BL Agenda Natuur - Programma

FINANCIERING SAMENWERKING EN ROLLEN Algemeen We kijken heel gericht naar specifieke doelgroepen, waarop de we communicatie vervolgens aanpassen. We identificeren welke waarden mensen in bepaalde gebieden hebben. Ook kijken we naar de hittestresskaarten en groene wijkscores (n.a.v. enquête januari) om te zien waar communicatie en participatie het meest nodig is. Door deze verschillende kaarten te overlappen identificeren we samenwerkingen, rollen en doelgroepen. Dit geeft inzicht in de gewenste communicatie en participatie met de gemeente vanuit bewoners. Zo kunnen we de boodschap bijvoorbeeld aanpassen voor wijken met weinig groen, waarin veel inwoners wonen die controle belangrijk vinden. Of juist voor groene wijken waar harmonie belangrijk is. Persoonlijk contact en gebruik van bestaande (externe) netwerken zijn hierbij altijd het uitgangspunt. Zo verbreden we de betrokkenheid. Dit staat verder toegelicht in de Communicatie & Participatie Strategie. De communicatieadviseur en participatieadviseur bewaken het overkoepelend kernverhaal en de uitvoering hiervan, in nauwe afstemming met de programmamanager.

Programma ‘Van groen dromen naar groen doen’

Het organiseren van participatie vergt tijd en budget, afgestemd op programmalijn-doelen. Communicatiekosten moeten ook worden meegenomen, zowel op programmalijnniveau als binnen het overkoepelende kernverhaal . Voor dit kernverhaal wordt gebruik gemaakt van de middelen uit het budget Agenda Natuur We zetten bijvoorbeeld een programma voor Groene Ambassadeurs op, ondersteunen met communicatie initiatieven en evenementen van stakeholders en onderzoeken samen met partners de mogelijkheden voor een duidelijke online themasite over de Lelystadse natuur. Voor de programmalijnen wordt door de communicatieadviseur en programmalijnregisseurs per project een communicatieplan gemaakt, met een financiële onderbouwing. Voor financiering van de communicatie in deze programmalijnen wordt ook gekeken naar samenwerkingen met externe partijen (partners Groener Lelystad, vastgoedontwikkelaars etc.) en budgetten (klimaatadataptiefondsen, Provincie etc.) voor communicatie en participatie. Dit zal dus niet alleen uit het programmabudget gefinancierd (kunnen) worden.

25

4. COMMUNICATIE & PARTICIPATIESTRATEGIE PLANNING De planning is afhankelijk van de keuzes die in de programmalijnen (en bijhorende projecten) gemaakt worden. Hierin zit een volgordelijkheid. We schetsen eerst de context van de ambities, door middel van een kernverhaal, alvorens over projecten te communiceren. De communicatie- en participatieadviseur zullen zich in diezelfde periode (de eerste drie maanden van het Programma) vooral focussen op het opzetten en uitwerken van het overkoepelend kernverhaal, waarin Groene Ambassadeurs een rol krijgen. Daarnaast starten wij met het opzetten van een programma voor interne participatie (voorinbedding van de visie in het dagelijks werk en leven van collega’s), passend bij programmalijn 1. In deze periode gaan de communicatie- en participatieadviseur in gesprek met de programmalijnregisseurs voor het inventariseren van communicatie & participatie binnen de programmalijnen. Dit werken zij uit in de jaarplannen.

