BL Actieplan Stadshart
Tekst van het document
Actieplan Stadshart Lelystad 14 06 2024 Gemeente Lelystad
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek 2
inhoud
MEI
1. inleiding 3 2. ambitie & opgaven 5 3. positionering 11 4. strategie 17 5. gebiedsagenda 39 6. uitvoeringsagenda 63
JULI
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek 3
voorwoord
actieplan voorwoord
Voor het Stadshart van Lelystad begint met het actieplan
Met het Actieplan dat voor u ligt willen we als gemeente de
Het zal niet van vandaag op morgen gaan, maar stapje
een nieuw hoofdstuk. We willen hiermee het hart van
nodige aanjaagfunctie vervullen en de samenwerking om
voor stapje komen we dichterbij een Stadshart waar we
onze stad terug in het hart van de mensen brengen. Het
te komen tot de gewenste versterking van het Stadshart
allemaal van houden. En alleen samen krijgen we dit voor
Actieplan is een uitgebreid plan dat ertoe moet leiden
faciliteren. Niet alleen door erover te praten, maar vooral
elkaar.
dat het Stadshart voor de inwoners van Lelystad in de
door dingen te doen. Samen met onze partners in het
komende jaren weer het geliefde middelpunt van de stad
Stadshart de handen uit de mouwen. Show! And tell!
wordt. Een plek waar mensen elkaar ontmoeten, beleven
Door samen fijne plekken te maken, bijzondere events te
en verblijven. Onze nieuwe huiskamer.
organiseren en nieuwe attracties te realiseren, gaan we de aandacht trekken. In onze stad creëren we nieuwe ‘must
De rapportage van de Rekenkamer biedt een mooie
see’s’ en ‘must do’s’ die én onze eigen stadsgenoten naar
onderlegger om, zoals in het raadsakkoord is opgenomen,
het Stadshart trekken, maar die ook in de rest van het land
gezamenlijk met betrokkenen verder te werken aan die
niet onopgemerkt blijven. Dit trekt niet alleen bezoekers,
nodige versterking van het Stadshart. Centraal daarbij staat
maar ook nieuwe ondernemers aan die samen met ons
dat een Stadshart meer is dan een winkelcentrum. Het
mee willen bouwen aan een gedurfd en geliefd Stadshart.
is niet meer alleen een ‘place to buy’, maar een ‘place to be’, waar je ook kunt wonen, werken, uitgaan en relaxen.
Dit alles vraagt om een blik vooruit en nieuw vertrouwen.
Een Stadshart waar een grote variëteit aan activiteiten te
Want we staan aan het begin van een transitie die we
beleven, en een diversiteit aan mensen te ontmoeten is.
samen met ondernemers, vastgoedeigenaren, bewoners,
Verrassend, veranderend en voor elk wat wils. Een gezond
culturele en maatschappelijke instellingen, het onderwijs,
Stadshart, waar de Lelystadse natuur te ervaren en te
toerisme moeten maken.
beleven is.
Ik nodig u van harte uit om mee te doen. Piet van Dijk, Wethouder Stedelijke ontwikkeling te Lelystad
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan inleiding
inleiding Aanleiding
afdelingen, disciplines en projectleiders is betrokken, als
Lelystad is bezig aan een volgende groeifase. Een fase
ook een brede kring van externe Stadshart stakeholders.
waarin deze jonge stad zich doorontwikkelt tot volwassen
Zoals ondernemers, vastgoedeigenaren, culturele en
stad met meer stedelijke allure. Het Stadshart staat
maatschappelijke organisaties en bewoners. Zij hebben
hierin voor de transitieopgave om een levendig hart
een veelheid aan ideeën, beleidskaders (o.a. horecabeleid
met grootstedelijke uitstraling te worden. Dit vraagt
en de Maatschappelijke Agenda), projecten en initiatieven
een transitie van winkelen naar beleven, ontmoeten en
ingebracht. Bestuurders en de gemeenteraad zijn betrokken
verblijven.
in de strategie en aanpak en voeren besluitvorming over de geagendeerde acties in dit plan.
De transitie van winkelgebieden is een actueel onderwerp in ons land. Steeds meer steden voeren een actief beleid
Uitvoering
om het hoofd te bieden aan toenemende leegstand,
Projecten en acties in dit actieplan worden integraal
veranderend consumentengedrag en daarmee de rol
opgepakt. In een publiek private samenwerking met Stadshart
van een winkel(centrum)gebied. Zo ook Lelystad. Met dit
stakeholders die de samenwerking verstevigen en bijdragen
actieplan geven de gemeente en betrokken stakeholders
aan de groei naar een professionele centrumorganisatie.
vorm aa een lange termijn ambitie, gekoppeld met een
Tijdens het opstellen van dit Actieplan is de basis gelegd voor
strategie en concrete acties om de transitie vorm te geven.
deze samenwerking. Er is een nieuwe ondernemersvereniging opgericht en vastgoedeigenaren hebben zich georganiseerd
Proces
in een kopgroep. Samen met deze partijen worden projecten
Om te komen tot dit Actieplan is een participatief
in dit plan in gezamenlijkheid opgepakt en uitgevoerd. Dit
proces gevolgd met een brede groep stakeholders. Een
Actieplan heeft nadrukkelijk ook het doel om samen te
interne brede werkgroep van verschillende gemeentelijke
bouwen aan het Stadshart van morgen en overmorgen.
4
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek 5
ambitie & opgaven
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
Een verrukkelijk stadshart ambitie
actieplan inleiding
ambitie ‘Het Stadshart ontwikkelt zich tot het geliefde en kloppende hart van de stad. Een plek waar Lelystedelingen graag samen komen en zich thuis voelen. Het Stadshart wordt groener en dynamischer, met een grote(re) diversiteit aan mensen, activiteiten, sferen, woon- en verblijfsmilieus. Dit maakt het centrumgebied onderscheidend van andere plekken in de stad.'
6
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
nieuw perspectief
het Stadshart van de toekomst is...
7
een plek voor retail en nieuwe concepten een verblijfsplek
culturele hart van de stad groen
Binnenstad Hengelo
Boulderhal, binnenstad Den Haag
Stadsstrand Veenendaal, door en met bewoners Woonhof, binnenstad Breda
Peter Brouwer, binnenstad Deventer
Forum, binnenstad Groningen
"De binnenstad is het grootste bedrijf van de stad"
een plek voor sport en spel
een plek om te wonen
goed georganiseerd
een plek om te werken en studeren
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek 8
opgaven Stadshart De ambitie is helder, maar ook nog generiek. Wat betekent deze voor het Stadshart van Lelystad? Op basis van een analyse, locatiebezoeken, deskresearch en bijeenkomsten met stakeholders is de ambitie vertaald naar vijf hoofdopgaven, waaraan gewerkt gaat worden in eveneens vijf actielijnen (en 14 projecten) in dit Actieplan.
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan opgaven
opgaven
1.
Van ondergewaardeerd winkelcentrum naar geliefd hart van de stad
Het Stadshart heeft betekenis verloren voor Lelystedelingen door een te eenzijdige focus op winkelen. Lage bezoekersaantallen en substantiële leegstand zijn hiervan het gevolg. Als het hart van de stad kan het Stadshart nog veel meer de centrale ontmoetingsplaats zijn waar Lelystedelingen graag komen. Een hart van de stad is van en voor iedereen
Stadshart
en daardoor divers in doelgroepen, in programma en in activiteiten. In het Stadshart vraagt dit om: •
een breder en diverser programma: met winkels, uitgaansplekken, leisure, kunst en cultuur, horeca en terrassen, diensten en maatschappelijke voorzieningen, plekken waar mensen werken en studeren.
•
meer diversiteit binnen het aanbod: er is nu "veel van hetzelfde", waarmee niet alle doelgroepen worden bediend en mensen dus wegblijven.
Lelystad
•
programma voor jongeren, met name in natte horeca, maar ook voor overdag, binnen en buiten
•
een bezield Stadshart: door de functionele opzet en uitstraling is de bezieling van ondernemers, bedrijven, kunstenaars, bewoners veel te veel verstopt achter muren. Dit zou veel meer naar 'buiten getrokken' moeten worden in de straten, op de pleinen en in een gezamenlijk verhaal naar buiten.
