Bijlagen bij de toelichting_Bijlage 3 MER deel B
Tekst van het document
Het onderbreken van de bestaande infrastructurele afwatering (in de gebouwde omgeving) en het (tijdelijk) verwijderen van overkappingen zullen een negatief effect hebben op de klimaatbestendigheid van het Bataviakwartier. Het Bataviakwartier zal gedurende de realisatie minder bestand zijn tegen heftige neerslag en het effect op de werkzaamheden zal een grotere hitte stress ervaring zijn door het gebrek aan schaduw. Saerdam zal geen effecten ondervinden.
22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 293 Meerdijkhaven is volgens het klimaatmodel een braakliggend terrein met zanderig klein bodem dat geen overkappingen heeft, gedeeltelijk kwetsbare fundering heeft voor droogte en bij heftige neerslag, slecht het water kan verwerken. Echter heeft het gebied geen bestaande partijen die last hebben van deze effecten. Gedurende de realisatie zullen deze effecten blijvend effect hebben tot de benodigde aanpassingen en maatregelen zijn geïmplementeerd samen met de geplande nieuwbouw. De werkzaamheden kunnen dus beïnvloed worden in geval van wateroverlast na heftige regen of hittestress gedurende warmte periodes. Samenvattend resulteert het voorlopig VKA voor klimaat in een negatief effect (-). Alternatief zonder landaanwinning Het alternatief is niet onderscheidend van het voorlopig VKA voor dit criterium. Varianten De varianten zijn niet onderscheidend van het VKA. Effectbeoordeling realisatie De tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling. Tabel 15-8: Effectbeoordeling realisatie.
Criterium Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Klimaat - - - - - - Mitigerende en/of compenserende maatregelen realisatie Mitigerende maatregelen De toenemende hittestress in het Bataviakwartier tijdens de realisatie kan worden verminderd door gedurende de werkzaamheden de bouwplaats te overkappen en/of genoeg schaduw te bieden. Mogelijke wateroverlast in het Bataviakwartier of Meerdijkhaven door heftige neerslag kan worden verminderd door een tijdelijk waterafvoersysteem te integreren bij de werkzaamheden. Compenserende maatregelen Als niet wordt gekozen voor een structurele aanpak voor afwatering, kan ook worden gekozen om een afwateringsplan gereed te hebben voor situaties met wateroverlast. Hoewel dit alternatief minder effectief is dan de structurele aanpak, zullen de benodigde aanpassingen en bijkomende kosten ook minder zijn. Tabel 15-9: Beoordeling realisatie met mitigerende en/of compenserende maatregelen.
Criterium Effectbeoordeling met mitigerende en/of compenserende maatregelen Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Klimaat 0 0 0 0 0 0 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 294 Effecten eindsituatie Voorlopig VKA Als onderdeel van het Stedenbouwkundig Plan zal in het Bataviakwartier een gedeelte van de bestaande wegen worden opengebroken voor het plaatsen van bomen en struiken. Aanvullend zal bij de nieuwe gebouwen veel ruimte worden geboden aan natuur. Dit geheel zal veel schaduw en overkapping bieden zodra de bomen volgroeid zijn. Dit zal meerdere jaren duren, maar uiteindelijk lijden tot een situatie waarbij de hittestress van het Bataviakwartier zal dalen ten opzichte van de referentiesituatie. Het is onbekend wat de toevoeging van deze bomen zal betekenen voor de luchtstromen, maar naar verwachting zullen de nauwe straten binnen het Bataviakwartier veelal positief worden beïnvloed en minder hittestress ervaren. Naast de afnemende hittestress, zal de extra ruimte voor natuur ook een positief effect hebben op de waterretentie en afwatering van het Bataviakwartier. Dit zal naar verwachting niet genoeg zijn, dus zal een infrastructurele vorm van afwatering noodzakelijk blijven.
Het Stedenbouwkundig Plan bevat geen gerichte maatregelen voor het verminderen wateroverlast bij hevige neerslag. Saerdam zal geen effecten ondervinden. Meerdijkhaven zal volledig worden ontwikkeld. Deze ontwikkeling zal de waterhuishouding, aanwezige bebouwing, kwetsbaarheid voor droogte en hittestress volledig veranderen. De beoogde ontwikkeling zal veel ruimte bieden voor natuur en water. Mits goed geïmplementeerd zal dit een sterk positief effect hebben op de klimaatbestendigheid van Meerdijkhaven. Als wordt afgeweken en wordt gekozen voor meer verstening kan dit een negatief effect hebben op de hittestress. Alternatief zonder landaanwinning Het alternatief zonder landaanwinning biedt minder ruimte voor natuur en water. Daarom is dit alternatief beoordeeld als licht positief (+). Varianten De uitvoeringsvarianten zijn niet van toepassing voor dit criterium. Effectbeoordeling eindsituatie De tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling. Tabel 15-10: Beoordeling eindsituatie. Criterium Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Klimaat ++ ++ N.v.t. N.v.t. N.v.t. + Mitigerende en/of compenserende maatregelen eindsituatie Mitigerende maatregelen zijn niet van toepassing voor dit aspect.
15.6 | Circulariteit 15.6.1 | Beoordelingsmethodiek De tabel geeft de maatlat voor de beoordeling van de effecten op circulariteit. Tabel 15- | 11: Maatlat voor de effectbeoordeling ‘circulariteit’ Beoordeling | Oordeel t.o.v. de | Toelichting referentiesituatie Het plan heeft een sterk positief effect op de circulariteit van het plangebied. Aan de hand van circulaire ontwerpprincipes wordt + + | Sterk positief effect | materiaalgebruik zoveel mogelijk verminderd en verduurzaamd. Er zijn plannen om de waarde van bouw, sloop & huishoudelijke afvalstromen zover mogelijk binnen het plangebied te behouden Het plan heeft een positief effect op de circulariteit van het plangebied. Aan de hand van circulaire ontwerpprincipes wordt materiaalgebruik + | Positief effect | zoveel mogelijk verminderd en verduurzaamd. Er zijn minimale plannen om de waarde van huishoudelijke afvalstromen zover mogelijk binnen het plangebied te behouden Het plan heeft neutraal effect op de circulariteit van het plangebied. Er 0 | Geen effect | is geen verandering in de hoeveelheid en verwerking van afvalstromen en voor materiaalgebruik zijn geen circulaire ontwerpprincipes toegepast. Het plan heeft negatief effect op de circulariteit van het plangebied. - | Negatief effect | Het plan zorgt voor aanvullende afvalstromen en er is geen verandering is de verwerking van afvalstromen.
Bij materiaalgebruik zijn geen circulaire ontwerpprincipes toegepast. - - | Sterk negatief effect | Niet van toepassing 15.6.2 | Referentiesituatie Huidige situatie In de referentiesituatie bestaat de bebouwing in het Bataviakwartier en Saerdam uit conventionele materialen. Hierbij is geen rekening gehouden met de levenscyclus van gebruikte materialen en zijn geen actieve initiatieven gaande om de waarde te behouden. Afvalstromen worden gescheiden bij afvalstations, maar hierbij wordt geen actie ondernomen om deze waarde lokaal te behouden. De hoeveelheid geproduceerde afval en circulaire waarde van gebruikte bouwmaterialen in het plangebied is onbekend. Autonome ontwikkeling De gemeente Lelystad heeft in het actieplan duurzaamheid 2021- | 2024 als ambitie gesteld om meer te gaan richting een duurzaam afvalsysteem en circulaire economie. Hierbij werd beoogd om maximaal 100 kg restafval per inwoner in 2020 te behalen. Aanvullend was het doel om een duurzaam en lokaal voedselsysteem te realiseren. De gemeente zal stappen gaan ondernemen om restafval te verminderen en richt zich daarmee op preventieve maatregelen.
