24.107 BL 24.106 INFO internationale medewerkers

2.5.5. Conclusie Goede informatievoorziening voor Internationale medewerkers is essentieel. Zo weten de Internationale medewerkers hoe ze toegang kunnen krijgen tot zorg- en welzijnsvoorzieningen of vormen van vrijetijdsbesteding vinden. Momenteel is de informatievoorziening voor Internationale medewerkers onvoldoende aanwezig. Met een toestroom van Internationale medewerkers zal de vraag naar zorg en welzijnsvoorzieningen worden vergroot. De toename van het aantal Internationale medewerkers zal ook zorgen voor een toename van het aantal schoolgaande kinderen van 19 Definitie van Kenniscentrum Internationale medewerkers

20

ISK = Internationale Schakelklas.

21

Internationale medewerkers en een toename van de vraag naar taalvoorzieningen of functiegerichte scholing.

22

3. Uitdagingen en oplossingsrichtingen In dit hoofdstuk is in kaart gebracht wat nodig is om de huidige en toekomstige uitdagingen rond Internationale medewerkers het hoofd te kunnen bieden. Elke paragraaf van dit hoofdstuk begint met de relevante uitdaging(en) uit hoofdstuk 1 en de conclusie(s) uit hoofdstuk 2. Vervolgens wordt (voor zover van toepassing) aangegeven wat de visie en uitgangspunten zijn, waarna wordt aangegeven of en zo ja op welke onderdelen het gewenst is om het vigerende beleid aan te vullen of te wijzigen. Elke paragraaf wordt afgesloten met het in kaart brengen van de relatie tussen het in de paragraaf besproken aandachtsgebied en de andere aandachtsgebieden. Voor het aanvullen of wijzigen van beleid geldt dat dit ingegeven is door de ervaringen die beleidsmedewerkers wonen, handhaving, economische zaken en veiligheid de afgelopen jaren hebben opgedaan en die weergegeven zijn in de conclusies in hoofdstuk 2.

3.1. Registratie 3.1.1. Uitdagingen Uit hoofdstuk 1 en 2 blijkt dat er voor aandachtsgebied Registratie van Internationale medewerkers de volgende uitdagingen zijn: • Hoe stimuleer je dat Internationale medewerkers zich in het RNI-register of BRP gaan inschrijven; • Omdat het niet mogelijk is om in de BRP te registreren dat een inwoner internationale medewerker is, is onbekend hoeveel Internationale medewerkers er nu in Lelystad verblijven en hoeveel dat er in de toekomst zullen zijn; • De gemeente Lelystad loopt geld mis van de Rijksoverheid uit het gemeentefonds, indien een Internationale medewerker zich niet inschrijft in de BRP. • De geschatte toename van Internationale medewerkers vraagt uitbreiding van de capaciteit van de Stadswinkel en de daarbij behorende (bij)scholing.

3.1.2. Uitgangspunten Het college van burgemeester en wethouders is eindverantwoordelijk voor de kwaliteit van de persoonsgegevens van de eigen ingezetenen. Het is nodig dat werkgevers Internationale medewerkers ondersteunen bij de inschrijving in het RNI-register en/of het BRP-register. Werkgevers en verhuurders moeten bereid zijn om samen met de gemeente actief de Internationale medewerkers te informeren en te stimuleren om zich te registreren en bij terugkeer naar het land van herkomst (of verhuizing naar een andere gemeente) te wijzen op uitschrijving en/of het doorgeven van een verhuisbericht. Dit geldt zowel voor bedrijven die zich nieuw vestigen in Lelystad als voor bestaande bedrijven die uit willen breiden. De internationale medewerker blijft wel zelf verantwoordelijk voor registratie maar werkgevers zullen bereid moeten zijn de inschrijving in de BRP te faciliteren door erop te wijzen dat het van belang is dat de internationale medewerker zich daadwerkelijk laat inschrijven. Het is ook belangrijk dat de Stadswinkel zo spoedig mogelijk betrokken wordt bij het faciliteren van de registratie in de BRP van die Internationale medewerkers die voor registratie in aanmerking komen.

23

Werkgevers en uitzendbureaus zullen ook bereid moeten zijn om Internationale medewerkers bij werving in het thuisland en/of bij aankomst in Nederland te informeren over de wettelijke verplichtingen inzake registratie in de BRP of de RNI en de bijbehorende rechten en plichten. Het is van belang dat er tools en handreikingen ontwikkeld worden voor werkgevers en Internationale medewerkers (in meerdere talen) die via de loketten van de Stadswinkel beschikbaar worden gesteld. Het is ook belangrijk dat er energie gestoken wordt in het eenvoudiger maken van de registratie registratie voor de Internationale medewerkers in de BRP en hen te informeren waarom registratie een toegevoegde waarde heeft en tot welke rechten en plichten dit leidt. Idealiter komt er een loket voor Internationale medewerkers, waarbij er bijvoorbeeld ook een koppeling is met de belastingdienst en Internationale medewerkers vanaf de eerste werkdag in de BRP worden ingeschreven. Het realiseren van de inschrijving van alle in Lelystad wonende Internationale medewerkers betekent meer inkomsten van de Rijksoverheid uit het gemeentefonds voor de gemeente Lelystad. Het is van belang dat er een goede samenwerking tussen de verschillende toezichthouders/handhavers met de toezichthouder BRP is.

3.1.3

Gewenste/benodigde aanvullingen van het beleid voor het oplossen van de uitdagingen

In zowel de Beleidskaders Huisvesting als dit integraal beleidsdocument wordt gesproken over registratie bij de gemeente, in de BRP. Uit hoofdstuk 2 van dit document blijkt echter dat het niet alleen gaat om registratie in de BRP maar ook in het RNI-register. Daarom is het gewenst dat het huidige Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten 8 aangevuld wordt: • Aanvulling op Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten 8: Met verhuurders van Internationale medewerkers worden afspraken gemaakt die bijdragen aan de registratie van deze doelgroep bij de gemeente of inschrijving in het RNI-register. Het is gewenst om Doelstelling 19 van het Beleidsdocument BRP, onderdeel 1a als volgt aan te vullen: • Aanvulling Doelstelling 19, onderdeel 1a: ✓ Met verhuurders van Internationale medewerkers wordt besproken dat zij periodiek, minimaal 1x per kwartaal, de gemeente informeren hoeveel Internationale medewerkers in de door hen beheerde locatie(s) verblijven en hoeveel instroom en uitstroom er in de afgesproken periode is geweest; Met grote werkgevers en uitzendbureaus van Internationale medewerkers worden afspraken gemaakt dat zij periodiek, minamaal 1x per kwartaal, in gesprek gaan met de gemeente; ✓ Met verhuurders en werkgevers wordt besproken dat zij de Internationale medewerkers erop wijzen dat zij bij de registratie in de BRP verplicht zijn de huurovereenkomst te laten zien bij

inschrijving.

24

3.1.4

Relatie met andere aandachtsgebieden

Registratie van Internationale medewerkers heeft een nauwe relatie met Huisvesting en Huisvestingslocaties. Aandachtsgebied Huisvesting en Huisvestingslocatie is uitgewerkt in paragraaf 3.2.

3.2 Huisvesting en Huisvestingslocaties 3.2.1. Uitdagingen Uit hoofdstuk 1 en 2 blijkt dat er voor aandachtsgebied Huisvesting en Huisvestingslocaties van/voor Internationale medewerkers de volgende uitdagingen zijn: • Bedrijven leggen hun vraag voor huisvestingslocaties voor short- en mid stay Internationale medewerkers bij de gemeente Lelystad neer; • Er is een tekort aan kwalitatief goede legale huisvestingslocaties voor short- en mid stay Internationale medewerkers in de gemeente Lelystad; • Lelystad heeft één tijdelijke huisvestingslocatie voor Internationale medewerkers waarvan het contract in 2025 afloopt. Indien het contract niet verlengd wordt zullen de bewoners zich elders moeten huisvesten. Dat is de verantwoordelijkheid van de bewoner zelf.