Overkoepelend kernverhaal

Kernboodschap

Kerncampagne

Interne participatiestrategie

Draagvlak Agenda Natuur

Inbedding kernverhaal in organisatie

C&P programmalijnen

Inventarisatie C&P binnen programmalijnen

Koppeling C&P programmalijnen met kernverhaal

Programma ‘Van groen dromen naar groen doen’

26

5. MIDDELEN

Voor het Programma heeft de gemeenteraad een bedrag van 2 miljoen euro gereserveerd om van onze groene ambities groene resultaten te maken. Wat we moeten doen vanuit onze wettelijke taak, maakt daarom geen onderdeel uit van het Programma. Het budget zetten we zo slim en efficiënt mogelijk in. We zien deze gelden niet als kosten maar als investering. Investeringen om Lelystad nog leefbaarder, biodiverser, gezonder en aantrekkelijker te maken. De filosofie is dan ook dat deze investeringen, zoals het investeringen betaamt, zichzelf meer dan terugverdienen. Dat kan gaan over reductie van zorgkosten, hogere WOZwaarden en een grotere aantrekkelijkheid voor bestaande en nieuwe inwoners. Sturing op andere beleidsterreinen en beheer en onderhoud is nodig om onze doelen en visie te behalen. We sluiten daarom aan bij lopende programma’s zoals het Lelystad Next Level, Volkshuisvestingsfonds, Wonen, Gezondheidsbeleid en Economisch Perspectief Lelystad. Ook zetten we in op beschikbare subsidiestromen of regionale en landelijke programma’s zoals Nationaal Programma Landelijk Gebied en NOVEX MRA. We gaan daarnaast verkennen of er een Groenblauw Fonds ingericht kan worden waarmee, voor de periode na de looptijd van dit Programma, investeringen blijvend mogelijk zijn.  

INVESTERINGEN De inspanningen zijn divers en kunnen in verschillende categorieën worden onderscheiden: Programma ‘Van groen dromen naar groen doen’

•

•

•

Onderzoeksprojecten Betreft o.a. visie en planvorming, kansenkaarten en de evaluatie van het maaibeleid. Realisatieprojecten Gaan over tastbare en concrete ingrepen, zoals het revitaliseren van gemeentelijke stadsbossen en het omvormen van gazon naar diverse vegetatie. Vliegwiel projecten Projecten met een dusdanige omvang dat additionele financiering nodig is. De gemeente investeert in succesvolle projectplannen of subsidieaanvragen en/of treedt op als co-financier.

De hoogte van de investeringen is slechts een grove inschatting. Veel inspanningen dienen nog verder uitgewerkt te worden wat kan betekenen dat de budgetten bijgesteld moeten worden. Ook zijn er een aantal bedragen nog niet in te vullen. Dit heeft ermee te maken dat er eerst nog een onderzoek of verkenning plaats moet vinden. Mocht dit aan de orde zijn en er geen ruimte meer binnen het programmabudget zijn, zal de raad middels de programmabegroting aanvullende voorstellen ontvangen. Bij het ramen van de investeringen is gekeken naar benodigde uren (indien we verwachten zelf de capaciteit niet hebben), realisatiebudget en de inzet op communicatie en participatie. Er is nog geen rekening gehouden met subsidies of andere externe financiering. In het overzicht is tevens inzichtelijk gemaakt waar de dekking vandaan komt en waar de onzekerheden nog zitten.

27

5. MIDDELEN PROGRAMMALIJN 1: NATUURINCLUSIEVE SAMENLEVING Inspanningen

Financieringsbron

2024

2025

2026

2027

1.1 Basis natuur op orde Definiëren Basiskwaliteit Natuur

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

€ 50.000

-

-

-

Groenblauwe Hoofdstructuur

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

€ 50.000

-

-

-

Digitale omgeving inrichten

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

€ 10.000

PM

Handboek natuurinclusief en klimaatadaptief ontwikkelen en kennisontwikkeling

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

€ 35.000

€ 5.000

€ 5.000

€ 5.000

Aanvullende instrumenten

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

-

€ 10.000

PM

PM

Pilots gebiedsontwikkeling

Uren programmateam

Pilot Lelystad Oost als proeftuin

Volkshuisvestingsfonds beschikbaar budget € 4,8 mio (plan in voorbereiding)

PM

PM

PM

PM

Pilot toekomstbestendige werklocaties

Economisch perspectief Lelystad Groeifonds Werklandschappen van de toekomst (nog onzeker)

