vacatures in te vullen. Ook in 2022 zal hier naar verwachting sprake van zijn, alleen is niet op voorhand - halverwege het jaar - aan te geven wat dit zal betekenen. Zowel in financiële zin als wat betreft de realisatie van het takenpakket. Tegelijkertijd is er sinds eind 2021 sprake van sterk oplopende inflatiecijfers. Dit zal met name een effect hebben op nieuw af te sluiten contracten, helemaal wanneer de inflatie voor een langere periode op een hoog niveau stabiliseert. Op dit moment is op onderelen al duidelijk te merken dat marktpartijen opnieuw willen praten over de voorwaarden - of zich willen beroepen op overmacht cq. uitzonderlijke omstandigheden. Deze ontwikkelingen zullen de bestaande budgetten - zeker op termijn - onder druk zetten. Het is op dit moment - halverwege het jaar - lastig aan te geven wat het voor de jaarrekening 2022 zal betekenen.

Begrotingsmonitor mei 2022

19

3.

Nadelige effecten coronacrisis en zicht op compensatie

Sinds eind maart 2020 staat de gemeentelijke overheid in het teken van de maatregelen om de ontstane crisissituatie als gevolg van het coronavirus het hoofd te bieden. Als lokale overheid staat de gemeente dichtbij de inwoners, en ook in deze moeilijke tijd staat de ambtelijke organisatie klaar om inwoners en bedrijven te ondersteunen met goede informatie, vertaling van landelijke maatregelen en de uitvoering van landelijke regels, zoals de ondersteuning aan kleine zelfstandigen en ZZP-ers. In de programmabegroting 2021 – 2024 is aan de hand van vier beleidsmatige- en twee economische scenario’s inzicht geboden in de mogelijke gevolgen voor gemeenten. In het voorjaar van 2021 en gedurende de zomerperiode zag het beeld er hoopgevend uit. Er werden versoepelingen doorgevoerd en de besmettingscijfers daalden aanzienlijk. Met het opgevoerde tempo van de vaccinaties ontstond er licht aan het einde van de tunnel. Bij het opstellen van de programmabegroting 2022 – 2025 lag het niet in lijn der verwachting dat een lockdown opnieuw noodzakelijk zou zijn. Nadat de besmettingscijfers begonnen op te lopen vanaf eind september zijn er in de maanden november en december echter opnieuw ingrijpende maatregelen afgekondigd. De scenario’s ‘alles wordt weer zoals het was’ en ‘sterker uit de crisis’ lagen in lijn met de verwachtingen van dat moment.

Inmiddels heeft de afgelopen periode ons geleerd dat het virus verrassingen met zich mee kan brengen in de vorm van nieuwe varianten. De scenario’s ‘nieuwe werkelijkheid’ en ‘vastklampen aan het oude’ liggen daarmee weer op tafel. Vanuit bovenstaand perspectief van een veranderende werkelijkheid heeft het kabinet in de afgelopen periode met steeds nieuwe steunpakketten afgekondigd om diverse sectoren tegemoet te komen. Ook de medeoverheden zijn – in ieder geval over jaarschijf 2020 en 2021 – in afdoende mate gecompenseerd voor de nadelige effecten. In hoeverre het noodzakelijk zal zijn om over 2022 gemeenten te ondersteunen met compensatiepakketten is op dit moment nog niet in te schatten. De maatregelen die begin januari nog van kracht waren zijn inmiddels opgeheven. Het is de verwachting dat – mocht dat noodzakelijk blijken – er ook gecompenseerd wordt voor de nadelige effecten in 2022. Daarnaast hebben gemeenten tijdens de ALV van de VNG op 12 januari 2022 aangegeven behoefte te hebben aan een langetermijnperspectief. De samenleving is opnieuw hard getroffen door de huidige lockdown. Ondernemers en zzp-ers leven in onzekere tijden, hebben geen reserves meer en er is weinig perspectief. Het coronabeleid is vooral geënt op de medische impact van het aantal besmetting door het coronavirus.