22 november 2023 | BJ1923-MI-RP-231027-0840 | 295 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 296 15.6.3 Effectbeschrijving en effectbeoordeling Effecten realisatie Voorlopig VKA Gedurende de realisatie zal een grote hoeveelheid materialen worden geïmporteerd voor de bouw van nieuwe activiteiten en woningen. Aanvullend zal ook nog een stuk land en strand worden aangelegd waarvoor grondstoffen nodig zijn. Het stedenbouwkundig plan stelt dat hierbij gebruik wordt gemaakt van bio-based materialen. Deze materialen kunnen aan het eind van de levenscyclus van het object hergebruikt worden. Het gebruik van bio-based materialen maakt duidelijk dat rekening wordt gehouden met circulaire waard creatie. Het meenemen van circulaire ontwerpprincipes zal zover mogelijk het materiaalgebruik bij nieuwe gebouwen verminderen en verduurzamen. In het stedenbouwkundig plan zijn geen verdere details beschreven over de uitwerking over de toepassing van circulaire ontwerpprincipes. Het gebruik van deze principes beoogt: • De preventie van onnodige materialen • Het behoud van waarde door de levensduur te verlengen en hergebruik van materialen • Het creëren van waarde door in de gehele levenscyclus circulair te handelen. Het doel van het gebruik van bio-based materialen is het behoud van de waarde de materialen in de levenscyclus van de gebouwen in het plangebied.
Bij renovaties van de bestaande gebouwen zal weinig materialen beschikbaar worden voor hergebruik, waardoor het merendeel van de materialen voor de nieuwbouw geïmporteerd moet worden naar het plangebied. Het gebruik van de circulaire ontwerpprincipes zal voorkomen dat onnodige materialen worden geïmporteerd en dat de geïmporteerde materialen op lange termijn in het plangebied hergebruikt kan worden. Het importeren van materialen tijdens de realisatie zal een negatief effect hebben, maar is ook de fase waarin proactieve stappen kunnen worden genomen die gedurende de resterende levenscyclus de materiaalwaarde langer kunnen behouden en de kans op hergebruik vergroten. Waterfront zal gedurende de realisatie investeren in de materiaalwaarde van het gebied om op de lange termijn een positief effect te kunnen behalen en behouden. Het is nog onduidelijk hoe de verwerking van afvalstromen binnen het plangebied wordt behandeld. Bij de landaanwinning van Meerdijkhaven zal een grote hoeveelheid zand worden gebruikt. Het gebruik van zand voor aanwinst van land kan als een hoogwaardig gebruik van het materiaal worden beschouwd, omdat het zand een lange levensduur heeft en in alle waarschijnlijkheid de levenscyclus van het plangebied meerdere malen zal overstijgen. Het Holocene materiaal uit de zandwinput wordt gebruikt voor natuurontwikkeling langs de leidam.
Gelijk aan het andere materiaalgebruik zal de landaanwinning een negatief effect hebben op de circulariteit gedurende de realisatie van Waterfront tijdens de realisatie. Alternatief zonder landaanwinning Als de landaanwinning niet plaatsvindt zal deze ook geen materialen nodig hebben. Zowel de vermindering van gebruik bouwmaterialen als de vermindering van zand voor de landaanwinning, verminderen het negatieve effect van de realisatie. Desondanks zal het gehele plan nog steeds een negatief effect hebben gedurende de realisatie. Varianten De varianten zijn niet onderscheidend voor dit aspect. Effectbeoordeling realisatie De tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling. Tabel 15- | 12: Effectbeoordeling realisatie. Effectbeoordeling Criterium | Variant zonder | Variant | Variant | Variant | Alternatief Voorlopig VKA | strand Saerdam | grond- | zand uit | zand van | zonder verbetering | vaarweg | de markt | landaanwinning Circulariteit | - | - | - | - | - | - Mitigerende en/of compenserende maatregelen realisatie Mitigerende maatregelen Het Stedenbouwkundig Plan stelt dat circulaire ontwerpprincipes worden toegepast, maar geeft naast het gebruik van bio- based materialen, | geen verdere invulling. In het stedenbouwkundig plan | wordt vooral gericht op de waardecreatie binnen de nieuwbouw van Waterfront | .
Dit kan worden uitgebreid door meer invulling te geven aan de preventieve maatregelen om materiaalgebruik te verminderen en waarde behoud om de levensduur en circulariteit van materialen te vergroten. Door het proactief voorbereidenvan hoe de waarde van de gebruikte materialen kan worden behouden, | kan al in de realisatie worden vastgesteld hoe de circulariteit kan worden gemaximaliseerd. Aanvullend kunnen alvast initiatieven worden opgezet die de vrijkomende materialen lokaal kunnen hergebruiken om het aandeel materiaal dat lokaal waarde behoudt wordt vergroot. Compenserende maatregelen Het volledig realiseren van het Stedenbouwkundig Plan zal niet mogelijk zijn met lokaal hergebruikte materialen. Het importeren van materialen is niet te voorkomen en daarbij het negatieve effect gedurende de realisatie | . Wel kunnen al stappen worden ondernomen om de waarde van materialen over de gehele levenscyclus te vergroten. Met deze maatregelen is het de verwachting dat de effecten op circulariteit afnemen, maar niet geheel. De effectscores blijven daarom negatief (-).
Tabel 15- | 13: | Beoordeling realisatie met mitigerende en/of compenserende maatregelen Effectbeoordeling met mitigerende en/of compenserende maatregelen Criterium | Variant zonder | Variant | Variant | Variant | Alternatief Voorlopig VKA | strand Saerdam | grond- | zand uit | zand van | zonder verbetering | vaarweg | de markt | landaanwinning Circulariteit | - | - | - | - | - | - 22 november 2023 | BJ1923-MI-RP-231027-0840 | 297 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 298 Effecten eindsituatie Voorlopig VKA Het stedenbouwkundig plan integreert het gebruik van bio-based materialen en circulaire ontwerpprincipes. Het toepassen van deze geeft invulling aan het hoogwaardig gebruik van materialen in Waterfront. Het is niet bekend in welke mate en met welke methodes de circulaire ontwerpprincipes worden toegepast. Als de principes volledig worden toegepast zal Waterfront gedurende eindsituatie langdurig de waarde van materialen kunnen behouden. Bouwwerken zijn geheel ontworpen om bij renovaties, aanpassingen en sloot zoveel mogelijk van de materiaalwaarde te behouden. De levensduur wordt hiermee verlengt en bestaande materialen worden hergebruikt. De uitzondering hierop zullen de bestaande bedrijven en woningen zijn, waarvoor nog geen circulaire ontwerpprincipes zijn toegepast.
Bij de bestaande gebouwen in het Bataviakwartier en Saerdam en bij de nieuwbouw in het Bataviakwartier en Meerdijkhaven zal gedurende de eindsituatie materialen leveren en nodig hebben door renovaties. Het gebruik van recycling van de materiaalstromen zal behalen dat waar mogelijk materiaal kan worden hergebruikt. Het recyclen van materialen binnen het plangebied voor meerdere levenscyclussen zal de circulaire waarde behouden. Het is duidelijk dat circulaire ontwerpprincipes zullen worden geïntegreerd in Waterfront, maar de mate is nog onduidelijk. Het stedenbouwkundig plan zal in ieder geval een positief effect hebben, maar zonder de verdere uitwerken is niet duidelijk hoe sterk dit effect zal zijn. Het is nog onduidelijk hoe de verwerking van afvalstromen binnen het plangebied wordt behandeld. Alternatief zonder landaanwinning Het alternatief is niet onderscheidend voor de eindsituatie voor circulair materiaalgebruik. Varianten De varianten zijn niet van toepassing op dit aspect voor de eindsituatie. Effectbeoordeling eindsituatie De tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling. Tabel 15-14: Beoordeling eindsituatie Criterium Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Circulariteit 0 0 N.v.t. N.v.t. N.v.t.