2. breed en attractief
rogramma
Groei naar stedelijke woonmilieus
Lelystad groeit en het Stadshart groeit mee door te bouwen aan nieuwe stedelijke woonmilieus. Deze woonmilieus trekken nieuwe doelgroepen naar het Stadshart en dragen bij aan beweging op de Lelystadse woningmarkt. Meer en nieuwe Stadshartbewoners zijn een kans voor nieuw en aantrekkelijk programma en een partner om het Stadshart verder mee vorm te geven. Vanuit het wonen is een behoefte aan het maken van fijne buurten, waarin oude en nieuwe gebouwen samensmelten en waarin de betaalbaarheid van stedelijke woonmilieus is geborgd.
9
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan opgaven
opgaven
3.
De groene kracht van Lelystad het Stadshart intrekken
Lelystad is geliefd om zijn natuur en groene en gezonde leefomgeving. De nieuwe natuur heeft ook bijgedragen aan een positief en nationaal imago, waar het Stadshart nog niet aan bijdraagt en niet van meeprofiteert. Dat is niet gek, want in dit centrumgebied lag (net als elders in het land) lange tijd de focus op retail. Lelystad zet grote en noodzakelijke
Stadshart
stappen als natuurinclusieve stad, die ook naar het Stadshart vertaald moeten worden. Wanneer dit slim aangepakt wordt kunnen natuurinclusieve oplossingen ook een grote bijdrage leveren aan het vertellen van een uniek Lelystads verhaal, een aantrekkelijk verblijfsklimaat en de gezondheid en het welzijn van bewoners. 4.
Lelystad
Verbonden Stadshart
Het Stadshart kent een goede bereikbaarheid per OV, auto en fiets en wordt daar ook om gewaardeerd. De entree per OV wordt de komende jaren een aantrekkelijke groene loper, die nog verder het Stadshart in kan worden getrokken. Ook vanuit de andere aankomstplekken aan de randen van het Stadshart is het wenselijk om aantrekkelijke en gastvrije routes het Stadshart in te trekken. Binnenin het Stadshart is behoefte aan een aangenamer verblijfsgebied, waar de voetganger centraal staat en overlast en onveilige situaties die nu worden veroorzaakt door (elektrische) fietsen en bestemmingsverkeer zijn opgelost. 5.
Nieuwe experimenten
Het vertrouwen in het Stadshart en de betrokkenheid is op dit moment laag. Dat maakt het moeilijk om de Lelystedeling te verleiden het Stadshart te bezoeken en nieuwe ondernemers aan te trekken. Er is gewoonweg te weinig te zien en te doen. Het realiseren van het nieuwe en brede programma (opgave 1) heeft extra stimulans nodig in de vorm van placemaking: het opnieuw op de kaart zetten van plekken door middel van opvallende experimenten, die structureel mensen naar de plek trekken.
10
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek 11
positionering
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan positionering
positionering Een nieuw en onderscheidend verhaal Lelystad heeft een uniek aanbod aan centrumfuncties in
Deze propositie geeft de brede focus van het Stadshart
de wijken, aan de kust en de nieuwe natuur. Het Stadshart
weer, maar is ook nog erg algemeen. Daarnaast beschrijft
heeft daarbinnen behoefte aan een onderscheidende
deze positionering een eindresultaat. Het Stadshart en de
positionering met een eigen krachtig verhaal. We zeggen
stakeholders zijn op dit moment veel meer geholpen met
bewust een verhaal, omdat het vertellen van verhalen zo’n
een verhaal over een nieuwe Lelystadse aanpak. Daarin
krachtig middel is. Verhalen maak je samen en spreken tot
sluiten we aan op de bestaande marketing van Lelystad en
de verbeelding.
lopende projecten op dat gebied.
Een nieuw verhaal bouwen we niet van vandaag op morgen.
Richting en duiding geven aan de uitvoering
We geloven in een gezamenlijk maakproces, waarin we
In dit Actieplan leggen we de eerste basis voor het
het verhaal niet alleen vertellen maar ook uitdragen in
nieuwe verhaal en geven we daarmee richting aan de
concrete acties en activiteiten.
uitvoeringsprojecten. Met de uitvoering van dit Actieplan gaan we het verhaal verder vormgeven, uitdragen en
Voortbouwen en aansluiten In 2019 is door partijen in de stad en met behulp van bureau Buhrs de volgende positionering vastgesteld: Stadshart is het makkelijk bereikbare centraal gelegen centrum van lelystad. In dit gastvrije gebied kom je elkaar tegen, spreek je samen af en vind je een vertrouwd aanbod van horeca, winkels, culturele en openbare voorzieningen. Kortom, het Stadshart is dé plek om elkaar te ontmoeten!
waarmaken.
12
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan positionering
bouwstenen Geliefd hart van de stad: mensen
Levendig Stadshart: bruisend hart
centraal. Plek waar men graag
dat het hele jaar door uitnodigt
(samen)komt.
om elkaar te ontmoeten.
Natuurinclusief Stadshart: passend bij de ambitie en identiteit van Lelystad. Groen en water het stadshart intrekken.
Divers Stadshart: voor iedereen,
Samen voor het Stadshart. Hernieuwde
met een brede en kwalitatieve
samenwerking tussen gemeente,
mix van voorzieningen
ondernemers, vastgoedpartijen, culturele en
en aangename stedelijke
maatschappelijke organisaties en bewoners.
woonmilieus.
13
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan positionering
doelgroepen Het Stadshart ontwikkelt zich tot het kloppende hart voor Lelystedelingen en de gebruikers in de directe omgeving. Dat betekent dat het stadshart zich voor de korte termijn focust op de volgende vier doelgroepen. Van een geliefd hart in de stad ontwikkelt het op middellange termijn door naar een interessante plek om te bezoeken en trekt daarmee ook bezoekers uit de regio en toeristen.
1. Lelystedelingen (breed)
2. bewoners Stadshart & directe omgeving
3. Jeugd (focus)
4. Werkenden, passanten
14
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan positionering
doelgroepen: behoeften
1. Lelystedelingen (breed)
2. bewoners Stadshart
3. Jeugd (focus)
3. Werkenden, passanten •
& directe omgeving • • •
•
•
gezinnen met kinderen, stellen zonder
•
huidige en nieuwe stadshartbewoners
•
in de leeftijd 15-20
kinderen, empty-nesters
•
veelal jongeren, jonge gezinnen
•
intensieve gebruikers van het Stadshart,
gemeente, Rechtbank, Provincie(huis),
(starters - binden!) en ouderen
zijn zich aan het vormen en doen dat
Waterschap, ziekenhuis
graag buitenshuis
veelal tweeverdieners met druk bestaan (en gezinsverplichtingen).
•
kleinere huishoudens
bezoeken het stadshart vooral in
•
Stadshart is hun directe
•
•
grote werkgevers in directe omgeving:
onderzoeken: behoefte / markt
Stadshart is een plek voor ontmoeting
voor nieuwsoortige werkplekken
met vrienden en klasgenoten
in Stadshart? (coworking, makers, creatieve industrie)
het weekend (naast het wijkcentrum
woonomgeving, leven meer buitenshuis
doordeweeks)
(want geen tuin)
•
en draagt bij aan talentontwikkeling en
voor de dagelijkse boodschap, een
•
hebben beperkt budget
winkelen, de markt, horeca, leisure,
ommetje en sporten, kennissen
•
in de openbare ruimte, deels op eigen
naar en van werk voor korte bezoeken
evenementen (ontmoeten).
ontmoeten, gebruik buitenruimte
plekken (pleinen, skatepark, horeca)
horeca en efficiente boodschap
voor wekelijkse boodschap, recreatief
sfeer en gezelligheid is meerwaarde (tov wijkcentrum)
•
•
•
gebruiken Stadshart in lunchpauze en
openbare ruimte voor ommetje
15
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
doelgroepen: leefstijl Om als Stadshart goed in te spelen op de behoeften
Plezierzoeker (oranje): spontaan, vrolijk, gezellig. Waarden:
van doelgroepen is het belangrijk om niet alleen naar
uitdaging, uniek zijn en succes. Houdt van feesten, veel
demografische kenmerken en herkomst te kijken, maar
mensen om zich heen, entertainment, bijvoorbeeld
ook naar leefstijlkenmerken. In het Programmeringsplan
bioscoop, escaperoom en festival.
van Bureau Buhrs (2019) zijn kansrijke doelgroepen voor het Stadshart naar leefstijl (volgens het BSR model)
De andere doelgroepen staan op dit moment te ver van het
weergegeven:
aanbod af. Wanneer het Stadshart voor de voorgenoemde
·
·
Harmoniezoeker (geel): hartelijk, gezellig. Waarden:
doelgroepen aantrekkelijker is geworden, zal de interesse
geborgenheid, gastvrijheid en vriendschap. Houdt van
onder deze doelgroepen toenemen. Op termijn kan een
samenzijn, winkelen, uitjes, genieten van de kleine
volgende stap gemaakt worden om ook aanbod te creeren
dingen.
dat in de behoefte van andere doelgroepen voorziet.
