-Bijlage 7 Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

Verkeersstromen en toeristische doorstroming Nationaal Park Nieuw Land

Versiebeheer Versie

Datum

Beschrijving van de wijziging

C1

24-3-2023

Concept Eindrapport

C2

21-4-2023

Concept Eindrapport Opzet en invulling geheel gewijzigd n.a.v. review

C3

2-6-2023

Concept Eindrapport Opmerkingen provincie en gemeente verwerkt

Herzien

Vrijgegeven door

Bron foto voorpagina: © Nationaal Park Nieuw Land, Schokker Fotografie

Sweco Nederland B.V. Onderwerp Projectnummer Klant Datum

30129769 Verkeersstromen NP Nieuw Land 51009054 Gemeente Lelystad 02-06-2023

Document referentie

Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

2/54

Inhoudsopgave

1 2 3

Aanleiding en doel ......................................................................................................... 5 Werkwijze en leeswijzer ................................................................................................ 7 Toekomstige verkeersstromen ...................................................................................... 8 3.1 Input in het verkeersmodel .................................................................................. 8 3.2 Resultaten verkeersmodel .................................................................................. 8 3.3 Parkeerterreinen ............................................................................................... 11 3.4 Voldoen de wegen voor de verwachte verkeersstromen .................................. 11 3.4.1 Routes parkeerlocaties Almere............................................................ 12 3.4.2 Routes parkeerlocaties Lelystad.......................................................... 13 3.5 Conclusie ........................................................................................................... 14

4

Visie ............................................................................................................................. 15 4.1 Inleiding ............................................................................................................. 15 4.2 Waarom bezoekers ontvangen? ....................................................................... 15 4.3 Welke beleving biedt het Nationaal Park? ........................................................ 16 4.4 Waar kunnen bezoekers recreëren? ................................................................. 17 4.5 Wie wil het Nationaal Park ontvangen? ............................................................ 21 4.6 Hoe wil het Nationaal Park bereikbaar zijn? ..................................................... 24

5

Uitwerking maatregelen verkeersstructuur .................................................................. 29 5.1 Herinrichting van de Oostvaardersdijk .............................................................. 31 5.1.1 Analyse ................................................................................................ 31 5.1.2 Beschrijving maatregel ........................................................................ 33 5.1.3 Effect van de maatregel ....................................................................... 35 5.1.4 Aanbevelingen voor nader onderzoek ................................................. 36 5.2 Het aanbrengen van een ‘knip’ in de Praamweg .............................................. 36 5.2.1 Analyse ................................................................................................ 36 5.2.2 Beschrijving maatregel ........................................................................ 38 5.2.3 Effect van de maatregel ....................................................................... 41 5.2.4 Aanbevelingen voor nader onderzoek ................................................. 42 5.3 Herinrichting van de Knardijk (2 gedeelten) ...................................................... 42 5.3.1 Analyse ................................................................................................

43 5.3.2 Beschrijving maatregel ........................................................................ 44 5.3.3 Effect van de maatregel ....................................................................... 45 5.3.4 Aanbevelingen voor nader onderzoek ................................................. 46 5.4 Verbeteren bereikbaarheid met het openbaar vervoer ..................................... 46 5.4.1 Analyse ................................................................................................ 46 5.4.2 Beschrijving maatregel ........................................................................ 47 5.4.3 Effect van de maatregel ....................................................................... 47 5.4.4 Aanbevelingen voor nader onderzoek ................................................. 47 5.5 Zuidzijde: dé fietsverbinding tussen Poort Almere en Poort Lelystad............... 48

3/54

5.6

5.7

Bijlage 1

5.5.1 Analyse ................................................................................................ 48 5.5.2 Beschrijving maatregel ........................................................................ 48 5.5.3 Effect van de maatregel ....................................................................... 48 5.5.4 Aanbevelingen voor nader onderzoek ................................................. 48 Nieuwe fietsverbindingen Lelystad ................................................................... 49 5.6.1 Analyse ................................................................................................ 49 5.6.2 Beschrijving maatregel ........................................................................ 49 5.6.3 Effect van de maatregel ....................................................................... 51 5.6.4 Aanbevelingen voor nader onderzoek ................................................. 51 Ontbrekende schakels toevoegen aan het fietsnetwerk Almere....................... 51 5.7.1 Analyse ................................................................................................ 51 5.7.2 Beschrijving maatregel ........................................................................ 51 5.7.3 Effect van de maatregel .......................................................................

53 5.7.4 Aanbevelingen voor nader onderzoek ................................................. 53 Omschrijving doelgroepen ................................................................................ 54

Separate bijlagen [PM nu niet bijgevoegd]: Achtergronddocument uitgangspunten en scenario’s Plots met intensiteiten

4/54

1 Aanleiding en doel Nationaal Park Nieuw Land is een Nationaal park in ontwikkeling dat in 2018 de status van Nationaal Park heeft gekregen. Het is een initiatief van de provincie Flevoland, Staatbosbeheer, Natuurmonumenten, Stichting Het Flevo-Landschap, Gemeente Almere, Gemeente Lelystad, Rijkswaterstaat en Waterschap Zuiderzeeland. Nationaal Park Nieuw Land bestaat uit de natuurgebieden Oostvaardersplassen, Lepelaarplassen en de Marker Wadden: in totaal is het Nationaal Park 29.000 hectare groot. Zie figuur 1.1. Bataviakwartier maakt geen onderdeel uit van het Nationaal Park maar is wel een belangrijk gebied in de invloedssfeer van het park.

Figuur 1.1 Overzicht Nationaal Park Nieuw Land (bron Ontwikkelingsvisie Nationaal Park Nieuwland, 2019).

Er is behoefte aan een eenduidig beeld wat voor het Nationaal Park Nieuw Land belangrijke uitgangspunten zijn die van invloed zijn op de verkeerscirculatie en wat aan (toekomstige) projecten in en rond het park kan worden meegegeven als basisprincipes. Daarvoor is een visie met uitgangspunten nodig hoe om te gaan met en in te spelen op ontwikkelingen in en rond het park. Zoals de aanleg van het Snelfietspad Almere- Lelystad en de aanleg van de Laan van Nieuwland. Sweco heeft daarom in opdracht van de gemeente Lelystad voorliggend project uitgevoerd.

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

5/54

Doel van het project is het in beeld brengen van: Inventarisatie 1. De huidige en toekomstige bestemmingen en de verwachte (toekomstige) aantrekkende werking hiervan i.h.k.v. aantal bezoekers; 2. De herkomst en bestemmingen van de bezoekers/gebruikers vanuit alle richtingen en daaraan gerelateerd de keuzes voor vervoersmiddelen naar het park en vervolgens in het park; 3. De (geschatte) omvang van de dominante bezoekersstromen, gezien over een jaar van en naar de bestemming/herkomst; Visie 4. De gewenste bereikbaarheid van locaties en voorkeursroutes (zowel doorgaande routes als attractiebezoek) tussen de verschillende bestemmingen naar vervoerswijze; Maatregelen 5. De aan voorgaande uitkomsten faciliterende voorzieningen voor gebruik van auto (bijv. parkeren), openbaar vervoer (bijv. station, pendelbus, OV fiets), fiets (bijv. oplaadpunten e-bikes, stalling), wandelaars en vaartuigen (bijv. op- en overstappunten). Het project is begeleid door Arthur Jongeneelen van de Provincie Flevoland en Anne Kok van de gemeente Lelystad en een werkgroep bestaande uit vertegenwoordigers van de provincie Flevoland, de gemeenten Lelystad en Almere en Staatsbosbeheer.