De vraag is, gezien de locatie waar zij werken, het wenselijk is dat zij zich huisvesten in Lelystad; • Het vinden van geschikte (gemeentelijke) bouwlocaties voor de realisatie van huisvesting voor short- en mid stay Internationale medewerkers is niet eenvoudig; • Initiatiefnemers dienen soms plannen in voor de realisatie van huisvesting voor Internationale medewerkers die vanwege geldende regels en beleid niet kunnen worden gerealiseerd en/of niet omarmd worden door de omgeving (omgeving vreest bijvoorbeeld voor veiligheid en overlast); • Bij de realisatie van nieuwe huisvestingslocaties voor short- en mid stay Internationale medewerkers is het wenselijk dat rekening gehouden wordt met de woonwensen van de Internationale medewerkers; • Op kamer bewoning handhaven, zonder een alternatief aan te bieden, kan leiden tot ongewenste verplaatsing van Internationale medewerkers van woning naar woning; • Het ontbreken van exacte gegevens over het aantal Internationale medewerkers dat in Lelystad woont en werkt, zorgt ervoor dat er slechts schattingen gedaan kunnen worden over het aantal benodigde huisvestingslocaties op dit moment en in de toekomst.

3.2.2. Uitgangspunten Momenteel zijn de huisvestingslocaties voor in Lelystad werkzame Internationale medewerkers ontoereikend. Er is sprake van een landelijk woningtekort en daar heeft ook deze specifieke doelgroep mee te maken. Short- en mid stay Internationale medewerkers zijn afhankelijk van hun werkgever of uitzendbureau en hebben het moeilijk om goede en legale huisvesting te vinden. De behoefte aan kwalitatief goede huisvestingslocaties voor Internationale medewerkers is dan ook groot. In Nederland was het gebruikelijk dat de werkgever in de huisvesting van Internationale medewerkers voorziet. Om afhankelijkheid van de werkgever tegen te gaan en misstanden

25

te voorkomen moeten, volgens de richtlijnen van het aanjaag team Roemer, het arbeidscontract en het huurcontract losgekoppeld worden. Dit heeft als gevolg dat bedrijven bij de gemeente aankloppen met hun vraag voor huisvestingslocaties voor Internationale medewerkers. De gemeente Lelystad bouwt zelf geen woningen voor de huisvesting van short- en mid stay Internationale medewerkers. Zij faciliteert initiatiefnemers en brengt zo mogelijk woningbouwlocaties op de markt met als doel huisvesting voor Internationale medewerkers te realiseren. De gemeente bespreekt met initiatiefnemers, maar ook met partijen als werkgevers, uitzendbureaus en woningcorporaties de eventuele behoefte aan huisvesting, en maakt zo mogelijk afspraken over de huisvesting, voor zover deze afspraken binnen de geldende (beleids)regels gemaakt kunnen worden. De gemeente heeft er ook vanuit veiligheids- en handhavingsperspectief belang bij dat er een kwalitatief goed aanbod van huisvesting is voor deze doelgroep. Doordat er sprake is van een woningtekort kunnen Internationale medewerkers in illegale situaties terechtkomen. Hierdoor kunnen problemen met openbare orde en handhaving ontstaan maar dat hoeft niet als er geen sprake is van overlast. Wanneer gehandhaafd wordt op bijvoorbeeld kamerverhuur, zonder dat er een alternatief voorhanden is, kan dit leiden tot ongewenste verplaatsing van woning naar woning.

Het is belangrijk voor een goede balans ten aanzien van de leefbaarheid in bestaande wijken en buurten, partijen te stimuleren voldoende, veilige en kwalitatief passende huisvesting voor Internationale medewerkers binnen de gemeente Lelystad te realiseren. Wanneer huurders zich laten registreren in de BRP kan kamerverhuur sneller gesignaleerd worden. Een ander uitgangspunt is dat in Lelystad werkzame Internationale medewerkers ook zoveel mogelijk in Lelystad kunnen wonen om zo verkeersbewegingen te reduceren. Dit geldt niet alleen voor shortstay maar ook voor mid stay Internationale medewerkers. Als het gaat over de huisvesting van Internationale medewerkers spelen de volgende thema’s een rol: 1. Leefbaarheid Leefbaarheid en veiligheid zijn belangrijke aspecten als het gaat om goed kunnen wonen. Uit onderzoek blijkt dat inwoners van Lelystad over het algemeen tevreden zijn over hun woning en wijk. Huisvesting van (short- en mid stay) Internationale medewerkers in woningen in bestaande woonwijken is ongewenst. Deze vorm van tijdelijke huisvesting kan leiden tot verdringing op de reguliere woningmarkt en mogelijk risico op overbewoning en parkeeroverlast. Vanwege de toenemende weerstand van inwoners vanwege overlast besloot de gemeenteraad in 2020 geen nieuwe situaties van verkamering en woningsplitsing toe te staan.

Uit de woonvisie blijkt dat we zoeken naar een evenwicht met gemixte wijken en voldoende draagkrachtige bewoners, bij voorkeur gemixte woonmilieus voor jong en oud. Dit betekent ook dat er in woonwijken aandacht moet zijn voor een goede spreiding van verschillende bevolkingsgroepen, zowel reguliere inwoners als bijzondere aandachtsgroepen zoals long stay Internationale medewerkers.

26

Conform de aanbevelingen van aanjaagteam Roemer mogen in particuliere woningen maximaal vier volwassen Internationale medewerkers wonen. Uitzonderingen hierop zijn mogelijk op basis van voorwaarden (bijvoorbeeld omvang woning, aantal kamers en/of parkeernormen). Verhuurders en bewoners kunnen worden aangesproken op uitstraling van het pand, de tuin, achterstallig onderhoud en geluidsoverlast. Waar nodig wordt extra handhaving ingezet in de woonwijk. Deze aanbevelingen gelden enkel voor kamerverhuur die zijn toegestaan (middels een vergunning) voordat het kamerverhuur en splitsingsverbod is ingegaan. Voor illegale situaties geldt het volgende: • Het is van belang om deze situaties in beeld te hebben ten behoeve van de leefbaarheid in de woonwijken; • De prioriteit ligt bij het realiseren van huisvestingslocaties voor Internationale medewerkers. Wanneer voldoende locaties zijn gerealiseerd, dat wil zeggen dat het aantal beschikbare bedden in overeenstemming is met het aantal internationale medewerkers dat in Lelystad woont en werkt, kan adequaat ingezet worden op handhaving van illegale huisvesting in de woonwijken. Huisvestingslocaties In Nederland is geen consensus over het antwoord op de vraag of Internationale medewerkers het beste binnen of buiten de bebouwde kom of dicht bij de werklocatie of dicht bij voorzieningen gehuisvest moeten worden.

Het heeft de voorkeur dat het type huisvesting past bij het type werk en de lengte van de periode waarin de werkzaamheden plaatsvinden. Daarnaast is het wenselijk dat Internationale medewerkers de mogelijkheid hebben om zelf te kiezen waar ze willen wonen. Ook is het belangrijk dat, voor zover mogelijk, de huisvestingslocaties een goed woon- en leefklimaat hebben en aansluiten op de woonwensen van de internationale medewerker. Om dit in beeld te krijgen zijn de publicaties van het Kenniscentrum Internationale medewerkers alsmede de aanbevelingen van aanjaagteam Roemer van belang. Naast deze aanbevelingen is aandacht voor vrijetijdsbesteding ook een aspect om rekening mee te houden. Initiatieven Initiatieven voor de huisvesting van Internationale medewerkers kunnen worden ingediend via het loket Nieuwe Initiatieven bij de gemeente Lelystad. Verschillende interne en externe disciplines beoordelen het initiatief voordat er een advies uitgebracht wordt aan de stuurgroep Nieuwe Initiatieven. De stuurgroep neemt het besluit of een initiatief kansrijk wordt geacht en het voor de initiatiefnemer de moeite is om kosten te maken t.b.v. het indien van een aanvraag voor de diverse vergunningen. Voorwaarden huisvestingslocaties Nieuwe ontwikkelingen van huisvestingslocaties mogen zowel plaatsvinden in het stedelijk gebied als buiten de bebouwde kom.