€ 80.000

€ 70.000

-

-

€ 225.000

€ 85.000

€ 5.000

€ 5.000

1.2 Natuurinclusieve en klimaatadaptieve nieuwbouw en bestaande bouw

Totaal benodigde investering Natuurinclusieve samenleving

Programma ‘Van groen dromen naar groen doen’

28

5. MIDDELEN PROGRAMMALIJN 2: STADSNATUUR Inspanningen

Financieringsbron

2024

2025

2026

2027

2.1 Stedelijk ecosysteem Stadsparken

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

€ 75.000

€ 50.000

€ 200.000

-

Vergroeningspotenties en ecologische verbindingen in de stad

Programmabegroting 2023-2026 (N-2)

-

€ 50.000

€ 50.000

€ 50.000

Kansenkaart Natuurinclusief Stadshart

Programmabegroting 2023-2026 (N-2)

€ 50.000

-

-

-

Verkenning gemeentelijke stadskwekerij

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

€ 10.000

€ 50.000

PM

PM

Monitoring wilde bestuivers

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

€ 25.000

€ 20.000

-

€ 20.000

Kwaliteitsimpuls openbaar groen

Programmabegroting 2023-2026 (N-4) Regulier budget BOR (nog onzeker)

€ 100.000

€ 100.000

€ 100.000

€ 100.000

Regulier en groot onderhoud toolkit

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

€ 25.000

-

-

-

Evalueren maaibeleid

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

-

€ 10.000

-

-

Stadsbossen van de Toekomst – kwaliteitstimpuls biodiversiteit gemeentelijke bossen

Programmabegroting 2023-2026 (N-1) Regulier budget BOR (nog onzeker) FPLG (nog onzeker)

€ 75.000

€ 75.000

€ 75.000

-

Stadsbossen van de Toekomst – Ontwikkelperspectief Stadsbossen Lelystad

Programmabegroting 2023-2026 (N-1) Staatsbosbeheer

€ 75.000

PM

PM

PM

€ 435.000

€ 335.000

€ 425.000

€ 170.000

2.2 Ecologisch onderhoud en beheer

Totaal benodigde investering Stadsnatuur

Programma ‘Van groen dromen naar groen doen’

29

5. MIDDELEN PROGRAMMALIJN 3: BUITENSTEDELIJKE NATUURONTWIKKELING Inspanningen

Financieringsbron

2024

2025

2026

2027

3.1 Nieuwe Natuurontwikkeling en overgangszones Groenblauwe dooradering landelijk gebied

Programmabegroting 2023-2026 (N-1) Flevolands Programma Landelijk Gebied (nog onzeker)

€ 50.000

€ 50.000

-

-

Verkenning ecologische bermen landelijk gebied

Programmabegroting 2023-2026 (N-1) Flevolands Programma Landelijk Gebied (nog onzeker)

€ 50.000

€ 50.000

-

-

Uitwerking landschappelijk raamwerk en inrichtingsprincipes Groene Corridor

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

€ 50.000

-

-

-

Natuurinclusieve landbouw faciliteren

Programmabegroting 2023-2026 (N-1) Flevolands Programma Landelijk Gebied (nog onzeker)

€ 7.000

PM

PM

PM

€ 157.000

€ 100.000

-

-

Totaal benodigde investering Buitenstedelijke natuurontwikkeling

Programma ‘Van groen dromen naar groen doen’

30

5. MIDDELEN PROGRAMMALIJN 4: NATUURBELEVING & EDUCATIE Inspanningen

Financieringsbron

2024

2025

2026

2027

4.1 Natuurbeleving Gebiedsprogramma Nationaal Park Nieuw Land

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

€ 100.000

PM

PM

PM

Natuurtoren Hollands Hout realisatie

Nog te onderzoeken

-

€ 500.000

€ 500.000

-

Groene Schoolpleinen

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

€ 15.000

PM

PM

PM

Realisatie Centrum voor Nieuwe Natuur (Kenniscentrum Nieuwe Natuur)