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

6/54

2 Werkwijze en leeswijzer Er is een uitgebreide inventarisatie uitgevoerd van bestemmingen, parkeerplaatsen, huidige en toekomstig verwachte bezoekers en hun keuze voor vervoermiddelen. Deze gegevens zijn als input gebruikt voor berekeningen met het strategisch verkeersmodel Lelystad – Almere (Stravela). Doel van de berekeningen is om gevolgen van de verwachte toename aan bezoekers voor de verkeersdoorstroming in beeld te brengen. Alle uitgangspunten en aannames die zijn gedaan voor de berekeningen met het verkeersmodel zijn vastgelegd in het Achtergronddocument. Om de bandbreedte in beeld te brengen, zijn met het verkeersmodel twee scenario’s doorgerekend namelijk een scenario Doorstroming (waarbij de huidige situatie is doorgezet naar de toekomst) en een scenario Beleving (waarin maatregelen zijn meegenomen die de verkeersstromen beïnvloeden). De werkzaamheden met het verkeersmodel worden toegelicht in hoofdstuk 3. Er is ook onderzocht of de belangrijkste parkeerplaatsen en de toeleidende wegen naar deze parkeerplaatsen voldoen voor de in de toekomst voorziene verkeersstromen. Dat is ook terug te vinden in hoofdstuk 3. De uitgangspunten voor de werkzaamheden met het verkeersmodel (waaronder ook doelen 1, 2 en 3 uit hoofdstuk 1) zijn vastgelegd in het Achtergronddocument.

Met de werkgroep zijn gezamenlijk algemene uitgangspunten bepaald voor de (toekomstige) verkeersdoorstroming en recreatiemobiliteit in en rond het nationaal park. Dat heeft geleid tot de volgende algemene uitgangspunten voor het project: 1. Duurzaamheid / duurzame mobiliteit; 2. Voorkeur voor vervoer naar het park via openbaar vervoer, fiets en auto (naar de poorten). In het park vervoer met de fiets; 3. Toekomstbestendig; 4. (Verkeers)veiligheid, rekening houdend met de natuur; 5. Houd rekening met enorme afstanden en hiërarchie auto/fiets/wandel; 6. Beleving / aantrekkelijk; 7. Multimodaal: recreatietoervaart (varen: sloep, kano), fietsen, lopen, openbaar vervoer en auto, innovatieve modaliteit (bv steps, segways, elektrische fluisterbootjes); 8. Voor iedereen toegankelijk en betaalbaar; 9. De Ruimtelijke Kwaliteitsgids Nationaal Park Nieuw Land (Mecanoo, editie 2020) is randvoorwaarde voor nieuwe maatregelen; 10. Aansluiten op bestaande systemen en lopende projecten. Deze algemene uitgangspunten en daarnaast de conclusies uit hoofdstuk 3 vormen de basis voor het uitwerken van de visie op de bereikbaarheid en doorstroming in het park. De visie is te vinden in hoofdstuk 4. De visie is besproken met de werkgroep en vervolgens is met de werkgroep de discussie gevoerd over mogelijke maatregelen in lijn met de visie.

De mogelijke maatregelen zijn uitgewerkt in voorliggend rapport en staan in hoofdstuk 5.

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

7/54

3 Toekomstige verkeersstromen 3.1

Input in het verkeersmodel

Met het verkeersmodel Stravela zijn berekeningen uitgevoerd om de gevolgen van de verwachte toename aan bezoekers aan het Nationaal Park voor de verkeersdoorstroming te laten zien. Het wegennetwerk en de sociaal economische gegevens van het verkeersmodel Stravela vormen de basis. De Laan van Nieuwland en extra woningbouw met 14.000 extra woningen in de wijk Warande (2040) zijn hierin meegenomen. Er is geen rekening gehouden met een eventueel aan te leggen Station Lelystad-Zuid, dat is nog niet gerealiseerd voor 2040. Ook met eventuele bezoekersstromen naar Lelystad Airport is geen rekening gehouden. Stravela beschrijft normaliter een reguliere werkdag, maar voor dit onderzoek is een toeristische piekdag gehanteerd om zicht te krijgen op de effecten van een toename van de bezoekersstromen. De piekdag is gedefinieerd als het gemiddelde van de drukste 10 dagen van het nationaal park qua aantal bezoekers. Het aantal parkeerplaatsen en de (toekomstige) parkeercapaciteit zijn in het verkeersmodel richtinggevend voor de toegankelijkheid van het park. De berekeningen zijn uitgevoerd voor de jaren 2030 en 2040. Het verschil in de jaren wordt bepaald door demografische en sociaal-economische gegevens. Er zijn twee scenario’s doorgerekend om de bandbreedte in effecten in beeld te brengen.

Scenario 1, Beleving, gaat uit van het nemen van maatregelen om te bevorderen dat gebruik wordt gemaakt van openbaar vervoer, fiets of andere duurzame vervoermiddelen, zowel naar het park toe als binnen het gebied van de poorten. Dit scenario sluit aan bij de algemene uitgangspunten uit hoofdstuk 2. Scenario 2, Doorstroming, gaat uit van een voortzetting van de huidige situatie en fungeert als referentiesituatie. De toegankelijkheid in en rond het park voor auto en fiets blijft in dit scenario vergelijkbaar met die in de huidige situatie. De hoofdgedachten achter deze scenario’s zijn terug te vinden in het Achtergronddocument. De vertaling van scenario 1, Beleving, is uitgevoerd door in het verkeersmodel de volgende maatregelen op te nemen: · · ·

De Knardijk wordt voor autoverkeer afgesloten tussen de Buizerdweg en de Oostvaardersdijk; Er is een ‘knip’ in de Praamweg zodat hier geen doorgaand autoverkeer mogelijk is; De maximumsnelheid op de Oostvaardersdijk is aangepast naar 60 km/uur.

Een toelichting op de gebruikte input (bezoekersstromen, verdeling van bezoekers) en de wijze waarop de berekeningen zijn uitgevoerd is te vinden in het Achtergronddocument.

3.2

Resultaten verkeersmodel

Figuur 3.1 laat zien waar de recreatieve bezoekers van het Nationaal Park vandaag komen. In de figuur is het aantal autoritten per provincie naar het Nationaal Park weergegeven op een toeristische piekdag (de 10 drukste dagen van het jaar) in 2030. Het aantal autoritten vanuit de provincie Flevoland bestaat voor ruim 60% uit ritten vanuit de gemeente Lelystad en 30% vanuit de gemeente Almere; het resterende deel komt uit de overige gemeenten in de provincie.

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

8/54

Figuur 3.1 Aantal autoritten naar Nationaal Park Nieuwland op een toeristische piekdag vanuit de verschillende provincies in 2030

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

9/54

Figuur 3.2 laat de intensiteiten van het toeristisch recreatief verkeer (10 drukste dagen) op de toeleidende wegen naar het Nationaal Park zien. De figuur geeft de resultaten in het jaar 2040 voor het scenario Doorstroming. Het beeld is vergelijkbaar indien wordt uitgegaan van het scenario Beleving dan wel het jaartal 2030.

Figuur 3.2 Intensiteiten van het toeristisch recreatief verkeer (10 drukste dagen) op de toeleidende wegen naar het Nationaal Park (scenario Doorstroming, 2040).

Uit de berekeningen blijkt dat de toekomstige groei van het aantal bezoekers naar Nationaal Park Nieuw Land niet tot grote knelpunten voor het autoverkeer leidt. Dat is bij beide scenario’s het geval en zowel in het jaar 2030 als 2040. Het aandeel van de bezoekers aan het park ten opzichte van het totale verkeer is op de meeste wegen laag. De maatregelen in het scenario ‘Beleving’ (in vergelijking met ‘Doorstroming’) leiden wel tot een verandering van routes: ·

Oostvaardersdijk, Grote Vaartweg, Knardijk en Buizerdweg (westelijke deel) worden rustiger; · Er gaat meer verkeer via: Buitenring - A6 - Laan van Nieuwland – Westerdreef – Visarenddreef. Deze verandering in routes is overigens op het schaalniveau van figuur 3.2 niet of nauwelijks te zien. Conclusie van de berekeningen met het verkeersmodel is dat de verwachte groei van het aantal bezoekers aan het Nationaal Park niet leidt tot belangrijke knelpunten op de Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

10/54

toeleidende wegen naar het park omdat het aandeel van het toeristisch verkeer relatief beperkt is in vergelijking met het andere verkeer. Er is vanuit dit oogpunt dan ook geen reden maatregelen te nemen. In het Achtergronddocument wordt nader ingegaan op de berekende intensiteiten op verschillende wegen en voor de verschillende scenario’s. Verder zijn de plots met intensiteiten per wegvak, scenario en jaar als bijlage bijgevoegd bij het Achtergronddocument.

