4585 Programmabegroting 2027-2030
Tekst van het document
1
2 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Algemeen ................................................................................................................................................. 4 Bestuurlijke samenvatting .................................................................................................................... 4 Begroting in 1 oogopslag ................................................................................................................... 12 Leeswijzer .......................................................................................................................................... 13 Programma's ......................................................................................................................................... 15 0. Bestuur en ondersteuning ............................................................................................................. 16 1. Veiligheid ....................................................................................................................................... 22 2. Mobiliteit......................................................................................................................................... 28 3.
Groen, Milieu en Duurzaamheid .................................................................................................... 34 4. Economie en Bestaanszekerheid .................................................................................................. 46 5. Jeugd en Onderwijs ....................................................................................................................... 57 6. Sport, Cultuur en Erfgoed .............................................................................................................. 65 7. Volksgezondheid, Zorg en Wmo ................................................................................................... 71 8. Ruimte, Bouwen en Wonen ........................................................................................................... 77 Overige onderdelen ........................................................................................................................... 85 Paragrafen ............................................................................................................................................. 93 Lokale heffingen ................................................................................................................................
93 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................... 102 Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................................... 112 Financiering ..................................................................................................................................... 121 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................. 126 Verbonden partijen .......................................................................................................................... 132 Grondbeleid ..................................................................................................................................... 149 Wet open overheid .......................................................................................................................... 154 Participatie ....................................................................................................................................... 155 Financiële begroting ............................................................................................................................
158 Financieel perspectief 2027-2030 ................................................................................................... 159 Uitgangspunten financieel beleid..................................................................................................... 166 Lasten en baten ............................................................................................................................... 168 Investeringsplan .............................................................................................................................. 172 Gemeentefonds ............................................................................................................................... 178 Eigen en vreemd vermogen ............................................................................................................ 179 Reserves .......................................................................................................................................... 183 Voorzieningen .................................................................................................................................. 194 Bijlagen ................................................................................................................................................
199 Incidentele baten en lasten .............................................................................................................. 200 3 Meerjaren-investeringsplan 2027-2030 (details) ............................................................................. 215 Begroting naar taakvelden ............................................................................................................... 221 4 Algemeen Bestuurlijke samenvatting Voorwoord Zicht op nu en op de toekomst Bent u weleens boven op de Nehertoren in Leidschendam geweest? Vanaf die plek kunt u goed zien hoe bijzonder onze gemeente is. Aan de ene kant heb je uitzicht op VoorburgEen historische woonplaats met karakteristieke buurten, monumenten, groen en een rijk verenigingsleven. Een plek waar historie en stedelijke dynamiek elkaar ontmoeten. Kijk je aan de andere kant naar beneden, dan zie je Leidschendam. Een kern die volop in ontwikkeling is, met ruimte voor wonen, ondernemen en recreatie. Een plek waar mensen elkaar ontmoeten, werken aan hun toekomst en gebruikmaken van voorzieningen die belangrijk zijn. En daarachter Stompwijk. Ons groene buitengebied, met zijn open landschap, agrarische karakter en hechte gemeenschap. Een plek die rust, ruimte en natuur biedt en daarmee een onmisbare meerwaarde toevoegt aan Leidschendam-Voorburg.
Juist vanaf die hoogte wordt zichtbaar wat onze gemeente zo sterk maakt: de verscheidenheid aan kwaliteiten. Die kwaliteiten zijn niet vanzelfsprekend. Om onze gemeente aantrekkelijk, leefbaar en toekomstbestendig te houden, zijn investeringen nodig. In woningen voor huidige en toekomstige inwoners. In bereikbaarheid, duurzaamheid en de kwaliteit van de openbare ruimte. In ondersteuning voor inwoners die dat nodig hebben. In sport, cultuur, veiligheid en voorzieningen die bijdragen aan een sterke samenleving. Investeren betekent tegelijkertijd keuzes maken. De ruimte is schaars, de opgaven zijn groot en de financiële middelen zijn niet onbeperkt. Daarom wegen we belangen zorgvuldig af en maken we keuzes die bijdragen aan de gemeente zoals wij die voor ogen hebben. In deze Begroting 2027-2030 laten wij zien hoe wij de komende jaren verder gaan op de ingezette koers. De begroting kent een terughoudend karakter: er worden geen nieuwe ambities toegevoegd. We richten ons op de uitvoering van reeds genomen besluiten en bouwen voort op bestaand beleid, onafhankelijk van de actuele politieke ontwikkelingen. In die lijn werken we verder aan de uitdagingen waar onze gemeente voor staat. Denk aan de behoefte aan betaalbare woningen, de verduurzaming van onze leefomgeving, een sterke sociale basis voor inwoners en een veilige en aantrekkelijke openbare ruimte.