Programmabegroting 2022-2025 Impuls kenniscentrum nieuwe natuur

€ 130.000

-

-

-

Natuureducatie Samenwerking aangaan met kennisinstellingen

Programmabegroting 2023-2026 (N-1) Uren binnen inspanningen

€ 78.000

€ 35.000

€ 35.000

€ 35.000

€ 323.000

€ 535.000

€ 535.000

€ 35.000

4.2 Natuureducatie en kennisontwikkeling

Totaal benodigde investering Natuurbeleving & Educatie

Programma ‘Van groen dromen naar groen doen’

31

5. MIDDELEN PROGRAMMAKOSTEN ALGEMEEN Inspanning

Financieringsbron

Communicatie en Participatie

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

€150.000

Extra capaciteit

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

€150.000

Monitoring

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

€10.000

Partnership fees

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

€30.000

Flexibele ruimte

Programmabegroting 2023-2026 (N-1)

€150.000

Totaal Programmakosten

Programma ‘Van groen dromen naar groen doen’

2024 - 2027

€ 490.000

32

BIJLAGE 1 BEGRIPPENLIJST Biodiversiteit Biodiversiteit, ofwel soortenrijkdom, is waaruit onze natuurlijke wereld bestaat. Het omvat alle soorten planten, dieren en micro-organismen, en de genetische variaties daarin. Al deze soorten werken samen in een ecosysteem en zorgen zo voor evenwicht in de natuur. Biodiversiteit heeft een dempende werking op invloeden die een gebied onder druk zetten, zoals plagen, vervuiling en klimaatverandering. Kortgezegd, een biodivers systeem is een robuust systeem. Ecosysteem Een ecosysteem bestaat uit organismen (biodiversiteit), hun abiotische omgeving en de wisselwerkingen tussen beide, binnen een afgebakende, bijvoorbeeld geografische, eenheid. Ecosysteemdienst Een ecosysteemdienst is een dienst die door een ecosysteem aan mensen wordt geleverd, zoals zuiver drinkwater, schone lucht en recreatiemogelijkheden. Buitengebied Alle ruimte buiten de bebouwde kom van Lelystad, inclusief landbouw en natuurgebieden. Basiskwaliteit van natuur Basiskwaliteit natuur (BKN) is de set van condities die nodig is om algemene soorten algemeen te laten zijn. BKN gaat niet direct over de soorten zelf, maar om wat die soorten nodig hebben om te kunnen leven in een gebied. Het gaat over de kwaliteit van hun leefgebied. Voor sommige soorten beperkt hun gehele leefgebied zich tot een specifieke bodem, een plas, meer of moeras.

Voor andere soorten, vaak de grotere, strekt het leefgebied zich uit tot een heel landschap, een aantal landschappen of, bij migrerende vogels, zelfs tot in Afrika of Siberië (Naturalis, 2021). Natuur Als we het in deze Agenda hebben over de natuur in en om de stad spreken we nadrukkelijk van natuur in plaats van groen. Hierbij sluiten we aan op het recent verschenen onderzoek van PBL ‘Natuur in en om de stad’ (2023). Bij het spreken over ‘natuur’ voorkomen we de klassieke scheiding van ‘stad’ en ‘land’ en gaan we uit van een natuurinclusieve

benadering, waarbij stad en land juist verweven zijn. Internationaal onderzoek benadrukt dat er tal van waarden zijn die de natuur levert, ook wel ecosysteemdiensten genoemd. Deze diensten bestaan uit de intrinsieke (verscheidenheid aan planten- en diersoorten zijn waardevol op zichzelf) en instrumentele (zoals verkoeling van de stad of opvang van water door natuur) waarden van natuur, maar ook de relationele waarden (zoals zingeving, sociale cohesie en de zorg die men draagt en voelt voor natuur) en economische waarden (zoals producten en recreatie). Het erkennen van deze verschillende waarden is van bijzonder belang in de stedelijke leefomgeving, waar de ruimte schaars is en natuur de mogelijkheid biedt om via één ruimtelijke ingreep meerdere opgaven (en belangen) aan te pakken (PBL, 2023). Groenblauw raamwerk Het hanteren van het bovenstaande natuurperspectief betekent dan ook dat ‘groene’ (droge) en ‘blauwe’ (natte) verbindingen niet los van elkaar worden gezien. De groenblauwe benadering betekent dat de diverse vormen van natuur in meer stedelijke en meer landelijke gebieden met elkaar worden verbonden. Het biedt daardoor de mogelijkheid om na te denken over hoe de baten van natuur effectief en op een grotere schaal dan alleen die van het stedelijke gebied tot hun recht kunnen komen.