De gemeenteraad heeft als kaderstellend uitgangspunt vastgesteld ‘locaties voor huisvesting van Internationale medewerkers dienen binnen bereik van voorzieningen te liggen’ (de Beleidskaders Huisvesting staan in paragraaf 2.2.1 van dit document). Hiervan kan mogelijk worden afgeweken als voorzieningen op de locatie zelf worden gerealiseerd. De gemeenteraad neemt hierover het besluit. Huisvesting van Internationale medewerkers op agrarische percelen zonder passend bouwvlak is in de

27

gemeente Lelystad, onder voorwaarden, beperkt mogelijk. Dit betreft maatwerk, in nauwe afstemming met de provincie Flevoland. (Grootschalige) Huisvestingslocaties buiten de bebouwde kom moeten passen of ingepast worden in de omgeving. Daarnaast moet voldoende parkeergelegenheid op eigen terrein worden gerealiseerd. Vooraf worden met de initiatiefnemer duidelijke afspraken gemaakt over de bouw, het gebruik en beheer ten aanzien van de huisvestingslocatie. Er mogen bij huisvestingslocaties buiten de bebouwde kom geen belemmeringen ontstaan voor omliggende functies die mogelijk zijn binnen het geldende bestemmingsplan. Om het forensenverkeer in de stad tegen te gaan, heeft het de voorkeur huisvesting dicht bij de werklocatie te realiseren. Huisvestingsplan Elke huisvestingslocatie stelt, conform de Beleidskaders Huisvesting, een 24/7 huisvestingsof beheerplan op. Het ter plekke beschikbaar zijn van een beheerder die zorgdraagt voor 24/7 service aan de bewoners is belangrijk. Deze beheerder is tevens contactpersoon voor de gemeente. Het bijhouden van een verblijfsregister is verplicht bij shortstay huisvesting (op grond van artikel 438 Wetboek van Strafrecht (WvS) en 2.38 APV). Planologisch gezien wordt huisvesting voor arbeidsmigranten niet aangemerkt als wonen maar als een logiesfunctie en daarmee valt het onder het WvS en de APV.

Inschrijven in de BRP is verplicht bij mid stay huisvesting (op grond van artikel 2.38 Wet BRP). Flexwonen Op plaatsen waar nog geen permanente huisvesting mogelijk is, kan tijdelijke huisvesting in de vorm van flexwoningen een optie zijn. Voor flexwoningen wordt een kortere vergunningenprocedure doorlopen, waardoor realisatie sneller plaatsvindt. De initiatiefnemer is verantwoordelijk en draagt net als bij reguliere huisvestinglocaties zorg voor 24/7 beheer en toezicht. Als er vanwege laagconjunctuur op de woning- en of arbeidsmarkt in de toekomst minder vraag is naar Internationale medewerkershuisvesting kunnen flexwoningen worden getransformeerd of verplaatst. Dit is het geval indien de technische levensduur van de flexwoning niet verstreken is (levensduur tussen de 25 en 50 jaar). Omgeving betrekken Op grond van de Omgevingswet is participatie verplicht en daarom moet de omgeving bij nieuwbouw en/of herontwikkeling betrokken worden. Ook bij tijdelijke huisvesting en/of transformatie van een locatie moet de omgeving worden betrokken. Bibob De gemeente Lelystad kan voordat er een vergunning of subsidie aan een initiatiefnemer wordt verleend of voordat er een vastgoedtransactie of overheidsopdracht wordt aangegaan een Bibob toets uitvoeren.

Onderzochte locaties Het vinden van geschikte (gemeentelijke) bouwlocaties voor de realisatie van huisvesting voor Internationale medewerkers (binnen het bereik van voorzieningen) is niet eenvoudig. In 2022 zijn 24 locaties/gebieden voor mogelijke huisvesting van Internationale medewerkers (globaal) onderzocht. Een derde deel (8) betreft een grondpositie van de gemeente maar het

28

overgrote deel van de (potentiële) locaties (16) betreft grondposities van derden. O.b.v. een globaal onderzoek zijn de locaties van derden in beeld gekomen en door de gemeente op hoofdlijnen beoordeeld of door nadat een locatie door een derde (initiatiefnemer) is aangedragen. Een derde hoeft niet altijd eigenaar te zijn maar kan ook hebben gekeken naar locaties waar zij (nog) geen eigenaar van zijn. Gegevens m.b.t. dergelijke locaties worden derhalve niet gedeeld. Deze 24 locaties konden niet verder worden gebracht vanwege verschillende belemmeringen. Denk hierbij aan omgevingsaspecten, het ontbreken van een (gebieds)visie, afwezigheid van voorzieningen in de nabijheid van de locatie, het ontbreken van maatschappelijk draagvlak, belemmering door bedrijvigheid op industrieterreinen (bijv. hindercontouren) of economisch beleid (niet verkleuren van industrieterreinen) of het strookt niet met de (hoogstedelijke) ambities. Aan de hand van eventueel door de raad aangepaste randvoorwaarden is het mogelijk deze locaties nog eens nader te bekijken.

2. Participatieproces Op grond van de Omgevingswet is de initiatiefnemer verplicht een participatietraject te doorlopen. Participatie kent vele vormen waarbij het in de kern gaat om het betrekken van de omgeving. De ratio van een participatieproces is niet het individuele recht om te mogen stemmen of om het eigen specifieke belang in een procedure te mogen inbrengen, maar om aan een initiatief of plan lokale kennis, lokale (en collectieve) wensen en behoeften toe te voegen. Als gekeken wordt naar participatie rond huisvestingslocaties voor Internationale medewerkers zien we dat de belangen van omwonenden gaan over zorgen over thema’s als ‘overlast’ en ‘veiligheid’ Bij de besluitvorming over de vergunningaanvraag Huisvestinglocaties is het voor de gemeente Lelystad belangrijk om de belangen van alle stakeholders tegen elkaar af te kunnen wegen. Hoewel het organiseren van participatie vormvrij is adviseert de gemeente wel om bij initiatieven voor Huisvestinglocaties minimaal een omgevingsdialoog te organiseren als participatievorm. Doel van de omgevingsdialoog is om: a. Alle ideeën en belangen van de omgeving in kaart te brengen; b. Het plan zo goed mogelijk aan te laten sluiten bij de ideeën en belangen van de omgeving. Daarbij zoveel als mogelijk ook oplossingen te bieden voor de geuite zorgen.

Het is daarbij belangrijk te noemen dat alle stakeholders gelijke kans krijgen om belangen, thema’s en gevoelens te uiten. Ook is belangrijk dat vooraf voor alle partijen duidelijk is waarover het gesprek wel gaat en waarover niet. Dat betekent dat van tevoren duidelijk is welke 'ruimte' er voor stakeholders is om mee te praten. Wanneer er een goede omgevingsdialoog is gevoerd resulteert dit over het algemeen in minder juridische procedures en stelt het de gemeente in staat om een goede belangenafweging te maken. Het participatieproces moet afgerond zijn voordat de vergunningsaanvraag wordt ingediend. De gemeente is geen partij in het participatieproces in de fase die voorafgaat aan de vergunningsaanvraag. Als dat gewenst is, kan de gemeente hier wel aan de voorkant over meedenken. Wanneer het bevoegd gezag van mening is dat de participatieresultaten ontoereikend zijn, mag zij niet de initiatiefnemer verplichten om de participatie opnieuw uit te voeren. De Omgevingswet stelt namelijk dat participatie door een initiatiefnemer vormvrij is. Wel kan de gemeente ervoor kiezen om zelfstandig zienswijzen op te halen uit de omgeving,

29

wanneer zij van mening is dat deze belangen niet zijn meegenomen. Op deze manier kan er alsnog een goede belangenafweging worden gemaakt., maar dit zorgt wel voor vertraging van het proces. Verantwoordelijkheden en rollen • Elke initiatiefnemer die een huisvestingslocatie voor Internationale medewerkers wil realiseren is verantwoordelijk voor het opstellen en uitvoeren van een participatie- en communicatieplan. • De initiatiefnemer is verantwoordelijk voor het aanleveren van een verslag van het participatieproces waardoor de gemeente de belangen tegen elkaar kan afwegen. De Omgevingswet stelt dat minimaal duidelijk moet zijn hoe de participatie is georganiseerd en wat de resultaten zijn. Aanvullend adviseert de gemeente om het volgende in het verslag op te nemen: 1. Context en samenvatting van het participatieproces; 2. Hoe is er geparticipeerd, (hebben belanghebbende genoeg kans gehad belangen kenbaar te maken?) En welke vorm is er toegepast; 3. Met wie is er geparticipeerd of is het gesprek gevoerd; 4. Welke belangen en ideeën zijn er kenbaar gemaakt; 5. Wat is er met de inbreng gedaan en welke afspraken zijn hierover gemaakt