0 Mitigerende en/of compenserende maatregelen eindsituatie Mitigerende maatregelen zijn niet van toepassing voor dit aspect. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 299 15.7 Conclusies duurzaamheid Conclusie Energie Het Waterfront zal extra energie en warmte vragen. Er zijn ambities om de zonne- energie en warmte lokaal te produceren met verschillende methodes. Deze plannen zijn echter te onduidelijk om vast te stellen in hoeverre de benodigde energie voor het plangebied lokaal kan worden opgewerkt. Waterfront zal een concrete uitwerking nodig hebben van de energievoorziening, inclusief jaarronde voorziening, back-up voorziening bij piekbelasting een positieve energiebalans om een positief effect te kunnen vaststellen. Conclusie Klimaat Het hittestress effect zal gedurende de werkzaamheden van de realisatie veel effect hebben op het plangebied en de bestaande afwatering ontregelen. Bij openbreken van de bestaande structuren en verplaatsen van bomen worden bestaande maatregelen verminderd om verbeteringen te kunnen implementeren. Dit kan met mitigerende maatregelen worden verminderd, om de werkomstandigheden te verbeteren. De werkzaamheden zijn noodzakelijk om de benodigde aanpassingen te implementeren.
Het Bataviakwartier en Meerdijkhaven zullen door de inpassing van meer stedelijke natuur (bomen, groene daken, etc.), minder hittestress ervaren en beter bestand zijn tegen hevige regenval. Dit heeft op de lange termijn een positief effect op de klimaatadaptiviteit van het plangebied. Conclusie Circulariteit Voor de bouw zal een grote hoeveelheid materialen nodig zijn. Hiermee heeft de ontwikkeling van het plangebied gedurende de realisatie een negatief effect hebben op het materiaalgebruik. Dit is aanvullend op de huidige situatie, waarin circulariteit niet is meegenomen. Het toepassen van bio- based materialen en circulaire ontwerpprincipes zullen afhankelijk van de mate van integratie 73, het plangebied de mogelijkheid te bieden om in het vervolg circulair te zijn. Circulaire ontwerpen zullen gedurende en na de eindsituatie nog meerdere levenscyclussen in het plangebied kunnen worden gerecycled, waarmee de waarde zo lang mogelijk worden gehouden. Conclusie Duurzaamheid Waterfront heeft hoge ambities op het gebied van duurzaamheid. Energie en CO2-neutraal, klimaat adaptief en gebouwd met circulaire ontwerpprincipes en bio-based materialen. De gestelde ambities en doelstellingen hebben een positief effect op Waterfront.
Echter is in de huidige uitwerking van het stedenbouwkundig plan nog te veel onduidelijk om te kunnen bepalen of dit positieve effect behaald wordt en haalbaar is. Tegenover de mogelijk negatieve impact van de realisatie staat een positieve impact van de eindsituatie. Verdere uitwerking van de plannen zal bepalen hoe sterk dit positieve effect zou kunnen worden. 73 Circulaire ontwerpprincipes bevat meerdere principes en hoe meer worden toegepast, hoe beter de circulaire waarde. Tabel 15- | 15: | Samenvatting effectbeoordeling | realisatie. Beoordeling | Met mitigerende/compenserende maatregelen Criterium Energie | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - Klimaat | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Circulariteit | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - Tabel 15- | 16: | Samenvatting effectbeoordeling eindsituatie. Beoordeling | Met mitigerende/compenserende maatregelen Criterium Energie | 0 | 0 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 0 | 0 | 0 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 0 Klimaat | ++ | ++ | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | + | ++ | ++ | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | + Circulariteit | 0 | 0 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | 0 | 0 | 0 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t.
| 0 15.8 | Leemten in kennis en/of informatie Het Stedenbouwkundig Plan geeft nog geen invulling over: • | De opwekking van elektriciteit gedurende de winterperiode • | Welke warmtesysteem geschikt is voor Waterfront • | Wat de verwachtte energiebalans van het plangebied zal worden • | Hoeveel effect de geplande groen- | blauwe structuren, (onder andere de groenstroken, waterretentie maatregelen en vermindering hittestress) zullen hebben op de klimaatadaptiviteit van het plangebied. • | Hoe de circulaire ontwerpprincipes worden uitgewerkt. • | Hoe de afvalstromen worden behandeld. • | Welke stappen worden genomen om de CO2-Neutrale doelstelling te kunnen behalen. 15.9 | Aanzet voor monitoring Energie zal moeten worden gemeten door de energievraag en het energieaanbod voor beide elektriciteit en warmte te meten. Daarmee kan de energiebalans worden bepaald en worden gesteld in welke mate Waterfront een duurzaam energiesysteem heeft. Door het monitoren van de energiebalans kan vertraging door netcongestie worden voorkomen.
22 november 2023 | BJ1923-MI-RP-231027-0840 | 300 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 301 16 Hinder van de gebouwde omgeving 16.1 Inleiding De effectbeoordeling van het thema hinder voor de gebouwde omgeving is gebaseerd op de volgende criteria: • Lichthinder op mensen74 • Schaduwwerking naar omgeving en de mate waarin directe bezonning van gevels mogelijk is. • Windhinder Het planvoornemen voegt in de deelgebieden Meerdijkhaven en Saerdam en Bataviakwartier nieuwe woningen en voorzieningen toe, waaronder ook enige hoogbouw. De gebouwen in combinatie met hun positionering kunnen mogelijk leiden tot schaduw op achterliggende nieuwe of bestaande woningen, en windhinder. Ook kan naar of van gebouwen lichthinder ontstaan als gevolg van auto- , straat- of gebouwverlichting. Dat maakt lichthinder, bezonning en windhinder relevante onderwerpen voor de beoordeling van het Waterfront. 16.2 Beleid, wet- en regelgeving In de tabel staan de kaders vanuit relevante wet- en regelgeving die van belang zijn voor de effectbeschrijving en -beoordeling van het thema. Tabel 16-1: Wetgeving, beleid en richtlijnen Wet of beleidsstuk Toelichting NSVV Richtlijn Lichthinder De Richtlijn Lichthinder geeft handvatten voor de beoordeling van verlichting, zoals openbare straatverlichting, op mens en omgeving om daarmee hinder door verlichting te voorkomen.
TNO-bezonningsnorm Bezonning gaat over voldoende zon op gevel en om schaduwwerking. De norm gaat in op hoeveel uur er minimaal aan bezonning per dag op de vensterbank. De bezonningsnorm kent een lichte norm en een strenge norm. De lichte norm staat tenminste 2 mogelijke bezonningsuren per dag toe (gedurende 8 maanden) en de strenge norm tenminste 3 mogelijke bezonningsuren. Lawson LDDC Lawson LDDC geeft criteria voor het windcomfort. Op basis van de windsnelheid wordt in beeld gebracht welke activiteiten er nog comfortabel mogelijk zijn. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in zitten, staan, wandelen, hardlopen en oncomfortabel. 74 Dit hoofdstuk gaat in op lichthinder op mensen, lichthinder op natuur is beoordeeld in het hoofdstuk ‘natuur’ (hoofdstuk 13) 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 302 16.3 Onderzoeksaanpak en uitgangspunten Hieronder is per criterium de onderzoeksaanpak beschreven. Lichthinder Er is geen wettelijk kader voor lichthinder. Wel heeft de Nederlandse Stichting voor Verl ichtingskunde (NSVV) de Richtlijn Lichthinder opgesteld. Deze geeft grenswaarden waaraan de verlichting dient te voldoen om hinder zoveel mogelijk te voorkomen. Details over de lichtbronnen en de exacte licht -invulling van het plan zijn niet bekend. De beoordeling is kwalitatief en gebaseerd op deskundigen oordeel.
