CConstaterende datLelystad
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlagen bij de toelichting_Bijlage 3 MER deel B

Commissie Ruimte Ontwikkeling en Bereikbaarheid 3 november 2026, gemeente LelystadBij agendapunt: 26.532 Vaststelling bestemmingsplan Waterfront Stedelijke Kust (VERVOLG van bespreking 16 juni 2026) - 21:45135.882 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 16

22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 78 8.6 Ecologische oppervlaktewaterkwaliteit 8.6.1 Beoordelingsmethodiek De ecologische waterkwaliteit of ‘ecologische toestand’ wordt met een in de Europese Kaderrichtlijn Water voorgeschreven methodiek vastgesteld. Van belang is de aanwezigheid van karakteristieke algen, waterplanten, macrofaunasoorten en vissen (samen bepalen deze de biologische toestand). Deze biologische toestand wordt mede bepaald door fysisch-chemische parameters zoals temperatuur en zuurstofgehalte, maar ook door de concentraties van stoffen als fosfaat en stikstof (nutriënten). De effecten van het Waterfront Stedelijke Kust Lelystad zijn beoordeeld ten opzichte van de referentiesituatie (in de referentiesituatie wordt het Waterfront niet ontwikkeld). In de tabel is aangegeven welke beoordeling een bepaald effect krijgt, uiteenlopend van positief tot negatief ten opzichte van de referentiesituatie. De ecologische waterkwaliteit is bepaald aan de hand van de biologische kwaliteitselementen, biologie ondersteunende parameters (fysische chemie) en specifiek verontreinigende stoffen. Wanneer als gevolg van de ingreep de toestandsbeoordeling van een of meerdere van deze aspecten verandert leidt dit tot een verandering van de ecologische waterkwaliteit. Tabel 8-10: Maatlat voor de effectbeoordeling ‘ecologische oppervlaktewaterkwaliteit’ Beoordeling Oordeel t.o.v.

de referentiesituatie Toelichting + + Sterk positief effect Aanzienlijke verbetering van de ecologische oppervlaktewaterkwaliteit + Positief effect Geringe verbetering van de ecologische oppervlaktewaterkwaliteit 0 Geen effect Geen effect - Negatief effect Geringe verslechtering van de ecologische oppervlaktewaterkwaliteit - - Sterk negatief effect Aanzienlijke verslechtering van de ecologische oppervlaktewaterkwaliteit 8.6.2 Referentiesituatie Huidige situatie Onderscheid is gemaakt tussen het Markermeer en het stedelijk water van Lelystad. Voor de huid ige situatie van de ecologische oppervlaktekwaliteit van het Markermeer is gebruik gemaakt van de Factsheet KRW14. Voor de beschrijving van de huidige situatie van het stedelijk watersysteem van Lelystad is Bijlage 3 van het Waterprogramma van de Provincie Flevoland (2020) gebruikt.

14 Factsheet KRW - Behorende bij Stroomgebiedbeheerplannen 2022-2027 v6, 2023-02-23, Waterlichaam Markermeer 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 79 Markermeer Tabel 8-11: Totaaloordeel van de ecologische toestand voor KRW-oppervlaktewaterlichaam Markermeer (groen is goed, geel is matig, oranje is ontoereikend en rood is slecht) Tabel 8-12: Oordeel per onderdeel van de ecologische waterkwaliteit voor KRW-oppervlaktewaterlichaam Markermeer (groen is goed, geel is matig, oranje is ontoereikend en rood is slecht; voor specifiek verontreinigende stoffen: blauw is goed, rood is slecht))

22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 80 De ecologische waterkwaliteit van het Markermeer is matig. Van de 37 specifiek verontreinigende stoffen overschrijden alleen de stoffen ammonium en seleen de norm. Deze stoffen komen in veel van Nederlandse oppervlaktewateren in te hoge concentraties voor. Belangrijkere knelpunten voor het Markermeer zijn de geringe productiviteit en het gebrek aan natuurlijke land-waterovergangen. Daardoor zijn er te weinig waterplanten, onvoldoende geschikt habitat voor macrofauna en hebben vissen te weinig voedsel en te weinig paaiplaatsen. De waterkwaliteit in het plangebied wordt mogelijk beïnvloed door de effluentlozing van de Waterzuivering Lelystad-Haven. Dit effluent wordt geloosd op de Lage Dwarsvaart en wordt via Gemaal Wortman geloosd op het Markermeer. Door de dam die de Jachthaven Lelystad-Haven beschermt wordt een belangrijk deel van het uitgeslagen water richting het plangebied geleid. Omdat er daarna snelle verspreiding maar de rest van het Markermeer plaatsvindt is er naar verwachting hooguit sprake van een geringe invloed van het effluent op de waterkwaliteit in het plangebied. Stedelijk watersysteem Lelystad Omdat de stedelijke wateren in het algemeen niet zijn aangewezen als KRW-oppervlaktewaterlichamen zijn hier in eerste instantie geen doelen voor opgesteld.

Omdat ook voor stedelijk water een goede ecologische waterkwaliteit van belang is zijn zogenaamde ‘Doelen Overige Wateren’ opgesteld (Provincie Flevoland, 2021). Drie doelniveaus zijn beschreven: Natuurlijk, Levendig en Basis. Voor watergangen in Lelystad geldt als doel ‘Levendig’, voor vijvers is het doel 'Basis’ aangegeven. In de watergangen en vijvers van Lelystad zijn maatregelen nodig om de gestelde doelen te halen. Het primaire knelpunt voor de watergangen ligt in het voedselrijke inlaatwater van het stedelijke watersysteem. Inlaatwater uit het KRW-hoofdwatersysteem komt in de Zuigerplas. Deze plas is sterk geëutrofieerd en het water is van slechtere waterkwaliteit dan het stedelijk water. Aanvoer van dit water leidt tot flab- en kroosontwikkeling. Het water in de vijvers bevat ook te veel voedingsstoffen. De vijvers staan daarnaast onder invloed van een te hoge, onnatuurlijke visstand. Verder belemmert de harde beschoeiing de ontwikkeling van een gevarieerde oevervegetatie (Provincie Flevoland, 2021). Autonome ontwikkeling Markermeer Als gevolg van KRW-maatregelen die zijn opgenomen in het Stroomgebiedbeheerplan moet in 2027 een ‘goede ecologische toestand’ zijn bereikt. In de factsheet voor het Markermeer is aangegeven dat het halen van dat doel in 2027 ‘vrijwel zeker’ of ‘redelijk zeker ’is.

Toch is de verwachting dat het nog wat langer zal duren voordat de ‘goede ecologische toestand’ voor het Markermeer zal worden bereikt. Verondersteld mag worden dat getroffen maatregelen, zoals de aanleg van meer geleidelijke land- waterovergangen, in het referentiejaar 2040 wel hebben geleid tot verbetering van de ecologische toestand van het Markermeer. Daarom is de situatie na autonome ontwikkeling naar verwachting iets beter dan de huidige situatie. Stedelijk watersysteem Lelystad Maatregelen worden getroffen om de waterkwaliteit van de Zuigerplas te verbeteren. Daardoor verbetert de kwaliteit van het aanvoerwater. Waar nodig zal aanvullend worden gebaggerd. Om de bovenstaande redenen neemt de ecologische waterkwaliteit in het stedelijk watersysteem in zowel watergangen als vijvers toe en is de referentiesituatie beter dan de huidige situatie. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 81 8.6.3 Effectbeschrijving en effectbeoordeling Effecten realisatie Voorlopig VKA Markermeer Het aanleggen van een zandwinput in het Markermeer leidt tot verstoring van biologische kwaliteitselementen (met name vissen) als gevolg van de aanwezigheid van een baggerschip en het transport van het materiaal naar het plangebied. Daarnaast leidt de zandwinning tot extra vertroebeling van het water.