3. Huisvestingslocaties Het realiseren van nieuwe goede huisvestingslocaties heeft prioriteit boven het opheffen van kwalitatief ondermaatse huisvestingslocaties. Bij het realiseren van nieuwe locaties is het belangrijk dat rekening gehouden wordt met de woonwensen van Internationale medewerkers. Internationale medewerkers moeten de mogelijkheid hebben om zelf te kunnen kiezen waar ze willen wonen. Daarnaast wonen de Internationale medewerkers bij voorkeur dichtbij het werk. Aandachtspunt is ook een goede bereikbaarheid van voorzieningen. Huisvesting van Internationale medewerkers in kampeermiddelen, op vakantieparken en in recreatiewoningen is niet gewenst, omdat deze locaties bedoeld zijn voor gebruik voor recreatieve doeleinden. Op het moment dat bijzondere doelgroepen, zoals Internationale medewerkers, huisvesting zoeken op vakantieparken is er minder aanbod beschikbaar voor recreanten. Tegelijkertijd worden de parken minder aantrekkelijk voor recreanten wanneer een deel van de recreatieverblijven wordt gebruikt voor huisvesting van Internationale medewerkers. Dat is een probleem voor de parkeigenaar. De gemeente speelt, behoudens reguliere taken bij een park, hierin verder geen rol.,

4. Mobiliteit Het is wenselijk dat Internationale medewerkers die buiten de bebouwde kom zijn gehuisvest, de mogelijkheid hebben om op een veilige manier bij de voorzieningen te kunnen komen. Niet alle Internationale medewerkers hebben de beschikking over een auto. Bij nieuwe huisvestingslocaties dient rekening te worden gehouden met goede bereikbaarheid met auto én fiets. Huisvestingslocaties met goede OV bereikbaarheid hebben, indien mogelijk, de voorkeur.

30

5. Afspraken met werkgevers Gezien de economische groei en vergrijzing is de inzet van Internationale medewerkers voor een groeiend aantal werkgevers belangrijk voor het draaiende houden van hun bedrijfsvoering. Goede huisvesting voor Internationale medewerkers hangt daar uiteraard mee samen. Dit geldt zowel voor bestaande als nieuwe werkgevers. Het is van belang om een goede relatie met bedrijven te onderhouden om in een vroege fase met het betreffende bedrijf het vraagstuk van de huisvestinglocaties te bespreken. VNO-NCW heeft in 2021 via haar arbeidsvoorwaardennota richting alle sectoren aandacht gevraagd voor de aanbevelingen van het Aanjaagteam Roemer. Ook hebben de sociale partners in de Stichting van de Arbeid op 27 september 2023 een handreiking voor decentrale partijen uitgebracht om in de cao’s op passende wijze invulling te geven aan diverse aanbevelingen van het Aanjaagteam Roemer. In dat kader wordt met bedrijven die zich willen vestigen in Lelystad en met bedrijven die willen uitbreiden de scheiding van werkgeverschap (arbeidscontract) en huisvesting (scheiding brood en bed) besproken.

3.2.3. Gewenste/benodigde aanvullingen van het beleid voor het oplossen van de uitdagingen In paragraaf 3.2.1 staan verschillende uitdagingen inzake huisvesting van Internationale medewerkers en huisvestingslocaties opgesomd. Deze uitdagingen kunnen mogelijk worden opgelost door: • Gemeentelijke woningbouwlocaties specifiek voor de realisatie van huisvesting van Internationale medewerkers door middel van tenders in de markt te zetten; • In toekomstige woningbouwgebieden maar ook aan randen van industrieterreinen, ruimte te reserveren voor de realisatie van Huisvestinglocaties; • Initiatiefnemers met eigen grond te faciliteren om huisvesting voor Internationale medewerkers te realiseren; • Bedrijven aan te moedigen om ook zelf met Huisvestinglocaties te komen; • Een onderzoeksbureau de opdracht te geven om een nulmeting te laten doen naar het aantal short- en mid stay Internationale medewerkers dat in Lelystad woont en werkt. Dit onderzoek heeft inmiddels plaatsgevonden en is als bijlage 3 aan dit document toegevoegd; • Te heroverwegen of het mogelijk is om voor de eerder afgewezen huisvestinglocaties ruimer te toetsen waardoor deze locaties (onder voorwaarden) misschien wel in aanmerking komen om te worden ontwikkeld.

Het vinden van geschikte (gemeentelijke) Huisvestingslocaties voor de realisatie van huisvesting voor short- en mid stay is niet eenvoudig; • Het raadplegen van het Kenniscentrum Internationale medewerkers en voor zover dat (juridisch) mogelijk is het opvolgen van de aanbevelingen van het aanjaag team Roemer waardoor rekening gehouden kan worden met de woonwensen van Internationale medewerkers.

31

•

Raadplegen van de verkenning “Arbeidsmigratie: Oplossing voor economie en demografie” van de Adviesraad Migratie en opvolgen relevante aanbevelingen waardoor mogelijk gericht ingezet kan worden de tekorten aan kennis en vaardigheden.21

Daarnaast is het gewenst om de door de raad vastgestelde Beleidskaders Huisvesting op punten aan te vullen: • Aanvulling op Beleidskaders huisvesting arbeidsmigranten 1: hieraan ook de mid stay Internationale medewerker toe te voegen omdat deze groep samen met de short stay naar schatting twee derde van het aantal in Lelystad werkzame Internationale medewerkers vertegenwoordigt; • Aanvulling op Beleidskaders huisvesting arbeidsmigranten 3: het begrip ‘binnen nabijheid van voorzieningen’ nader te definiëren of onder voorwaarden te verruimen waarbij voorgesteld wordt om onder ‘binnen bereik van voorzieningen’ te verstaan dat de afstand tussen de Huisvestingslocatie voor Internationale medewerkers en de voorzieningen niet groter is dan de maximale geografische reikwijdte van de gemeente Lelystad en onder ‘voorzieningen’ wordt verstaan: winkels, supermarkten, voorzieningen voor gezondheidszorg en sport. Onder voorwaarden kan afgeweken worden wanneer bijvoorbeeld dergelijke voorzieningen op de Huisvestingslocatie zelf worden aangeboden; • Aanvulling op Beleidskaders huisvesting arbeidsmigranten 4: bij het doorlopen van een participatieproces moet de initiatiefnemer aan bepaalde voorwaarden voldoen zoals opgenomen onder paragraaf 3.2.3. kopje 3 (Participatie).

Vanwege de nauwe samenhang tussen aandachtsgebied Huisvesting en aandachtgebied Handhaving vindt u hieronder de benodigde aanpassingen voor het oplossen van de uitdagingen voor aandachtsgebied Handhaving (meer informatie vindt u in paragraaf 3.4.): • Aanpassen definities in het Parapluplan; • Opzetten van een regionale handhavingsaanpak ter voorkoming van het waterbedeffect.

3.2.4. Relatie met andere aandachtsgebieden Huisvesting en Huisvestingslocaties heeft een nauwe relatie met Registratie, Veiligheid en Handhaving. Aandachtsgebied Registratie is uitgewerkt in paragraaf 3.1. Aandachtsgebied Veiligheid is uitgewerkt in paragraaf 3.3. Aandachtsgebied Handhaving is uitgewerkt in paragraaf 3.4.

3.3. Veiligheid 3.3.1. Uitdagingen Uit hoofdstuk 1 en 2 blijkt dat aandachtsgebied Veiligheid de volgende uitdaging kent: • Voorkomen dat Internationale medewerkers die in Lelystad wonen en/ of werken slachtoffer zijn van arbeidsuitbuiting en mensenhandel;

21

Verkenning “Arbeidsmigratie: oplossing voor economie en demografie?” d.d. 11 december 2023 van de Adviesraad Migratie.

32

•

Initiatiefnemers dienen soms plannen in voor de realisatie van huisvesting voor Internationale medewerkers die niet omarmd worden door de omgeving (omgeving vreest voor veiligheid en overlast).

3.3.2. Visie en uitgangspunten Een groot deel van de Internationale medewerkers verkeert in een afhankelijkheidspositie ten opzichte van zijn werkgever of het uitzendbureau. Inkomen, huisvesting, vervoer, zorgverzekering en andere zaken worden immers via hen geregeld. Deze afhankelijkheid maken de Internationale medewerkers kwetsbaar voor ondermijnende criminaliteit. Als gemeente Lelystad hebben we de taak arbeidsuitbuiting tegen te gaan. Aan de hand van het ambitieplan mensenhandel en het daarop gebaseerde uitvoeringsplan, dat in de eerste helft van 2024 gereed zal zijn, zullen acties worden uitgevoerd om arbeidsuitbuiting tegen te gaan. Bij de Nederlandse Arbeidsinspectie (hierna NLA) kunnen gevallen van arbeidsuitbuiting (anoniem) worden gemeld. Ook als er sprake is van vermoedens is melding zinvol. Het is gewenst dat de gemeente Lelystad Internationale medewerkers zowel digitaal als bij de balie de mogelijkheid biedt om een melding bij de NLA te doen. Daarvoor is noodzakelijk dat medewerkers van de Stadswinkel en toezichthouders van Stadstoezicht speciaal getraind worden in het herkennen van situaties van arbeidsuitbuiting. Slachtoffers in uitbuitingssituaties vertonen vaak bepaalde kenmerken. Meestal gaat het bij mensenhandel om een combinatie van verschillende signalen. Het is belangrijk om deze signalen te herkennen.

