04 - AV - Contextanalyse

4.1.2 Uitstel verduurzaming slibverwerking Wetterskip Fryslan In 2018 werd door Wetterskip Fryslan een positief besluit genomen m.b.t. het project ‘Duurzame Slibverwerking’. deze ambitieuze verduurzaming. Dit zou samengaan met de renovatie van de rioolwaterzuiveringsinstallatie in Leeuwarden en de slibontwateringsinstallatie in Heerenveen. Door nieuwe inzichten en maatschappelijke ontwikkelingen zijn de kosten van het project toegenomen. Er zijn andere keuzes nodig voor een duurzame vorm van slibeindverwerking tegen de laagst maatschappelijk verantwoorde kosten. Naar de mening van het waterschap is het op dit moment 22

https://www.uvw.nl/wp-content/uploads/2020/09/Klimaatmonitor-Waterschappen-2019.pdf

financieel onverantwoord om op de huidige voet door te gaan met het project. Uitstel van de verduurzaming van onze slibverwerking is volgens het waterschap nu de beste keuze. De renovatie van de rioolwaterzuiveringsinstallatie in Leeuwarden en de slibontwateringsinstallatie in Heerenveen worden losgekoppeld van de verduurzaming waardoor de renovatie tijdig kan worden uitgevoerd.

4.1.3 Bouw proeffabriek voor afbreekbaar bioplastic gestart In Dordrecht wordt bij de slibverwerkingsinstallatie van HVC een proeffabriek gebouwd voor de productie van PHBV, een volledig afbreekbaar en duurzaam bioplastic. PHBV wordt gemaakt uit organische afvalstromen zoals zuiveringsslib, industrieel afvalwater en voedselresten. Vijf waterschappen, kenniscentrum Stowa, technologiebedrijf Paques en HVC hebben hiervoor een overeenkomst gesloten. De komst van deze fabriek is een gevolg van het proefproject Phario, waarin vijf waterschappen het bioplastic PHA hebben gemaakt met behulp van bacteriën die op grote schaal het afvalwater zuiveren. Na dit project is onderzocht of dit bioplastic door de markt verder ontwikkeld kon worden, maar dit bleek nog iets te vroeg. De kunststofindustrie wil eerst voldoende materiaal hebben om de verwerking en het gebruik te testen. De proeffabriek in Dordrecht gaat het materiaal hiervoor leveren.

4.1.4 Fosfaat terugwinning Door het failissement van Ecophos is de mogelijkheid om via de ‘Ecophos-route’ het fosfaat uit de verbrandingsassen van de SVI terug te kunnen winnen, komen te vervallen. HVC en SNB werken al jaren samen aan een grootschalige oplossing voor het terugwinnen van fosfaat uit hun vliegassen en zijn eind 2018 begonnen om naast EcoPhos ook andere routes te verkennen. Bij een voorkeursroute is niet alleen het terugwinnen van fosfaten van belang is, maar ook het vinden van een technische en verwaardingsoplossing voor de afzet van nieuwe gevormde bijen restproducten zoals afvalwater, teruggewonnen ijzer- en aluminium, afzet van zware metalen en het asresidu. Op grond van deze verkenningen wordt nu wordt nu een samenwerking met Remondis voorzien. Het TetraPhos concept is als pilot al 4 jaar in bedrijf, het proces gebruikt relatief weinig chemicaliën en vergt de minste lozingen en de eerste full-scale installatie is in aanbouw.

4.2

Ontwikkelingen afvalwaterzuivering

4.2.1 Afvalwaterzuivering met fysisch-chemische scheidingstechnieken. Al decennia lang worden wereldwijd rioolwaterzuiveringsinstallaties gebouwd op basis van een biologisch proces met actief slib. Zo ook alle ruim 300 rwzi’s in Nederland. Waterschap Vallei en Veluwe heeft een pilot uitgevoerd waarbij de zuivering is uitgevoerd door het koppelen van een serie fysisch-chemische waterbehandelingstechnieken die ieder op zich reststromen opleveren met een mogelijkheid om daar waardevolle grondstoffen uit te halen. Dit betreft o.a.    

een fijnzeef die een geconcentreerde reststroom oplevert waar cellulose uit kan worden teruggewonnen; een DAF-flotatie unit (Dissolved Air Flotation) die een drijflaag oplevert waaruit een biologisch kunstmestproduct vervaardigd kan worden; een nanofilter dat een concentraat oplevert waar fosfaat uit kan worden teruggewonnen; een ionenwisselaar die een heel zuivere ammoniumoplossing levert.

De pilotinstallatie heeft een jaar gedraaid en heeft veel informatie opgeleverd over de waterkwaliteit, het energieverbruik, de kosten, de betrouwbaarheid en de omvang van de reststromen. Daarbij is gebleken dat het energieverbruik en de kosten hoger zijn dan bij een

conventionele, biologische zuivering, maar ze vallen binnen de vooraf door het waterschap gestelde voorwaarden. Vervolgonderzoek zal duidelijk moeten maken in hoeverre het energieverbruik en de kosten nog omlaag kunnen. Ook zal nog onderzoek nodig zijn naar mogelijkheden de reststromen nog verder te concentreren en hoe ze ontrafeld kunnen worden in afzonderlijke te vermarkten grondstoffen. Het waterschap gaat nu werken aan een definitief ontwerp dat vervolgens gefaseerd wordt gebouwd. Zo kan stapsgewijs de hoeveelheid te verwerken rioolwater worden opgevoerd van 2,5 naar 50 en uiteindelijk naar 150 m3 per uur.