Verbindingszoeker (groen): behulpzaam, evenwichtig. Waarden: gastvrijheid, sociale verbondenheid en ‘doe
In de Horecavisie (2024) is dezelfde kansrijke doelgroep
maar gewoon’. Maakt zich graag nuttig (vrijwilligerswerk),
geformuleerd om in het Stadshart op in te spelen.
houdt van cultuur en is graag in beweging Het huidige aanbod sluit het meest aan bij deze twee doelgroepen. Kansrijk voor het Stadshart zijn ook de Plezierzoekers. Hun aandeel in Lelystad is groot, maar zij worden niet bediend met passend aanbod in het Stadshart en wijken uit naar andere plekken.
actieplan positionering
16
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek 17
strategie
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan strategie
strategie Als relatief jonge en experimentele stad heeft Lelystad
werken, etc. Deze diversiteit maakt het een
nog te bouwen aan een divers, levendig en flexibel
aantrekkelijke plek om te bezoeken, te wonen en te
Stadshart. De ontwikkeling die het Stadshart tot nu toe in
ondernemen.
verschillende fasen heeft doorgemaakt zijn voornamelijk ingegeven geweest door de retailfunctie, zoals die in de
•
meeste centrumgebieden lange tijd de grootste drijver was.
verstedelijken: creëert dichtheid en diversiteit en daarmee interactie en levendigheid.
De planmatige aanpak en opzet van het Stadshart heeft diversiteit en spontaniteit niet in de hand gewerkt.
•
verlevendigen: we creëren plekken waar iets te beleven
De tijden zijn veranderd en het Stadshart heeft een
valt. Waar mensen graag samenkomen op een terras,
transitie te maken naar een veel multifunctioneler,
bij een evenement, in nieuwe concepten en voor sport
gevarieerder, groener en bovenal geliefder Stadshart. Met
en spel. Dit is een continu samenspel tussen inrichting,
dit Actieplan zetten we deze transitie in gang. De volgende
programma en activiteiten.
principes staan hierin centraal en zijn leidend voor alles wat we doen:
•
betrokkenheid en gemeenschapszin: van centrumbewoners en centrumprofessionals zoals
•
de mens centraal: het Stadshart is een plek voor en
ondernemers, vastgoedeigenaren, culturele en
door mensen. De menselijke maat staat centraal in het
maatschappelijke organisaties. Maar ook in ontwerp van
ontwerp en de inrichting van gebouwen en de openbare
plekken en wooncomplexen, waar collectiviteit centrala
ruimte.
staat om nieuwe vormen van gemeenschapszin te stimuleren.
•
diversificeren: van mensen, woonmilieus, winkels, horeca, onderneemmilieus, architectuur, cultuur,
•
vergroenen en verblauwen: het Stadshart wordt een visitekaartje voor de stad gelegen in de de nieuwe
18
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan strategie natuur. Het sterke Lelystadse groene en blauwe netwerk wordt het Stadshart ingetrokken, zorgt ook hier voor de kwaliteiten waar de Lelystedelingen zo van houden en maakt de stad weerbaar en klimaatbestendig. •
positionering & storytelling: we bouwen een nieuw onderscheidend verhaal over het Stadshart van
1. Breed en attractief programma:
2. Stedelijke woonmilieus:
3. Levendige en natuurinclusieve
naar een breder en diverser
woonbuurten met meer diversiteit
openbare ruimte: rigoreus
programma in complementaire
en gemeenschapszin.
vergroenen en verblauwen en
deelgebieden.
daarmee de identiteit van het Stadshart én Lelystad versterken
Lelystad, waarmee we de transitie continu zichtbaar maken, nieuwe trots creeëren en stap voor stap het imago van het Stadshart ombuigen. Dat verhaal vertellen we samen, met alle organisaties, personen en stapjes die bijdragen aan het Stadshart.
Voorgaande leidende principes zijn de 'knoppen' waaraan we willen draaien. Deze knoppen hangen samen en beïnvloeden elkaar continu. In onze strategie met 5 actielijnen werken we ze verder uit:
4. Verbonden Stadshart: de kracht
5. Placemaking: podium voor nieuw
van het bereikbare Stadshart
initiatief: via nieuwe creatieve
uitbouwen met meer kwaliteit
initiatieven samen met de stad het Stadshart tot leven brengen.
19
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
1. een breed en attractief programma Lelystad groeit en is volop in beweging. Passend bij de stap van grootstedelijke én groene groei van de stad, zal het Stadshart een transitie doormaken naar een geliefd, levendig en divers hart van de stad. Door haar palet van functies te verbreden, krijgt het Stadshart nieuwe betekenis en relevantie. Een Stadshart waar je niet alleen komt om te winkelen, maar ook om uit te gaan, te werken, wonen, ondernemen, sporten, spelen, kunst en cultuur op te snuiven of zelf te maken.
Een aantrekkelijk Stadshart bestaat uit een aaneenschakeling van verschillende deelgebieden die je verrassen en nieuwsgierig maken. Plekken waar mensen met uiteenlopende achtergronden en motieven graag samenkomen en zich thuisvoelen.
terugdringen leegstand •
opnieuw invullen met breder en diverser programma
•
ruimte bieden voor placemakingactiviteiten
•
aanpassing naar wonen, culturele en maatschappelijke functies, leisure, horeca, werken
onderscheidende en complementaire deelgebieden •
breder, diverser en levendiger programma
definiëren van gebiedsprofielen met onderscheidend aanbod en sfeer
•
naar een bredere programmamix gericht op ontmoeten
•
met elkaar verbonden als een publieksgericht circuit
•
overdag, in de avond, en in de nacht
•
scherpe keuze waar wel en niet te transformeren
•
bijzondere aandacht voor aanbod voor jongeren
•
diverser en eigentijdser concepten
20
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan programma Van place to buy naar place to be(come)
in Lelystad aanwezig zijn, maar nu uitwijken naar andere
Om de transitie naar een kloppend en geliefd hart van
plekken
de stad te maken waar ontmoeting en betekenisgeving
•
op zoek naar nieuwe balans van ketens en lokaal
centraal staan, is een verbreding van het programma
ondernemerschap: ketenbedrijven maken landelijk
nodig. We creëren actief ruimte voor meer leisure, cultuur,
scherpe keuzes in waar ze zich willen vestigen en
horeca, (flex)kantoren, maakbedrijvigheid, onderwijs,
gaan veelal in aantal winkels terug. Deze ontwikkeling
innovatie, dienstverleners, woningen, waarmee de motieven
is de afgelopen jaren ook in Lelystad zichtbaar. Dit
om het Stadshart te bezoeken diverser worden en
biedt kansen voor een aantrekkelijker balans met
toenemen, er op vele momenten op de dag levendigheid
meer 'couleur locale' die bijdraagt aan binding en
is en de leefbaarheid van het Stadshart vergroot wordt.
gemeenschapszin in het Stadshart. Door hier op in te
Deze kwalitatieve versterking realiseren we in eerste
zetten ontstaat een nieuwe balans, die ook voor ketens
instantie binnen de huidige beschikbare vierkante meters
aantrekkelijk is. Juist de mix van landelijke formules
commerciële ruimte.
en lokale concepten zorgt voor trekkracht voor beide kanten.