Misstanden rondom Internationale medewerkers worden aangepakt in afstemming met de NLA en waar mogelijk met het RIEC (Regionaal Informatie- en Expertise Centrum). Daarbij stimuleert de gemeente Lelystad de samenwerking met de NLA. Dit betekent dat NLA en de gemeente Lelystad binnen de kaders van de regelgeving signalen van misstanden onderling delen. De gemeente Lelystad werkt samen met allerlei partijen om ondermijning aan te pakken, zoals de Belastingdienst, het Openbaar Ministerie en natuurlijk de politie. Er zijn diverse overleggen voor het bespreken van casuïstiek en voor het afstemmen van beleid en acties. Ondermijning kan gemeld worden bij het Lelystadse meldpunt Ondermijning. Verder werken we in het kader van de aanpak van ondermijning aan bewustwording van ondernemers, inwoners, instellingen over de risico’s die zij lopen en hoe te handelen.

3.3.3. Gewenste/benodigde aanvullingen van het beleid voor het oplossen van de uitdagingen Het Integrale Veiligheidsplan 2023 –2026 biedt voldoende aanknopingspunten voor de aanpak van arbeidsuitbuiting en mensenhandel zodat er op dit moment geen aanvullingen op het vigerende beleid nodig zijn. Wel wordt opgemerkt dat het gewenst is om de instrumenten die nu geboden worden in de Wet goed verhuurderschap nader uit te werken en daarvan gebruik te maken om meer zicht te krijgen in particuliere verhuurders en om misstanden op dat gebied tegen te gaan.

33

Bij de acquisitie van nieuwe bedrijven en accountmanagement van bestaande bedrijven wordt aandacht besteed aan het voorkomen van arbeidsuitbuiting en ondermijning. Verder zullen er voorwaarden gesteld moeten worden aan de exploitatie van een huisvestingslocaties voor arbeidsmigranten om de verstoring van het woon- en leefklimaat te voorkomen en om de openbare orde en veiligheid beheersbaar te houden. Denk hierbij onder andere aan het aanstellen van een beheerder die 24/7 aanwezig is en cameratoezicht.

3.3.4. Relatie met andere aandachtsgebieden Veiligheid werkt nauw samen met handhaving waar het gaat om de aanpak van ondermijning en uitbuiting.

3.4. Handhaving 3.4.1. Uitdagingen Uit hoofdstuk 1 en 2 blijkt dat handhaving de volgende uitdagingen kent waar het gaat om de huisvesting van Internationale medewerkers: • Er is een tekort aan kwalitatief goede legale huisvestingslocaties, wat illegale huisvesting tot gevolg heeft; • Illegale huisvesting kan gepaard gaan met problemen op het gebied van de openbare orde en handhaving (denk aan (geluids)overlast, vervuiling, parkeerdruk maar ook illegale bewoning, dakloosheid, uitbuiting, mensenhandel). • Handhaving op illegale kamerverhuur, zonder een alternatief aan te bieden, kan leiden tot ongewenste verplaatsing van Internationale medewerkers van woning naar woning ; • (toename van) Illegale kamerverhuur vergt (extra) veel handhavingscapaciteit, waarbij de spreiding van adressen door de stad handhaving extra complex maakt.

3.4.2. Uitgangspunten Om de taken uit te kunnen voeren is vereist dat team Handhaving over voldoende capaciteit beschikt om toezicht te kunnen houden en te kunnen handhaven. Daarnaast is handhaving gebaat bij naleving van de wet –en regelgeving. Dit kan worden bereikt door duidelijke regelgeving, voorlichting en advisering. Bij het opstellen van toekomstige beleidskaders voor handhaving is van belang dat team Handhaving toetst of de beleidskaders in de praktijk te handhaven zijn.

3.4.3. Gewenste/benodigde aanvullingen van het beleid voor het oplossen van de uitdagingen Dit zijn de benodigde aanpassingen voor het oplossen van de uitdagingen voor het aandachtsgebied Handhaving: • Capaciteit; • Naleving wet –en regelgeving door verhuurders en internationale werknemers;

34

•

Eventueel toekomstige beleidsregels toetsen op de handhaafbaarheid en de uitvoerbaarheid van beleidskaders door handhavingsjuristen van Stadstoezicht.

3.4.4. Relatie met andere aandachtsgebieden Handhaving hangt nauw samen met huisvesting en Huisvestingslocaties. Aandachtsgebied Huisvesting en Huisvestingslocaties is uitgewerkt in paragraaf 3.2.

3.5. Gebruik van voorzieningen in sociaal domein 3.5.1. Uitdagingen Uit hoofdstuk 1 en 2 blijkt dat aandachtsgebied Gebruik voorzieningen sociaal domein de volgende uitdagingen kent: • Feit is dat de Internationale medewerkers die niet in BRP of RNI geregistreerd zijn, niet of onvoldoende op de hoogte zijn van hun rechten en plichten en de beschikbare voorzieningen; • Omdat slechts bij benadering aangegeven kan worden hoeveel Internationale medewerkers er op dit moment in Lelystad verblijven en hoeveel dat er in de toekomst zullen zijn, kan alleen een inschatting gemaakt worden van de benodigde voorzieningen.

3.5.2. Uitgangspunten Binnen Lelystad is de Maatschappelijke Agenda (hierna MAG) ontwikkeld. Het is één integrale agenda voor het hele sociale domein, waar gewerkt wordt aan een viertal thema’s: 1. Leren en ontwikkelen; 2. Prettig en veilig verblijven; 3. Voor elkaar zorgen; 4. Meedenken en meedoen. Hierbij hoort ook dat de communicatie vanuit de gemeente begrijpelijk en helder is voor alle inwoners en beschikbaar is in verschillende talen. Bij de communicatie door de gemeente met de Internationale medewerkers wordt rekening gehouden met (taal)vaardigheden. De gemeente Lelystad genereert samen met de onderwijspartners voldoende capaciteit om kinderen van Internationale medewerkers (met name longstay) voor- en vroegschoolse educatie alsook goed onderwijs te bieden, met waar nodig voldoende taalklassen en internationale schakelklassen. Voor Internationale medewerkers is het belangrijk mee kunnen doen binnen de maatschappij, met name de longstay Internationale medewerkers. Daarom is het onze ambitie om de maatschappelijke participatie van Internationale medewerkers te vergroten. We schakelen de werkgevers en verhuurders hiervoor in. Met de werkgevers wordt besproken op welke wijze de longstay Internationale medewerkers geïnformeerd kunnen worden over de diverse voorzieningen als zorg, welzijn en onderwijs.

35

Welzijnsinstellingen en/of andere lokale organisaties worden daar waar gewenst gestimuleerd om hun dienstverlening beschikbaar te stellen aan (longstay) Internationale medewerkers. Voor Internationale medewerkers die korter verblijven (short- en mid stay) kan de werkgever, uitzender of de verhuurder deze voorzieningen faciliteren of de internationale medewerker hierop attenderen. Dit gaan we doen door de verhuurder te stimuleren ruimte te creëren voor sport, spel en recreatie binnen (denk aan tafeltennistafels) of nabij de huisvestingslocatie, en deelname aan sportscholen of verenigingen, recreatiemogelijkheden en vrijetijdsbesteding onder de aandacht te brengen. Het is van belang dat er voor de Internationale medewerkers een goede toegang is naar voorzieningen op het gebied van zorg en Welzijn. Voor de Internationale medewerkers is het belangrijk dat zij zelfredzaam worden in onze samenleving. De verhuurder draagt de verantwoordelijkheid voor de informatieverstrekking inzake verschillende zorgbehoeftes van Internationale medewerkers. Denk hierbij aan de huisarts. Om zorg te ontvangen in Nederland is het hebben van een zorgverzekering een vereiste. Internationale medewerkers die via een uitzendbureau werken zijn vaak afhankelijk van het uitzendbureau voor het inschrijven bij een zorgverzekering. Hierdoor is het hebben van een zorgverzekering gekoppeld aan werk.