Maar de maatregelen hebben ook een economische en sociaalpsychologische impact op diverse sectoren en bevolkingsgroepen. Dat laatste werd bevestigd in het rapport ‘Sociaal beleid in de harmonicasamenleving' dat door de commissie Depla tijdens de ALV werd gepresenteerd. Tijdens de ALV hebben gemeenten de motie ‘Evenwicht in coronamaatregelen’ aangenomen, waarmee het kabinet opgeroepen wordt om coronabeleid te ontwikkelingen met een langetermijnperspectief en een bredere gelijkwaardige afweging bij de te nemen maatregelen.

Begrotingsmonitor mei 2022

20

4.

Resumé

Zoals in de inleiding is aangegeven wordt met deze begrotingsmonitor beoogd om inzicht te geven in het verloop van de gemeentebegroting 2022. In onderstaand overzicht volgt de samenvatting van de uitgelichte 13 taakvelden, met bijbehorende tweede inschatting van het verwachte rekeningresultaat 2022. Begrotingsmonitor mei 2022 Verwachte afwijkingen ten opzichte begroting

Bedragen x €1.000

Taakveld 0.5 - Treasury Taakveld 0.7 - Uitkeringen gemeentefonds Taakveld 0.61 - OZB woningen Taakveld 0.62 - OZB niet-woningen Taakveld 6.2 - Wijkteams Taakveld 6.3 - Inkomensregelingen Taakveld 6.4 - Begeleide participatie Taakveld 6.5 - Arbeidsparticipatie Taakveld 6.6 - Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Taakveld 6.71 - Maatwerkdienstverlening 18+ Taakveld 6.72 - Maatwerkdienstverlening 18Taakveld 6.82 - Geëscaleerde zorg 18Taakveld 8.3 - Wonen en bouwen Overige ontwikkelingen 2022

+

Prognose jaarrekeningresultaat 2022

+ 5.478

325

+ 2.000 +

650

+

300 0

- 2.000 0 0 +

263

+

716

+ 1.066 +

243

+ 3.765 - 1.850

Op basis van de realisatiecijfers 2021 – aangevuld met de laatste inzichten – zijn de prognoses uit de begrotingsmonitor januari geactualiseerd. Op dit moment wordt er een voordelig jaarrekeningresultaat 2022 ingeschat van afgerond €5,5 miljoen. Voornaamste redenen zijn de hogere uitkering die de gemeente ontvangt uit het gemeentefonds als gevolg van het nieuwe coalitieakkoord en de hogere legesinkomsten als gevolg van enkele grotere bouwprojecten. Voor wat betreft het taakveld inkomensregelingen is de rijksbijdrage juist naar beneden toe bijgesteld, wat een verklaring is voor het op dit moment geprognosticeerde nadeel ten opzichte van de begroting.

Er is sprake van aanzienlijke bandbreedtes, die bij ieder taakveld afzonderlijk van een onderbouwing zijn voorzien in hoofdstuk 2. De kans dat alle taakvelden tegelijkertijd zich in de meest ongunstige- of meest gunstige richting op ontwikkelen is klein. Afhankelijk van hoe de rest van het jaar zich ontwikkelt zal er op onderdelen wellicht sprake zijn van een nadelig, dan wel voordelig effect – die op totaalniveau wellicht weer tegen elkaar wegvallen. Bij het opstellen van de uiteindelijke jaarrekening over 2022 wordt er daarnaast ook gekeken naar de waardering van diverse onderdelen op de balans. Het gaat dan bijvoorbeeld om de hoogte van getroffen voorzieningen en de waardering van bezittingen. Deze analyses kunnen ook een effect hebben op het uiteindelijke rekeningresultaat, maar zijn niet op dit moment in te schatten. Ook de opbrengsten uit de grondexploitaties zijn niet in de begrotingsmonitor meegenomen, omdat het bepalen van deze resultaten erg complex is en pas per einde boekjaar gemaakt kunnen worden.

Begrotingsmonitor mei 2022

21