3.3

Parkeerterreinen

Er is een eenvoudige analyse uitgevoerd of de capaciteit van de parkeerplaatsen rondom het Nationaal Park in de toekomst voldoet op basis van de verwachte bezoekersaantallen. Hiervoor is gebruik gemaakt van de intensiteiten die met het verkeersmodel zijn berekend. Deze check is uitgevoerd voor de parkeerplaatsen groter dan 25 plaatsen: dat zijn ook de parkeerplaatsen die in het verkeersmodel zijn meegenomen. De conclusie van deze eenvoudige analyse is dat de verwachte toename van bezoekersaantallen naar verwachting niet tot grote knelpunten zal leiden in relatie tot de beschikbare parkeercapaciteit. Enkele aandachtspunten zijn: Het parkeerterrein Poort OVP Lelystad kan in de toekomst mogelijk overloop bieden voor een mogelijk tekort aan capaciteit bij het parkeerterrein van Tom’s Creek. Andersom is dit naar verwachting niet nodig en ook niet logisch daar Tom’s Creek een particulier terrein is. Het parkeerterrein Hugo de Vries is in de toekomst mogelijk te krap. Er komt een parkeerplaats ter hoogte van de Torenvalkweg, op de kruising met de Laan van Nieuwland voor de inwoners Warande die bijvoorbeeld de hond willen uitlaten in Hollandse Hout. Overwogen kan worden dit parkeerterrein op te schalen als dat nodig/wenselijk is.

3.4

Voldoen de wegen voor de verwachte verkeersstromen

Er is getoetst of de wegen in en rond het Nationaal Park voldoen voor de verwachte intensiteiten zoals berekend met het verkeersmodel, om na te gaan of er vanuit dat oogpunt aanleiding is tot het treffen van maatregelen. Er is daarbij gekeken naar de toeleidende wegen naar de belangrijkste parkeerplaatsen (de parkeerplaatsen groter dan 25 plaatsen), zie figuur 3.3.

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

11/54

Figuur 3.3 Belangrijkste parkeerplaatsen en routes daarnaartoe in en rond het Nationaal Park

3.4.1

Routes parkeerlocaties Almere

In figuur 3.4 zijn de belangrijkste parkeerplaatsen rond Almere en de route daarnaar toe aangegeven. Tabel 3.1 geeft per parkeerplaats en bijbehorend wegvak aan wat de breedte van de weg is en of deze voldoet voor de verwachte verkeersstromen.

Figuur 3.4 Routes naar parkeerplaatsen in/bij Almere

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

12/54

Tabel 3.1 Parkeerplaatsen bij Almere met bijbehorend wegvak, wegbreedte en check of deze voldoen voor de verwachte verkeersstromen P-locatie

Wegvak

Breedte

Voldoet

Maatregel/opmerking

NBC Oostvaarders

Toegangsweg

5.00m

Ja

-

Hugo de Vries

Jac. P. Thijsseweg en Hugo de Vriesweg

6.50m 3.60m

Ja

P-terrein niet uitbreiden, huidig blijft

Buitenringplaats

Toegangsweg

5.00m

Ja

-

Kotterplein

Kotterbosweg

3.60m

Ja

Eventueel uitwijk berm

Trekvogelweg

Trekvogelweg

3.70m

Ja

Passeerhavens aanwezig

Trekvogel

Oostvaardersdijk

7.40m

ja

Voorstel: aanpassen naar 60km (zie § 5.1)

3.4.2

Routes parkeerlocaties Lelystad

In figuur 3.5 zijn de belangrijkste parkeerplaatsen rond Lelystad en de routes daarnaar toe aangegeven. Tabel 3.2 geeft per parkeerplaats en bijbehorend wegvak aan wat de breedte van de weg is en of deze voldoet voor de verwachte verkeersstromen.

Figuur 3.5 Routes naar parkeerplaatsen Lelystad

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

13/54

Tabel 3.1 Parkeerplaatsen bij Lelystad met bijbehorend wegvak, wegbreedte en check of deze voldoen voor de verwachte verkeersstromen P-locatie

Wegvak

Breedte

Voldoet

Maatregel/opmerking

Tom’s Creek

Buizerdweg

6.00m

Ja

-

Uilenweg

3.60m

Nee

Verbreden naar 5.00m.

Poort Lelystad

Buizerdweg

6.00m

Ja

-

Buitencentrum OVP

Buizerdweg

6.00m

Ja

Knardijk

6.20m

Ja

Voorstel: Knardijk ‘auto te gast’, profielaanpassing gedeelte tussen Buizerdweg en Praamweg (zie § 5.3).

3.5

Conclusie

De omvang van de verwachte toekomstige verkeersstromen is in het algemeen geen aanleiding om aanpassingen te doen aan de verkeersinfrastructuur en de parkeermogelijkheden in en rond het nationaal park Nieuw Land. Ook bij ingrepen die leiden tot een wijziging van de verkeersstromen (zoals meegenomen in het scenario Beleving) is dat niet nodig.

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

14/54

4 Visie 4.1

Inleiding

Op basis van de modelberekeningen (zie hoofdstuk 3) blijkt dat de capaciteit van de wegen en de parkeervoorzieningen in het Nationaal Park in het algemeen toereikend is voor de verwachte automobiliteit. Ook als er rekening wordt gehouden met een toename van het aantal bezoekers. Slechts op een enkel aantal locaties is het wenselijk maatregelen te treffen. Verbeteringen doorvoeren in de bereikbaarheid en toegankelijkheid van het Nationaal Park is met name wenselijk om het gastheerschap en belevingsmogelijkheden van het park te vergroten. De visie is opgebouwd rondom een aantal invalshoeken: waarom, waar, wie en hoe het Nationaal Park bezoekers wil ontvangen en welke beleving zij wil aanbieden. De hoe-vraag in deze studie spitst zich toe vanuit het perspectief van recreatiemobiliteit. De visie geldt als opmaat en kader voor het bepalen van verbeterpunten en maatregelen voor de recreatiemobiliteit (zie hoofdstuk 5). De visie houdt daarbij rekening met de geformuleerde algemene uitgangspunten (zie hoofdstuk 2).

4.2

Waarom bezoekers ontvangen?

Waardevol toerisme: People, Planet en Profit in evenwicht Het Nationaal Park en haar partners zien het ontvangen van bezoekers in het Nationaal Park niet als doel op zich, maar juist als middel om waarden te creëren voor de leefomgeving van bewoners, de lokale economie en de fysieke omgeving: People, Planet en Profit1. Daarbij zijn zij op zoek naar het vinden van evenwicht tussen deze drie pijlers. Wanneer dat evenwicht aanwezig is, ontstaat een duurzame toeristische besteming. Dit is in lijn met hoe breder in de vrijetijdssector gekeken wordt naar toeristisch-recreatieve ontwikkeling na het uitbrengen van het advies 'Waardevol toerisme' door de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) en het door het Nationaal Bureau voor Toerisme &Congressen (NBTC)2030: Bestemming Nederland. Rekening houdend met het evenwicht tussen People, Planet en Profit stelt het Nationaal Park zich ten doel meer bezoekers te trekken die langer blijven en meer besteden2. Om dat evenwicht niet te verstoren is het belangrijk dat invulling wordt gegeven aan bezoekersmanagement en, als onderdeel daarvan, een recreatiezonering wordt doorgevoerd. De recreatiezonering heeft direct consequenties voor de situering van recreatievoorzieningen en de gewenste recreatiemobiliteit in het Nationaal Park.