Het is dus belangrijk dat Internationale medewerkers goed geïnformeerd worden over hoe de zorg werkt en wat de zorgverzekering inhoudt. Zowel Internationale medewerkers als zorgverleners zijn vaak niet goed op de hoogte van welke kosten ze bij de zorgverzekering kunnen declareren. Voor beide groepen is duidelijke informatie hierover nodig22. Hier bovenop komt ook nog dat er in de toekomst een tekort aan huisartsen verwacht wordt, waardoor inschrijven bij een huisarts lastig kan worden. Om Internationale medewerkers de ondersteuning te geven die zij nodig hebben op het gebied van zorg en welzijn is het belangrijk dat de professionals en de Internationale medewerkers elkaar goed begrijpen. Daarom is het wenselijk voor de professionals in de stad dat er een mogelijkheid is om een tolk in te schakelen. Integratie en veilig werken begint met elkaar goed te begrijpen en de taal te spreken. Onze ambitie is dat Internationale medewerkers die voor langere tijd in Nederland willen blijven en zich hier willen vestigen (longstay), de mogelijkheid krijgen om Nederlands te leren en een soort integratietraject te volgen. We vinden het daarom belangrijk dat aan Internationale medewerkers een basiscursus Nederlandse taal, basisinformatie over normen en waarden, de samenleving en de cultuur in Nederland beschikbaar wordt gesteld.

De gemeente Lelystad stimuleert dat taal-aanbieders zich ook gaat richten op de Internationale medewerkers die in de stad wonen en werken. We bespreken met werkgevers en uitzenders die lokaal actief zijn en die met Internationale medewerkers werken de scholingsmogelijkheden die zij zelf aanbieden en informeren hen over scholingsmogelijkheden die er verder in de stad/regio aanwezig zijn. Zo zijn er vanuit het Rijk middelen aan de regio en de stad beschikbaar gesteld voor werknemers die niet inburgeringsplichtig zijn. Belangrijk is dat we niet alleen over Internationale medewerkers praten, maar vooral ook met de Internationale medewerkers om te horen waar hun behoeften liggen en waar zij tegenaan lopen. Daarbij moeten we ons realiseren dat we niet

22

Zorg-en-voor-Internationale medewerkers-rapport-Pharos.pdf

36

alleen in het Nederlands communiceren met Internationale medewerkers maar ook in het Engels, Spaans, Duits en/of Pools. EU-Internationale medewerkers zijn niet inburgeringsplichtig, maar integratie kan wel gestimuleerd worden met dezelfde middelen als Internationale medewerkers die wel verplicht zijn om in te burgeren. De gemeente wil onderzoek of de inburgeringscursussen ook beschikbaar gesteld kunnen worden voor Internationale medewerkers die niet inburgeringsplichtig zijn, hierbij wordt er van uitgegaan dat het aanbieden van deze cursussen een verantwoordelijkheid van werkgevers en uitzendbureaus is. Hiervoor zijn middelen vanuit het Rijk via regelingen beschikbaar voor werkgevers en/of werknemers.

3.5.3. Gewenste/benodigde aanvullingen van het beleid voor het oplossen van de uitdagingen De Maatschappelijke Agenda biedt voldoende aanknopingspunten om de voorzieningen binnen het sociaal domein toegankelijk te maken voor Internationale medewerkers, zodat er op dit moment geen aanvullingen op het vigerende beleid nodig zijn. Wel wordt opgemerkt dat de Maatschappelijke Agenda geen specifieke uitgangspunten heeft voor Internationale medewerkers, maar zich focust op alle mensen die verblijven binnen de gemeente Lelystad.

3.5.4. Relatie met andere aandachtsgebieden De voorzieningen binnen het sociaal domein hangen nauw samen met Huisvesting en Huisvestingslocaties. Aandachtsgebied Huisvesting en Huisvestingslocaties is uitgewerkt in paragraaf 3.2. Het college vindt het van belang dat de internationale medewerkers bekend worden met de sport- en cultuurfaciliteiten die Lelystad te bieden heeft. Het college onderzoekt en bespreekt de mogelijkheden hiertoe met de betrokken partijen.

37

4. Acties De inventarisatie van de huidige en toekomstige uitdagingen en oplossingen voor Internationale medewerkers die wonen en werken in Lelystad, is het van belang om in kaart te brengen welke acties ingezet moeten worden. Waar nodig worden hiervoor de benodigde uitvoeringsplannen of plannen van aanpak opgesteld. Thema Huisvesting

Paragraaf 3.2.3.

Omschrijving Termijn • In overleg met de provincie Flevoland opstellen van voorwaarden voor huisvesting van Internationale medewerkers op agrarische percelen; • Aanpassen van de toetsingscriteria voor de aanvraag van een omgevingsvergunning conform wat vermeld is in paragraaf 3.2.3. onder het kopje Participatie; • De gemeente zoekt, conform het raadsakkoord, actief naar gemeentelijke grond waarop een huisvestingslocatie gerealiseerd kan worden. Zodra er een huisvestingslocatie gevonden is wordt deze via een Tenderprocedure in de markt gezet. • In het zogeheten Didam arrest is (kort samengevat) aangegeven dat één op één uitgifte alleen mogelijk is indien op basis van objectieve, redelijke en toetsbare criteria onderbouwd kan worden dat er slechts één serieuze gegadigde is voor de uitgifte van de betreffende onroerende zaak Een voorgenomen één op één uitgifte dient altijd, voorzien van de bedoelde onderbouwing gepubliceerd te worden. Omdat er doorgaans meerdere gegadigden zijn moet er een tender/selectieprocedure doorlopen worden bij de uitgifte van gronden (let op, niet alleen bij koop, ook bij erfpacht/huur etc.). Een publicatie van het voornemen om de onroerende zaak één op één uit te geven aan één serieuze gegadigde, met de mogelijkheid voor eventuele andere

Trekker Wonen

38

gegadigden om tegen dit voornemen te ageren, kan niet gezien worden als vervanging van deze tenderprocedure.; • •

•

• • •

Gemeentelijke huisvestingslocaties in de markt te zetten via tenderprocedures; In toekomstige woningbouwgebieden maar ook aan randen van industrieterreinen, ruimte te reserveren voor de realisatie van huisvestingslocaties en dit op te nemen in het programma woningbouw; Initiatiefnemers met eigen grond binnen de kaders van de wet- en regelgeving te faciliteren om een huisvestinglocatie te realiseren; Bedrijven aan te moedigen om ook zelf met huisvestingslocaties te komen en te realiseren; Onderzoeken of eerder afgewezen huisvestingslocaties zich lenen om te heroverwegen; Aanvullen van de door de raad vastgestelde kaderstellende uitgangspunten: • ‘Shortstay huisvesting voor Internationale medewerkers is gericht op in Lelystad werkzame Internationale medewerkers en reeds in Lelystad wonende Internationale medewerkers’. Hieraan ook de mid stay Internationale medewerker toevoegen omdat deze groep samen met de shortstay naar schatting tweederde van het aantal in Lelystad werkzame Internationale medewerkers vertegenwoordigt. • Het begrip ‘binnen nabijheid van voorzieningen’ nader te definiëren of onder voorwaarden te verruimen waarbij voorgesteld wordt om onder ‘binnen bereik van voorzieningen’ te verstaan dat de afstand tussen de

39

•

Huisvesting en Registratie

3.1.2. 3.1.3. 3.1.4. 3.2.3. 3.2.4. 3.3.4.

•

•

•

huisvestingslocatie voor Internationale medewerkers en de voorzieningen niet groter is dan de maximale geografische reikwijdte van de gemeente Lelystad en onder ‘voorzieningen’ wordt verstaan: winkels, supermarkten, voorzieningen voor gezondheidszorg en sport. Onder voorwaarden kan afgeweken worden wanneer bijvoorbeeld dergelijke voorzieningen op de huisvestingslocatie zelf worden aangeboden. Het onderzoeken van de mogelijkheid om bedrijven die zich gaan vestigen in Lelystad de huisvesting van hun werknemers te laten faciliteren. Gedacht kan worden aan bijvoorbeeld fabriekswoningen zoals in het verleden gerealiseerd in Twente. De uitwerking hiervan vindt plaats in ZuiderC.