4.2.2 Verwijderen medicijnresten Op rwzi’s worden nu plannen ontwikkeld om medicijnresten te gaan verwijderen uit het afvalwater. Er zijn diverse technieken, die de STOWA heeft onderzocht. Twee van deze technieken worden door aandeelhoudende waterschappen van HVC onderzocht namelijk het toepassen van ozon en het doseren van actief kool poeder (PACAS). Rijnland en Rivierenland gaan poederkool toepassen elk op één van hun rwzi’s. Poederkool voegt extra brandstof toe aan het slib en neemt daarmee extra verbrandingsruimte in de wervelbedovens van de SVI in. Bij toepassing op grote schaal is de SVI op den duur te klein. Andere aandeelhouders, zoals Delfland kiezen voor de ozontechnologie.

4.2.3 Zeer zorgwekkende stoffen De STOWA is een onderzoek gestart naar het voorkomen van deze stoffen op rwzi’s in Nederland. Ook de rwzi Dordrecht maakt onderdeel uit van dit onderzoek, inclusief de lozingen van HVC op die rwzi. Stoffen uit de PFAS groep, zoals PFOA en PFOS, zitten wel in het aangevoerde slib bij de SVI maar kunnen in de rookgassen niet worden aangetoond.

4.3

Slibverwerking

4.3.1 Capaciteit slibverwerking In de periode tussen 2020 en 2030 is er sprake van onzekerheid in de mate waarin de verwachte reductie in slibaanbod behaald worden en bestaat er onzekerheid over de beschikbaarheid van bestaande en nieuw te realiseren installaties. Het huidige tekort aan verwerkingscapaciteit om fluctuaties in de aanvoer op te vangen wordt vooral veroorzaakt door:   

de toename van de hoeveelheid te behandelen afvalwater; het achterblijven van de verwachte slibreductie door Energiefabrieken; het wegvallen van de afzetmogelijkheden in Duitsland

Het gebrek aan voldoende verwerkingscapaciteit voor de eindverwerking van slib is op dit moment aanleiding voor waterschappen om het te verwerken zuiveringsslib voor een lange periode op de markt te brengen. Het bedrijfsleven kan dan investeren in nieuwe verwerkingscapaciteit.

Slibdroger HVC. HVC ontwikkelt op haar locatie in Alkmaar een slibdroger. Hier wordt het zuiveringsslib afkomstig van 3 waterschappen (Hollands Noorderkwartier, Amstel, Gooi en Vecht en Zuiderzeeland) gedroogd met behulp van warmte van de AEC. Na droging wordt het slibgranulaat verder thermisch verwerkt, o.a. in de bio-energiecentrale. De slibdroger moet in 2023 operationeel zijn.

4.3.2 Ontwikkeling en implementatie nieuwe verwerkingstechnieken De ontwikkeling van nieuwe technieken voor slibverwerking gaan langzaam:  

uit het onderzoek naar superkritisch vergassen in Brabant, waar ook de STOWA aan deelneemt, zijn nog geen resultaten gepubliceerd; het nieuwe systeem van slib voorbehandelen voordat het de slibgisting in gaat dat Schieland test (het Themista proces) kent nog geen succesvolle start. De start is twee keer gestopt vanwege o.a. geurproblemen.

MID-MIX-slibverwerkingstechnologie Bij Attero in Wilp is een demonstratielijn voor de MID-MIX-slibverwerkingstechnologie gebouwd om de grootschalige verwerking van zuiveringsslib te testen en te demonstreren. Met de MID-MIXtechnologie wordt zuiveringsslib ontwaterd en worden vaste stoffen ingekapseld. De resterende stof is een droog product (Neutral) dat kan worden ingezet bij allerlei toepassingen, bijvoorbeeld als cementvervanger in beton. Het consortium van VSGM, Attero en Conovation ontvangt 470 duizend euro subsidie voor het project ‘Optimalisatie upcycleproces en toepassingen Neutral’. Met deze EFRO-subsidie is bijna de helft van de kosten voor dit project gedekt. Bij het toepassen va deze techniek blijven de vervuilende stoffen achter in het eindproduct en gaat b.v. in het slib aanwezig fosfaat verloren voor evt. toekomstige terugwinning. Daarmee zijn de komende jaren eigenlijk alleen de bestaande technieken realistische opties :  

drogen van het slib met restwarmte of via compostering, gevolgd door verbranden elders; direct verbranden in een mono slibverbranding 2.0; een moderne variant van de huidige SVI in Dordrecht.

In Zürich staat de meest moderne slibverbranding van Europa. In deze SVI, die qua proces sterk lijkt op de SVI Dordrecht, wordt naast het opwekken van elektriciteit ook energie teruggewonnen na de slibdrogers, waarmee een warmtenet wordt gevoed. De SVI Zürich is daarmee het voorbeeld van de SVI 2.0, zoals ook HVC die op papier al heeft ontworpen.