Op hoofdlijnen is deze samen te vatten met het opvangen van de automobiliteit in de randen van het park (de poorten) en het bevorderen van fietsverkeer en openbaar vervoer. Dit sluit aan bij de eerder geformuleerde uitgangspunten: duurzaamheid, toekomstbestendig en voorkeur voor openbaar vervoer en fiets (zie hoofdstuk 2). Bij recreatiemobiliteit onderscheiden we twee begrippen: bereikbaarheid en toegankelijkheid van het park. Bereikbaarheid heeft betrekking op hoe bezoekers naar het park komen, toegankelijkheid heeft betrekking op hoe zij zich vervolgens in het park verplaatsen (het recreëren zelf).

Voor recreatiemobiliteit betekent deze visie:

1 Gebaseerd op vigerende beleids- en actieplannen vrijetijdseconomie provincie en gemeenten. 2 Nationaal Park Nieuw Land, Marketingcommunicatiestrategie 2021-2026

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

15/54

· · · · ·

Het verbeteren van de bereikbaarheid van het Nationaal Park Nieuw Land voor bezoekers, dit geldt voor alle mobiliteitsvormen (auto, openbaar vervoer, fiets, te voet, boot); Het vergroten van het aandeel duurzame vervoersmiddelen zoals het openbaar vervoer, de fiets en te voet in de vervoersbewegingen naar het Nationaal Park Nieuw Land; Het verminderen van de toegankelijkheid van het Nationaal Park Nieuw Land voor gemotoriseerd verkeer; Het optimaliseren van de toegankelijkheid van het Nationaal Park Nieuw Land voor fietsers en wandelaars; Het gebiedsgericht optimaliseren van de recreatiemobiliteit om invulling te geven aan bezoekersmanagement, zodat gebieden waar het vanuit draagkracht van natuur gezien drukker mag worden, gemakkelijker bereikbaar zijn en vice versa.

Belevingswaarde creëren Een tweede vertrekpunt in de visie op recreatie en mobiliteit is dat de waardencreatie voor bewoners, bezoekers en bedrijven is gebaseerd op het creëren van belevingswaarde. Dit betekent dat niet zo zeer de recreatieve activiteit zelf centraal staat, maar veel meer wordt ingezet op de belevingen en ervaringen die bezoekers op willen doen. In het optimaliseren van de belevingswaarde wordt dankbaar gebruik gemaakt van de bepaling van doelgroepen aan de hand van leefstijlen. Door het Nationaal Park te richten op specifieke leefstijlen, kan extra kwaliteit worden geboden aan de bezoeker. Het creëren van belevingswaarde gebeurt niet pas in het park zelf, maar start al bij de eerste stap van de bezoekersjourney: de voorbereiding op het bezoek. De daarna volgende stappen zijn de reis naar het park, het bezoek in het park, de reis terug en mogelijk het herhaalbezoek. Via verleiden en ontmoedigen worden de bezoekers naar de gewenste locaties en bestemmingen geleid (honing- en azijnmaatregelen). Mogelijkheden daarbij kunnen zijn het creëren van aantrekkelijke entrees, doorvoeren van verkeersbelemmerende maatregelen en stimuleren van openbaar vervoer.

4.3

Welke beleving biedt het Nationaal Park?

Nationaal Park Nieuw Land is uitnodigend en het beleven waard. Doordat het gebied zich blijft ontwikkelen én deze wetlands van nature erg dynamisch zijn in combinatie met de seizoenen, is elk bezoek verrassend. Elke keer is de natuur anders en zijn er andere manieren om deze te beleven. Het Nationaal Park Nieuw Land kent vijf merkwaarden die het karakter verder invullen3. Dit is hoe Nationaal Park Nieuw Land wil worden ervaren en gewaardeerd. Nationaal Park Nieuw Land is primair Avontuurlijk. Door mensenhanden op een Innovatieve en Toonaangevende manier ontstaan. Door de natuur overgenomen en van nature Levendig. Aandacht voor een welkom onthaal, komt voort uit de vijfde merkwaarde: Open. Deze waarden komen terug in de verhaallijnen die aan Nationaal Park Nieuw Land zijn verbonden, te weten Manmade Nature in een voormalige binnenzee, de grote vogeltrek, dynamische wetlands en mens en natuur in de metropoolregio (zie kader op de volgende pagina). De hiervoor benoemde waarden worden waar mogelijk en relevant vertaald naar hoe de recreatiemobiliteit wordt ingevuld: ·

Avontuurlijk: ruimte om te dwalen, niet alle paden worden gemarkeerd voor routes, afwisseling, safari- of expeditiegevoel, verharde en onverharde paden en wegen;

3 Nationaal Park Nieuwland, Marketingcommunicatiestrategie 2021 – 2026.

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

16/54

· · · ·

Innovatief: ruim baan voor nieuwe vervoerswijzen, ondernemers uitdagen voor nieuwe verhuur- en vervoersconcepten, zeker als deze minimaal effect hebben op de omgeving, vernieuwde aanpak om bijvoorbeeld Nationaal Park ‘Parkway’ te maken; Toonaangevend: maatregelen als inspirerende voorbeelden voor andere Nationale parken; Levendig: drukte mag, variatie in openstelling of sluiting van wegen als de situatie daarom vraagt; Open: bij voorkeur zo min mogelijk werken met harde fysieke afsluitingen, weinig verbodsborden maar de inrichting van de weg laten spreken, duidelijke bewegwijzering vanaf snel- en provinciale weg.

Tekstkader Verhaallijnen Manmade natuur in een voormalige binnenzee De natuur in Nationaal Park Nieuw Land is niet natuurlijk, maar door middel van menselijke ingrepen wél ‘puur natuur’. De Marker Wadden is een mooi voorbeeld over de samenwerking tussen mens en natuur binnen het park. Dit spreekt d.m.v. toeristische trekpleisters ook echt de bezoekers aan op deze manier. De grote vogeltrek Het nationaal park is een veilige haven voor een grote diversiteit aan vogels, zowel in soort als in hoeveelheden. Watervogels, trekvogels maar ook roofvogels voelen zich hier thuis en vormen een alsmaar fascinerende belevenis voor toeristen. Dynamische wetlands Veel delen in het nationaal park zijn moerasachtig, wat een grote waarde biedt qua biodiversiteit, ecologische dynamiek, onderzoeksmogelijkheden maar ook voor toerisme. Dit laatste is wel lastig over te brengen vanwege het karakter van een moeras. Mens en natuur in de metropoolregio Het nationaal park biedt veel mogelijkheden voor economische groei en als algemeen vestigingsklimaat, en is ook onmisbaar voor de lokale volksgezondheid. Deze symbiose is diepgeworteld, maar er zijn wel zorgen over de spanningen die dit opleveren.

4.4

Waar kunnen bezoekers recreëren?

In de Ontwikkelingsvisie Nationaal Park Nieuw Land is aangegeven waar in het Nationaal Park bezoekers welkom zijn. De visie onderscheidt drie zones: natuurkernen, natuurmantel en de dijken als ruggengraat (zie figuur 4.1)4. Voor de natuurkernen geldt dat dat de locaties zijn waar de natuur de absolute prioriteit heeft. De kwetsbaarheid van de gebieden maakt dat deze voor bezoekers niet of beperkt zijn opengesteld. De bereikbaarheid en toegankelijkheid van deze gebieden wordt niet of in zeer beperkte mate verbeterd. 4 Ontwikkelingsvisie Nationaal Park Nieuw Land, 2019.