Door de landaanwinning neemt het oppervlak van het water achter de dam af en kan de invloed van effluentlozing toenemen. Dat kan ook voor de kwaliteit van zwemwater negatief uitpakken. De effecten op de ecologische waterkwaliteit van het Markermeer, onder meer in het plangebied, worden ingeschat als licht negatief (-). Stedelijk watersysteem Lelystad Door het wegbaggeren van de Holocene deklaag van de Markermeerbodem infiltreert oppervlaktewater in het watervoerende pakket. Daarmee komt het hogere Markermeerpeil (NAP - 0,2 m tot NAP - 0,4 m) direct in contact met de veel lagere stijghoogte (van het grondwater) onder de deklaag in het watervoerende pakket. Hierdoor worden stijghoogten in de omgeving van zandwinput verhoogd. Dit leidt in de polders mogelijk tot een toename van brakke kwel (opwaartse grondwaterstroming). Bij de landaanwinning worden geen watergangen aangelegd en zal dus alle neerslag in de grond worden geborgen. De grondwaterspiegel die zich instelt ter plekke van de landaanwinning is naar verwachting lager dan het Markermeerpeil (huidige waterpeil ter plekke van de landaanwinning). Hierdoor zal de stijghoogte in het watervoerend pakket onder de deklaag naar verwachting iets afnemen. Het grondwater kan naar de polderzijde stromen en daar in de kwelsloot ten noordwesten van de Houtribweg terechtkomen.

Dat kwelwater bestaat in de eindsituatie voor een deel uit (zoet) gefilterd hemelwater en is van goede kwaliteit. Mogelijk zal er ook kwalitatief goed kwelwater langs de rand van het opgebrachte aan het maaiveld komen. Het grondwater op de meeste plaatsen in Flevoland is brak. Dat betekent dat er verhoogde concentraties chloride in het grondwater zitten. Veel planten en dieren in het oppervlaktewater zijn niet goed bestand tegen brakke omstandigheden. Toename van brakke kwel (als gevolg van de zandwinning) kan daarom leiden tot een lichte verslechtering van de waterkwaliteit in het stedelijk systeem. Anderzijds leidt de landaanwinning tot een lichte verbetering van de waterkwaliteit. Het uiteindelijk resulterend effect is beoordeeld als neutraal (0). Alternatief zonder landaanwinning Naar verwachting heeft geen van de activiteiten in het alternatief zonder landaanwinning negatieve effecten op de ecologische waterkwaliteit. Het effect op de ecologische oppervlaktewaterkwaliteit is zowel voor Markermeer als het stedelijk watersysteem van Lelystad ingeschat als neutraal (0). Varianten Variant zonder strand Saerdam De effecten van de variant zonder strand zijn gelijk als het voorlopig VKA. Het effect is beoordeeld als licht negatief (-). Variant grondverbetering Voor de dijk wordt een deel van de Holocene deklaag afgegraven en vervangen door een zandcunet.

Daarmee is de verwachting dat via het zandcunet een hydrologische verbinding tussen buitendijks en binnendijks ontstaat. Dat leidt lokaal tot een toename van de binnendijkse brakke kwel. Voor het hele plangebied zijn de effecten op de grondwaterkwaliteit niet wezenlijk anders dan voor het voorlopig VKA . De effecten zijn net als voor het voorlopig VKA ingeschat als licht negatief (-). 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 82 Variant zand uit vaarweg Als het zand afkomstig is van de vaarweg is er al eerder sprake geweest van verwijdering van de Holocene laag, maar kan de bodem daarna door aanslibbing weer zijn ‘afgedicht’. Door nu deze afdichting te verwijderen ontstaat opnieuw contact met het watervoerend pakket. De binnendijkse brakke kwel kan hierdoor toenemen. Daarom is er net als bij de aanleg van een zandwinput in het voorlopig VKA sprake van een licht negatief effect (-). Variant zand van de markt In deze variant is het zand afkomstig van elders. Dat betekent dat er in het plangebied geen effecten op de ecologische waterkwaliteit zijn te verwachten. Het effect is ingeschat als neutraal (0). Effectbeoordeling realisatie De tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling.

Tabel 8-13: Effectbeoordeling realisatie Criterium Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Ecologische oppervlaktewaterkwaliteit - - - - 0 0 Mitigerende en/of compenserende maatregelen realisatie Mitigerende maatregelen De effecten als gevolg van vertroebeling en verstoring door werkzaamheden kunnen in beperkte mate worden gemitigeerd door zorgvuldig te werken en zo vertroebeling en verstoring tot een minimum te beperken. Voor de toename van brakke kwel als gevolg van aanleg van een zandwinput of verdieping van de vaargeul zijn geen mitigerende maatregelen voorhanden. Compenserende maatregelen Omdat er hoogstens sprake is van een ‘licht negatief effect’ als gevolg van brakke kwel in het stedelijk watersysteem en de omvang van het effect op voorhand niet is in te schatten is het raadzaam om te monitoren of dit effect daadwerkelijk zal optreden. Als dit het geval is kan het effect worden gecompenseerd door elders in het stedelijk watersysteem maatregelen te nemen ter verbetering van de ecologische kwaliteit. Het resultaat daarvan zal zijn dat er per saldo geen negatief effect is op de ecologische waterkwaliteit.

Tabel 8-14: Beoordeling realisatie met mitigerende en/of compenserende maatregelen Criterium Effectbeoordeling met mitigerende en/of compenserende maatregelen Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Ecologische oppervlaktewaterkwaliteit 0 0 0 0 0 0 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 83 Effecten eindsituatie Voorlopig VKA In eindsituatie vinden er in beginsel geen activiteiten meer plaats met een negatief effect op de ecologische waterkwaliteit. Doordat de bodem van de zandwinput na enige tijd wordt afgedicht als gevolg van sedimentatie zullen de negatieve effecten van brakke kwel verdwijnen. Hetzelfde geldt voor de bodem van de vaargeul. Het is denkbaar dat met het sedimenterend materiaal ook fosfaat uit de waterkolom verdwijnt. Mogelijk heeft dit via de voedselketen negatieve effecten op macrofauna en vis. De omvang van dit mogelijke negatieve effect en of dit effect daadwerkelijk optreedt is op voorhand niet te voorspellen. Tegenover de mogelijke nadelige effecten op de ecologische waterkwaliteit staan positieve effecten als gevolg van de natuurontwikkeling. Met name als het areaal geleidelijke land- waterovergangen toeneemt kan dit vestigingsmogelijkheden bieden aan oever- en waterplanten en paai- en opgroeimogelijkheden voor vissen bevorderen.

Daarom is het effect op de ecologische oppervlaktewaterkwaliteit ingeschat als licht positief (+). Alternatief zonder landaanwinning Net als in de realisatie zijn er in de eindsituatie geen negatieve effecten op de ecologische waterkwaliteit te verwachten. Er vindt geen natuurontwikkeling plaats. Het effect op de ecologische oppervlaktewaterkwaliteit is ingeschat als neutraal (0). Varianten Voor de varianten met een licht negatief effect in de realisatie geldt, net als voor het voorlopig VKA, dat deze effecten in de eindsituatie verdwijnen. Het effect van de varianten zonder natuurontwikkeling (Zand uit de vaargeul en Zand uit de markt) op de ecologische oppervlaktewaterkwaliteit is ingeschat als neutraal (0). De varianten mét natuurontwikkeling (variant zonder strand Saerdam en varian t grondverbetering) zijn, net als het voorlopig VKA met natuurontwikkeling, ingeschat als licht positief (+). Effectbeoordeling eindsituatie De tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling.