Met werkgevers, uitzendbureaus, verhuurders over de huisvesting en begeleiding van Internationale medewerkers in gesprek gaan om te komen tot het maken van (schriftelijke) afspraken met inachtneming van de paragraaf 3.2.3 genoemde punten; Bedrijven die zich willen vestigen in Lelystad en met bedrijven die willen uitbreiden wijzen op het belang van goed werkgeverschap (scheiding brood en bed) en op welke wijze ondermijning en arbeidsuitbuiting kan worden voorkomen; Met werkgevers, uitzendbureaus en verhuurders van bekende verblijfsadressen van Internationale medewerkers in gesprek gaan om te komen tot (schriftelijke) afspraken over het belang inschrijving in de BRP van Internationale medewerkers en het faciliteren van de inschrijving bij de Stadswinkel;

Wonen, Stadswinkel, Economische Zaken

40

•

•

•

Veiligheid

3.4.3.

•

•

•

•

Handhaving

3.5.3.

•

Met verhuurders in gesprek gaan om te komen tot afspraken om de gemeente periodiek te informeren over het aantal Internationale medewerkers dat in hun locatie(s) verblijft en over de in- en uitstroom; Met werkgevers, uitzendbureaus en verhuurders in overleg gaan om een regulier overleg met de gemeente over de toekomstige behoefte aan inzet van Internationale medewerkers te stimuleren en faciliteren; Onderzoeken hoe een internationale medewerker die Nederland verlaat, te bewegen om aangifte van vertrek te doen bij de RNI en op welke wijze de werkgever, het uitzendbureau en de verhuurder hierbij een rol kan spelen. Zorgen voor periodieke informatieverstrekking aan de betrokken portefeuillehouders over de aanpak ondermijning en het Lelystadse meldpunt Ondermijning; Trainen van baliemedewerkers van de Stadswinkel en toezichthouder van Stadstoezicht in het herkennen van situaties van arbeidsuitbuiting; Vormgeven van de aanpak van mensenhandel conform het ambitie plan mensenhandel en het daaraan gerelateerde uitvoeringsplan mensenhandel; Wet goed verhuurderschap met de gemeenten uit Flevoland en de provincie Flevoland implementeren in de bedrijfsvoering door het opstellen van een provinciale aanpak en meldpunt.

Toetsen toekomstige beleidsregels huisvesting Internationale medewerkers/ arbeidsmigranten op de handhaafbaarheid en beleidskaders op uitvoerbaarheid door handhavingsjuristen van Stadstoezicht.

Veiligheid

Stadstoezicht

41

Voorzieningen sociaal domein

3.6.3.

• •

• •

•

•

•

•

•

In gesprek gaan met Internationale medewerkers over hun behoeften en knelpunten; Samen met onderwijspartners genereren van voldoende capaciteit om kinderen van Internationale medewerkers voor te bereiden op een succesvolle start in het reguliere onderwijs; Verhuurders stimuleren om ruimte te bieden voor sport- en spel voorzieningen voor Internationale medewerkers. Het realiseren van voldoende voorzieningen en een goede toegang voor zorg, onderwijs en welzijn voor longstay Internationale medewerkers; In gesprek gaan met de verhuurders om te komen tot afspraken over de wijze waarop zij kunnen voorzien in zorg en Welzijn voorzieningen; Stimuleren van welzijnsinstellingen en/of andere lokale organisaties om hun dienstverlening beschikbaar te stellen aan Internationale medewerkers; onderzoeken op welke wijze het best (financiële) middelen beschikbaar gesteld kunnen worden aan partners in de stad, bijvoorbeeld ten behoeve van een tolkenlijn; In gesprek gaan met verhuurders om te komen tot (schriftelijke) afspraken omtrent de informatievoorzieningen voor Internationale medewerkers op het gebied van verschillende zorgbehoeftes; Het jaarlijks organiseren van minimaal één lokaal overleg met betrokken partijen zoals eerstelijnszorg, verhuurders, welzijnsinstellingen en werkgevers om gezamenlijk knelpunten in kaart te brengen, een aanpak te formuleren en daarvan de voortgang te bespreken;

Beleid sociaal domein Economische zaken, Onderwijs,

42

•

Op de website van de gemeente Lelystad informatie aanbieden in meerdere talen.

43

5. Monitoring Dit integraal beleid Internationale medewerkers beschrijft het huidige kader, de visie en de uit te voeren acties van de gemeente Lelystad ten aan zien van de huidige en toekomstige uitdagingen voor Internationale medewerkers die wonen en werken in Lelystad. In dit integraal beleidsdocument is naar voren gekomen dat het onderwerp actueel en continue in beweging is. Daarom vormt dit integraal beleidsdocument geen eindpunt maar juist een startpunt. Dit integraal beleidsdocument laat zien welke toekomstige uitdagingen de gemeente Lelystad heeft en welke acties nodig zijn om de uitdagingen aan te pakken. Deze acties leiden tot nieuw data en inzichten. Daarom is van belang dat de beleidsnotitie en de continue bewegende situatie rondom Internationale medewerkers in Lelystad gemonitord wordt. Monitoring zal plaats vinden door actief in overleg te zijn met de alle stakeholders, ontwikkelingen op wet- en regelgeving te signaleren en door te onderzoeken en daardoor zicht te krijgen op het daadwerkelijke aantal Internationale medewerkers dat in Lelystad woont en werkt, nu en in de toekomst. Door te monitoren kunnen we signaleren en sturen op het huidige beleid en indien nodig beleid herformuleren en dit vast te laten stellen door het bevoegde bestuursorgaan. In de uitvoeringsplannen zal de monitoring meer handen en voeten worden geven.

Bijlagen: 1. Kaart bebouwde kom (bron: bijlage 1 Verordening fysieke leefomgeving Lelystad 2021); 2. Kaart bedrijventerreinen; 3. Rapport Decisio Inzicht in arbeidsmigranten in de gemeente Lelystad, maart 2024.

44

0 0 0 0 0

12345678625276994ÿ  ÿ466696ÿ67 86966628625276994ÿ8869ÿ  86966628625276994ÿ685ÿ869ÿ  558625276994ÿ67ÿ  559!6"698625276994ÿ67ÿ  

#$%&'()ÿ+,-+.ÿ/0($123145(62)&31(3,- 669ÿ2!69ÿ6"9469ÿ89ÿ76ÿ746696ÿ"686ÿ8625276994ÿ67ÿ 9 12345678625276994ÿ  ÿ466696ÿ679ÿ86966628625276994ÿ8869ÿ 9 86966628625276994ÿ685ÿ869ÿ ÿ69ÿ76ÿ558625276994ÿ67ÿ 9ÿ:66 5"469569ÿ:52769ÿ9ÿ76;6ÿ86252769949ÿ:52769ÿ4684667ÿ6ÿ669ÿ5"ÿÿ89ÿ76;6 8625276994 +- 7982469ÿ8552ÿ669ÿ2!69ÿ6"9469ÿ89ÿ76ÿ746696ÿ"686ÿ8625276994ÿ67ÿ 9 12345678625276994ÿ  ÿ466696ÿ679ÿ86966628625276994ÿ8869ÿ 9 86966628625276994ÿ685ÿ869ÿ ÿ69ÿ76ÿ558625276994ÿ679ÿ:66ÿ5"469569 :52769ÿ9ÿ76;6ÿ86252769949ÿ:52769ÿ5"ÿÿ89ÿ76ÿ5"ÿ6ÿ569ÿ89ÿ76ÿ9824ÿ4676976ÿ2646 3469767 <- 6679ÿ66726469ÿ97626ÿ2646ÿ69ÿ97626ÿ66775!6969ÿ8ÿ53ÿ2!69ÿ6"9469ÿ89ÿ76 746696ÿ"686ÿ8625276994ÿ67ÿ 9ÿ12345678625276994ÿ  ÿ466696ÿ679 86966628625276994ÿ8869ÿ 9ÿ86966628625276994ÿ685ÿ869ÿ ÿ69ÿ76 558625276994ÿ67ÿ 9ÿ:66ÿ5"469569ÿ:52769ÿ9ÿ76;6ÿ86252769949ÿ:52769ÿ46!ÿ462! 6ÿ;89ÿ5"ÿ76ÿ6"9469ÿ89ÿ76;6ÿ8625276994 #$%&'()ÿ+,-<.ÿ=3>($'&31%$(?&31ÿ0($@$?(3&31A6;6ÿ8625276994ÿ2667ÿ9ÿ:6294ÿ5"ÿ76ÿ74ÿ9ÿ76ÿ:25"ÿ;8ÿÿ669746 #$%&'()ÿ+,-B.ÿC&%(($%&%() A6;6ÿ8625276994ÿ:527ÿ9467ÿDÿE625276994ÿ366ÿ663546894ÿ67ÿ  /3?($%('(3&31