We gaan bijvoorbeeld verder aan de slag met een professionele crisisorganisatie, betere informatiebeveiliging en digitale weerbaarheid voor ouderen, jongeren en ondernemers. We zetten verdere stappen richting een Stevig Lokaal Team, waarmee we ondersteuning beter organiseren rond inwoners en gezinnen. We helpen inwoners die dat nodig hebben om zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen blijven wonen. Verkeersonveilige locaties worden aangepakt, het aantal 30 km/u-zones wordt uitgebreid en er komt een buurtbus tussen Stompwijk en Leidschendam. We gaan nog meer plekken vergroenen, gaan verder met het versterken van winkelgebieden en de nieuwe bibliotheek in Leidschendam wordt geopend. Met subsidies, energiecoaches en voorlichting helpen we VvE’s, huurders en kopers met verduurzamen. Dat kunnen we niet alleen. Samen met de gemeenteraad, inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke partners blijven we werken aan een gemeente waar het goed wonen, werken en 5 leven is. Een gemeente waar we trots op zijn als we haar van boven bekijken, maar ook als we er middenin staan.
Het college van burgemeester en wethouders Martijn Vroom Astrid van Eekelen Bianca Bremer Marcel Belt Philip van Veller 6 Samenvatting: Wat gaan we doen in 2027? Ook in 2027 werken we aan een veilige, sociale, duurzame en goed bereikbare gemeente, waar het prettig wonen is, met goede voorzieningen en ondersteuning voor inwoners die dat nodig hebben. Daarbij zoeken we nadrukkelijk de samenwerking met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Tegelijkertijd werken we samen met andere gemeenten, de provincie en het Rijk aan grote maatschappelijke opgaven op het gebied van onder andere wonen, opvang, mobiliteit, duurzaamheid en economie. Veiligheid en betrokkenheid Veiligheid staat hoog op de agenda. We werken wijkgericht en gebruiken wijkveiligheidsscans en data om onze inzet beter af te stemmen op wat er in de wijken speelt. Buurtpreventieteams blijven daarbij een belangrijke rol vervullen. Daarnaast investeren we in een professionele crisisorganisatie, cyberweerbaarheid en de juridische slagkracht van de gemeente. Er komen noodsteunpunten voor crisissituaties en we zetten onder andere in op het cyberweerbaar maken van ouderen, jongeren en ondernemers. Ook wordt de inzet van handhaving verder informatiegestuurd en bereiden we ons voor op het nieuwe vuurwerkverbod. Betrokkenheid betekent dat inwoners zich gehoord en serieus genomen voelen door de gemeente.
Daarom blijven we investeren in inwonersparticipatie en zoeken we actief de verbinding buiten het gemeentehuis. Met het Experimenteerprogramma Participatie, jongerenparticipatie en de verdere implementatie van de participatieaanpak willen we meer inwoners betrekken bij beleid en uitvoering. Onze dienstverlening wordt verder gemoderniseerd. Het Servicecentrum wordt verbouwd en we werken verder aan een integraal klantbeeld, zodat inwoners en organisaties sneller en beter geholpen kunnen worden. Tegelijkertijd versterken we de informatiebeveiliging, onder andere met de invoering van NIS2 en de verzwaarde BIO-normen. Zo werken we aan een toegankelijke, persoonlijke én betrouwbare overheid. Verbinden en versterken Een goed bereikbare gemeente vraagt om goede verbindingen tussen wijken, voorzieningen en de regio. Daarom zetten we in op verkeersveiligheid en duurzame mobiliteit. We voeren het Actieplan Verkeersveiligheid uit, met extra aandacht voor veilige schoolomgevingen en kwetsbare verkeersdeelnemers. Zo werken we aan onder andere het vergunningparkeren rond de Mall, de bereikbaarheid van Leidschendam-Zuid, de Vlietlijn, het knooppunt Laan van NOI en goede fietsverbindingen. Het STOMP-principe, waarbij lopen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit voorrang krijgen, wordt verder toegepast. Ook sociaal willen we inwoners met elkaar verbinden.