Tabel 8-15: Beoordeling eindsituatie Criterium Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Ecologische oppervlaktewaterkwaliteit + + + 0 0 0 Mitigerende en/of compenserende maatregelen eindsituatie Omdat geen van de varianten negatieve effecten heeft op de ecologische waterkwaliteit zijn mitigerende of compenserende maatregelen voor dit aspect niet aan de orde. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 84 8.7 Conclusie waterkwaliteit Tabel 8-16: Samenvatting effectbeoordeling realisatie Criterium Beoordeling Met mitigerende/compenserende maatregelen Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Grondwaterkwaliteit 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Chemische Oppervlaktewaterkwaliteit 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Ecologische Oppervlaktewaterkwaliteit - - - - 0 0 0 0 0 0 0 0 Tabel 8-17: Samenvatting effectbeoordeling eindsituatie Criterium Beoordeling Met mitigerende/compenserende maatregelen Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de

markt Alternatief zonder landaanwinning Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Grondwaterkwaliteit 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Chemische Oppervlaktewaterkwaliteit 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Ecologische Oppervlaktewaterkwaliteit + + + 0 0 0 + + + 0 0 0 Hoewel een aantal ingrepen (met name aanleg van een zandwinput, verdieping van vaarweg en aanleg van een zandcunet onder dijk) wel invloed hebben op de grondwaterhuishouding wordt de grondwaterkwaliteit niet negatief beïnvloed. Geen van de activiteiten heeft een negatief effect op de chemische oppervlaktewaterkwaliteit. Mogelijk zijn er wel licht negatieve aanlegeffecten op de ecologische waterkwaliteit van het Markermeer als gevolg van vertroebeling en verstoring in de realisatie maar positieve effecten als gevolg van het vrijkomen van fosfaten bij de winning zijn evenzeer mogelijk. Toename van brakke kwel kan licht negatieve effecten hebben op de ecologische waterkwaliteit in het stedelijk watersysteem. In de eindsituatie zijn er naar verwachting geen negatieve effecten meer op de ecologische oppervlaktewaterkwaliteit. De natuurontwikkeling in het Markermeer kan een licht positief effect hebben op oever- en waterplanten en vissen en daarmee op de ecologische waterkwaliteit.

22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 85 8.8 Leemten in kennis en/of informatie Er zijn voor zover bekend geen leemten in kennis die de effectbeoordeling voor het aspect ‘waterkwaliteit’ belemmeren. 8.9 Aanzet voor monitoring Het is belangrijk om te monitoren of effecten optreden en in welke mate dat gebeurt. Voor de volgende onderdelen wordt monitoring aanbevolen: • Mate van vertroebeling bij de zandwinning (in verband met vergunningverlening). • Mate van optreden van extra brakke kwel in stedelijk watersysteem Lelystad. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 86 9 Waterkwantiteit 9.1 Inleiding De effectbeoordeling van het thema waterkwantiteit is gebaseerd op de volgende criteria: • Waterbergend vermogen Markermeer; • Functioneren binnendijks watersysteem; • Grondwaterhuishouding. 9.2 Beleid, wet- en regelgeving In de tabel staan de kaders vanuit relevante wet- en regelgeving die van belang zijn voor de effectbeschrijving en -beoordeling van het thema. Tabel 9-1: Wetgeving, beleid en richtlijnen Wet of beleidsstuk Toelichting Waterschap Zuiderzeeland: Waterbeheerprogramma, 2022-2027 Keur 2017 met de beleidsregel ‘Compensatie toename verharding en versnelde afvoer’, 2013 Waterkader voor ruimtelijke plannen in Flevoland, 2013 Klimaatverandering vraagt om aanpassingen die ervoor zorgen dat het watersysteem ook in de toekomst goed blijft functioneren.

Over het algemeen is er in ons beheergebied meer dan voldoende water beschikbaar. Toch zijn er situaties waarin minder water beschikbaar is dan gewenst, of water van minder goede kwaliteit. Bij extreme droogte kan het systeem niet altijd voldoen aan de watervraag van alle gebruikers. In sommige gevallen ligt hier een taak voor het waterschap. In andere gevallen moeten we hiermee leren omgaan. Daarom is het belangrijk om op systeemniveau te kijken naar bijvoorbeeld nieuwe ontwikkelingen en grote nieuwe watervragen. Het project waterbeschikbaarheid is gericht op duidelijkheid over de toekomstige waterbeschikbaarheid van grond- en oppervlaktewater en wat op het gebied van waterbeschikbaarheid mag worden verwacht van het waterschap, en wat van anderen. Hierbij is zowel de hoeveelheid beschikbaar water van belang als de kwaliteit ervan (denk aan verzilting). Er is aandacht voor verschillende gebruiksfuncties, zoals natuur, landbouw en stedelijk gebied. In de besluitvorming wordt gekeken naar mogelijke oplossingsrichtingen. Verharding leidt tot een versnelde afvoer van water naar het watersysteem. Dit leidt tot snellere en grotere peilstijgingen en soms tot wateroverlast. Om dit te voorkomen, hanteert het waterschap de beleidsregel dat initiatiefnemers van bouw- en inrichtingsprojecten de nadelige gevolgen van verharding moeten compenseren.

De bergingsnorm uit de huidige beleidsregel (2013) stelt dat de netto toename aan verharding gecompenseerd moet worden door de aanleg van waterberging. De mate van compensatie is gerelateerd aan het maximaal toelaatbaar peil dat per peilgebied is vastgesteld. Afhankelijk hiervan moet 4 tot 6% van de netto toename aan verharding als open water worden aangelegd. In 2023 wordt het beleid ‘compensatie verharding’ geactualiseerd, zodat het aansluit bij de gevolgen van klimaatverandering en ruimte biedt voor nieuwe technische mogelijkheden. Peilbesluit IJsselmeergebied, 14 juni 2018 Het nieuwe peilbesluit komt voort uit de opgaven uit het Deltaprogramma en het Nationaal Waterplan. Het doel van het peilbesluit is in de toekomst te beschermen 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 87 Wet of beleidsstuk Toelichting tegen hoogwater en tegelijkertijd te zorgen voor voldoende zoetwater. De essentie van het peilbesluit is: Het vaste streefpeil van het IJsselmeer en het Markermeer-IJmeer en de Zuidelijke Randmeren wordt vervangen door een bandbreedte waarbinnen het waterpeil mag fluctueren, zodat het peilbeheer kan inspelen op de meteorologische omstandigheden en de behoefte aan zoetwater. De eerste stap is als volgt uitgewerkt: in het vroege voorjaar vindt een peilopzet plaats naar NAP – 0,1 m.

Daardoor ontstaat een te benutten zoetwater voorraad van 400 miljoen m³ water (waterschijf tussen NAP -0,1 m en NAP – 0,3 m). De peilopzet in het vroege voorjaar wordt uitgesteld bij dreigende hoogwatersituaties of ernstige regionale wateroverlast. Na de voorjaarspeilopzet kan het peil vervolgens in de loop van het voorjaar en de zomer geleidelijk uitzakken, waarmee ook bij droogte – wanneer de watervraag het wateraanbod overtreft – voldoende zoetwater geleverd kan worden. In de herfst komt het peil weer rond het niveau van het gemiddeld winterpeil (NAP – 0,25 m). De peilopzet in het vroege voorjaar en het uitzakken van het zomerpeil zijn ook gunstig voor de natuur. Figuur 9-1: Beoogde en huidige zomer- en winter(meer)peil in Markermeer Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro), artikel 2.12. IJsselmeergebied (uitbreidingsruimte), 01-10- 2012 Via dit artikel wordt de mogelijkheid voor nieuwe bebouwing en landaanwinning in het IJsselmeergebied beperkt. De gemeente Lelystad heeft een vrijstelling voor 150 hectare ten behoeve van woondoeleinden, daaraan gerelateerde activiteiten en een overslaghaven. Kamerbrief ‘Water en Bodem sturend bij Ruimtelijke Ordening’, 25 november 2022 In deze brief staan structurerende keuzes hoe bij de ruimtelijke ordening rekening te houden met bodem en water.

Voor het IJsselmeergebied stelt het kabinet dat klimaatverandering maakt dat in de toekomst een grotere zoetwaterbuffer en meer bergingscapaciteit nodig is. Hiervoor is op lange termijn mogelijk ook een hoger peil noodzakelijk. Om het waterbergend vermogen niet substantieel te verkleinen, is het aantal hectares dat per gemeente mag worden benut voor nieuwe bebouwing en landaanwinning buitendijks reeds gemaximeerd. Dit is vastgelegd in het Barro. Het Rijk zal de komende jaren in overleg met de regio het beleid rond buitendijkse ontwikkelingen in het IJsselmeergebied actualiseren en daar de

22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 88 Wet of beleidsstuk Toelichting huidige regelgeving op aanscherpen. In de Kamerbrief zijn de volgende structurerende keuzes opgenomen die voor Waterfront belangrijk zijn: 1. We houden rekening met grotere peilfluctuaties en de optie van peilaanpassingen van het IJsselmeer en het Markermeer. Het betreft de optie om de huidige zoetwaterbuffer van 20 cm naar 50 cm te vergroten. Daarnaast geldt de optie om het winterpeil met 30 cm te laten meestijgen om de waterafvoer naar de Waddenzee veilig te stellen. 2. We staan geen nieuwe landaanwinningen (eilanden) toe in het IJsselmeergebied, behalve voor overstroombare natuur en om te voldoen aan de Natura 2000-doelen en KRW. Partijen houden hier vanaf heden rekening mee en het Barro wordt hierop in 2026 aangescherpt. Bestaande vergevorderde afspraken over uitbreidingsprojecten worden gerespecteerd. De voorwaarden voor buitendijks bouwen op het bestaande land worden aangescherpt. 3. We actualiseren de huidige reserveringszones rond primaire waterkeringen. Daarmee reserveren we ruimte voor toekomstige dijkversterkingen en maken ze zo blijvend mogelijk. Gemeentelijk rioleringsprogramma 2022- 2031 Eén van de leidende principes ten aanzien van riolering in Lelystad is dat vuilwater en schoonwater zoveel als mogelijk gescheiden worden ingezameld.