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

17/54

De natuurmantel is de zone waar het recreatieve verkeer mogelijk is en kent (recreatie)voorzieningen als wegen en paden. De bereikbaarheid van deze zone met auto, openbaar vervoer en fiets wordt verder geoptimaliseerd. Dit is de zone waar de grootste parkeervoorzieningen worden aangeboden. Bij voorkeur aan de randen en nabij belangrijke invalswegen gepositioneerd. Voor de vervoersbewegingen in deze zone (de toegankelijkheid) wordt ingezet op fiets- en wandelverkeer. Dit betekent dat al het autoverkeer in die zone wordt tegengegaan ten faveure van de fiets. Daarvoor is het belangrijk dat de verschillende deelgebieden in deze zone onderling goed verbonden zijn voor de fietser. Met de dijken als ruggengraat wordt een sterke structuur geboden voor beleving van het Nationaal Park. Deze structuur vormt ook een goede basis voor het geleiden van de recreatiemobiliteit. De Oostvaardersdijk kan zich daarbij ontwikkelen tot dé belevingsboulevard voor bezoekers die met de auto het park willen verkennen (een Nationaal Park ‘Parkway’). Ook de Houtribdijk is het domein voor beleving van het park met de auto, waarvoor Trintelzand als belevingspunt gaat dienen. De Knardijk daarentegen gaat juist het domein voor fietsers worden en fungeert als entree voor fietsers uit het zuiden.

De drie dijken komen samen bij de Kop van de Knardijk, dit gebied gaat zich ontwikkelingen tot één van de trekpleisters van het Nationaal Park.

Figuur 4.1 Zones en bereikbaarheid

Voor de Oostvaardersplassen en omgeving is de zonering van recreatie verder uitgewerkt5. Aangegeven is dat de groei van het aantal bezoekers vooral moet plaatsvinden in de randgebieden buiten het kerngebied (zie figuur 4.2). Dit is noodzakelijk om het gewenste evenwicht in natuur en recreatie in stand te houden. Dit betekent dat bezoekers zo veel als mogelijk worden opgevangen in de Almeerse Poort en de Poort Lelystad. Voor bereikbaarheid betekent dit, dat deze poorten maximaal bereikbaar moeten zijn voor alle mobiliteitsvormen: auto, fiets, te voet en openbaar vervoer. Dit heeft zowel betrekking op verbindingen als op parkeervoorzieningen voor fiets en auto. De poorten dienen als de startlocaties voor wandel- en fietsroutes. Rondom de poorten is sprake van een fijnmazig wandelnetwerk.

5 Natuurbeleving en recreatie, Staatsbosbeheer, februari 2022.

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

18/54

Figuur 4.2 Zonering recreatie Oostvaardersplassen en omgeving (bron: Natuurbeleving en recreatie, Staatsbosbeheer, februari 2022)

De 12 mooiste plekken Naast de zonering in gebieden zijn voor het Nationaal Park de 12 mooiste plekken geformuleerd6. Dit zijn de plekken die een goede aansluiting moeten krijgen op het recreatieve routenetwerk, onderling verbonden zijn en waarvan de bereikbaarheid belangrijk is. In figuur 4.3 zijn zij weergegeven. De gewenste bereikbaarheid en vervoermiddel van deze plekken wordt mede bepaald door de zone waarin de mooiste plek is gelegen. Tabel 4.1 geeft een overzicht van de gewenste bereikbaarheid van de plekken naar vervoermiddel. Met '+-en’ is het belang van het vervoermiddel en daarmee de gewenste bereikbaarheid aangegeven.

6 Ontwikkelingsvisie Nationaal Park Nieuw Land, 2019.

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

19/54

/ Figuur 4.3 De 12 mooiste plekken van Nationaal Park Nieuw Land

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

20/54

Tabel 4.1 Overzicht bereikbaarheid Mooiste plek naar vervoermiddel Mooiste plek

Auto

Fiets

Boot

Trintelzand

+++

+

+

Markerwadden

+++

Kaap Schier

++

+

Kop Knardijk

+++

+++

Experiencecenter

+

+++

Keersluis Lage Vaart

+

++

+

Grote Praambult

+

+++

+

De Oostvaarders

+++

++

Moeraspad Oostvaardersdijk

++

++

+

Grote Lepelaarplas

++

++

+

Lepelaarstrand

++

++

+

+

Aalscholverkolonie

+

De plek moet bereikbaar zijn, maar het aandeel in het totaal is minder groot

++

De plek moet goed bereikbaar zijn, het aandeel in het totaal is substantieel

+++

De plek moet goed bereikbaar zijn, het aandeel in het totaal is omvangrijk

4.5

Wie wil het Nationaal Park ontvangen?

Algemeen vertrekpunt is dat het Nationaal Park meer bezoekers wil trekken. Daarbij richt zij zich op specifieke doelgroepen. Die kunnen we onderverdelen naar herkomst en leefstijl. Indeling naar herkomst Inwoners Almere en Lelystad De belangrijkste doelgroepen voor het Nationaal Park zijn de eigen inwoners van de gemeenten Almere en Lelystad. Almere heeft nu zo'n 218.000 inwoners en de ambitie om te groeien tot 240.000 in 2040. Voor Lelystad geldt ook een sterke groeiambitie: van 83.000 nu naar mogelijk 120.000 inwoners in 2040. Een deel van die groei vindt ook direct grenzend aan het Nationaal Park plaats. De inwoners van Lelystad en Almere komen naar het park in een grote diversiteit aan vervoermiddelen: de auto, fiets, openbaar vervoer en ook te voet. Door in te zetten op deze doelgroep levert het park waarde aan de eigen inwoners: de kwaliteit van de leefomgeving wordt versterkt. Bezoekers uit Nederland De tweede doelgroep voor het Nationaal Park wordt gevormd door bezoekers uit heel Nederland. Het aantal inwoners van Nederland stijgt van ongeveer 17 miljoen in 2020 tot 18,4 miljoen in 2040. Belangrijk groeisegmenten daarbinnen zijn senioren (het aantal 65-

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

21/54

plussers stijgt tot 25%), buitenlandse migranten en inwoners met een niet-westerse achtergrond. Zij komen nu voornamelijk met de auto naar het Nationaal Park. Verblijfs- en dagrecreanten in de omgeving De derde doelgroep wordt gevormd door in de omgeving verblijvende toeristen. Dit betreft voornamelijk gasten verblijvend in hotels, jachthavens in Almere en Lelystad. Maar ook de campings in beide gemeenten; in Lelystad wordt dit aanbod in de toekomst uitgebreid met de komst van ‘clamping’ Huttopia. Ook riviercruises vormen een omvangrijke doelgroep. Voor toeristen die in Almere of Lelystad verblijven vormt de combinatie van gevarieerde bezoekmogelijkheden zoals Markerwadden, Bataviakwartier en de Oostvaardersplassen een belangrijk bezoekmotief. Daarnaast is het Nationaal Park een belangrijke dagtocht voor toeristen die verblijven in de bungalowparken aan de zuidzijde van de provincie, in Zeewolde en Dronten. De toeristische sector zet in op groei van het aantal overnachtingen in Flevoland. De verwachting is dan ook dat ook deze groep in de toekomst verder gaat groeien. Deze bezoekers komen voornamelijk met auto of fiets naar het Nationaal Park. Indeling naar leefstijl In de vrijetijdssector wordt veel gewerkt met de Leefstijlvinder. De Leefstijlvinder onderscheidt zeven leefstijltypen met ieder een eigen recreatiegedrag7.

Het huidige profiel van de bezoekers van het Nationaal Park en het gebruikte vervoermiddel is in een bezoekersonderzoek onderzocht. Figuur 4.4 geeft de belangrijkste resultaten.