Voor kinderen en jongeren zetten we sterker in op hun eigen omgeving en de gemeenschap rondom het kind. De pedagogische basis wordt versterkt en waar mogelijk kiezen we vaker voor lichte en collectieve ondersteuning in plaats van individuele jeugdhulp. In 2027 starten we met een proeftuin voor een Stevig Lokaal Team, dat dichtbij inwoners werkt, breed naar het gezin kijkt en waar mogelijk zelf lichte ondersteuning biedt. Tegelijkertijd sturen we scherper op de inzet van jeugdhulp en de verschillende verwijsstromen. Ook op het gebied van gezondheid, zorg en ondersteuning ligt de nadruk op verbinding. We versterken de sociale basis en zetten in op preventie en vroegsignalering. Samen met regionale zorg - en welzijnspartners voeren we het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord en de regionale werkagenda Haaglanden Gezonder! uit. Daarbij gaat aandacht uit naar onder andere Kansrijke Start, gezond gewicht, valpreventie, mentale gezondheid en welzijn op recept. Zo willen we de beweging van zorg naar gezondheid verder versterken en zorg en sociaal domein beter met elkaar verbinden. Iedereen moet mee kunnen doen in de samenleving. Daarom ondersteunen we inwoners bij werk, inkomen, laaggeletterdheid en inburgering. In 2027 gaat het inburgeringsbeleid naar de raad. We 7 blijven daarnaast verantwoordelijk voor de opvang van Oekraïense ontheemden en de huisvesting van statushouders.
Via Sterk voor Noord werken we aan het vergroten van kansengelijkheid in Leidschendam-Noord, onder andere op het gebied van jeugd en onderwijs, financiële zelfredzaamheid, taal en wonen. Ruimte voor de toekomst De druk op de woningmarkt blijft groot. Daarom zetten we stevig in op woningbouw, met bijzondere aandacht voor betaalbare woningen. Op basis van het Volkshuisvestingsprogramma heeft Leidschendam-Voorburg de opgave om tussen 2022 en 2030 in totaal 2.262 woningen toe te voegen. De Omgevingsvisie kijkt verder vooruit en gaat uit van 5.000 nieuwe woningen in 2040 en 6.000 in 2050, waarvan 30% sociale huur. Ook werken we aan passende woonvormen voor aandachtsgroepen en stimuleren we doorstroming. De in 2026 vastgestelde Omgevingsvisie vormt het vertrekpunt voor de verdere ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente. In 2027 werken we daarom aan verschillende omgevingsprogramma's, waaronder programma's voor energie, groen, biodiversiteit, klimaatbesten digheid en mobiliteit. Ook wordt het Handboek Openbare Ruimte geactualiseerd en werken we verder aan het definitieve Omgevingsplan. Zo verbinden we woningbouw, voorzieningen, mobiliteit, duurzaamheid en de kwaliteit van de leefomgeving steeds meer met elkaar. Ook duurzaamheid vraagt om vooruitkijken.
Het in 2027 op te stellen Programmaplan Duurzaamheid 2027-2030 vormt het integrale sturingsdocument voor de verdere verduurzaming van de gemeente. We werken toe naar een CO₂-neutraal, betaalbaar en betrouwbaar energiesysteem in 2050 en zetten in op klimaatadaptatie en circulariteit. In 2027 wordt onder andere gewerkt aan het Energieprogramma. Door de toenemende druk op het elektriciteitsnet werken we samen met Stedin aan uitbreiding van het net en zoeken we naar locaties voor nieuwe verdeelstations. Ook onderzoeken we mogelijkheden voor batterijopslag en energy hubs en zetten we de verduurzaming van de openbare verlichting voort. Voor een sterke en toekomstbestendige lokale economie zorgen we voor voldoende ruimte voor werken en voorzieningen. Samen met ondernemers en andere partners werken we aan het vernieuwen en verduurzamen van winkelgebieden, kantoren en bedrijventerreinen. Da arbij investeren we ook in de aantrekkelijkheid van onder andere de Julianabaan en Leidschendam Centrum. Zo zorgen we ervoor dat economische ontwikkeling kan meegroeien met de verdere verstedelijking van de gemeente. Sport, cultuur en erfgoed dragen eveneens bij aan een aantrekkelijke en levendige gemeente. In 2027 werken we aan nieuw sportbeleid en investeren we in vitale verenigingen en goede sportvoorzieningen.