Zo blijft schoon water schoon en is water-op-straat bij hevige regen minder vervuild. Wat betreft het omgaan met hemelwater heeft oppervlakkige afstroming de voorkeur. De afstroming vindt plaats naar laagteberging, waar het geen schade oplevert. Vanuit deze voorziening infiltreert overtollig water naar het grondwater, of wordt (vertraagd) afgevoerd naar het oppervlaktewatersysteem. 9.3 Onderzoeksaanpak en uitgangspunten De analyse is op kwalitatieve wijze uitgevoerd. Daarbij is onder andere gebruik gemaakt van de effectbeoordeling uit het MER Marker Wadden [MER ‘eerste fase marker wadden’ 12- 12-2014]. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 89 9.4 Waterbergend vermogen Markermeer 9.4.1 Beoordelingsmethodiek In de tabel is aangegeven welke beoordeling een bepaald effect krijgt, uiteenlopend van positief tot negatief ten opzichte van de referentiesituatie. Tabel 9-2: Maatlat voor de effectbeoordeling ‘waterbergend vermogen Markermeer’ Beoordeling Oordeel t.o.v. de referentiesituatie Toelichting + + Sterk positief effect Voornemen zorgt voor significante toename waterbergende vermogen + Positief effect Voornemen zorgt voor beperkte toename waterbergend vermogen 0 Geen effect Geen effect.

Voornemen leidt niet tot verandering waterbergend vermogen (-1% - +1%) - Negatief effect Voornemen leidt tot beperkte afname waterbergend vermogen - - Sterk negatief effect Voornemen leidt tot significante afname waterbergend vermogen Het Markermeer heeft als onderdeel van het IJsselmeergebied onder andere een functie zoetwater te bergen. Een landaanwinning heeft effect op dit waterbergend vermogen. Het verschil tussen zomer en winterpeil in het Markermeer bedraagt 20 cm. Het Markermeer heeft met een oppervlakte van ongeveer 700 km2 dus een totaal bergend vermogen van 140 miljoen m3. In het MER Marker Wadden is als criterium toegepast dat bij een toe- of afname van 3,5 miljoen m3 (+/- 2,5%) sprake is van een positief of negatief effect op het totale waterbergend vermogen. In deze effectbeoordeling voor het Waterfront is dezelfde redenatie als die in de effectbeoor deling van het MER Marker Wadden toegepast. 9.4.2 Referentiesituatie Huidige situatie In het peilbesluit voor het IJsselmeergebied is een bandbreedte vastgesteld waarbinnen het waterpeil mag fluctueren, zodat het peilbeheer kan inspelen op de meteorologische omstandigheden en de behoefte aan zoetwater. In het vroege voorjaar vindt een peilopzet plaats naar NAP – 0,1 m die in de loop van het jaar kan uitzakken tot NAP – 0,3 m.

Het Markermeer heeft met een oppervlakte van ongeveer 700 km2 een totaal bergend vermogen van 140 miljoen m3 (uitgaande van een 20 cm variërend waterpeil tussen - NAP – 0,1 m en NAP – 0,3 m). Autonome ontwikkeling Niet van toepassing wat betreft dit criterium. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 90 9.4.3 Effectbeschrijving en effectbeoordeling Effecten realisatie Niet van toepassing. Effecten eindsituatie Voorlopig VKA De planontwikkeling bestaat onder anderen uit: • 30 ha landaanwinning Meerdijkhaven; • 2 ha landaanwinning Bataviakwartier; • 25 ha natuurontwikkeling aan overzijde leidam, omschreven als ‘plasdras/zeer ondiep water’ . De exacte inrichting van dit gebied is nog niet bekend. Uitgangspunt is dat tenminste 50% open water is en hooguit 50% plasdras (tussen zomer en winterpeil in). Dus het effect op het waterbergend vermogen is 25%*25 ha. Totaal zal in de plansituatie circa 38 van de 70.000 ha Markermeer land worden (waarvan 32 hectare landaanwinning en 6 hectare natuur). Dit betekent een afname van 0,05% van het waterbergend vermogen van het Markermeer. Ten opzichte van het gehele IJsselmeergebied (nu circa 200.000 ha groot) is de oppervlakteverkleining als gevolg van 38 ha landaanwinning 0,02%. Dit verlies is qua volume gelijk aan 0,04 mm waterschijf.

Om dat in perspectief te plaatsen: de openwaterverdamping van het IJsselmeergebied kan in de zomer oplopen tot 4 mm/dag. De verdamping is dan een factor 100 meer dan de bergingsafname als gevolg van de landaanwinning. De afname van het waterbergend vermogen is veel minder dan 1% en daarom in lijn met de beoordeling in het MER van Marker Wadden beoordeeld als neutraal (0), geen effect. Doorkijk Kamerbrief Bodem en Water Sturend’ Ten opzichte van 2014 (effectbeoordeling Marker Wadden) is het beleid niet gewijzigd en daarom is voor dit aspect dezelfde maatlat gebruikt als in de effectbeoordeling van het MER Marker Wadden in 2014. Op 25 november 2022 stuurde de minister van Infrastructuur en Milieu de kamerbrief Water en Bodem Sturend. In de brief staan diverse ‘structurerende keuzes’ om als Nederland beter gesteld te staan voor de gevolgen van klimaatverandering. Eén van die keuzes betreft het niet meer toestaan van nieuwe landaanwinningen in het Markermeer-IJmeer, behalve voor overstroombare natuur en om te voldoen aan de Natura 2000-doelen en de Kaderrichtlijn Water. Vooruitlopend op deze beleidswijziging zou het voor de hand liggen om de vermindering van de zoetwatervoorraad als gevolg van Waterfront strenger te beoordelen. De vermindering ten opzichte van de totale watervoorraad is echter zo klein dat een beoordeling neutraal alsnog reëel is.

Ook voor het verschijnen van de Kamerbrief was landaanwinning al niet zondermeer toegestaan, vanwege het Natura 2000-gebied Markermeer-IJmeer en het waterbergend vermogen. Om het waterbergend vermogen niet substantieel te verkleinen, is het aantal hectares dat per gemeente mag worden benut voor nieuwe bebouwing en landaanwinning buitendijks al gemaximeerd. Dit is vastgelegd in het Barro (besluit algemene regels ruimtelijke ordening). Barro Het Barro vormt nog steeds het wettelijke kader en stelt al grenzen aan wat wettelijk is toegestaan. De circa 1.300 ha landaanwinning die in het Barro in totaal is toegestaan vertegenwoordigt 0,65% vermindering waterbergend vermogen. In het Barro is vastgelegd dat binnen de gemeente Lelystad in totaal maximaal 150 ha land mag worden gewonnen. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 91 In de Kamerbrief kondigt de minister aan het Barro in 2026 te willen aanpassen en vraagt partijen om hier nu al naar te handelen. Tegelijkertijd geeft de minister aan dat projecten die in een vergevorderd stadium zijn, door kunnen gaan. Gemeente Lelystad beschouwt het Waterfront als een project in vergevorderd stadium. Ruimte voor maatwerk Daarnaast hanteert de Kamerbrief het principe ‘pas toe of leg uit’. Voor doelen die niet voortkomen uit Europese verplichtingen is ruimte voor maatwerk.