Figuur 4.4 Profiel huidige bezoekers naar vervoermiddel en leefstijl (Bron: Bezoekersonderzoek natuurgebieden – Provincie Flevoland 2019)

7 Zie www.leefstijlvinder.nl voor meer informatie over de leefstijltypen.

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

22/54

Het Nationaal Park Nieuw Land heeft drie leefstijltypen geselecteerd waarop zij zich specifiek wil richten in haar aanbod en communicatie. Dit betekent uiteraard niet dat de andere leefstijlgroepen niet welkom zijn. De drie doelgroepen zijn: Avontuurzoeker: nieuwe avonturen beleven staat centraal. Buiten de gebaande paden. Struinen of onverharde, smalle wandelpaden zijn populair. Ook fietspaden liever niet verhard. Inzichtzoeker: rust, ontspanning en nieuwe inzichten zijn belangrijk. Zoekt rustige, onverharde wandelpaden en verharde, brede fietspaden vrij van auto's. Maakt gebruik van gemarkeerde routes. Stijlzoeker: actief en langere afstanden wandel en fietsen. Wandelpaden weg van het alledaagse en buiten de drukte. Fietsen zowel verhard als onverhard, gebruik route-app. Wandel- en fietsevenementen. Zie bijlage 1 voor een uitgebreide omschrijving van deze doelgroepen. Elk van de leefstijlgroepen heeft eigen wensen en gedrag ten aanzien van recreatiemobiliteit. Met doelgroepgerichte maatregelen kan het gewenst gedrag worden bevorderd. In het kader hierna wordt ter inspiratie per leefstijlgroep een aantal voorbeeldmaatregelen gegeven. Kader: Voorbeeldmaatregelen uitgesplitst naar leefstijlgroep

Avontuurzoeker: · · · ·

Bied als alternatieve verbindingen onverharde en niet bewegwijzerde paden aan; Creëer onverwachte ‘ontdekkingen': een klein strandje, plek met waanzinnig uitzicht, een tijdelijk onverhard voetpad; Bied (in)spannende vervoerswijzen aan, georganiseerd of ongeorganiseerd: RIBboot, kano; Beleef-app voor ‘zelfstandig struinen’ door Nationaal Park.

Inzichtzoeker: · · · ·

Betaald parkeren op locaties waar je het rustiger wil hebben; Duidelijke informatie over recreatiemogelijkheden bij parkeerplaats; Informatiezuilen over natuur, landschap en cultuurhistorie (bijvoorbeeld gekoppeld aan de 12 Mooiste plekken); Creëer kleine stopplekken, bijvoorbeeld observatieplekken, kunst, speelplek om bezoekers uit te nodigen het gebied te leren kennen.

Stijlzoeker: · · · ·

Creëer unieke (tijdelijke) beleefmomenten: seizoenexcursie met gids, pop-up restaurant, evenementen en activiteiten; Goed bereikbare grotere parkeervoorzieningen waar het drukker mag zijn; Verhuur van innovatieve, duurzame vervoersmiddelen; Voor- en natransport in de vorm van Nationaal Park Safari (elektrische trein, bootexcursie).

Aanvullend op de drie geselecteerde overall doelgroepen zijn voor de gebieden Oostvaardersplassen Lelystad en Oostvaardersplassen Almere specifieke accenten gelegd voor doelgroepen in die zones (zie figuur 4.5): · ·

Oostvaardersplassen Lelystad: rust- en avontuurzoeker; Oostvaardersplassen Almere: verbinding-, inzicht- en stijlzoeker.

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

23/54

Figuur 4.5 Accenten doelgroepen per zone (als aanvulling op de algemene doelgroepen)

4.6

Hoe wil het Nationaal Park bereikbaar zijn?

Deze vraag spitst zich toe op de verschillende vervoerswijzen die we zien: auto, fiets, te voet, openbaar vervoer en over water. Figuur 4.6 geeft het samenvattende beeld van de visie op bereikbaarheid van het Nationaal Park Nieuw Land, uitgesplitst naar vervoerswijzen. In het figuur zijn de belangrijkste toegangswegen en verkeersstromen in het Nationaal Park aangegeven. Onder het figuur wordt per vervoerswijze de gewenste toekomstige situatie omschreven. Concrete voorstellen voor maatregelen die samenhangen met deze visie, worden toegelicht in hoofdstuk 5.

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

24/54

Figuur 4.6

Visie op vervoermiddel en bereikbaarheid Nationaal Park Nieuw Land

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

25/54

Auto Nu, en waarschijnlijk ook in de toekomst, is de auto het meest gebruikte vervoermiddel naar het Nationaal Park. De inzet is erop gericht een verschuiving richting duurzame vervoermiddelen te bewerkstelligen. Niet alleen vanwege het klimaat, maar ook vanwege de belevings- en gebruiksmogelijkheden die zo ontstaan voor wandelaars en fietsers. Het Nationaal Park blijft gastvrij naar bezoekers die met de auto komen. De aanleg van de Laan van Nieuwland met aansluiting op de A6 draagt hieraan bij. Het autoverkeer wordt aan de rand van het park opgevangen op Toeristische Overstappunten (TOP's) met voldoende capaciteit en laadfaciliteiten. In Almere direct grenzend aan het bezoekerscentrum. In Lelystad door de TOP te verplaatsen naar de Buizerdweg (deze verplaatsing is al gepland). Dit beperkt het autoverkeer op de Knardijk aanzienlijk. De Poort Lelystad vormt de entree van het Nationaal Park, zeker ook voor bezoekers van verder weg die met de auto komen. Naast de TOP's blijven er verspreid over het park een aantal meer kleinschalige parkeervoorzieningen, zodat alle deelgebieden bereikbaar blijven. Om een optimale beleving te creëren voor alle recreanten wordt het gemotoriseerd en nietgemotoriseerd zo veel als mogelijk van elkaar gescheiden. Op het schaalniveau van het Nationaal Park wordt voorgesteld de noordzijde van het park gastvrij in te richten voor de auto.

De Oostvaardersdijk wordt een belangrijke belevingsroute en zo ingericht dat recreanten verleid worden stil te staan en de auto kort te verlaten voor een ommetje of uitkijkpunt. Zij vormt het hart van de Safariroute. Aan de zuidzijde van het Nationaal Park wordt het forenzen- en recreatieautoverkeer tegengegaan, zodat hier beleving wordt gecreëerd voor wandelaars en fietsers. De doorgaande directe verbinding voor autoverkeer Lelystad – Almere wordt doorbroken. De parkeerplaatsen blijven wel toegankelijk via ‘inprikkers'. Op deze wijze blijft het Nationaal Park voor alle bezoekers bereikbaar. Door het doorgaande autoverkeer op een aantal wegen aan de zuidzijde van het Nationaal Park tegen te gaan, ontstaat een aantrekkelijk fietsnetwerk. Voor het aanwezige vracht- en werkverkeer dat in het park moet zijn, geldt dat dit slechts een beperkt aantal vervoersbewegingen zijn, die inpasbaar worden gemaakt met het voorgestelde recreatieve gebruik van de weg. Het Bataviakwartier vormt de entree naar Markerwadden. Via de dijk Enkhuizen – Lelystad en vanuit het zuiden is de locatie uitstekend bereikbaar met de auto. Hier zijn, zeker in combinatie met het outletcentre, voldoende parkeervoorzieningen beschikbaar, waarna bezoekers vervolgens de boot naar Markerwadden kunnen nemen. Via een leisureboulevard is het Bataviakwartier verbonden met de Oostvaardersplassen.