Diverser in segmenten en concepten
•
creatieve makersplekken: in Lelystad is een creatieve
Niet alleen de functiemix moet diverser. Ook binnen
sector nog weinig zichtbaar en naar verwachting ook
bepaalde sectoren en branches willen we het eenzijdige
kleiner dan in andere steden. Het potentieel dat er is
aanbod doorbreken.
willen we niet onbenut laten en kan, passend bij de
•
diverser en eigentijdser concepten, in horeca, retail,
grootstedelijke sprong, meegroeien. Via placemaking
leisure, voor in eerste instantie de 'plezierzoeker' (zie
willen we deze latente potentie onderzoeken, voeden en
doelgroepen) en in toenemende mate, wanneer de stad
laten groeien (zie onder: actielijn 5).
verkleurt ook voor rode en blauwe doelgroepen. die wel
21
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan programma •
ruimte voor cultuur en leisure: passend bij de
sector of marktsegment en juist flexibeler om mee te
stedelijke sprong die Lelystad wil maken, draagt een
bewegen en in te springen op trends en ontwikkelingen.
uitbreiding van het cultuur en leisure aanbod bij aan de
•
trekkracht van het Stadshart voor bestaande en nieuwe
Bijzondere aandacht voor jongeren
bewoners. Denk aan musea, atelierruimte, eigentijdse
Vanuit diverse beleidsdomeinen en uit verschillende
leisureconcepten, escaperooms.
stakeholdergesprekken komt duidelijk naar voren dat het
werken in het Stadshart: waar lange tijd werkfuncties
Stadshart aan jongeren vanaf de pubertijd tot ruim in de
uit centrumgebieden gedrongen werden naar
twintig te weinig te bieden heeft, zowel qua aanbod, als
autobereikbare werklocaties, is de omgekeerde trend
ook in de buitenruimte. Deze jonge doelgroep wil graag:
nu al enige tijd gaande. Centrumgebieden die goed
•
uitgaansplekken: natte horeca (cafés) en uitgaanshoreca
bereikbaar zijn met het openbaar vervoer en omgeven
(club, discotheek, podium)
zijn met stedelijke voorzieningen zijn populair geworden. •
plekken om met elkaar overdag samen te komen binnen
In Lelystad is de vraag naar kantoorlocaties beperkt.
en buiten: daghoreca (type 'starbucks'), een indoor
We willen onderzoeken of kleinschaliger bedrijvigheid,
ontmoetingsplek voor jongeren (combi met leisure zoals
zoals ambachten en 'coworking' spaces met gedeelde
gaming), en outdoor ontmoetingsplekken (skate- en
faciliteiten interessante functies kunnen zijn om aan
sportplekken, picknickplekken).
de randen, in de aanloopgebieden van het Stadshart te faciliteren. Dit draagt bij aan extra levendigheid overdag.
Matchmaking nieuw aanbod en vastgoed Een diverser programma zal gerealiseerd moeten worden
Diversiteit in het aanbod is niet alleen voor de consument
door een actieve inzet op het aantrekken van ondernemers
aantrekkelijk. Ook voor ondernemers en vastgoedpartijen
en een nauwe samenwerking met vastgoedeigenaren.
maakt dit het Stadshart minder afhankelijk van één functie, Matchmaking tussen initiatieven en beschikbare
22
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan programma panden met zoveel mogelijk sturing op het invullen van
creatieve makers, ambachtelijke makers te huisvesten
gebiedsprofielen is een van de aanpakken die hiervoor ingezet kan worden.
Transformeren
kunnen plaatsvinden: •
in de Stadhuisstraat, Florijnstraat
•
Dukaatpassage
Lelystad heeft nog een transitie te maken, waarmee Nieuwsoortige initiatieven faciliteren
we beogen met een breder programma leegstaande
We monitoren of onze inspanningen om een breder
Ook vraagt het creëren van nieuwsoortig en divers aanbod
commerciële meters deels opnieuw in te vullen en
programma te realiseren i.s.m. vastgoedpartijen leidt
om creatieve inzet van ruimte in het Stadshart. Er is veel
deelgebieden van het Stadshart een nieuw aantrekkelijk
tot de gewenste transitie van het stadshart en invulling
ruimte, maar die is in de huidige vorm niet altijd geschikt
profiel te geven (zie uitwerking gebiedsprofielen in
van de leegstand. Dat is niet alleen afhankelijk van
vanwege huurprijzen, maatvoering of uitstraling. Initiatieven
de Gebiedsagenda). Vanuit deze visie en ambitie is
acquisitie, maar ook van de andere acties uit dit
die in andere steden bijdragen aan creatieve pioniers en
transformatie naar wonen op een aantal plaatsen
Actieplan. Zoals het vergroenen en veraangenamen van
nieuw ondernemerschap zijn:
nadrukkelijk niet gewenst, maar zou dat op andere
het Stadshart, de Placemaking, de grote gebieds- en
•
plaatsen wel denkbaar kunnen zijn.
gebouwontwikkelprojecten.
tijdelijke pop-up winkels om nieuwe initiatieven te testen
•
•
een verzamelconcept (Swan Market) waarin
Transformatie naar wonen in de plint is niet gewenst:
ondernemers samen onder een dak hun producten
•
kunnen verkopen
De Wissel, Neringpassage, Stadhuisplein, Kroonpassage,
starterswinkels om nieuwe ondernemers een
Muntstraat, Zilverparkkade.
proefperiode aan te bieden om daarna door te stromen naar reguliere ruimtes • •
aan het publieksgerichte circuit: Promesse, Agorahof,
•
De Neringweg: de aangewezen plek voor 'dark kitchen en stores.
coaching om nieuwe ondernemers te begeleiden bij het starten van hun onderneming
Transformatie naar wonen zou, onder bepaalde
broedplaatsen en makershuizen om kunstenaars,
voorwaarden (zie ook 2. stedelijke woonmilieus) wel
23
2. stedelijke woonmilieus Lelystad transformeert naar een volwassen stad, wil jonge en oude inwoners behouden en nieuwe huishoudens aantrekken voor het Stadshart. Zowel de jongere als de vergrijzende bevolking zoekt comfortabele woningen, dichtbij voorzieningen die goed bereikbaar zijn. Het Stadshart heeft potentie om dé woonlocatie van Lelystad te worden voor huishoudens met een stedelijke levensstijl, zoals jongeren, studenten, young professionals, empty nesters en stedelijke gezinnen. Door buurten te maken aan de hand van de verschillende gebiedsprofielen met bijbehorende doelgroepen brengen we ook meer diversiteit in het Stadshart als woonlocatie. We doen dit door extra woningen toe te voegen of bestaand vastgoed te transformeren voor de juiste doelgroep op de juiste plek. Nieuwe woningbouw wordt ingezet om plekken en (achterkant-)structuren te
verbeteren, de buitenruimte te verbeteren en transformaties mogelijk te maken, met als doel het opleveren van karakteristieke centrumbuurten met kwaliteit en gemeenschapszin. Aangename woonbuurten •
grote diversiteit in gebruik en gebruikers
•
juiste doelgroep op de juiste plek
•
met identiteit, die in doelgroep, sfeer en gebruik aansluiten bij de gebiedsprofielen
•
gezicht naar buiten en impuls naar binnen
•
versterken stedenbouwkundige structuur
•
betaalbaarheid, eigenaarschap, trots en gemeenschapszin
Nieuw en bestaand •
optoppen, transformeren en nieuwbouw met een kwaliteitsimpuls voor de bestaande bouw, de straat en de binnenhoven
•
transformeren (retail) vastgoed waar mogelijk en gewenst. Aan de hand van spelregels en op aangewezen plekken.