Daarbij geldt dat wanneer wordt afgeweken dit expliciet uitlegbaar en toetsbaar moet zijn en dat de doelen nog steeds wel gehaald worden. Anders gezegd: er moet sprake zijn van een groot en urgent maatschappelijk belang, er moeten geen realistische (binnendijkse) alternatieven zijn en het eventuele effect moet worden gecompenseerd. Voor de gemeente is het Waterfront essentieel voor de doorontwikkeling van Lelystad op ‘next level’. De gemeente meent dat een hoogwaardige invulling van de kernkwaliteit ‘ligging aan het Markermeer’ als woonomgeving, voor recreatie en voor de uitstraling van de stad essentieel is om zoveel draagkrachtige mensen aan te trekken om hier te komen wonen. Zonder landaanwinning biedt het Waterfront hiervoor niet voldoende ruimte. Alternatief zonder landaanwinning In het alternatief zonder landaanwinning is een afname van het waterbergend vermogen van het Markermeer niet aan de orde. De beoordeling is daarom neutraal (0). Varianten De varianten zijn niet van toepassing op dit aspect. Effectbeoordeling eindsituatie De tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling. Tabel 9-3: Beoordeling eindsituatie Criterium Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Waterbergend vermogen 0 0 N.v.t. N.v.t. N.v.t.

0 Mitigerende en/of compenserende maatregelen eindsituatie Mitigerende en compenserende maatregelen zijn niet van toepassing zijn. De Gemeente Lelystad geeft in het Stedenbouwkundig Plan aan dat wanneer compensatie van de vermindering van de zoetwatervoorraad vereist is, het Bovenwater hiervoor kan worden aangewezen Wanneer (vanuit principieel standpunt) het effect gemitigeerd moet worden, dan komt het Bovenwater daarvoor in aanmerking. Dit verwaarloosbare aandeel van de zoetwatervoorraad compenseren we door binnendijks eenzelfde hoeveelheid water op te slaan die bij extreme droogte wordt ingezet om Flevoland van extra water te voorzien. Deze hoeveelheid hoeft dan niet meer uit het Markermeer te komen. Het effect is daardoor letterlijk nul. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 92 Met deze oplossing is geen sprake van afwenteling. In geval van droogte is het IJsselmeergebied en de aangrenzende polders één watersysteem: het tekort in de polders moet worden aangevuld uit het IJsselmeer of Markermeer. Wanneer er minder tekort is in Flevoland door benutting van het Bovenwater, dan is minder aanvulling uit het Markermeer nodig. Een waterschijf van circa 5 cm volstaat aangezien het bovenwater 4x zo groot is als de landaanwinning.

9.5 Functioneren binnendijks watersysteem 9.5.1 Beoordelingsmethodiek De beoordeling richt zich op het effect op het binnendijks watersysteem als gevolg van afstromend hemelwater en niet als gevolg van grondwater. Dit laatste wordt beoordeeld bij het criterium grondwaterhuishouding. Toename aan verharding veroorzaakt over het algemeen een versnelde afvoer van hemelwater naar het oppervlaktewater. Deze versnelde afvoer kan gecompenseerd worden door ruimte voor waterberging te realiseren. Tabel 9-4: Maatlat voor de effectbeoordeling ‘functioneren binnendijks watersysteem’ Beoordeling Oordeel t.o.v. de referentiesituatie Toelichting + + Sterk positief effect Geen of minimaal effect op functioneren binnendijks watersysteem als gevolg van afstromend hemelwater vanuit de nieuwe ontwikkeling. Daarnaast wordt meer dan 1.000 m2 oppervlaktewater toegevoegd aan het binnendijks watersysteem waardoor het watersysteem van de bestaande wijken robuuster wordt. + Positief effect Geen of minimaal effect op functioneren binnendijks watersysteem als gevolg van afstromend hemelwater vanuit de nieuwe ontwikkeling. Daarnaast wordt 100 tot 1.000 m2 oppervlaktewater toegevoegd aan het binnendijks watersysteem waardoor het watersysteem van de bestaande wijken robuuster wordt.

0 Geen effect Geen of minimaal effect op functioneren binnendijks watersysteem als gevolg van afstromend hemelwater vanuit de nieuwe ontwikkeling. - Negatief effect Het binnendijks watersysteem wordt extra belast als gevolg van afstromend hemelwater vanuit de nieuwe ontwikkeling. - - Sterk negatief effect Het binnendijks watersysteem wordt extra belast als gevolg van afstromend hemelwater vanuit de nieuwe ontwikkeling waardoor wateroverlast optreedt. Bataviakwartier Deelgebied Bataviakwartier is in de referentiesituatie al grotendeels verhard. Beoordeeld wordt in hoeverre de versnelde afvoer van hemelwater naar het oppervlaktewatersysteem in de plansituatie toeneemt ten opzichte van de referentiesituatie. Meerdijkhaven In deelgebied Meerdijkhaven wordt door landaanwinning en verplaatsing van de waterkering het gebied wat afwatert op het binnendijks watersysteem groter. De oppervlakte die afwatert op het binnendijks watersysteem neemt toe. Het effect hiervan op het functioneren van het binnendijks watersysteem wordt beoordeeld. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 93 9.5.2 Referentiesituatie Huidige watersysteem Het stedelijke gebied van Lelystad is bijna geheel opgespoten. In het stedelijk gebied zijn watergangen aangelegd om de kwel en de neerslag af te kunnen voeren.

In het stedelijke gebied is drainage aangelegd om de kwel af te vangen en te voorkomen dat er grondwateroverlast optreedt. In het oorspronkelijke ontwerp van het stedelijk gebied van Lelystad komen twee verschillende peilen voor. De peilen in de stad (NAP - 4,90 m en NAP - 5,40 m) liggen hoger dan het peil van de omliggende polder met een voornamelijk agrarische functie, dat is het peilvak van de Lage Vaart (NAP - 6,20 m). Aanvoer van water naar het stedelijke gebied was in het oorspronkelijke ontwerp voorzien vanuit de Zuigerplas, die het hoogste peil heeft. Het Zuigerplasgemaal voert in de zomer polderwater op naar NAP - 3,90 m waarna het via een tweetal brede overlaten naar de Zuigerplas en het hoogste stadspeil van NAP - 4,90 m afstroomt. Vanaf het NAP - 4,90 m peil stroomt het water naar het NAP - 5,40 m peil en vervolgens naar het peil van de lage afdeling van Flevoland NAP - 6,20 m. In Figuur 9-2 zijn de huidige peilen en de ligging van de waterlopen in Lelystad weergegeven. Het binnendijks deel van Plangebied Waterfront Stedelijke Kust Lelystad ligt in het peilgebied met een peil van NAP - 5,40 m. Oppervlaktewater in het plangebied is niet aanwezig behalve enkele kwelsloten langs de Houtribweg die via duikers onder de Houtribweg door afwateren op het stedelijk oppervlaktewater in Lelystad.

Uiteindelijk komt het via de Lage Dwarsvaart bij gemaal Wortman die het water in het Markermeer pompt. Het afstromend hemelwater in Bataviakwartier wordt opgevangen in een hemelwaterrioolstelsel via welke het geloosd wordt in het oppervlaktewater. Het bestaande land binnen plangebied Waterfront ligt voor het grootste deel in peilgebied NAP - 5,40 m. Een klein deel ligt in peilgebied NAP - 6,20 m. Het oppervlaktewater binnen het plangebied beperkt zich tot een watergang langs de westzijde van de Houtribweg. Hemelwater afstromend van de bestaande verharde oppervlakken wordt via een hemelwaterrioolstelsel afgevoerd naar het oppervlaktewater. Figuur 9-2: Watersysteem huidige situatie 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 94 Figuur 9-3: Hoogtekaart (AHN) met van boven naar onder dwarsprofiel 1, 2 en 3.