FGHIJKLMNÿPPÿQRSTÿPUPV WGÿXLLMÿYLSÿMGÿZG[GGSKGÿFGHIJKLMN MGÿZXT\\TGXN

]&^)21(4

846ÿÿ6526976ÿ8ÿ65:76ÿ5ÿ26ÿÿ69ÿ26ÿ_`ÿE6257ÿ4655266276ÿ82469

0123456ÿ8ÿ96 6 6ÿ912ÿ ÿÿ069 6ÿ6 ÿ496615

Bedrijventerreinen: – – – – – – – – –

Lelystad Airport Businesspark Flevokust Oostervaart Flevopoort Warande Bataviakwartier Stadshart Zuiderpark Noordersluis

Inzicht in arbeidsmigranten in de gemeente Lelystad Eindrapport, 7 maart 2024

TITEL

STATUS RAPPORT

Projectteam Decisio

Inzicht in arbeidsmigranten in de gemeente

Eindrapport

Gerwin van der Meulen, projectleider

Lelystad

Daley Contelaar, onderzoeker

OPDRACHTGEVER DATUM

Gemeente Lelystad

7 maart 2024

Mw. N. Plantinga

FOTO VOORZIJDE -

INZICHT IN ARBEIDSMIGRANTEN IN DE GEMEENTE LELYSTAD

UW KENMERK EN/OF CONTACT GEMEENTE LELYSTAD Mw. J. Romeijn

Kernuitkomsten onderzoek Naar schatting: ruim 7.000 woonachtige arbeidsmigranten In Lelystad wonen (in 2022) naar schatting ruim 7.000 arbeidsmigranten. Het gaat hierbij om BRP-geregistreerde arbeidsmigranten (bijna 3.200) en een geschat aantal niet-geregistreerde woonachtige arbeidsmigranten (ruim 3.800). Het aantal BRP-geregistreerde arbeidsmigranten neemt jaarlijks gemiddeld toe met 11 procent. Dit is vergelijkbaar met de jaarlijks groei in de provincie Flevoland (12 procent), maar is hoger dan de jaarlijks gemiddeld groei in Nederland (8 procent). 79 procent van arbeidsmigranten woont en werkt in de gemeente Lelystad 79 procent van het aantal arbeidsmigranten dat in Lelystad woont, werkt daar ook. Het overige deel van de in Lelystad woonachtige arbeidsmigranten pendelen voornamelijk naar Almere en Zeewolde. De inkomende pendel is, in absolute zin, beperkt (zo’n 300 arbeidsmigranten). Inkomende pendel is er vooral vanuit Almere (30 procent), Dronten (26 procent) en Noordoostpolder (17 procent). De meeste arbeidsmigranten zijn short-stay arbeidsmigranten De meeste arbeidsmigranten in Lelystad in 2022 zijn short-stay arbeidsmigranten (46 procent). Het aandeel mid-stay en long-stay arbeidsmigranten bedraagt respectievelijk circa 37 en 17 procent.

Short/mid-stay arbeidsmigranten meer behoefte aan kwaliteit en privacy Short- en mid-stay arbeidsmigranten zijn voornamelijk aangewezen op flexwonen en gemeubileerde verhuur. Voor short-stay arbeidsmigranten geldt dat flexibele en tijdelijke huisvesting, zoals kamerverhuur met gedeelde centrale voorzieningen, goed aansluit bij hun behoeften. Het delen van faciliteiten, zoals keukens en sanitaire voorzieningen vinden ze geen probleem. Mid-stay arbeidsmigranten hebben vergelijkbare wensen, maar (iets) meer behoefte aan kwaliteit, privacy, comfort en ruimte. Long-stay arbeidsmigranten richten zich op de reguliere woningmarkt (voornamelijk huur).

INZICHT IN ARBEIDSMIGRANTEN IN DE GEMEENTE LELYSTAD

In 2022 bijna 3.000 werkzame arbeidsmigranten in Lelystad In gemeente Lelystad werken in 2022 circa 3.000 arbeidsmigranten Het gaat hierbij om een deel arbeidsmigranten waarvan bekend is dat hun werkgever is gevestigd in Lelystad (1.490) een deel waarvan we inschatten dat hun werkgever waarschijnlijk ook in Lelystad gevestigd is (1.470). Groothandel belangrijkste werkgever Zo’n een op de vijf arbeidsmigranten in Lelystad werkt bij een werkgever in de groothandel. Daarnaast zijn de uitzendbranche en de horeca belangrijke werkgevers voor arbeidsmigranten in Lelystad. Sinds 2010 is het aandeel arbeidsmigranten dat werkt in de groothandel aanzienlijk toegenomen; het aandeel arbeidsmigranten dat werkt via een uitzendbureau is door de jaren heen juist afgenomen. De meeste arbeidsmigranten afkomstig uit Polen; vooral toename Roemenen en Spanjaarden De meeste werkende arbeidsmigranten in Lelystad zijn afkomstig uit Polen (25 procent), gevolgd door Roemenië (17 procent) en Bulgarije (9 procent). Vooral het aandeel van arbeidsmigranten uit Midden- en Oost Europa is gestegen vanaf 2010. Het aandeel Roemeense arbeidsmigranten is sterk toegenomen, evenals het aantal arbeidsmigranten uit Spanje.

Tussen 950 tot 1.550 extra woonachtige arbeidsmigranten in Lelystad in 2025 De prognoses voor de gemeente Lelystad laten zien dat, afhankelijk van het economische scenario, het aantal arbeidsmigranten verder toeneemt. Deze toename bedraagt in 2025 naar verwachting 950 (WLO-hoog) tot 1.550 (trend) extra arbeidsmigranten. Uitgaande van ‘WLO-hoog’ betekent dat in 2025 +350 short-stay, +400 mid-stay en +200 long-stay. Wanneer de trend (2010-2022) wordt gevolgd dan zijn de aantallen extra arbeidsmigranten in 2025 en 2030 hoger dan in het WLO-scenario ‘hoog’.

Inhoudsopgave 1.

Inleiding...................................................................................... 1

2.

Woonsituatie .............................................................................. 2

3.

2.1

Aantal woonachtige arbeidsmigranten ........................................... 2

2.2

Woon-werkrelaties arbeidsmigranten ............................................ 4

2.3

Kwalitatieve woonbehoefte ............................................................. 5

Economische situatie ................................................................ 7 3.1

Aantal werkende arbeidsmigranten ............................................... 7

3.3

Werkgevers arbeidsmigranten ........................................................ 9

3.4

Verblijfsduur arbeidsmigranten .................................................... 10

3.5

Herkomst arbeidsmigranten ......................................................... 11

3.6

Leeftijd arbeidsmigranten ............................................................. 12

3.7

Prognose ........................................................................................ 13

Bijlage: methodiek, definities en registratiegraad ............................ 14

INZICHT IN ARBEIDSMIGRANTEN IN DE GEMEENTE LELYSTAD

1. Inleiding Aanleiding In Flevoland wordt, net als elders in Nederland, door werkgevers een beroep gedaan op arbeidsmigranten. Dit gebeurt in uiteenlopende economische sectoren zoals de groothandel, industrie, (land)bouw, logistiek en distributie. Steeds meer bedrijven zetten incidenteel of structureel, voor kortere of langere tijd, arbeidsmigranten in. Het aantal arbeidsmigranten in Nederland, maar ook in de provincie Flevoland, is door de jaren flink toegenomen. Deze toename van het aantal arbeidsmigranten levert uiteenlopende ruimtelijke en beleidsmatige vraagstukken op voor (vooral) gemeenten en provincies. Bijvoorbeeld omdat het ontbreekt aan voldoende en/of kwalitatief goede (tijdelijke) huisvesting. Of, wanneer zich vragen voordoen rondom veiligheid en handhaving, sociale cohesie of leefbaarheid. De gemeente Lelystad ziet dat het aantal arbeidsmigranten toeneemt. Deze arbeidsmigranten, die tijdelijk of voor langere termijn in Lelystad verblijven, hebben behoefte aan woonruimte. Het is daarom voor de gemeente belangrijk dat het aanbod op de woningmarkt voldoende is afgestemd op de groeiende vraag. De gemeente Lelystad tracht met haar beleid hierop in te spelen en dit beleid – waar nodig en wenselijk – verder aan te scherpen, ook met het oog op de toekomst.