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek 24
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan woonmilieus Schaalsprong
Wisselwerking met gebiedsprofielen
Lelystad wil groeien van circa 84.000 naar meer dan
Een prettig en aantrekkelijk centrummilieu ontstaat door
100.000 inwoners tot 2040. Met het Rijk is afgesproken
aangename woonbuurten met een eigen identiteit en mix
om 10.200 woningen te realiseren, waarvan ruim 3.500
in rust, ruis en reuring. Het Stadshart als woonlocatie
in en rondom het Stadshart. Dit biedt kansen om
is op dit moment een verzameling van wooncomplexen
nieuwe hoogstedelijke woonmilieus toe te voegen aan
die onvoldoende interacteren met de openbare ruimte
de Lelystadse woningmarkt, die voorzien in een (nieuwe)
en de voorzieningen en geen buurtjes vormen. We gaan
behoefte en nu nog in beperkte mate aanwezig zijn.
diversificeren in woonbuurten in het Stadshart, als onderdeel van gebiedsprofielen die vanuit doelgroepen,
Meer diversiteit en draagkracht
sfeer en gebruik onderscheiden zijn met bijpassend
Het toevoegen van hoogstedelijke woonmilieus leidt ook tot
voorzieningen- en woonprogramma. In de gebiedsagenda
nieuwe en draagkrachtige inwoners in het Stadshart. Een
is dit verder uitgewerkt.
aantrekkelijk centrumstedelijk woonmilieu is divers, in type woning en bewoner. In vergelijking met centrumgebieden
Lelystadse sfeer en kwaliteit
van andere steden is het woningaanbod op dit moment
De nieuwe woonbuurten herstellen en versterken de
onvoldoende divers in woningtype en prijsklasse van zowel
stedenbouwkundige stucturen en bestaande woonmilieus.
koop als huur. De bewonerssamenstelling is daardoor ook
Door nieuw en oud te verbinden en een sterke interactie
onvoldoende divers in leeftijd, gezinssituatie, inkomen en
tussen wonen en buitenruimte te stimuleren. De
veerkracht. Anders dan andere centrumgebieden scoort het
kernwaarden groen, water en ruimte maken van het
Stadshart laag op deze indicatoren, ook ten opzichte van
Lelystadse centrummilieu een onderscheidend stedelijk
andere wijken in Lelystad.
woonmilieu. Deze kernwaarden zijn duidelijk zichbaar in de sfeer, uitstraling en de woontypologieën en -concepten per deelgebied.
25
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan woonmilieus Samen buurten maken
Richting geven aan projecten
De gebiedsprofielen sturen, inspireren en dagen
Met dit Actieplan leiden we een nieuwe fase in van
ontwikkelende partijen uit om met nieuwe ideeën en
gebiedsgericht en integraal samenwerken. In en rondom
plannen te komen voor woonconcepten waarin interactie
het Stadshart wordt gewerkt aan (woningbouw)projecten
tussen doelgroepen en gemeenschapszin centraal staan
nu en in de toekomst. Met deze projecten vindt vanuit
(bijvoorbeeld Little C in Rotterdam, zie inzet). Er is extra
de overkoepelende visie voor het Stadshart afstemming
aandacht voor betaalbaarheid en particuliere (bewoners)
plaats om daar waar het mogelijk is te verrijken en
initiatieven, zodat een woning in het Stadshart voor
richting te geven. Dat gaat niet alleen over de ambities
iedereen toegankelijk is en de gewenste diversiteit
ten aanzien van wonen en woonmilieus, maar ook over de
ontstaat.
wisselwerking met het publieksgerichte programma, de inrichting van de openbare ruimte, bereikbaarheid, e.d.
Transformatie: op de juiste plek In het Stadshart wordt geïnvesteerd in bestaand en nieuw
Kansen voor verdichting in beeld brengen
vastgoed. De afgelopen jaren hebben vastgoedpartijen
Naast de projecten die op stapel staan zijn er in het
leegstaande winkelpanden op verdieping en in plinten
Stadshart ook voor de langere termijn nog kansen voor
getransformeerd naar woonruimte. Met dit Actieplan
verdichting die verder in beeld gebracht kunnen worden.
geven we richting aan waar dit wel en waar niet gewenst
Verdichting en transformatie bieden kansen om ook een
is (zie pagina 17) en welke voorwaarden we daaraan
impuls te geven aan bestaande bebouwing, inclusief
willen verbinden. Investeren in bestaand vastgoed door
plinten.
transformatie, optoppen en inbreiden heeft als doel om een kwaliteitsimpuls te geven aan bestaande bouw, de straat en binnenhoven.
26
LITTLE C: GEMOEDELIJK EN HOOGSTEDELIJK De wijk Little C, in het voormalige niemandsland tussen de Coolhaven en het immense Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam, is een radicale breuk met de steeds hoger schietende woontorens van de Rotterdamse binnenstad. De 318 woningen (109 koop en 209 middenhuur), de 10.000 vierkante meter kantoor- en werkruimte, de horeca en het ‘familiehuis’ van Erasmus MC zijn ondergebracht in vier dicht bij elkaar staande grote blokken met een maximale hoogte van 62 meter en in elf lagere urban villa’s. Tezamen geven die Little C een bebouwingsdichtheid die met een ‘floor space index’ (FSI) van vier iets hoger is dan die van de Zuidas en bijna twee keer zo veel als die van de 19de-eeuwse Pijp in Amsterdam. Hoe verbluffend dicht de bebouwing in Little C ook is, de zes dwarsstraatjes en drie pleintjes met bomen en vele andere planten, waaronder klimop langs de gevels, geven de wijk opmerkelijk veel ‘lucht’. Ook op de collectieve daktuinen op drie urban villa’s bieden de bewoners van Little C licht, lucht, ruimte én groen. Little C is in alle richtingen verbonden met de omgeving en geen enclave waar alleen degenen die er werken en wonen iets te zoeken hebben.
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
3. levendige en natuurinclusieve openbare ruimte De transitie van het Stadshart wordt aangejaagd door rigoreuze vergroening en verblauwing, passend bij de groene en blauwe kernkwaliteiten van Lelystad, met haar toonaangevende nationale parken van nieuwe natuur. Dit is niet alleen noodzakelijk om klimaat- adaptiever en natuurinclusiever te zijn; het draagt ook in hoge mate bij aan gezondheid en welzijn, aantrekkelijk verblijven, ontmoeten, en ondernemen. Groen en blauw combineren we met sport, spel en kunst.
Rigoreus vergroenen en verblauwen
Pleinen als schakels voor stedelijk leven
•
groen en blauw via het Stadshart verbinden met groen-
•
levendige pleinen met een actief programma
blauwe netwerken
•
steppingstones die de bezoeker geleiden en verleiden
•
het stenige karakter verzachten
•
de biodiversiteit vergroten
Aantrekkelijke groene (en blauwe) entrees naar de stad
•
klimaatadaptieve maatregelen
•
zichtbare en aantrekkelijke entrees
•
groene en blauwe (aanloop)straten het stadshart in
Versterken identiteit Stadshart en gebiedsprofielen •
met groen en blauw bijdragen aan nieuwe identiteit (ruimtelijk en storytelling)
•
samenhang en diversiteit: met inrichting openbare ruimte identiteit gebiedsprofielen versterken
27
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan openbare ruimte Lelystad is een groene stad met veel (nieuwe) natuur
in hand met het creëren van een divers en grootstedelijk
en heeft stevige ambities en een sterke basis om dit
centrummilieu dat nieuwe doelgroepen aantrekt om te
als kernkwaliteit verder te ontwikkelen. De bestaande
wonen en te recreëren en nieuw ondernemerschap laat
groenstructuren met onder andere Nationaal Park Nieuw
floreren.
Land (incl. Marker Wadden en Oostvaarderplassen), Natuurpark, Zuigerplasbos, de stadsbossen en parken
Rigoreus vergroenen en verblauwen
zijn iconisch en maken deel uit van de identiteit. Lelystad
We ontwikkelen een ontwerpleidraad voor de openbare
hecht waarde aan de wisselwerking tussen mens, stad en
ruimte en gebouwen in het Stadshart, waarin we de kansen
natuur. Natuur is altijd dichtbij.
voor klimaatadaptatie en biodiversiteit combineren met de economische en woonopgaven van het Stadshart.
Het Stadshart is binnen Lelystad een van de minst
We brengen daarbij in beeld hoe we groen en blauw
groene plekken. We willen de missende schakel in
het Stadshart in kunnen trekken en verbinden met de
(ecologische) groen- en waterstructuren herstellen en zo
groenblauwe netwerken uit de omgeving. We brengen
een onlosmakelijk onderdeel worden binnen het stevige
daarbij in kaart hoe we:
groenblauwe raamwerk van de stad. Enerzijds draagt dit
•
de biodiversiteit in het stadshart kunnen vergroten
bij aan biodiversiteit en klimaatadaptiviteit. Anderzijds
•
water kunnen opvangen en afvoeren met waar
is een Stadshart met veel groen en blauw ook een veel
mogelijk oplossingen die bijdragen aan verblijfs- en
aantrekkelijker en gezonder gebied om te verblijven, te
attractiewaarde
winkelen en wonen.