22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 95 In Figuur 9-3 is het hoogteverloop weergegeven met een dwarsprofiel haaks op de Houtribweg. In het dwarsprofiel zijn de watergangen aan weerszijden van de Houtribweg zichtbaar. Het huidige maaiveld tussen de waterkering en de Houtribweg ligt op circa NAP + 1,0 m. De watergang langs de westzijde van de Houtribweg lijkt iets hoger te liggen dan het waterpeil in het peilgebied van NAP - 5,4 m. Afvalwatersysteem Het afvalwater van Lelystad wordt afgevoerd naar AWZI Lelystad (gelegen vlak bij het plangebied, hoek Visarenddreef/Houtribweg). Deze installatie wordt beheerd door het waterschap Zuiderzeeland. Het effluent van de rioolwaterzuiveringsinstallatie wordt geloosd in de Lage Dwarsvaart. Autonome ontwikkeling Bataviakwartier en Bataviahaven Grote delen van de huidige bestemmingsvlakken in Bataviakwartier en Bataviahaven worden benut, maar niet volledig. Er zijn geen autonome ontwikkelingen bekend voor deze nog niet benutte bestemmingsvlakken. Zonder het vaststellen van het bestemmingsplan Waterfront zou in de toekomst alsnog gebruik kunnen worden gemaakt van nog onbenutte ruimte voor nieuwe ontwikkelingen in dit gebied. De gewenste ontwikkelingen voor het Waterfront geven echter juist aanleiding om een nieuw bestemmingsplan op te stellen.

Daarom wordt aangenomen dat de onbenutte ruimte in het vigerende bestemmingsplan onvoldoende ruimte biedt aan en aansluit bij de gewenste ontwikkelingen en dat deze ruimte autonoom niet ingevuld zou worden als het bestemmingsplan Waterfront niet wordt vastgesteld. Het uitgangspunt voor de referentiesituatie is dus de feitelijke huidige situatie in dit deelgebied; het volledig benutten van (planologische) ruimte wordt niet als onderdeel van de referentiesituatie beschouwd. Hiermee wordt ook de worst case van planeffecten in beeld gebracht. Saerdam, Vliegent Hert, Fortuyn & Oostvaardersdijk Meerdijkhaven Binnen het plangebied worden in de huidige situatie alle delen van de huidige bestemmingsvlakken benut, met uitzondering van Meerdijkhaven. Uitgangspunt is dat er geen autonome ontwikkelingen plaatsvinden voorafgaand de ontwikkeling van het Waterfront, volgens dezelfde redenering als in het Bataviakwartier. Noordersluis De binnen het plangebied gelegen delen van bedrijventerrein Noordersluis zijn nu niet ingevuld. Er zijn geen concrete initiatieven voor deze percelen, maar het is goed mogelijk dat die er in de toekomst wel komen.

Omdat de huidige functie van dit gebied niet in lijn is met de beoogde ontwikkeling i n het Waterfront en de gemeente tot een duidelijke wijziging besluit, wordt het benutten van de huidige (planologische) ruimte in dit geval wél als onderdeel van de referentiesituatie beschouwd. Hiermee wordt de grootst mogelijke verandering als gevolg van het voornemen in beeld gebracht. Samengevat Bovenstaande betekent voor de afstroming van hemelwater naar oppervlaktewater dat grotendeels uitgegaan wordt van het huidige verharde oppervlak behalve in Noordersluis. Voor de nog niet ontwikkelde delen van bedrijventerrein Noordersluis wordt voor de autonome situatie uitgegaan dat deze ontwikkeld zijn. Dat betekent een reëel te verwachten toename aan verhard oppervlak in combinatie met een evenredige toename van waterberging die daarbij vereist is. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 96 9.5.3 Effectbeschrijving en effectbeoordeling Effecten realisatie Uitgangspunt is dat volgens geldende regelgeving de benodigde bergingsvoorzieningen ter compensatie van de toename van de hemelwaterafvoer worden aangelegd voordat het verhard oppervlak wordt uitgebreid. Daarvan uitgaande zijn er geen effecten op het functioneren van het binnendijks watersysteem door de realisatie van Waterfront.

Effecten eindsituatie Voorlopig VKA Hieronder is per deelgebied beschreven hoe het watersysteem in de plansituatie naar verwac hting ingericht zal zijn en welk effect op het binnendijks watersysteem te verwachten is. Bataviakwartier en Bataviahaven Met ontwikkeling Waterfront worden percelen die nu nog onverhard zijn ontwikkeld en verhard. Verharding leidt zonder maatregelen tot een versnelde afvoer naar het binnendijks watersysteem. Dit leidt tot snellere en grotere peilstijgingen en soms tot wateroverlast. Om dit te voorkomen, hanteert het waterschap de beleidsregel dat initiatiefnemers van bouw- en inrichtingsprojecten de nadelige gevolgen van verharding moeten compenseren. Uitgangspunt voor ontwikkeling Waterfront is dat er voldoende ruimte voor waterberging gerealiseerd wordt om daarmee de nadelige gevolgen te compenseren. Saerdam, Vliegent Hert, Fortuyn & Oostvaardersdijk Binnen deze deelgebieden neemt het verhard oppervlak niet toe. Daarmee neemt de eventueel versnelde afvoer van hemelwater op het binnendijks watersysteem dus ook niet toe. Meerdijkhaven Dit deelgebied betreft deels een landaanwinning waarbij de waterkering verlegd wordt. Daarmee wordt het gebied wat afwatert op het binnendijks watersysteem circa 30 hectare groter. De nieuwe o ntwikkeling ligt hoger dan de waterkering en loopt wat af richting de Houtribweg.

Tussen de woonbuurten zijn lagere valleien voorzien. Figuur 9-4: Doorsnede van een woonbuurt

22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 97 Figuur 9-5: Plan Waterfront met valleien tussen de woonbuurten. Wat betreft de werking van het watersysteem van de nieuwe ontwikkeling op de landaanwinning is het volgende aangenomen: • Hemelwater vanuit woongebieden infiltreert in de zandophoging en/of stroomt af naar de valleien. In de valleien kan het water gebufferd worden en langzaam infiltreren in de zandophoging. • De valleien hebben geen afwatering (watergangen) die aangesloten is op het bestaande binnendijkse watersysteem. Al het afstromende hemelwater infiltreert in de bodem. • Onder de zandophoging ontstaat een grondwaterstand die af zal lopen richting het binnendijks watersysteem waar het polderpeil NAP - 5,4 m is. Langs de westzijde van de Houtribweg is een kwelsloot voorzien die grondwater af kan vangen. Daarmee wordt een stijging van de grondwaterstand en daarmee grondwateroverlast ten oosten van de Houtribweg voorkomen. De kwelsloot watert af op het oppervlaktewatersysteem in Lelystad. Met deze inrichting is er geen versnelde afvoer van hemelwater op het binnendijks watersysteem. Enige effect op het binnendijks watersysteem is een toename van het kweldebiet. Dit betreft echter een gelijkmatige waterstroom die waarschijnlijk niet tot knelpunten leidt. De toename van het kweldebiet wordt beoordeeld onder het criterium ‘grondwaterhuishouding’.

Noordersluis Dit deelgebied is in de autonome situatie al geheel ontwikkeld. Daarom neemt binnen dit deelgebied het verhard oppervlak niet toe. Daarmee neemt de eventueel versnelde afvoer van hemelwater op het binnendijks watersysteem dus ook niet toe.

22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 98 Beoordeling samengevat Binnen de deelgebieden Bataviakwartier en Meerdijkhaven en Saerdam neemt het verhard afstromend oppervlak als gevolg van de ontwikkeling toe. De beoogde inrichting is echter zodanig dat er geen toename van de versnelde afvoer van hemelwater op het binnendijks watersysteem op zal treden. Daarom is de beoordeling voor dit criterium neutraal (0). Alternatief zonder landaanwinning In dit alternatief gelden dezelfde uitgangspunten als in het voorlopig VKA voor wat betreft de afwatering van het gebied. De beoordeling is daarom gelijk en ook neutraal (0). Varianten De varianten zijn niet van toepassing voor dit criterium. Effectbeoordeling eindsituatie De tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling. Tabel 9-5: Beoordeling eindsituatie Criterium Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Functioneren binnendijks watersysteem 0 0 n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 Mitigerende en/of compenserende maatregelen eindsituatie Mitigerende maatregelen zijn voor dit criterium niet van toepassing.