Openbaar vervoer Openbaar vervoer vormt nu nog een beperkt aandeel in de gebruikte vervoerswijzen. In de toekomst wil het park dat verder stimuleren. Met name aan de Lelystad-zijde liggen er kansen om de openbaarvervoervoorzieningen te verbeteren, bijvoorbeeld in de busverbinding tussen het park en Lelystad CS. De openbaarvervoervoorzieningen in Almere zijn reeds toereikend. Het mogelijk nieuw aan te leggen station Lelystad-Zuid, zal een uitstekend startpunt vormen voor een bezoek aan het Nationaal Park. Naast de voorzieningen is het belangrijk het gebruik van het openbaar vervoer te stimuleren. Er zijn maar weinig Nationaal Parken zo goed bereikbaar met openbaar vervoer als Nationaal Park Nieuw Land. Fietsverhuur op de stations (OV-fiets), goede fiets- en wandelpaden naar beide poorten en fiets- en wandelroutes van station naar station/bushalte zijn belangrijk. Aanvullend kan in de communicatie en informatievoorziening over het Nationaal Park de bereikbaarheid per Openbaar Vervoer meer prominent worden opgenomen. Bijvoorbeeld door het station te positioneren als 'Buitenpoort': stations die

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

26/54

grenzen aan prachtige natuurgebieden en als toegangspoort kunnen dienen. Beide gemeenten oriënteren met NS of dit passend is. Fiets De fiets vormt bij uitstek het vervoermiddel voor het Nationaal Park: duurzaam en vrijwel iedereen kan probleemloos de grote afstanden in het park overbruggen. Zeker voor de doelgroep ‘eigen inwoners’ valt er op het gebruik van de fiets nog veel te winnen. Daarbij moeten meer en betere fietsvoorzieningen worden gerealiseerd. Belangrijk is het te realiseren dat nu, en zeker ook naar de toekomst toe, sprake is van een grote variatie in 'fietsers': individuele fietsers, e-bikes, fatbikes, familiefietsen, bakfietsen, wielrennen, gravelbikes, etc. Fietsen wordt in de toekomst nog gevarieerder in snelheid, breedte en lengte. Zeker als het drukker wordt, kan dat niet altijd samen op hetzelfde pad. Door wegen in het Nationaal Park autoluw of –vrij te maken, ontstaat, in combinatie met de soms aanwezige vrij liggende fietspaden, een uitnodigend netwerk aan wegen en paden die de verschillende doelgroepen kunnen bedienen. In beide poorten van het park zijn daarvoor goede mogelijkheden. De Knardijk, tevens de markante scheiding tussen Zuid- en oostFlevoland, vormt de entree van het park voor fietsers uit het zuiden.

Daarnaast is het belangrijk te zoeken naar mogelijkheden om het netwerk uit te breiden voor de meer avontuurlijk ingestelde doelgroepen (avontuurzoeker en stijlzoeker). Voor hen zijn onverharde paden, bij voorkeur niet bewegwijzerd, relatief weinig aanwezig in het park. In Poort Lelystad is het wenselijk deze uit te breiden. Voor de kant van Almere geldt dat de verbinding tussen de deelgebieden van het Nationaal Park versterkt kan worden. Concreet gaat het hier om de verbinding tussen het bezoekerscentrum Oostvaarders met de Lepelaar Plassen, waarvan het bezoek een extra impuls krijgt met de renovatie van bezoekerscentrum De Trekvogel. Onderdeel van de verbinding is een fietsbrug over de vaart. Samen met de goede fietsverbinding langs de Oostvaardersdijk ontstaat op deze wijze een aantrekkelijk fietsrondje in en rondom Almere. Ook in Lelystad is de verbinding tussen de deelgebieden voor fietsers een aandachtspunt. Door de fietsverbinding tussen Bataviastad en de Oostvaardersplassen te verbeteren, kan dit de samenhang in het gebruik versterken. Met het Werkeiland en de te ontwikkelen Kop van de Knardijk ontstaat een aantrekkelijke leisureboulevard. Daarnaast geldt specifiek voor de haven en het veer naar Markerwadden dat de fietsenstalling ter plaatse uitgebreid moet worden.

De voorzieningen van de Nationaal Park 'Parkway’ aan de Oostvaardersdijk maken dat dit traject ook voor recreatieve fietsers meer interessant gaat worden. Qua beleving maken zij gebruik van dezelfde voorzieningen als de ‘automobilisten'. Samenhangend met de visie op de ontwikkelingsmogelijkheden van de wegen- en padenstructuur in het Nationaal Park worden hierop voortbordurend extra fietsvoorzieningen en –services aangeboden die het fietsen in het Nationaal Park verder stimuleren. Hierbij gaat het om extra fietsstallingen (bijvoorbeeld bij Batavia Stad en de haven), een netwerk aan oplaadpunten (gekoppeld aan horeca en recreatievoorzieningen), reparatieplekken, verbetering van de fietsverhuurmogelijkheden (in combinatie met de omliggende treinstations), bewegwijzering en fietsroutes- en arrangementen (denk bijvoorbeeld aan Bike&Boat). Aanbod als fietsverhuur, introductie innovatieve fietsvormen (fatbikes, familiefietsen) en arrangementen is aan ondernemers. Belangrijk daarbij is te zorgen dat dit goed passend is in het aanbod en gebruik van de fietsverbindingen, het gebruik op piekmomenten en in grote groepen kan al snel tot overlast en onveilige situaties leiden.

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

27/54

Te voet Een relatief beperkt aantal bezoekers komt te voet naar het park. Dit betreft veelal inwoners die in de omliggende wijk wonen of bezoekers die met het Openbaar vervoer komen. Voor hen is het belangrijk dat veilige en aantrekkelijke ‘groene’ verbindingen aanwezig zijn van de woonwijk en station naar het Nationaal Park. Bij voorkeur zonder barrières van autowegen. Aan de kant van Almere is hier goed invulling aan gegeven, voor Lelystad zijn de mogelijkheden beperkter. Boot De eigen boot en diverse vormen van georganiseerd vervoer over water (veerdienst, zeilschip en RIB-boot8) zijn voor de Markerwadden de manieren om daar te komen. Deze 'beperkte’ bereikbaarheid is direct ook een kracht. Zij draagt direct bij aan de exclusieve en bijzondere ervaring. Het gebied Oostvaardersplassen is omringd door het Markermeer en vaarten. Deze zijn ook bevaarbaar: zowel met een eigen of gehuurde boot, als met georganiseerde vaartochten (door een ondernemer). Via steigers bij markante punten als de Grote Praambult en de Lage Dwarsvaart wordt het mogelijk gemaakt even uit de boot te stappen en de natuur te beleven. Door een focus te leggen op elektrisch varen en kanoën wordt een duurzame vervoersmogelijkheid aangeboden. Met name de slenken in Hollandse Hout bieden voor kanoërs veel mogelijkheden. Het gebruik zal veelal onderdeel zijn van een excursie of arrangement.

8 Rigid Inflatable Boat, dit is een rubberboot met een vaste bodem

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

28/54

5 Uitwerking maatregelen verkeersstructuur In dit hoofdstuk worden concrete maatregelen voorgesteld gericht op de recreatiemobiliteit, die aansluiten bij de visie uit hoofdstuk 4. Per maatregel wordt aangegeven: · · ·

·

Een analyse van de huidige situatie; De beschrijving van de maatregel; Het effect van de maatregel; o wat levert de maatregel op (consequenties voor auto, fiets, wandelaar, openbaar vervoer); o welke effecten ontstaan door deze maatregel; zowel recreatief-toeristisch, als verkeerskundig; o eventuele nadelige consequenties; Aanbevelingen voor nader onderzoek.

De maatregelen houden rekening met de locaties van de Poorten van het Nationaal Park bij Almere en Lelystad, waarbij rekening is gehouden met de verschuiving van de Poort Lelystad. De maatregelen zijn genummerd naar de paragraaf waarin ze worden beschreven, zie figuur 5.1: · · · · · · ·

Maatregel 1: Herinrichting van de Oostvaardersdijk; Maatregel 2: Het aanbrengen van een ‘knip’ in de Praamweg; Maatregel 3: Herinrichting van de Knardijk (2 gedeelten); Maatregel 4: Verbeteren bereikbaarheid met het openbaar vervoer; Maatregel 5: Zuidzijde: dé fietsverbinding tussen Poort Almere en Poort Lelystad; Maatregel 6: Uitbreiding fietsnetwerk Lelystad voor avontuurzoeker (6a), extra fietsbrug over Lage Vaart (6b) en fietspad op kruin van Houtribdijk (6c); Maatregel 7: Uitbreiding fietsnetwerk Almere door fietsverbinding over water bij Lepelaarplassen (7a) en extra fietsverbinding naar bezoekerscentrum (7b).