Waar mogelijk wordt er een inschatting gedaan of voldaan kan worden aan de NSVV Richtlijn Lichthinder. De beoordeling is opgesplitst in de kans op lichthinder voor bestaande woningen en nieuwbouw . Lichtvervuiling/ hemelhelderheid is in dit MER Buiten beschouwing gelaten. Verstoring van faunasoorten als gevolg van lichtuitstraling is wel beschouwd, maar als onderdeel van de effectbeoordeling natuur in hoofdstuk 12. De volgende lichtbronnen zijn relevant: openbare verlichting, terreinverlichting, verlichting uit gebouwen, voertuigverlichting, verkeerslichten. Voor deze verschillende lichtbronnen geeft de NSVV Richtlijn Lichthinder grenswaarden. Schaduwwerking naar de omgeving De gemeente Lelystad heeft geen officiële normen voor bezonning. TNO heeft normen ontwikkeld die door gemeenten gehanteerd kan worden. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de lichte en strenge norm. Het verschil zit in het minimaal aantal zonuren per dag. Om te voldoen aan de lichte norm moet sprake zijn van minimaal 2 uur bezonning per dag, in de periode tussen 19 februari en 21 oktober (8 maanden), en gemeten in het midden van een vensterbank van een raam. In de strenge nor m is dit minimaal 3 uur per dag. Het is daarbij geen vereiste dat de bezonning aansluitend plaatsvindt en ook geldt de norm alleen voor gevels die zon kunnen ontvangen; noord georiënteerde gevels dus niet.
Door architectenbureau Mecanoo is een zonlichtstudie uitgevoerd. Aan de informatie van Mecanoo ligt niet de TNO-norm ten grondslag, wel zijn dezelfde momenten van meten en instellingen gebruikt en kan het beeldmateriaal gebruik worden om in te schatten of aan de TNO-norm wordt voldaan. Op basis van de informatie van Mecanoo is te zien hoeveel uren zonlicht er per dag op verschillende plekken in het plangebied mogelijk is, op de volgende vier maatgevende momenten in het jaar: • 21 maart: de dag dat de zon op ‘half’ staat (zomertijd) • 21 juni: de dag dat de zon het hoogst staat • 23 september: de dag dat de zon op ‘half’ staat (wintertijd) • 22 december: de dag dat de zon het laagst staat Met de zonlichtenstudie wordt inzichtelijk op welke locaties schaduw ontstaat als gevolg van de plannen. De informatie van Mecanoo betreft kaarten voor de deelgebieden Bataviakwartier en Meerdijkhaven. Op basis van kaarten is een kwalitatieve beschouwing gegeven van de mogelijke effecten.
In onze effectbeschouwing gaan we in op: • De mate waarin er voldoende directe inval van zonlicht mogelijk is bij de nieuwbouw; • De mate waarin sprake is van een afname van directe inval van zonlicht bij bestaande woningen; op basis van de ligging en afstand van de deelgebieden Meerdijkhaven en Bataviakwartier ten opzichte van de bestaande woningen op de Saerdam is het niet aannemelijk dat er als gevolg van de ontwikkeling Waterfront sprake zal zijn van een afname van directe inval van zonlicht op bestaande woningen. Dit wordt daarom niet nader beschouwd. • De mate waarin de openbare ruimte voldoende zonnige plekken heeft/ behoudt. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 303 Windhinder Door architectenbureau Mecanoo is met het oog op het stedenbouwkundig masterplan Waterfront een windanalyse uitgevoerd met behulp van een 3D computationele vloeistofdynamica (CFD) via de openbare bron OpenFOAM. Hiervoor zijn de winddatasets van het dichtstbijzijnde weercentrum gebruikt. Met de windanalyse is gekeken naar de volgende twee indicatoren: • W indsnelheid in meter per seconde (m/s) in het gebied. Hierbij is uitgegaan van de overwegende windrichting zuidwest (ZW 225o), hier waait de wind in 25% van de gevallen vandaan.
• W ind comfortschaal waarbij de windsnelheid in m/s in combinatie met de statistische waarschijnlijkheid van het optreden een indicatie geeft van de activiteiten die comfortabel zijn in de ruimte. Dit is gedaan op basis van de Lawson LDDC-comfortschaal. Deze schaal geeft aan welke activiteit ongemakkelijk is gedurende als gedurende meer dan 5% van de tijd een bepaalde windsnelheid geldt. De maatlat is gebaseerd op de Lawson LDDC-schaal voor windhinder waarbij de activiteit ‘zitten’, ‘staan’, ‘slenteren’, ‘lopen’ en ‘oncomfortabel’ als maatgevend zijn gebruikt. Hierbij is slenteren is gedefinieerd als de mogelijkheid om op een normaal tempo te lopen, bijvoorbeeld tijdens het uitlaten van de hond. Met de categorie lopen wordt op een hoog tempo lopen bedoeld, bijvoorbeeld hardlopen. De informatie bevat kaarten per woonbuurt, deze is op basis van deskundigen oordeel kwalitatief beschouwd op effecten. Voor windhinder wordt alleen naar het deelgebied Meerdijkhaven gekeken. Er is uitgegaan van een plat model, dat wil zeggen dat een vlakke ondergrond gehanteerd is. Er is geen rekening gehouden met de voordelen en mitigatie van vegetatie en beplanting. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 304 16.4 Lichthinder 16.4.1 Beoordelingsmethodiek Er is gekeken naar de kans op lichthinder op bestaande bebouwing en nieuwbouw.
Tabel 16-2: Maatlat voor de effectbeoordeling ‘lichthinder’ Beoordeling Oordeel t.o.v. de referentiesituatie Toelichting + + Sterk positief effect Niet van toepassing + Positief effect Niet van toepassing 0 Geen effect De kans op lichthinder als gevolg van de ontwikkeling van het Waterfront is verwaarloosbaar - Negatief effect De kans op lichthinder als gevolg van de ontwikkeling van het Waterfront is aanwezig - - Sterk negatief effect De kans op lichthinder als gevolg van de ontwikkeling van het Waterfront is groot 16.4.2 Referentiesituatie Huidige situatie Bebouwing Op dit moment is het gebied ter hoogte van deelgebied Meerdijkhaven een (braakliggende) groenstrook met op de zuidelijke punt een deel van het oude werkeiland voor de inpoldering van Flevoland. Het oude werkeiland valt net buiten het plangebied. Hier staan ongeveer 10 woningen en enkele bedrijven. Halverwege het plangebied, langs de Saerdam en het Vliegent Hert, is een kleinschalige woonwijk. Het Bataviakwartier is een gebied dat gericht is op leisure, er staan ook enkele woonblokken en woontorens in de buurt van de Bataviahaven. In dit gebied vindt al lichtemissie plaats door bestaande (openbare) verlichting zoals lantaarnpalen en bebouwing, zoals Bataviastad en de bestaande woonblokken als ook de Bataviahaven.
Verkeer Het verkeer is op dit moment ontsloten via de Houtribweg die langs het plangebied loopt, en in het noorden (ter hoogte van Bataviastad) via een rotonde aansluit op de N307. Langs de Houtribweg staan lantaarnpalen, er zijn geen verkeersregelinstallaties rond het plangebied. In het plangebied op de grens met het Markermeer loopt de Oostvaardersdijk. Op de Oostvaardersdijk ligt een 30 kilometerweg met aan weerszijden fietsstroken. Ook op de Oostvaarderdijk staan geen verkeersregelinstallaties. In onderstaande figuur is de lichtemissie in 2021 in het plangebied te zien. Hoe roder het gebied, hoe meer dit verlicht is. Uit de figuur blijkt dat er in het plangebied sprake is van lichtemissie, tussen de 25 en 200 E10 Watt/cm2/steradiaal met rond het Bataviakwartier uitschieters tot 400 E10 Watt/cm2/steradiaal. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 305 Autonome ontwikkeling In het Bataviakwartier worden in de aankomende jaren ongeveer 600 nieuwe woningen en 3200 m 2 BVO leisure en voorzieningen. Dit gebeurt rondom de Bataviahaven. De woningen komen in woonblokken/torens rondom de haven en vallen buiten het plangebied van het Waterfront.