•
straatprofielen (winkelstraten, aanloopstraten) kunnen verzachten met horizontaal en verticaal groen (bomen,
Inzetten op groen en blauw is een van de belangrijkste drijvers van de transitie van het Stadshart. Het gaat hand
gevelgroen, bakken) •
parkeren in garages en op maaiveld kunnen vergroenen
rigoreus vergroenen
water de stad in
28
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan openbare ruimte •
groen en wateropvang op daken realiseren
Pleinen als schakels voor stedelijk leven
•
de inrichting van pleinen kunnen versterken, passend bij
Pleinen fungeren als knooppunten waar mensen
de functie en het profiel van verschillende pleinen en bij
samenkomen. Door pleinen te zien als dynamische,
de identiteit van de Lelystadse natuur (zie onder).
multifunctionele ruimtes die sociale interactie, culturele expressie en economische activiteiten mogelijk maken,
Versterken identiteit Stadshart en gebiedsprofielen
dragen ze bij aan de trekkracht van het Stadshart. Ook
Lelystad heeft een sterke reputatie en identiteit
hier geldt dat juist diversiteit in functie, doelgroep,
opgebouwd als stad in de nieuwe natuur, gelegen temidden
activiteit en sfeer bijdragen aan het dynamische stedelijke
van nationale parken. Deze eigen natuuridentiteit verdient
centrummilieu.
een vertaling naar het Stadshart, zodat hij ook hier bijdraagt aan de positionering en een nieuwe reputatie voor Het Stadshart kent een aantal 'hoofdpleinen': het het Stadshart. Hoe kunnen we dat vormgeven? Door:
Stationsplein en Dukaatplein als entree van de stad,
•
in de ontwerpen voor de openbare ruimte unieke
het Agorahof als het centrum van cultuur en uitgaan,
'nieuwe natuur' elementen op te nemen
het Zilverpark als 'urban en outdoor' stadspark en
via diversiteit in inrichting van de openbare ruimte de
het Stadhuisplein als groen pioniersplein. In de
verschillende gebiedsprofielen versterken
ontwerpleidraad, worden de spelregels en elementen
de vergroening en verblauwing samen met zoveel
voor inrichting uitgewerkt met ruimte voor groen, water,
mogelijk betrokkenen vorm te geven en 'samen bouwen
terrassen, evenementen, sport, spel en kunst. Vervolgens
aan het Stadshart van de Nieuwe Natuur'
wordt de leidraad in gebiedsgerichte gefaseerde projecten
storytelling te bedrijven: in placemaking, marketing en
integraal uitgewerkt en toegepast.
• •
•
communicatie de groene ontwikkeling van het Stadshart uitdragen.
29
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan openbare ruimte Stepping stones om te geleiden en verleiden Als onderdeel van het publieksgerichte circuit, versterken en creëren we stepping stones: kleine pleintjes die de bezoeker van de ene naar de andere plek geleiden en verleiden. Als plekken voor rust, oriëntatie, overgang en verrassing. De invulling verschilt per plek, afhankelijk van het gebiedsprofiel en het omliggende programma.
stepping stone
Voor de inrichting wordt gebruik gemaakt van diverse en terugkerende elementen, in lijn met de overkoepelende leidraad. Daarbij zorgen spannende en creatieve elementen voor een eigen Lelystadse identiteit (dat zou speels en urban kunnen zijn, met bijvoorbeeld een vloerschildering). Aantrekkelijke groene (en blauwe) entrees naar de stad Dankzij de gebiedsontwikkelingen verandert het introverte karakter en krijgt het Stadshart steeds meer gezicht naar buiten. Met deze nieuwe ontwikkelingen is ook het zwaartepunt van het Stadshart aan het verschuiven. Aanloopstraten zoals de Stadhuisstraat en Neringweg hebben niet meer de vanzelfsprekende levendigheid van het retailprogramma, maar zijn nog wel een belangrijke entree voor het Stadshart waar de openbare ruimte een groene (en blauwe)upgrade verdient.
RUSTPUNTEN aantrekkelijk verblijfspleintje dat uitnodigt tot vertraging
SCHARNIERPUNT verbindt deelgebieden, van ene gebied naar andere
ORIENTATIEPUNT trekt het oog, laat je van ene naar andere punt bewegen
PROGRAMMA / ELEMENTEN - groen en water - zitten (openbaar of commercieel) - spel
30
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan openbare ruimte Actieve plinten
'Groene distributiestraat'
Waar wonen in het Stadshart in de plinten is toegestaan
De Dukaatpassage verdient daarbij bijzondere aandacht
is het belangrijk om de openbare ruimte zo in te richten,
als een belangrijke doorsteek, die geen onderdeel is
dat bewoners op privacy kunnen rekenen én dat de
van het publiekgerichte circuit. Deze straat heeft een
publieke ruimte uitnodigend is om gebruik van te maken,
belangrijke functie voor de ontsluiting voor bewoners
in de juiste balans tussen bewoners en bezoekers aan
(auto) en de bevoorrading van winkels. Op termijn willen
het Stadshart. Oplossingen zoals een Delftse stoep en
we de auto graag verder uit het Stadshart terugdringen
collectieve inrichtingselementen dragen hier aan bij. Ook
om de verblijfskwaliteit te vergroten. Voor de korte
in de winkelstraten dragen actieve plinten, mits kwalitatief
termijn is het wenselijk deze straat in te richten als een
ingevuld, bij aan levendigheid, verblijfskwaliteit en sfeer.
groene distributiestraat.
Dit vraagt om principes voor straatprofielen en duidelijke spelregels om te voorkomen dat bezoekers struikelen over
Laaghangend fruit
een hoeveelheid aan reclameborden of plastic meubelair.
Voortkomend uit de leidraad voor de openbare ruimte willen we al op korte termijn overgaan tot realisatie.
Aanloopstraten
De openbare ruimte is het domein waar de gemeente
Het Stadshart kent een aantal aanloopstraten die niet als
direct invloed op heeft én actief kan samenwerken met
gastvrije of aantrekkelijke entree worden ervaren door een
eigenaren, ondernemers en bewoners aan resultaten die
combinate van blinde muren, weinig licht, weinig toezicht
voor alle doelgroepen zichtbaar zijn.
en een onduidelijke bestemming. Ook deze straten en plekken kunnen door een goed samenspel van horizontaal en verticaal groen, licht en kunst (murals) een upgrade krijgen.
31
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek 32
4. verbonden Stadshart Een kloppend hart van de stad is goed bereikbaar. Het Stadshart van Lelystad onderscheidt zich met goede autobereikbaarheid en ruime parkeergelegenheid rondom het Stadshart.
Passend bij de groene ambitie van Lelystad, worden gezonde en duurzame vervoersvormen gestimuleerd. Auto • •
voldoende capaciteit waarborgen
•
verkennen mogelijkheden om de drempel van betaald parkeren voor bezoekers te verlagen
•
vergroenen en verbeteren uitstraling garages
Fiets en voet •
fietsparkeren uitbreiden op aankomstpunten en op ongewenste plekken tegengaan.
fiets om het stadshart geleiden en beter aantakken op fiets- en wandelnetwerken.
•
versterken oriëntatie en informatievoorzieningen (wayfinding) vanaf parkeerlocaties het Stadshart in
•
versterken wayfinding in het Stadshart door alle deelgebieden.
behoud parkeerlocaties als bronpunten rond het Stadshart
Met een groeiende groep Stadshartbewoners en de ambitie van toenemende aantrekkingskracht voor Lelystedelingen is het belangrijk de bereikbaarheid op peil te houden en het stadshart logisch en aantrekkelijk te verbinden met fiets- en voetgangersnetwerken.
•
Openbaar vervoer •
de uitstekende bereikbaarheid per openbaar vervoer wordt met het nieuwe Stationsplein een groene beleving
•
verbinding met andere attracties zoals Batavia Stad en nationaal park Nieuw Land versterken, met het Stadshart als begin en eindpunt van een dagje Lelystad.
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan bereikbaarheid Uitstekende bereikbaarheid
via het Stadshart.