22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 99 9.6 Grondwaterhuishouding 9.6.1 Beoordelingsmethodiek Bij Waterfront gaat het enerzijds om zandwinning, anderzijds om een landaanwinning waar hemelwater gaat infiltreren. De vraag is welk effect dit heeft op kwel/grondwater in Lelystad. Tabel 9-6: Maatlat voor de effectbeoordeling ‘grondwaterhuishouding’ Beoordeling Oordeel t.o.v. de referentiesituatie Toelichting + + Sterk positief effect De verandering in stijghoogte, grondwaterstand, kwel leidt tot aanzienlijke verminderde (grondwater)overlast. + Positief effect De verandering in stijghoogte, grondwaterstand, kwel leidt tot verminderde (grondwater)overlast. 0 Geen effect De verandering in stijghoogte, grondwaterstand, kwel leidt niet tot (grondwater)overlast. - Negatief effect De verandering in stijghoogte, grondwaterstand, kwel leidt tot beperkte (grondwater)overlast. - - Sterk negatief effect De verandering in stijghoogte, grondwaterstand, kwel leidt tot aanzienlijke (grondwater)overlast. 9.6.2 Referentiesituatie Watersysteem en freatisch grondwater Zie paragraaf 9.5.2 voor een beschrijving van het huidige watersysteem. In voorliggende paragraaf wordt nader ingegaan op de grondwaterhuishouding. Het ontwikkelingsgebied bestaat in de huidige situatie uit open water van Oostvaardersdiep, de primaire waterkering Oostvaardersdijk en een deel vaste land.

De primaire waterkering Oostvaardersdijk is een waterscheiding tussen het Markermeer met een peil van NAP – 0,2 m tot NAP - 0,4 m en het binnendijks watersysteem met een peil van NAP - 5,4 m en deels NAP - 6,2 m. Binnendijks is de freatische grondwaterstand doorgaans iets hoger dan het waterpeil in het poldersysteem bestaande uit boezems, sloten en drainage. Dit systeem draineert het gebied en het overtollige (grond)water wordt afgevoerd via gemaal Wortman. Geohydrologische bodemopbouw De geohydrologische bodemopbouw is afgeleid aan de hand van REGIS II versie 2.2, zie bijlage 5.1 voor enkele doorsnedes daarvan. Het bovenste deel van de bodem bestaat uit een Holocene deklaag (HLc). Deze is samengesteld uit klei en soms veen en heeft een dikte van circa 5 meter. Hieronder bevindt zich een dik zandpakket. Lokaal kan daarin nog een dunne slechte doorlatende (klei)laag voorkomen. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 100 Stijghoogte in watervoerend pakket en kwel De stijghoogte is de drukhoogte van het grondwater in de zandlaag onder de deklaag. Als de stijghoogte hoger is dan het waterpeil van het oppervlaktewater in de deklaag, dan ontstaat er kwel. Kwel is een opwaartse stroming van water vanuit een diepere bodemlaag. De stijghoogte in het watervoerend pakket blijkt uit peilbuismetingen in de omgeving van het plangebied, zie bijlage 5.2.

In Figuur 9-6 zijn de gemeten stijghoogten op kaart weergegeven. Zie voor de oppervlaktewaterpeilen Figuur 9-2. Doordat de stijghoogte in het watervoerend pakket hoger is dan het waterpeil in het pol dersysteem vindt er kwel plaats. Hoe groter het verschil tussen de stijghoogte en het oppervlaktewaterpeil, hoe groter de potentiële kwel naar de deklaag. Dit verschil en daarmee de potentiële kwel neemt globaal genomen landinwaarts af. In het Markermeer is het waterpeil juist hoger dan de stijghoogte in het watervoerend zandpakket, waardoor daar infiltratie optreedt. Infiltratie is het tegen over gestelde van kwel waarbij water naar een diepere bodemlaag stroomt. Onder het Markermeer wordt het watervoerend pakket van de (grond)waterstand gescheiden door een zeer slecht doorlatende laag. Hierdoor neemt de stijghoogte maar langzaam toe in westelijke richting en reikt de lage stijghoogte tot ver onder het Markermeer. Figuur 9-6: Peilbuizen in omgeving met de mediaanwaarde van de stijghoogte (mNAP) Diepte vaargeul en zandwinningen Het plangebied ligt tegen of deels in de bestaande vaargeul nabij Lelystad (Figuur 9-7). In het verleden is uit de geul zand gewonnen tot een diepte van circa NAP - 30 m. Waar geen zand is gewonnen in het Markermeer ligt de bodemdiepte op circa NAP - 5 m. Daar waar geen diepte van het Markermeer bekend is, is de kleur in Figuur 9-7 grijs.

22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 101 Figuur 9-7: Ingemeten vaargeuldiepte nabij het plangebied (gearceerd): bron https://maps.rijkswaterstaat.nl/ Figuur 9-8 laat de ingemeten diepte van de zandwinningen rondom de Marker Wadden zien en dat van de vaargeulen. Die zandwinningen zijn veelal breder dan de vaargeulen.

22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 102 Figuur 9-8: Ingemeten diepte van de vaargeulen en zandwinningen. Bron https://maps.rijkswaterstaat.nl/. Autonome ontwikkeling Niet van toepassing wat betreft dit criterium. 9.6.3 Effectbeschrijving en effectbeoordeling Bij het beoordelen van de effecten op de grondwaterhuishouding maken we gebruik van de volgende deelgebieden: 1. Zandwinning Markermeer: Het zandwinningsgebied ligt buiten het plangebied. De sliblaag en de deklaag van het zandwinningsgebied wordt verwijderd en naar Nieuwe Natuur gebracht. 2. Nieuwe Natuur: Met het holocene deklaagmateriaal van de zandwinning wordt nieuwe natuur langs de leidam gerealiseerd. 3. Nieuwe woonwijk Meerdijkhaven: Deze 30 hectare grote wijk wordt voor de bestaande kust opgespoten met zand. Het voorlopig VKA gaat uit van geen grondverbetering. De variant met grondverbetering gaat uit van wel ontgraven van een zandcunet ter plaatse van de nieuwe waterkering (zie bijlage 1). Het maaiveld van deze woonwijk ligt op circa NAP + 3 m. 4. Bataviakwartier: Hier wordt 2 hectare landaanwinning uitgevoerd in een smalle strook langs de bestaande kustlijn.

Effecten realisatie Voorlopig VKA Zandwinning in Markermeer Door het wegbaggeren van de Holocene deklaag van de Markermeerbodem infiltreert oppervlaktewater in het watervoerende pakket. Hierdoor worden stijghoogten in de omgeving van zandwinput verhoogd. Dit leidt in de polders mogelijk tot een toename van kwel (opwaartse grondwaterstroming). | In stedelijk gebied en poldergebieden kan een toename van kwel leiden tot een verhoging van de grondwaterstand. Toename van kwel betekent ook dat de poldergemalen meer water zullen moeten uitslaan. Voor de landaanwinning is circa 1.6 tot 2 miljoen m 3 zand nodig. Als de zandwinning stopt is de verwachting dat de bodem in een periode van weken tot maximaal enkele maanden dichtslaat met fijn materiaal door bezinking, maar vooral door de infiltratie van water. Als gevolg daarvan neemt de bodemweerstand toe, neemt de infiltratieflux af, en nemen daardoor de effecten op het grondwatersysteem af. Effecten zijn dus tijdelijk en treden alleen op in de periode waarin zandwinputten in productie zijn en kort daarna. Hoeveel de kweltoename, de verandering van grondwaterstanden en stijghoogten zullen zijn kan ingeschat worden met een ruimtelijke grondwatermodelberekening. Voor de ontwikkeling van de Marker Wadden is het effect met een model ingeschat. Dit is weergegeven in onderstaand kader.