22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 306 16.4.3 Effectbeschrijving en effectbeoordeling Een onderzoek naar de kans op lichthinder is relevant in de realisatie en de eindsituatie. Effecten realisatie In de realisatie is er mogelijk verlichting nodig in de omgeving van bestaande bebouwing en in beperkte mate bij de nieuwe bebouwing. Op verschillende locaties in het plangebied wordt tijdens de realisatie gebouwd, per fase van de bouw zal dit verschillend zijn. In het Bataviakwartier worden voorzieningen en grootschalige leisure (waaronder hotels) gebouwd en in Meerdijkhaven zal het gaan om het realiseren van de woonbuurten. De bouwterreinen voor ontwikkelingen zoals woningbouw en voorzieningen worden naar alle waarschijnlijkheid verlicht met (bouw)lampen. Daarnaast zal een deel van het materiaal, zoals zand voor de landaanwinning, aangevoerd worden via (verlichte) schepen en bouwmateriaal met vrachtverkeer naar de bouwterreinen. De kans is aanwezig dat dit leidt tot mogelijke hinder voor omwonenden in bestaande bebouwing en mogelijk voor nieuwbouw (afhankelijk van wanneer deze bewoond kan worden). Werkzaamheden zullen voornamelijk overdag plaatsvinden, waardoor de kans op lichthinder beperkt zal zijn tot de wintermaanden. Voorlopig VKA In het voorlopig VKA vindt er landaanwinning plaats en ontwikkelingen door het hele plangebied.
De realisatie voor het voorlopig VKA zal 15 jaar duren. Gedurende deze periode is de kans op lichthinder aanwezig op de bestaande bebouwing (met name in Saerdam en rond de Bataviahaven). Dit wordt veroorzaakt door verlichting op bouwterreinen tijdens bouwwerkzaamheden en de aanvoer van bouwmaterialen. Aan het voorlopig VKA wordt voor de realisatie de beoordeling ‘-‘ toegekend. Alternatief zonder landaanwinning In het alternatief zonder landaanwinning is er sprake van een beperktere woningbouwontwikkeling ten opzichte van het voorlopig VKA. De realisatie voor dit alternatief zal zo’n 10 jaar duren. Gedurende deze periode is de kans op lichthinder aanwezig op de bestaande bebouwing (met name in Saerdam en rond de Bataviahaven), maar in mindere mate dan in het voorlopig VKA door een kortere bouwduur en minder grote omvang van de bouwopgave. Het verschil komt echter niet tot uitdrukking in de effectscore; ook aan het alternatief zonder landaanwinning wordt voor de realisatie de beoordeling ‘-’ toegekend. Varianten Het is aannemelijk dat er voor de varianten kleine afwijkingen zijn ten opzichte van het voorlopig VKA . Dit hangt samen met de variaties in de werkzaamheden en aanvoer van materialen die gerelateerd zijn aan de varianten.
Variant geen strand bij Saerdam Voor de variant zonder strand bij de Saerdam zal er geen sprake zijn van bouwverlichting ter hoogte van de Saerdam hierdoor zal de kans op lichthinder voor bewoners gerelateerd aan de aanleg naar verwachting iets minder zijn. De aanleg van het strand neemt relatief weinig tijd in beslag waardoor het naar verwachting niet onderscheidend is ten opzichte van het voorlopig VKA. Variant grondverbetering De variant grondverbetering zal lokaal rondom de waterkering werkzaamheden plaatsvinden voor de afgraving van het Holocene materiaal. Dit zal enige tijd in beslag nemen, maar van relatief korte duur zijn. Daarmee is deze variant niet onderscheidend ten opzichte het voorlopig VKA. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 307 Variant zand uit vaarweg Met de variant zand uit de vaarweg wordt het zand via een leiding op de locatie gepompt, hierdoor is er geen aanvoer van zand via scheepvaart nodig, de overige ontwikkelingen zijn gelijk aan het voorlopig VKA. Ten opzichte van het voorlopig VKA is er mogelijk een iets kleinere kans op lichthinder door schepen. Voor de beoordeling is dit niet onderscheidend ten opzichte van het voorlopig VKA Variant zand uit markt Tenslotte is de aanvoer van zand uit de markt als alternatief op winning in het Markermeer, waarbij het zand met schepen aangevoerd wordt.
Er zal net als in het voorlopig VKA dus sprake zijn van aanvoer via schepen waardoor de variant niet onderscheidend is ten opzichtige van het voorlopig VKA. Voor alle varianten geldt dat het om kleine veranderingen ten opzichte van het voorlopig VKA gaat wat niet leidt tot grote verschillen in de kans op lichthinder. Vaak gaat het om dezelfde soort werkzaamheden van enkele weken en maanden in verhouding tot een realisatie van 15 jaar. Daarmee zijn de varianten als niet onderscheidend beoordeeld ten opzichte van het voorlopig VKA. Effectbeoordeling realisatie De tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling voor de realisatie ten opzichte van de referentiesituatie. De kans op lichthinder in de varianten verschilt zeer beperkt van het voorlopig VKA, waardoor het effect van de varianten ten opzichte van de referentiesituatie gelijk scoort aan het voorlopig VKA.
Tabel 16-3: Effectbeoordeling realisatie Criterium Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Kans op Lichthinder - - - - - - Mitigerende en/of compenserende maatregelen realisatie Om de kans op lichthinder door bouwwerkzaamheden te minimaliseren wordt aangeraden te onderzoeken of het mogelijk is om (bouw)lampen te vervangen voor natuurvriendelijke verlichting dan wel de lichten te dimmen gedurende de uren dat er niet gewerkt wordt, verlichting afschermen van omwonenden en de werktijden aan te passen (werken bij daglicht). Daarmee is het de verwachting dat de kans op lichthinder hinder deels voorkomen wordt, maar niet geheel. De effectscores blijven daarom negatief (-). Tabel 16-4: Beoordeling realisatie met mitigerende en/of compenserende maatregelen Criterium Effectbeoordeling met mitigerende en/of compenserende maatregelen Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Kans op Lichthinder - - - - - - 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 308 Effecten eindsituatie In de eindsituatie zijn de volgende bronnen van licht relevant: openbare verlichting, verlichting van verkeer en gebouwen.
Openbare verlichting Er wordt een boulevard aangelegd die van noord tot zuid door het plangebied loopt. Dit wordt de centrale as voor langzaam verkeer waarlangs nieuwe voorzieningen en activiteiten een plek krijgen. Het stedenbouwkundig plan gaat niet in op openbare verlichting, maar het is aannemelijk dat deze boulevard middels straatlantaarns of soortgelijke verlichting verlicht wordt. Dit met het oog op de sociale en verkeersveiligheid van het gebied. In het Bataviakwartier komen, naast de boulevard, verschillende gebieden met activiteiten en voorzieningen en wordt de huidige Lelybaan één van de twee centrale assen van het gebied. Ook hier zal openbare verlichting komen. In de referentiesituatie bestaat een deel van de openbare verlichting al, met name rondom de Lelybaan. Het is te verwachten dat er een toevoeging zal zijn in openbare verlichting in relatie tot de uitbreiding in het gebied. In het zuidelijke deel van het Bataviakwartier ligt de Bataviahaven, hier is op dit moment al openbare verlichting. Het is niet te verwachten dat er substantieel veel openbare verlichting bij komt wat kan leiden tot een vergroting van de kans op lichthinder voor omwonenden (met name aan de Saerdam). In het deelgebied Meerdijkhaven komen nieuwe woonbuurten met ontmoetingsplekken tussen de woonblokken. De openbare ruimte in dit gebied zal ook verlicht worden met openbare verlichting.