Het Stadshart is uitstekend bereikbaar per openbaar vervoer, per auto, te fiets en voet. Uit het
Parkeercapaciteit op peil houden en beleving verbeteren
Koopstromenonderzoek (2021) komt ook naar voren dat de
Voor bezoekers aan het Stadshart is het belangrijk om de
bereikbaarheid van het Stadshart de best gewaardeerde
parkeercapaciteit voor het Stadshart op peil te houden.
factor is. Twee onderwerpen vragen desondanks extra
In de huidige situatie staat de capaciteit van enkele
aandacht. Het betaalde autoparkeren is voor bezoekers
parkeergarages soms onder druk, maar is er in totaal
en ondernemers een onderwerp van discussie. Daarnaast
(ruim) voldoende capaciteit. Met de woningbouwplannen
wordt er veel overlast ervaren van fietsparkeren en fietsers
die in het Stadshart (gaan) plaatsvinden en beoogde groei
(en in mindere mate ook) van auto's door het Stadshart.
van bezoekers, is het van belang om continu te blijven monitoren. De garages zijn belangrijke bronpunten voor een
Kwaliteitsimpuls door nieuw Stationsplein
bezoek aan het Stadshart en de ligging op de vier hoeken
Komend met de trein, sta je direct in het hart van de stad.
van een kwadrant is daarin goed. De beleving van deze
Het Stationsplein en omgeving wordt herontwikkeld en
bronpunten als entree / start kan op sommige punten
krijgt daarmee een kwalitatieve impuls. Het plein wordt
beter, door de kwaliteit van garage (Agoradek) en de route
groen, gastvrij en uitnodigend. De fietsenstallingen worden
naar het Stadshart te verbeteren.
uitgebreid, aantrekkelijker en veiliger. Betere bereikbaarheid door minder doorgaand verkeer Om het Stadshart ook uitstekend bereikbaar en aangenaam te houden bij een toename in bewoners en bezoekers wordt ingezet op het verminderen van doorgaand verkeer
33
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan bereikbaarheid Bewonersparkeren In het hart van het Stadshart hebben bewoners hun weg
deelmobiliteit. Maatregelen die passen bij hoogstedelijk
naar parkeerterreinen in hun wooncomplexen te vinden.
wonen in een uitstekend per OV bereikbaar Stadshart.
Dit betekent dat auto's dwars door winkelstraten moeten steken en daar botsen met langzaam verkeer. Ook dragen
Parkeertarieven
deze parkeerfaciliteiten in de complexen niet bij aan de
In het Stadshart van Lelystad moeten bezoekers betalen
verblijfskwaliteit voor bezoekers én bewoners. Het mogelijk
voor parkeren. De tarieven zijn niet hoog, maar toch
maken van bestemmingsverkeer leidt ook tot misbruik
wordt dit als een drempel ervaren, vergeleken met andere
in de vorm van auto's die ongewenst door het Stadshart
winkelgebieden in Lelystad (en daarbuiten) waar het gratis
rijden of 'cruisen'. We onderzoeken de mogelijkheden om
parkeren is. We onderzoeken de mogelijkheden die ingezet
dit bestemmingverkeer op korte termijn nog meer in goede
kunnen worden om (tijdelijk) deze drempel te verlagen. Uit
banen te leiden (in andere steden worden hiervoor pollers
onderzoek (Goudappel, 2024) blijkt dat betaald parkeren
ingezet).
een verwaarloosbaar effect heeft op de keuze voor een centrumbezoek. Die keuze hangt vooral samen met het
Voor de langere termijn is het wenselijk om het hart van het Stadshart verder vrij te maken van gemotoriseerd vervoer, om de verblijfskwaliteit verder te versterken. Voor bewonersparkeren zoeken we naar mogelijkheden om dit naar de randen van het Stadshart te verplaatsen. Voor nieuwe complexen zetten we in op het stapsgewijs verlagen van de parkeernorm en het stimuleren dan wel faciliteren van oplossingen voor duurzame mobiliteit, zoals
aanbod, de sfeer en andere bezoekmotieven.
34
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan bereikbaarheid Overlast fietsen terugdringen
Elektrische bezorgfietsen uit Stadshart weren
De fietser parkeert de fiets graag zo dicht mogelijk bij de
Ook zorgen de bezorghoreca en -winkels, de zogenaamde
plek waar hij of zij moet zijn. Dit leidt tot overlast van
dark kitchens en dark stores, voor overlast en gevaarlijke
geparkeerde fietsen op ongewenste plekken. De nieuwe
situaties van koeriers op elektrische fietsen die door het
fietsenstallingen op het Stationsplein moet gaan leiden
Stadshart steken (en voor de deur geparkeerd staan). We
tot vermindering van fietsen op het Dukaatplein. In de
zetten in op het zoveel mogelijk verplaatsen van deze
gebiedsontwikkelingen en in de leidraad voor de openbare
functies naar de randen van het Stadshart, waarmee ze
ruimte onderzoeken we de mogelijkheden om dit voor het
aantakken op de fietsroutes rondom.
gehele Stadshart te verbeteren. Fietser om het Stadshart geleiden Bij het ontwerp van het Stadshart werden verkeersstromen gescheiden. De fietser werd met verhoogde fietspaden door het Stadshart geleid. Toen deze fietsbruggen grotendeels afgebroken zijn, was ook de fietsroute doorbroken. De fietsstructuur is (nog) niet logisch om het Stadshart geleid met als gevolg dat deze dwars door het Stadshart fietst. De gemeente werkt aan het totstandbrengen van nieuwe verbindingen. Daarbij is het wel zaak om het Stadshart hier op een aantrekkelijke manier op aan te haken, zodat een bezoek aantrekkelijk wordt gemaakt als onderdeel van de fietsroute van A naar B.
35
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek 36
5. placemaking: podium voor nieuw initiatief Het Stadshart wil een geliefde en bruisende plek zijn waar de Lelystedeling van houdt. Een plek waar continu verassende dingen gebeuren en waar nieuwe ideeën en initiatieven het levenslicht zien. Het Stadshart is daarmee hét visitekaartje van de stad. Een plek waar je geweest moet zijn en steeds terug wilt keren. Het creëeren van nieuwe mogelijkheden en nieuwe energie gebeurt niet aan de tekentafel. Dat doen we samen met verenigingen, culturele organisaties, creatieve makers, ondernemers, bedrijven, scholen en bewoners.
Het Stadshart gaat op ontdekkingstocht om zichzelf als het ware opnieuw uit te vinden. We zetten placemaking als een krachtig en creatief instrument in om samen vorm te geven aan de stad. Via een diversiteit aan activiteiten waarmee we verschillende doelgroepen betrekken. In de vorm van evenementen en activiteiten in de openbare ruimte, maar ook door nieuw commercieel, cultureel of maatschappelijk programma uit te proberen. Zo stimuleren en faciliteren we ondernemerschap en creativiteit en bouwen we een nieuw verhaal. In leegstaande ruimtes, in straten, op pleinen en daken.
Stadshart als podium •
voor nieuwe en verrassende activiteiten
•
met Stadspartners
•
binnen en buiten
•
tijdelijk en duurzaam
Talent en ondernemerschap aanjagen •
nieuwe ondernemers en creatieve makers
•
testen, doorontwikkelen, verduurzamen
•
participatie in de samenleving (via Stadshart)
Lelystadse trots •
samen vooruit
•
visitekaartje voor de stad
•
verhalen maken en uitdragen
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan placemaking Waarom placemaking?
Vanuit een overkoepelende strategie en met een verhaal
Het Stadshart heeft snel een flinke impuls nodig die
We zien placemaking niet als een aaneenschakeling van
beweging brengt. Die mensen trekt en blijft trekken. Dat
evenementen en activiteiten, maar als een middel om het
leidt tot vertrouwen en interesse van nieuwe ondernemers,
Stadshart met een nieuw, eigen, Lelystads verhaal opnieuw
van ontwikkelende partijen, etcetera.
op de kaart te zetten. Vanuit een overkoepelende identiteit
Projecten zoals de inrichting van de openbare ruimte
en strategie, die we samen met ondernemers, culturele en
en vastgoedprojecten hebben een lange doorlooptijd en
maatschappelijke organisaties vorm geven. Die identiteit
leveren op korte termijn nog niet veel op. Daarom willen
en strategie is uitnodigend voor programmamakers en
we een andersoortige impuls creeëren. Een van nieuwe en
initiatiefnemers om op aan te haken, omdat het een
opvallende experimenten.
krachtig overkoepelend verhaal is, dat ook afzonderlijke initiatieven sterker maakt.