Cultuureducatie blijft een belangrijk onderdeel van het beleid en het vervoer binnen het Cultuurmenu wordt structureel onderdeel van het aanbod. Ook wordt gewerkt aan twee nieuwe bibliotheeklocaties en de verdere invulling van de huiskamerfunctie. Tegelijkertijd zetten we in op het behouden, beheren en beleefbaar maken van ons cultureel erfgoed. Technologische ontwikkelingen zoals AI worden ingezet om processen en besluitvorming te ondersteunen, met blijvende aandacht voor privacy en ethiek. In 2027 start daarnaast de verbouwing van de nieuwe huisvesting op Raadhuisplein 1 voor raad, griffie en ambtelijke organisatie. Verantwoord vooruit De gemeente staat er financieel goed voor en beschikt over een gezonde reservepositie. De begroting voor 2027 en 2028 is in balans. Voor 2029 en 2030 verwachten we echter dat de uitgaven hoger zullen zijn dan de structurele inkomsten. Dit vraagt om blijvende aandacht voor het financiële perspectief op langere termijn. Tegelijkertijd blijven we behoedzaam. De inkomsten vanuit het Rijk zijn deels onzeker en toekomstige ontwikkelingen kunnen tot nieuwe financiële opgaven leiden. Daarom 8 blijven we inzetten op een realistische en voorzichtige begroting en op begrijpelijke en transparante financiële informatie voor raad en inwoners. Zodat ook in 2027 kan worden gewerkt aan een toekomstbestendige gemeente.
Het huishoudboekje 2027 Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vastgestelde begroting 2026 | -1.502 | -825 | 125 | 129 Nota van wijziging op de begroting 2026 | 0 | 0 | -4 | -22 Wijzigingen tot 1e Turap 2026 | -260 | -2.076 | -1.937 | -1.707 Mutaties kadernota 2027-2030 | -140 | 1.076 | -90 | -63 Begrotingssaldo na kadernota 2027-2030 | -1.902 | -1.825 | -1.906 | -1.663 Exogene en autonome ontwikkelingen | 119 | 61 | -1.497 | -1.871 Meicirculaire gemeentefonds | 970 | 1.385 | -221 | 107 Loon- en prijsontwikkeling | -811 | -1.002 | -952 | -1.018 Doorlichting begroting | 753 | 848 | 848 | 848 Moties en amendementen | -92 | -92 | -92 | -92 Financieel technische mutaties | -301 | -36 | 578 | 2.061 Saldo begroting 2027-2030 | -1.263 | -662 | -3.242 | -1.629 Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) | 2.287 | 1.825 | 0 | 0 Structureel begrotingssaldo | 1.024 | 1.163 | -3.242 | -1.629 Bedragen x € 1.000 De gemeente ontvangt ieder jaar geld om haar taken uit te voeren en investeert dit in voorzieningen en projecten voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Denk bijvoorbeeld aan wegen, groen, jeugdzorg, scholen, sportvoorzieningen, duurza | amheid en veiligheid. In dit huishoudboekje leggen we uit hoe de gemeente met haar geld omgaat en hoe de financiële situatie van Leidschendam-Voorburg eruitziet.
Hoe staat de gemeente er financieel voor? De gemeente moet ervoor zorgen dat inkomsten en uitgaven op de lange termijn met elkaar in evenwicht zijn. Dit noemen we een structureel sluitende begroting. De begroting voor 2027 en 2028 is in balans. Voor 2029 en 2030 verwachten we echter dat de uitgave | n hoger zullen zijn dan de structurele inkomsten. Dat betekent dat de gemeente de komende jaren keuzes moet maken om ook op langere termijn financieel gezond te blijven. Ten opzichte van de Kadernota is het financiële perspectief voor 2027 en 2028 verbeterd. Dat komt onder meer door nieuwe informatie vanuit het Rijk, een scherpere raming van de uitgaven voor inkomensondersteuning en verdere verfijning van de begroting. Tegelijkertijd zien we dat verschillende kosten blijven stijgen. Met name de uitgaven voor jeugdzorg, rentelasten en loon- en prijsontwikkelingen hebben invloed op de gemeentelijke financiën. 9 10 Deze ontwikkelingen laten zien dat het financiële perspectief onzeker blijft en de komende jaren aandacht vraagt. Waar komt het geld vandaan? De gemeente heeft verschillende inkomstenbronnen. Het grootste deel van de inkomsten komt van het Rijk via het gemeentefonds. Dit geld gebruikt de gemeente om haar wettelijke en lokale taken uit te voeren.