In de referentiesituatie is dit gebied een braakliggende groenstrook. Ten opzichte van de referentiesituatie is het aannemelijk dat er meer openbare verlichting komt. Dit is in lijn met de ontwikkeling die plaatsvindt. Gezien de afstand tot huidige woningbouw op de Saerdam en de enkele woningen ten zuiden van het plangebied is het niet aannemelijk dat hier sprake is van (een toename van) de kans op lichthinder door openbare verlichting. Verlichting verkeer De hoofdontsluiting van het plangebied is de bestaande Houtribweg. Deze weg wordt aangepast waarbij er rotondes worden aangelegd om de (plaatselijke) ontsluiting van de woonbuurten af te wikkelen op de hoofdontsluitingsweg. Met het plan worden geen verkeerslichten aangelegd, enkel rotondes. Rotondes in de nabijheid van woningen kunnen leiden tot een kans op lichthinder. In het plan zijn nieuwe rotondes op afstand van woningen voorzien. Er is dus geen sprake van een vergroting van de kans op lichthinder door verkeerslichten. Het plan voorziet in nieuwe woningen in het deelgebied Meerdijkhaven en een ontwikkeling van (grootschalige) voorzieningen in het Bataviakwartier. De verwachting is dat het verkeer t oeneemt als gevolg van het plan. In het Bataviakwartier wordt het verkeer ontsloten via de bestaande Houtribweg waarna er aan de rand van het Bataviakwartier ruimte is voor parkeren.
Het gebied zelf wordt autoluw en is gericht op langzaam verkeer. De intensiteit op de Houtribweg zal toenemen, wat kan leiden tot een Figuur 16-1: Overzicht van het plangebied 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 309 vergroting van de kans op lichthinder door autoverlichting. Dit speelt met name voor bewoners van het Vliegent Hert en nieuwe bewoners aan de oostkant van Meerdijkhaven omdat deze woningen relatief dicht op de weg staan. In het deelgebied Meerdijkhaven komt parkeergelegenheid gericht op bestemmingsverkeer. Dit verkeer wordt ontsloten via verbindingswegen. Het is aannemelijk dat hierdoor de kans op eventuele lichthinder door autoverlichting toeneemt, met name voor bestaande bebouwing ten zuiden van het plangebied (t.o.v. de referentiesituatie). Langs deze bebouwing komt de ontsluitingsweg voor woonbuurt 3 en 4. Verlichting van/uit gebouwen Het plan voorziet in een toename van bebouwing, met name in de deelgebieden Bataviakwartier (grootschalig voorzieningen) en Meerdijkhaven (woningen). Gebouwen worden verlicht en kunnen een bron zijn van lichthinder. In het Bataviakwartier worden grootschalige voorzieningen gebouwd, zoals hotels en ruimte voor entertainment. Het is aannemelijk dat dit met name in de avond- en nachtelijke uren een bron van licht zal zijn en mogelijk kan leiden tot lichthinder.
In het Bataviakwartier is beperkt ruimte voor wonen, autonoom worden hier ongeveer 600 woningen ontwikkeld, maar het plan maakt geen extra woningen mogelijk. Wel voorziet het plan in een uitbreiding van grootschalige voorzieningen in een gebied waar in de referentiesituatie ook al voorzieningen gericht op vrije tijd zijn. Het is te verwachten dat met de ontwikkeling van het Bataviakwartier de kans op lichthinder aanwezig is bij de woningen die autonoom in dit gebied gebouwd worden, met eventuele uitstraling richting de woningen aan de Saerdam (die op grotere afstand van het Bataviakwartier liggen). Tenslotte wordt de Bataviahaven aangepast met capaciteit voor 10 cruiseschepen (deze zijn ook in de referentiesituatie al aanwezig). De ligging van de cruiseschepen wordt aangepast maar dit leidt niet tot een andere lichtuitstraling. In het gebied Meerdijkhaven worden woonbuurten met kleinschalige voorzieningen (scholen en supermarkten) gerealiseerd. De woningen stralen licht uit, met name in de avonduren. In Meerdijkhaven worden ook kleinschalige voorzieningen als scholen en supermarkten gerealiseerd. De nieuw e woonwijken leiden tot een beperkte toename in de kans op lichthinder op de bestaande bebouwing door een toename van verlichting. Het gaat om een beperkte toename doordat deze woonwijken op grote afstand van de huidige bebouwing komt.
Voorlopig VKA In het voorlopig VKA wordt het Bataviakwartier en Meerdijkhaven volledig ontwikkeld. Met name door de ontwikkeling van Bataviakwartier en in mindere mate Meerdijkhaven kan er sprake zijn van een toename in de kans op lichthinder door verkeer en gebouwen op met name bestaande bebouwing (aan de Saerdam en het Vliegent Hert). Dit zal echter beperkt zijn ten opzichte van de referentiesituatie omdat er in het Bataviakwartier in de bestaande situatie ook al grootschalige voorzieningen aanwezig zijn die een bron van licht vormen. Qua uitstoot van licht door gebouwen kunnen woonbuurten 1 en 4 een mogelijke bron van lichthinder zijn. Echter, in de nachtelijke uren zal dit beperkt. De kans op lichthinder door verkeer speelt met name voor nieuwe en bestaande woningen die grenzen aan de Houtribweg, dit speelt alleen wanneer verkeer draait op rotondes of op- en afritten inrijdt. Op basis van bovenstaande wordt aan het voorlopig VKA de score ‘-’ toegekend. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 310 Alternatief zonder landaanwinning In het alternatief zonder landaanwinning wordt het Bataviakwartier ontwikkeld zoals in het voorlopig VKA met als verschil dat voorzieningen op de smalle strook landaanwinning niet worden ontwikkeld (doordat er geen landaanwinning plaatsvindt).
In Meerdijkhaven worden de woonbuurten 1, 2 en 3 in beperktere omvang gerealiseerd, woonbuurt 4 wordt niet gerealiseerd (zie onderstaande figuur). Figuur 16-2: Visualisatie van woonbuurten in het alternatief zonder landaanwinning In vergelijking met het voorlopig VKA zal met de beperktere omvang van het voornemen de kans op lichthinder niet wezenlijk anders zijn. Lichtbronnen als openbare verlichting, verlichting van verkeer en bebouwing zijn ook in het alternatief zonder landaanwinning van toepassing, zij het in beperktere omvang. Het is aannemelijk dat de kans op lichthinder daarmee weinig onderscheidend is van het voorlopig VKA . Op basis van bovenstaande wordt voor het alternatief zonder landaanwinning de score ‘ -‘ toegekend, daarmee is dit alternatief niet onderscheidend ten opzichte van het voorlopig VKA . Varianten De variant zonder strand zal de kans op lichthinder naar de bewoners van de Saerdam wat kunnen beperken ten opzichte van het voorlopig VKA. Vanwege de overige lichtbronnen wordt voor deze variant ook de score ‘-‘ toegekend. De uitvoeringsvarianten zijn niet van toepassing op dit aspect voor de eindsituatie.
22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 311 Effectbeoordeling eindsituatie De tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling. Tabel 16-5: Beoordeling eindsituatie Criterium Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Kans op Lichthinder - - n.v.t. N.v.t. N.v.t. - Mitigerende en/of compenserende maatregelen eindsituatie Bij de uitwerking van het plan, zowel in de aanleg als eindsituatie, is het belangrijk op maat te verlichten . Dit betekent dat er alleen verlicht wordt waar dat nodig is, wanneer dat nodig is en zoveel als nodig is. Naast het zoveel mogelijk voorkomen van hinder voor omwonenden is het altijd raadzaam om het lichtniveau en de lichtuitstraling naar de omgeving zo veel mogelijk te beperken door energiebesparing, efficiëntie en om lichtvervuiling te beperken.