Grondwatermodelberekening Marker Wadden In het geohydrologisch onderzoek van het MER Marker Wadden (december 2014) is een grondwatermodelberekening uitgevoerd. Daarbij is in uitvoeringsscenario 1 uitgegaan van één zandwinput. Daarbij is de oppervlakte van de put 57 ha aan de waterbodem en 50 ha aan de top van het pleistoceen (zand). De bodem van de put ligt op circa NAP - 40 m en het volume zand dat gewonnen kan worden is circa 6 miljoen m3. De zandwinningsput ligt op circa 3,5 kilometer van de Lelystad (dijk). De afgeleide modeleffecten daarvan waren: 1 | Onder de Houtribdijk worden stijghoogten met maximaal circa 20 tot 30 cm verhoogd. Bij de andere dijken is de verhoging minder groot.; 2 | Als gevolg van de verhoging van de stijghoogte neemt de kwel binnendijks in Flevoland toe met maximaal enkele tienden millimeters per dag; 3 | Door kwel neemt de afvoer van oppervlaktewater in Flevopolders toe met 7.000 tot 8.000 m3/dag. Dat is minder dan 1% van de huidige afvoer, en dus niet significant. Ook in Noord-H olland is het effect van kwel op de afvoer niet significant; 4 | Effecten op de grondwaterstand zijn significant als ze groter zijn dan 5 cm. In Flevoland treden er significante effecten op de grondwaterstand op in een gebied met een omvang van ongeveer 8 km bij 1,8 km. Op de meeste plaatsen is zo’n grondwaterstandverhoging geen probleem.

Op ongeveer 7 ha in stedelijk bebouwde gebieden wordt de grondwaterstand ondieper dan 70 cm onder maaiveld of is de grondwaterstand al ondieper en vindt een stijging plaats van 5 – | 10 cm; 5 | In Noord- Holland treden geen verhogingen van grondwaterstanden van meer dan 5 cm op; In Tabel 9-7 is het vergelijk gemaakt tussen de zandwinning voor Waterfront en Marker Wadden. De geplande zandwinningsput ligt op circa 1 kilometer afstand van de Oostvaardersdijk. 22 november 2023 | BJ1923-MI-RP-231027-0840 | 103 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 104 Tabel 9-7: Vergelijking zandwinning Waterfront versus Marker Wadden Waterfront Marker Wadden Zandvolume 1.6 tot 2 miljoen m3 6 miljoen m3 Afstand rand zandwinning tot kust bij Lelystad 1 km tot Oostvaardersdijk 3.5 km tot Houtribdijk Oppervlakte Minimaal 25 ha 54 ha Er wordt circa 2/3 volume minder zand gewonnen in het project Waterfront. Hiermee kan verondersteld worden dat het effect op de stijghoogteverhoging minder groot is. De afstand tot de nabije dijk is circa 2,5 kilometer korter. Daarmee kan verwacht worden dat het effect op de stijghoogteverhoging bij de Oostvaardersdijk (Waterfront) groter is dan bij de Houtribdijk (Marker Wadden). Het oppervlak van zandwinning Waterfront is ongeveer 50% van zandwinning Marker Wadden.

Daarmee is de omtrek waar het effect op de stijghoogteverhoging plaatsvindt kleiner uitgaande van een vergelijkbare vorm (rechthoekig). Het vertaalde netto-effect op de stijghoogte in het project Waterfront (kleinere zandwinning en put op kortere afstand van de dijk) zal naar verwachting vergelijkbaar zijn met dat van het project Marker Wadden. Samenvattend leidt de zandwinning tijdens de realisatie tot verhoogde stijghoogten in het zandpakket. Daarmee neemt de kwel landinwaarts toe. Na de zandwinning zal het effect weer afnemen. Dit is gebaseerd op de verwachting dat de zandwinput weer dicht slibt en daarmee de weerstand tussen het water in het Markermeer en de stijghoogte in het watervoerend pakket zich herstelt. Effecten zijn dus tijdelijk en treden alleen op in de periode waarin de zandwinput in productie is en kort daarna. Nieuwe Natuur Deze nieuwe natuur bestaat uit ondiep water en gedeelten plasdras. Hydrologisch zal de situatie nagenoeg gelijk zijn aan de huidige situatie. De nieuwe natuur heeft nagenoeg geen effect op de wegzijging vanuit het Markermeer en kwel naar landinwaarts. Landaanwinning Nieuwe woonwijk Meerdijkhaven en Bataviakwartier Er wordt geen grondverbetering uitgevoerd wat betekent dat het zand op de bestaande Markermeerbodem wordt gespoten.

Tijdens de realisatie zal er in de landaanwinning een grondwaterstand ontstaan die uiteindelijk gelijk is aan die in de eindsituatie. Het effect hiervan is beoordeeld bij de eindsituatie. De totale score samengevat: De zandwinning leidt tijdens de realisatie tijdelijk tot verhoogde stijghoogten in het zandpakket. Daardoor neemt de kwel ter plekke van het vaste land tijdelijk iets toe, wat een stijging van de grondwaterstand tot gevolg kan hebben. De verwachting is niet dat dit tot (grond)wateroverlast leidt. Vooralsnog wordt dit criterium als licht negatief beoordeeld (-). 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 105 Alternatief zonder landaanwinning De deelgebieden Zandwinning in Markermeer, Nieuwe Natuur eiland en landwinningsgebieden voor Nieuwe woonwijk Meerdijkhaven en Bataviakwartier vervallen. Alleen de gebieden Nieuwe Meerdijkhaven en Bataviakwartier op het bestaande land binnen het plangebied zijn van toepassing. In dit alternatief is er geen verandering buiten de huidige waterkering. Alleen op het bestaande land wordt het landgebruik anders door de planuitvoering. Hierbij is aangenomen dat het oppervlaktewaters treefpeil niet verandert. Uitgangspunt is dat er grondwaterneutraal ontwikkeld wordt en dat er niet extra gedraineerd zal worden.

Conclusie: de verwachting is dat dit alternatief niet leidt tot verandering van kwel en grondwateroverlast in het bestaande landgebied. De beoordeling is neutraal (0). Varianten Variant zonder strand Saerdam De verwachting is dat de effecten op de grondwaterhuishouding vergelijkbaar zijn met die van het voorlopig VKA. De beoordeling is licht negatief (-). Variant grondverbetering De woningbouwuitbreiding is gelijk aan die van het voorlopig VKA, maar de opbouw van de dijk is anders. Voor de dijk wordt een deel van de deklaag afgegraven en vervangen door een zandcunet. Daarmee is de verwachting dat via het zandcunet een hydrologische verbinding tussen buitendijks en binnendijks ontstaat. Dat leidt lokaal tot een toename van de binnendijkse brakke kwel. De omvang van de effecten voor de stijghoogte en de binnendijkse kwel hangen samen met het ontwerp en zijn zonder modelstudie niet in te schatten. Vooralsnog wordt het risico op toename binnendijkse kwel sterk negatief beoordeeld, omdat het permanent is. Dit effect is voor de eindfase gescoord. Naast dit effect zijn de effecten gelijk aan het voorlopig VKA. Variant zand uit vaarweg Als het zand afkomstig is van de vaarweg is er al eerder sprake geweest van verwijdering van de Holocene laag, maar is de bodem daarna door aanslibbing weer ‘afgedicht’.

Door nu deze afdichting te verwijderen ontstaat opnieuw contact met het watervoerend pakket. De binnendijkse kwel kan hierdoor toenemen. Daarom is er net als bij de aanleg van een zandwinput sprake van een licht negatief effect (-). Variant zand van de markt In deze variant is het zand afkomstig van elders. Dat betekent dat er geen effect zal zijn op de stijghoogte, de kwel en de grondwaterstanden. Het effect is daarom ingeschat als neutraal (0). Effectbeoordeling realisatie De tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling. Tabel 9-8: Effectbeoordeling realisatie Criterium Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Grondwaterhuishouding - - - - 0 0 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 106 Mitigerende en/of compenserende maatregelen realisatie Mitigerende maatregelen Verhoogde grondwaterstanden als gevolg van een hogere kweldruk kunnen in stedelijk gebied niet eenvoudig gemitigeerd worden. Dit is niet nodig, omdat een tijdelijke verhoging naar verwachting niet tot grondwateroverlast leidt. Daarnaast is de eventuele toename aan kwelafvoer marginaal ten opzichte van de afvoercapaciteit die nodig is voor de afvoer van neerslag waarop het watersysteem al is ingericht. Aanpassingen aan het watersysteem zijn niet noodzakelijk.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://lelystad.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f83f5751-bc62-460d-acc4-81dac032c0a1?agendaItemId=8b59d18e-5add-4e21-b7e4-d3b44dae7e92