Het Stadshart als podium Het Stadshart biedt een podium aan mensen, makers en
Placemaking heeft tot doel om de interesse voor en
ideeën. We creëren nieuwe laagdrempelige plekken voor
betrokkenheid bij het Stadshart aan te wakkeren. Met
pioniers, creatieven en gangmakers. Plekken waar jong en
activiteiten die een must see en must do zijn, van het
oud, met alle mogelijke achtergronden en interesses een
Stadshart een populaire bestemming maken en de
relatie met het Stadshart aangaan. Via bijvoorbeeld pop-up
Lelystedeling weer naar het Stadshart trekt. Opvallende
initiatieven en broedplaatsen, starterswinkels en nieuwe
activiteiten die ook buiten Lelystad niet onopgemerkt
verzamelconcepten, kunst en cultuur in de buitenruimte,
blijven en zo de reputatie positief ombuigen. Dat creert
evenementen en markten.
ook nieuw perspectief waar ondernemers, organisaties en vastgoedeigenaren van meeprofiteren.
37
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan placemaking Ambitieus en met regie
de potentie om als een van de podia van dit festival te
Placemaking ontstaat niet vanzelf. Het vraagt regie
fungeren. Maar een plek heeft dit het hardste nodig en
en aanjagen, faciliteren en stimuleren. Lelystad heeft
dat is het Stadhuisplein. Dit hoofdpodium hebben we als
vergeleken met andere steden niet een groot professioneel
eerste 'te programmeren'. Met een must see en must do
makersklimaat en nog nauwelijks ervaring met
in de openbare ruimte, maar ook met 'pleinpartners' in de
placemaking. Er is capaciteit en expertise nodig om dat
gebouwen in de plinten rondom, die een wisselwerking met
binnen die overkoepelende strategie, op toonaangevende
het plein aangaan en zorgen voor nieuw leven en nieuwe
wijze met kunstenaars en mét partijen in de stad vorm te
activiteiten.
gaan geven. Bijdragen aan bredere maatschappelijke doelen Start with a bang!
Met onze aanpak dragen we bij aan maatschappelijke
Onze ambitie moeten we in één klap laten zien. Als de
doelen, zoals talentontwikkeling, klimaatadaptatie,
lancering van een nieuwe periode en een nieuwe belofte.
ondernemerschap en participatie. Hiermee sluiten we ook
Die 'bang' moeten we zelf organiseren, samen met een
aan bij de grotere doelen van de stad en het Stadshart
aantal frontrunners, die meedoen, de ambitie mee uit
en gebruiken we initiatieven om het gesprek hierover te
kunnen dragen.
voeren: bijvoorbeeld over vergroening en klimaatadaptatie, over ondernemerschap en arbeidsparticipatie, over
Placemaking: de podiumlocaties
culturele achtergronden en gebruiken, en zo veel meer.
Je zou de placemaking in het Stadshart kunnen zien als
Leeuwarden is een mooi voorbeeld van hoe het grote
een festival met verschillende podia, voor verschillende
culturele en kunstzinnige gebaren zoals het wandelende
soorten acts. De verschillende pleinen, plekken,
bos BOSK, heeft verbonden met de gemeenschap
deelgebieden hebben allemaal binnen hun eigen profiel
('mienskip') en met de thema's van de stad.
38
HET EFFECT VAN HET FEESTAARDVARKEN Het Feestaardvarken, een gigantisch kunstwerk van kunstenaar Florentijn Hofman, was een bijzonder geschenk aan de stad Arnhem ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van het Burgers' Zoo. Dit beeld, een groot liggend aardvarken van 30 meter lang en 9 meter hoog (het grootste kunstwerk van Nederland), was geplaatst in het Bartokpark in Arnhem en diende als een speelse en uitnodigende ontmoetingsplek voor zowel bewoners als bezoekers. Er werd volop op geklimd en geklauterd, niet alleen door kinderen. Het kunstwerk symboliseerde de verbinding tussen de stad en de dierentuin. Door het in het centrum te plaatsen creëerde het een brug tussen cultuur en natuur. Het speelse en toegankelijke karakter benadrukte de toegankelijkheid van kunst in de openbare ruimte. Het kunstwerk werd een herkenbaar symbool voor Arnhem en droeg bij aan de identiteit van de stad.
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek 39
gebiedsagenda
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek
actieplan gebiedsagenda
Gebiedsprofielen Onderscheidende deelgebieden met elk een eigen
focus, het is altijd zaak om een goede mix van functies
profiel, goed met elkaar verbonden, geven het Stadshart
te realiseren die leidt tot levendige en aangename
karakter en afwisseling. Gebiedsprofielen helpen om bij
verblijfsplekken. Via aantrekkelijke inrichting van pleinen
elkaar passend aanbod te clusteren, zodat dit elkaar
en steppingstones en met positionering van het juiste
kan versterken, in een omgeving en sfeer die aansluit bij
programma op de juiste plek. Bij de ruimtelijke uitwerking
dit aanbod, doelgroepen en gebruik. Met deze profielen
van sfeer en uitstraling is het zaak om zowel aandacht te
creëren we een wensbeeld per deelgebied, wat helpt
hebben voor het specifieke karakter van het deelgebied,
om hier samen met stakeholders stapsgewijs invulling
maar ook aan te sluiten bij een overkoepelende en
aan te geven. Dat vraagt om gezamenlijke inspanningen,
herkenbare Lelystadse identiteit.
instrumenten en tijd. Het gaat om een overkoepelend accent en is nadrukkelijk niet de bedoeling om
In de navolgende gebiedsagenda geven we telkens per
ondernemers die niet naadloos binnen een profiel passen
deelgebied:
'te diskwalificeren'.
•
een kenschets: de kenmerken en sfeer van het
Het voorzieningenaanbod en woonmilieu matchen met
gebied, het gewenste voorzieningenprogramma en het
elkaar, zodat dit elkaar versterkt en hand in hand kan
woonmilieu
ontwikkelen. Zo creëren we trekkracht om de juiste
•
de ambities voor het deelgebied verbeeld
doelgroepen, zowel bewoners als bezoekers, naar de
•
de gewenste te nemen acties (die natuurlijk mede
verschillende deelgebieden te verleiden. In alle deelgebieden hebben we aandacht voor vertragen en verblijven. Ook al heeft een deelgebied een bepaalde
afhankelijk zijn van de samenwerking met stakeholders). cultureel uitgaanskwartier AGORAHOF
boodschappen convenience WAAGPASSAGE, NERINGPASSAGE NOORD
stop & go STATIONSPLEIN, DUKAATPLEIN
winkelen KROONPASSAGE, PROMESSE, WISSEL
dwaal- en pioniersgebied STADHUISPLEIN, NERINGPASSAGE ZUID
diensten, service, recreatie ZILVERPARKKADE, MUNTSTRAAT
40
2024 06 14 | GLE001 | Actieplan Stadshart Lelystad INBO & re:publiek 41
Woonbuurt Wonen in een bruisende en gemixte buurt. DOELGROEP: bewoners die kiezen voor reuring, waaronder jongeren, (jonge) gezinnen, makers en ondernemers, vitale empty nesters. WOONPROGRAMMA: een varieteit in appartementen, atelierwoningen en stadswoningen zorgt voor een toekomstbestendige mix van doelgroepen. Ruimte voor CPO, nieuwe woonconcepten zoals 'friends-woningen' en eigen invulling
Theaterkwartier Kenschets: cultureel uitgaanskwartier BRUISEND | CULTUREEL | GASTVRIJ
Programma Theater, poppodium, leisure, hotel, restaurants DOEL: uitgaan, recreëren, vermaak DOELGROEP: Lelystedeling breed, jongeren PIEK: (na)middag en avond, doorlopend in de nacht.
Het culturele uitgaanskwartier met een diversiteit aan culturele en leisurevoorzieningen, horeca voor dag, avond en nacht, met het Agorahof als het centrale plein waar iedereen samenkomt. De plek voor vertier en vermaak. Het Theaterkwartier kent een verzameling van kleine en grote openbare ontmoetingsplekken. Sprekende architectuur, levendige voorkanten met