Om de kans op lichthinder zo veel mogelijk te beperken kunnen de volgende maatregelen worden toegepast: • Ramen (bij nieuwbouw) hoger dan mastpunthoogte plaatsen bij openbare verlichting • Het aanbrengen van afschermkappen op openbare verlichting • Het toepassen van meer lichtbronnen met een geringer vermogen • Dimbare verlichting toepassen die reageert op aanwezigheid • Afscherming (aarden wal of ander obstakel) tussen autokoplampen en woningen, bijvoorbeeld aan de Houtribweg. • Het slim plaatsen van verkeersdrempels en uitritten zodat autokoplampen niet richting woningen schijnen Bovenstaande criteria en maatregelen gelden voor de kans op lichthinder voor bewoners van het gebied. Door het toepassen van deze maatregelen kan de hoeveelheid extra lichtuitstraling door openbare verlichting en verkeer dermate verminderd worden dat er ten opzichte van de referentiesituatie niet of nauwelijks sprake is van een vergrote kans op lichthinder. Tabel 16-6: Beoordeling eindsituatie met mitigerende en/of compenserende maatregelen Criterium Effectbeoordeling met mitigerende en/of compenserende maatregelen Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Kans op Lichthinder 0 0 n.v.t. n.v.t. n.v.t.
0 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 312 16.5 Schaduwwerking naar omgeving en bezonning 16.5.1 Beoordelingsmethodiek De effecten van het Waterfront voor schaduwwerking naar omgeving en bezonning zijn bepaald ten opzichte van de TNO-norm voor bezonning. In de tabel is aangegeven welke beoordeling een bepaald effect krijgt, uiteenlopend van positief tot negatief ten opzichte van de TNO-norm. Vervolgens zijn de kaarten van Mecanoo geïnterpreteerd en is er een conclusie getrokken. Tabel 16-7: Maatlat voor de effectbeoordeling ‘schaduwwerking naar omgeving en bezonning’ Beoordeling Beoordeling t.o.v. TNO-norm Toelichting + + Sterk positief effect Niet van toepassing + Positief effect Voldoet in ruime mate; Op de meeste gevels* en buitenruimten kan gedurende meer dan 8 maanden per jaar aan de lichte TNO-norm worden voldaan. 0 Geen effect Voldoet; Op de meeste gevels* en buitenruimten kan gedurende ongeveer 8 maanden per jaar aan de lichte TNO-norm worden voldaan. - Negatief effect Voldoet in geringe mate; Op de meeste gevels* en buitenruimten kan gedurende ongeveer 4 maanden per jaar aan de lichte TNO-norm worden voldaan. - - Sterk negatief effect Voldoet niet; Op de meeste gevels* en buitenruimten kan het gehele jaar niet aan de lichte TNO-norm worden voldaan.
* de gevels gericht op het noorden worden hierbij buiten beschouwing gelaten omdat hier geen direct zonlicht op valt. 16.5.2 Referentiesituatie Voor schaduwwerking naar omgeving en bezonning wordt er geen vergelijking gemaakt met de referentiesituatie, deze is daarom niet beschreven. 16.5.3 Effectbeschrijving en effectbeoordeling Windhinder is alleen relevant voor de eindsituatie. Voor het deelgebied Meerdijkhaven wordt er gekeken naar de mate waarin er voldoende directe inval van zonlicht mogelijk is bij de nieuwbouw en de mate waarin de openbare ruimte voldoende zonnige plekken heeft/ behoudt. Voor het deelgebied Bataviakwartier wordt er alleen gekeken naar de mate waarin de openbare ruimte voldoende zonnige plekken heeft/behoudt. In de figuur hiernaast zijn de vier woonbuurten van Meerdijkhaven weergeven. Onderstaande figuren geven de bezonningssituaties per buurt weer en beschrijft deze. Ook het deelgebied Bataviakwartier wordt beschreven. Vervolgens wordt op basis van deze informatie per alternatief een beschrijving gegeven van de effecten. Figuur 16-3: Overzicht van de woonbuurten in deelgebied Meerdijkhaven in het voorlopig VKA [Mecanoo, 2023a] 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 313 Effecten eindsituatie Meerdijkhaven Buurt 1 Buurt 1 kenmerkt zich door relatief verspreide woningen/woonblokken in de ruimte.
In de figuur rechts is het aantal uren zon te zien voor buurt 1 voor de maatgevende momenten in het jaar. Hieruit blijkt dat op drie van de vier maatgevende momenten er overwegend meer dan 9 uur aan zon is. Op 22 december is het aantal zonuren veel minder. Nieuwbouw Uit de figuur blijkt dat het grootste deel van de gevels op alle vier de maatgevende momenten minimaal 2 uur aan zonlicht heeft. Daarmee wordt er voldaan aan de lichte TNO-norm. Openbare Ruimte De openbare ruimte is de ruimte tussen de gebouwen en de boulevard. Door de ligging van de gebouwen ten opzichte van elkaar ontstaat er schaduwwerking, uit de figuur blijkt dat er veel schaduwwerking is achter de woningen (t.o.v. de zon). Dit geldt met name voor de maand december waarin er tussen de 0 en 4 uren zon lijkt te zijn. In de overige drie maatgevende maanden lijkt schaduwwerking in mindere mate een probleem te vormen. Buurt 2 Buurt 2 kenmerkt zich door woonblokken in rijen met daar tussen openbare ruimte. In de figuur rechts is het aantal uren zon te zien voor buurt 2 voor de maatgevende momenten in het jaar. Hieruit blijkt dat op drie van de vier maatgevende momenten er overwegend meer dan 7 uur aan zon is. Op 22 december is het aantal zonuren veel minder. Nieuwbouw Uit de figuur blijkt dat het grootste deel van de gevels op alle vier de maatgevende momenten minimaal 2 uur aan zonlicht heeft.
Daarmee wordt er voldaan aan de lichte TNO-norm. Figuur 16-4: Aantal zonuren in buurt 1 gedurende het jaar gezien vanuit het noordoosten [Mecanoo, 2023b] Figuur 16-5: Aantal zonuren in buurt 2 gedurende het jaar gezien vanuit het noordoosten [Mecanoo, 2023b] 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 314 Openbare ruimte De openbare ruimte is de boulevard en de ruimte tussen de woonblokken. Door de ligging van de woonblokken ten opzichte van elkaar ontstaat er schaduwwerking, uit de figuur blijkt dat er veel schaduwwerking is ten westen van de woonblokken. Dit geldt met name voor de maand december waarin er tussen de 0 en 4 uren zon lijkt te zijn. In de overige drie maatgevende maanden lijkt schaduwwerking in mindere mate een probleem te vormen en is er overwegend overal in ieder geval 4 uur aan zonlicht. Buurt 3 Buurt 3 kenmerkt zich door woonblokken in hofjes met veel openbare ruimte tussen de blokken. In de figuur rechts is het aantal uren zon te zien voor buurt 3 voor de maatgevende momenten in het jaar. Hieruit blijkt dat op drie van de vier maatgevende momenten er overwegend meer dan 7 uur aan zon is. Op 22 december is het aantal zonuren veel minder. Nieuwbouw Uit de figuur blijkt dat op de maatgevende momenten in maart, juni en september, de gevels voldoende uren zon krijgen waarmee er in die maanden voldaan wordt aan de lichte TNO-norm.