Natuurinclusief Natuurinclusiviteit heeft betrekking op de mate waarin maatschappelijke en economische activiteiten ‘verweven’ zijn met de natuur. Dit houdt in dat bij de uitvoering van de activiteiten (en ook van tevoren, bij de besluitvorming erover) goed rekening is gehouden met de natuur. Het doel daarvan is: (a) dat activiteiten geen negatieve effecten hebben op natuurwaarden, (b) dat optimaal gebruikgemaakt wordt van wat de natuur te bieden heeft en (c) dat wordt bijgedragen aan versterking van de natuur. Het gaat bij natuurinclusief handelen dus om drie componenten: voorkomen van natuurschade, benutten van natuur-lijke kansen en verbeteren van natuurkwaliteit. Bij natuurinclusief bouwen wordt rekening gehouden met de natuur in de bouwprojecten en gebiedsontwikkeling: in de verkenning, initiatiefase, ontwerp, inrichting en beheerfase. Dit betekent dat biodiversiteitsontwikkeling als een opgave wordt meegenomen in het hele plangebied.

33

BIJLAGE 1 BEGRIPPENLIJST

Indicatorsoort Een indicatorsoort betreft een soort wiens voorkomen staat voor een specifieke kwaliteit van het ecosysteem. Icoonsoort Een icoonsoort betreft een karakteristieke, herkenbare soort binnen de leefomgeving van mensen.

34

BIJLAGE 2 PARTNERS & BETROKKENEN AGENDA NATUUR Kernteam Linda Seikritt-Evers Arjan van der Veen Janienke van Geest Ronald Lanters Ties Blaauw Juul Kappelhof

Programmamanager Natuur (gemeente Lelystad) Stadsecoloog (gemeente Lelystad) Programmasecretaris (gemeente Lelystad) Senior adviseur (Wing) Medior adviseur (Wing) Junior adviseur (Wing)

Programmateam gemeente Lelystad Claire Nouwen Landschapsarchitect Anne Kok Duurzaamheidsregisseur Michel Soomers Adviseur stedelijke strategie Mark Brinkbäumer Beleidsadviseur milieu Joost Stoffers Communicatieadviseur participatie Jessie Kroon Communicatieadviseur Natuur & Klimaat Gilbert Jansen Onderhoud & beheer Ria Bockling Projectondersteuning

Klankbordgroep ambtelijk Jacco Maissan Provincie Flevoland Ronald Spanier Landschapsbeheer Flevoland IJsbrand Zwart Staatsbosbeheer Philip Makkink Natuurmonumenten Pauline de Haas Flevolandschap Melanie Kuilder Waterschap Zuiderzeeland Annemarie van Raalten De Lelystadse Boer Thijs Maartens NMFF Flevoland Peter Kouwenhoven IVN Jeroen Reinhold KNNV Chris de Visser WUR Inwoners gemeente Lelystad

35

COLOFON

STATUS DEFINITIEF TEKST PROGRAMMATEAM AGENDA NATUUR BEELDMATERIAAL GEMEENTE LELYSTAD WING DISCLAIMER Er is getracht de rechten van beeldmateriaal optimaal te waarborgen. Mocht u van mening zijn dat deze toch geschonden wordt, neem dan contact op met gemeente@lelystad.nl

Programma ‘Van groen dromen naar groen doen’