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

29/54

Figuur 5.1 Voorgestelde maatregelen (nummer verwijst naar de paragraaf)

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

30/54

5.1

Herinrichting van de Oostvaardersdijk

5.1.1

Analyse

In de huidige situatie heeft de Oostvaardersdijk de functie van gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 80km/u. In de praktijk wordt er veel harder gereden dan 80km (zie figuur 5.2):

Figuur 5.2 Snelheidsprofiel Oostvaardersdijk

Volgens het snelheidsprofiel rijdt meer dan de helft van het verkeer 88km/u of harder, met pieken boven de 100km/u. Voor wat betreft de herkomst en bestemming van het verkeer heeft een groot deel een niettoeristisch karakter. Op basis van data uit TomTom Move is een indicatie te geven; het is goed te zien dat het overgrote deel van het verkeer herkomst/bestemming Lelystad heeft. Verder heeft een aandeel van het verkeer een relatie met Noord-Holland. Er is weinig aandeel van verkeer vanaf bijvoorbeeld de Knardijk ter hoogte van het huidige Buitencentrum. Zie figuur 5.3 en 5.4.

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

31/54

Figuur 5.3 en 5.4 Herkomst-bestemming verkeer Oostvaardersdijk kop Knardijk volgens data TomTom Move

Vanuit de toeristische beleving gezien is een herinrichting gewenst. Dit kan bijvoorbeeld uitgevoerd worden in samenhang met de plannen ‘Oostvaardersoevers’. Maar ook vanuit het oogpunt van verkeersveiligheid is een aanpak zeer gewenst. In de huidige situatie is er sprake van (potentiële) onveiligheid omdat de snelheid vaak hoog ligt (boven de 100 km/u). Op basis van risico-inschatting (SPV 20309) is de kans op (dodelijk) 9 Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 Veilig van deur tot deur. Het SPV 2030 beschrijft 9

beleidsthema’s met de belangrijkste risico’s voor verkeersveiligheid.

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

32/54

letsel heel groot. Ook wordt de samenstelling van het verkeer anders, wanneer er sprake is van een toename van toeristisch verkeer. Dit verkeer kijkt bijvoorbeeld om zich heen, en stopt bij de daarvoor aangewezen plekken. Ook zal de weg worden overgestoken om enerzijds de Oostvaardersplassen te beleven en anderzijds het Markermeer. Vooral op die locaties zal de snelheid drastisch moeten afnemen om een verkeersveilige situatie te creëren. Hoewel dit niet de bedoeling is, wordt de Oostvaardersdijk nog wel eens gebruikt als ‘terugvaloptie’ bij een calamiteit op of stremming van de A6. Bij voorkeur dient echter de officiële U-route via de N305 Gooiseweg te worden gevolg. Mogelijk dat navigatiesystemen kiezen voor de Oostvaardersdijk. Door de aanpassing van het snelheidsregime kan dit minder aantrekkelijk worden, of dat systemen deze route niet meer als alternatief aanbieden bij een calamiteit of een stremming.

5.1.2

Beschrijving maatregel

Het voorstel is om de Oostvaardersdijk af te waarderen tot een erftoegangsweg met een maximumsnelheid van 60 km/u (maatregel 1). Eventueel kan dit gecombineerd worden met een huidige 60 km zone wanneer dit aangrenzend is. In andere gevallen wordt de maximumsnelheid met niet-zone borden aangeduid. Herinrichting van de Oostvaardersdijk staat ook op de bestuurlijke agenda, en de aanpassing van de snelheden kan meegenomen worden binnen de herijking van de categorisering van de provinciale wegen door de provincie Flevoland. Er is volgens de visie sprake van een aantal uitzichtpunten, zie voorbeeld in figuur 5.5. Dit zijn ideale punten in het traject om accent te leggen op een (soort van) verblijfskarakter. Immers hier komen verschillende modaliteiten bij elkaar: fiets, voetganger en auto. Er kan worden aangesloten bij projecten (‘belevingspunten’) aan het ‘begin’ en ‘eind’ van de dijk (Block van Kuffeler (bezoekerscentrum Trekvogel) en Kop van de Knardijk); de snelheid wordt daar teruggebracht naar 60 km/u. Het toevoegen van markeerpunten sluit aan bij de Visie Parkway van Mecanoo.

Figuur 5.5 Traject Oostvaardersdijk met (indicatief) uitzichtpunten

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

33/54

Parkeerplaatsen zijn geïntegreerd in de omgeving, bijvoorbeeld tussen bomen en bestaan zoveel mogelijk uit halfverharding, zodat de bodem niet wordt aangetast en de waterbergingscapaciteit behouden blijft, zie figuur 5.6.

Figuur 5.6 Vriendelijke en ‘omgevingseigen’ inrichting volgens de Ruimtelijke Kwaliteitsgids Nationaal Park Nieuw Land (Mecanoo, editie 2020)

De parkeervoorzieningen liggen dicht bij de doorgaande rijbaan, zie ook het voorbeeld vanaf de Veluwe (figuur 5.7). Ook een veilige oversteekvoorziening mag niet ontbreken. De inrichting moet zodanig zijn dat het gewenst rijgedrag ook wordt afgedwongen. Bij de in- en uitgangen van het parkeerterrein kan gedacht worden aan snelheidsremmende voorzieningen; Bij voorkeur een kleine asverspringing (een soort slinger in de rijbaan, voor zover het dijklichaam dit toelaat). Overwogen kan worden om ter plekke van de oversteekplaatsen / parkeerplaatsen lokaal 30km/u in te stellen, om te genieten van het uitzicht over het water. Bijvoorbeeld een rustpunt bij de locatie waar het Doorkijkpaneel Vliegtuigwrak komt. Dit moet nader worden onderzocht bij de verdere uitwerking.

Sweco | Projectnummer 51009054 Datum 02-06-2023

Versie C3

Document referentie Rapport Verkeersstromen Nationaal Park Nieuw Land C3 20230602

34/54

Figuur 5.7 Voorbeeld parkeerplaats op de Veluwe

5.1.3

Effect van de maatregel

De maatregel dient drie doelen: · · ·

Verhoging van de verkeersveiligheid; Verhoging van de kwaliteit van beleving vanuit toeristisch oogpunt; De route wordt minder aantrekkelijk voor sluipverkeer (niet-bestemmingsverkeer), zodat er eerder voor de A6 wordt gekozen.

Door de verlaging van de snelheid zal de verkeersveiligheid toenemen. Het terugdringen van het niet-bestemmingsverkeer zal hierin ook een positieve bijdrage leveren omdat dit type verkeer het liefst zo snel mogelijk van A naar B wil. De verlaging van de snelheid heeft ook een positieve uitwerking bij het oversteken van langzaam verkeer (fietsers en voetgangers), oftewel een lager risico op de zogenoemde ‘conflictpunten’. Het risico op ongevallen ligt een stuk lager dan bij een ongewijzigde situatie. De toerist zal zich veiliger weten, wat niet alleen objectief het geval is maar ook voor het gevoel (subjectief). Men kan meer genieten van de omgeving door minder met het verkeer ‘bezig te zijn’. Het geluidsniveau zal dalen vanwege de verlaagde snelheid en door de verminderde verkeersdruk ontstaat een rustiger wegbeeld. Bij de belevingspunten zal een veilige situatie gerealiseerd worden voor een prettig verblijf. De maatregelen gericht op het autoverkeer (snelheid verlagen, minder verkeer, minder geluidsoverlast) maken dat deze verbinding aantrekkelijker wordt voor recreatieve fietsers. Daar komt bij dat de beleefpunten uiteraard ook door hen gebruikt gaan worden. Zo ontstaat een aantrekkelijk rondgaande fietsroute Oostvaardersplassen.