In december is er voldoende uren zon op de gevels gericht op het zuiden maar is dit minder op gevels gericht op het oosten en westen. Hier wordt niet voldaan aan de TNO-norm. Openbare ruimte De grote openbare ruimte tussen de gebouwen krijgt voldoende zonuren en heeft relatief weinig schaduw. Met name tussen de woonblokken, in de hofjes, lijkt er veel schaduwwerking te zijn. Dit is ook de plek waar bewoners gebruik kunnen maken van de (semi) openbare ruimte. In de maatgevende maanden maart, juni en september is er nog voldoende zonuren. In december is er binnen de woonblokken overwegend sprake van 3 of minder zonuren. Buurt 4 Buurt 4 kenmerkt zich door hoge woontorens die relatief dicht op elkaar staan in de ruimte met smalle doorgangen tussen de woontorens. In de figuur hieronder is het aantal uren zon te zien voor buurt 4 v oor de maatgevende momenten in het jaar. Nieuwbouw Uit de figuur blijkt dat het gros van de gevels voldoende uren zon krijgen gedurende het hele jaar, gevels op de begane grond en de eerste verdiepingen hebben in december minder uren zonlicht dan hogere verdiepingen, het lijkt erop dat er in december niet overal wordt voldaan aan de lichte TNO -norm. Op de overige maatgevende momenten wordt wel voldaan aan de lichte TNO-norm. Figuur 16-6: Aantal zonuren in buurt 3 gedurende het jaar gezien vanuit het zuiden [Mecanoo, 2023b]
22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 315 Openbare ruimte Uit de figuur blijkt dat er in maart, september en december sprake is van schaduwwerking in het openbare gebied. Met name tussen de woontorens en in de smalle doorgangen. De gebieden tussen de woontorens lijken helemaal geen zonlicht te krijgen in december. Bataviakwartier De openbare plekken in het Bataviakwartier zijn de boardwalk en de boulevard Lelybaan. In het Bataviakwartier zijn daarnaast al grootschalige leisure voorzieningen aanwezig, zoals Bataviastad. Met het voornemen worden de leisure mogelijkheden uitgebreid, met o.a. hotels. In onderstaande figuren is het aantal uren direct zonlicht op 21 juni en 22 december te zien. Op 21 juni is er overwegend sprake van meer dan 9 uren zonlicht op een dag. Op enkele locaties is dit 6 of meer uur door schaduwwerking van gebouwen. Bij hoogbouw zijn enkele locaties waar sprake is van een zeer beperkt aantal uren zonlicht. Op de boardwalk varieert het aantal uren zonlicht op 21 juni tussen de 12,6 en 16,2 uur. Op 22 december varieert dit tussen de 4,1 en 6,8 uur. Op de boulevard Lelybaan is het aantal uren zonlicht op 21 juni 12,2 en op 22 december is dit 4,2 uur.
Figuur 16-8: Aantal zonuren in het deelgebied Bataviakwartier op 21 juni gezien vanuit het westen [Mecanoo, 2023b] Figuur 16-7: Aantal zonuren in buurt 4 gedurende het jaar gezien vanuit het oosten [Mecanoo, 2023b]
22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 316 Figuur 16-9: Aantal zonuren in het deelgebied Bataviakwartier op 22 december gezien vanuit het westen [Mecanoo, 2023b] Voorlopig VKA In het voorlopig VKA worden vier woonbuurten in Meerdijkhaven ontwikkeld en wordt Bataviakwartier doorontwikkeld met grootschalige leisure voorzieningen. Nieuwbouw Meerdijkhaven Qua aantal uren zonlicht op gevels voldoet dit aan de lichte TNO-norm in de woonbuurten 1 en 2 gedurende alle maatgevende momenten, in de woonbuurten 3 en 4 is niet op elke gevel voldoende zonlicht op het maatgevende moment december om te voldoen aan de lichte TNO-norm. Openbare ruimte Meerdijkhaven Voor de openbare ruimte in de woonbuurten 1, 2 en 3 geldt dat met name in de winterperiode sprake is van schaduwwerking waardoor er mogelijk sprake is van te weinig uren zonlicht. Dit speelt met name tussen de woonblokken en achter woningen. In de openbare ruimte rondom de woonbuurten is overwegend voldoende zonlicht (meer dan 3 uur per dag). Voor woonbuurt 4 geldt dat deze bestaat uit hoge woontorens die dicht op elkaar staan. Tussen de woontorens is openbare ruimte en er zijn smalle doorgangen tussen de woontorens. In deze buurt is er in de maanden maart, september en december sprake van schaduwwerking waardoor onvoldoende direct zonlicht intreedt. Dit speelt tussen de woontorens en in de smalle doorgangen (de openbare ruimte).
Rondom de woontorens heeft de openbare ruimte wel voldoende zonlicht (5 uur of meer). Bataviakwartier Voor het Bataviakwartier geldt dat er gedurende de zomer en winter voldoende uren zonlicht is en geen sprake is van schaduwwerking in de openbare ruimte (de boardwalk en boulevard Lelybaan).
22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 317 Conclusie In elke woonbuurt van deelgebied Meerdijkhaven wordt in ieder geval in 8 van 12 maanden voldaan aan de lichte TNO-norm voor bezonning (voor de maatgevende maanden maart, juni, september). De maand december zorgt in sommige buurten voor minder uren zon. Ook in de openbare ruimte zijn er op sommige locaties schaduwplekken. In het Bataviakwartier is er in juni en december voldoende uren aan zonlicht. Voor het voorlopig VKA wordt score ‘0’ toegekend. Alternatief zonder landaanwinning In het alternatief zonder landaanwinning wordt het Bataviakwartier doorontwikkeld tot grootschalig leisuregebied en worden de woonbuurten 1, 2 en 3 in beperktere omvang ontwikkeld. De omvang van de woongebieden is op bovenstaande figuren weergeven met een grijs gestippelde lijn. Woonbuurt 4 is geen onderdeel van het alternatief zonder landaanwinning. Nieuwbouw Meerdijkhaven Door een beperktere woningbouwopgave zijn er minder gevels in de woonbuurten. Het aantal uren zonlicht op gevels is niet onderscheidend ten opzichte van het voorlopig VKA. Openbare ruimte Meerdijkhaven Doordat er geen landaanwinning is valt een deel van de ontwikkeling weg. Dit is ook het deel waar relatief meer schaduwwerking is in alle drie de woonbuurten. Dit onderscheidt zich positief ten opzichte van het voorlopig VKA.
Bataviakwartier Het Bataviakwartier is voor schaduwwerking niet onderscheidend ten opzichte van het voorlopig VKA. Conclusie Op basis van bovenstaande wordt voor het alternatief zonder landaanwinning score ‘0’ toegekend, daarmee is dit alternatief niet onderscheidend ten opzichte van het voorlopig VKA. Varianten De effecten van de variant zonder strand zijn niet onderscheidend van het voorlopig VKA. De uitvoeringsvarianten zijn in het geval van bezonning en schaduwwerking niet van toepassing. Effectbeoordeling eindsituatie De tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling. Tabel 16-8: Beoordeling eindsituatie Criterium Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Schaduwwerking naar omgeving 0 0 N.v.t. N.v.t. N.v.t. 0 Mitigerende en/of compenserende maatregelen eindsituatie Mitigerende maatregelen zijn niet van toepassing. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 318 Mogelijke optimalisatie: Om de schaduwwerking die optreedt als gevolg van het stedenbouwkundig plan te verminderen zijn veranderingen nodig in het ontwerp van met name woonbuurt 4. Het gaat dan om lagere woningen aan de zonkant en hogere woningen aan de schaduwkant.
Randvoorwaarde is dan wel dat achter hogere woontorens aan de schaduwkant geen woonblokken komen, omdat deze anders vervolgens weer in de schaduw liggen. Ook kan de tussenliggende ruimte tussen de gebouwen worden verbreed waardoor meer zonintreding mogelijk is. Tot slot kan gekozen worden om voor woonbuurt 4 de lichte TNO-norm los te laten. Van belang daarbij is dat in het plangebied rond de bouwvolumes veel direct zonlicht in de openbare ruimte mogelijk is. Ook kan gedacht worden aan collectief toegankelijk maken van daken voor bewoners van de woontorens. Als het Stedenbouwkundig Plan wordt aangepast, waarbij rekening gehouden wordt met de zon kan het aantal uur zonlicht op schaduwplekken mogelijk toenemen. Voor de overige buurten worden maatregelen niet nodig geacht. 16.6 | Windhinder 16.6.1 | Beoordelingsmethodiek De effecten van het Waterfront Stedelijke Kust Lelystad windhinder zijn bepaald ten opzichte van comfortcriteria rondom windhinder. In de tabel is aangegeven welke beoordeling een bepaald effect krijgt, uiteenlopend van positief tot negatief ten opzichte van de activiteit die nog comfortabel is. Vervolgens zijn de kaarten van Mecanoo geïnterpreteerd en is er een conclusie getrokken. Tabel 16-9: | Maatlat voor de effectbeoordeling ‘windhinder’ Beoordeling | Beoordeling t.o.v.