Daarnaast ontvangt de gemeente inkomsten uit lokale belastingen en heffingen, zoals de onroerendezaakbelasting (OZB), afvalstoffenheffing en rioolheffing. Ook ontvangt de gemeente subsidies en bijdragen van andere overheden en organisaties voor specifieke projecten en maatschappelijke opgaven. Denk hierbij bijvoorbeeld aan woningbouw, duurzaamheid, mobiliteit of sociale voorzieningen. Omdat een groot deel van de inkomsten afkomstig is van het Rijk, zijn landelijke besluiten van invloed op de gemeentelijke begroting. Veranderingen in wetgeving, de verdeling van middelen of nieuwe taken voor gemeenten kunnen financiële gevolgen hebben. Daarom volgt de gemeente deze ontwikkelingen nauwgezet en blijft zij zich inzetten voor een stabiele financiering van gemeentelijke taken. Waar gaat het geld naartoe? De gemeente zet haar middelen in voor een breed pakket aan voorzieningen en diensten. Een belangrijk deel van de begroting gaat naar het sociaal domein, waaronder jeugdzorg, ondersteuning en maatschappelijke voorzieningen. Daarnaast investeert de gemeente in onderwijs, sport, cultuur, veiligheid, bereikbaarheid, duurzaamheid en het onderhoud van de openbare ruimte. Ook wordt geld besteed aan de dienstverlening aan inwoners en ondernemers. Denk hierbij aan het aanvragen van een paspoort of rijbewijs, vergunningverlening en handhaving.
Naast de dagelijkse werkzaamheden investeert de gemeente in projecten die bijdragen aan de toekomst van Leidschendam-Voorburg. Voorbeelden hiervan zijn de bouw en renovatie van scholen, verbetering van de bereikbaarheid, verduurzamingsmaatregelen en woning bouwprojecten. Zo werkt de gemeente aan een aantrekkelijke, veilige en toekomstbestendige leefomgeving. Welke risico's en uitdagingen zien we? Net als ieder huishouden heeft ook de gemeente te maken met onzekerheden. Sommige ontwikkelingen zijn goed te voorspellen, maar andere niet. De financiële positie van de gemeente wordt bijvoorbeeld beïnvloed door economische ontwikkelingen, veranderingen i n rijksbeleid en de ontwikkeling van lonen, prijzen en zorgkosten. Daarnaast voert de gemeente grote investeringsprojecten uit. Hierbij kunnen prijsstijgingen, vertragingen of andere externe omstandigheden gevolgen hebben voor de planning en de kosten van projecten. Ook ontwikkelingen waarop gemeenten zelf weinig invloed hebben, kunnen een rol spelen. Een belangrijk voorbeeld hiervan is netcongestie. Het elektriciteitsnet raakt op sommige plekken steeds voller. Hierdoor kunnen projecten op het gebied van woningbouw, scholen, mobiliteit en duurzaamheid vertraging oplopen. Dit kan gevolgen hebben voor de uitvoering van gemeentelijke plannen en uiteindelijk ook voor de gemeentelijke financiën.
De gemeente volgt deze ontwikkelingen voortdurend en brengt de belangrijkste risico's in beeld. Zo kunnen waar nodig tijdig maatregelen worden genomen. Welke reserves hebben we en waarvoor gebruiken we die? In de afgelopen jaren heeft Leidschendam-Voorburg reserves opgebouwd. Reserves zijn financiële buffers die kunnen worden gebruikt voor toekomstige investeringen of om tegenvallers op te vangen. Hierdoor hoeft niet iedere uitgave direct uit de jaarlijkse begroting te worden betaald. De gemeente beschikt over een algemene reserve, die vrij inzetbaar is, en over verschillende bestemmingsreserves en dekkingsreserves. Deze bestemmingsreserves en dekkingsreserves zijn door de gemeenteraad ingesteld voor specifieke doelen, zoals mobiliteit en bereikbaarheid, onderwijshuisvesting, duurzaamheid en andere maatschappelijke opgaven. Daarnaast zijn er reserves die zijn bedoeld om toekomstige kapitaallasten op te vangen, zoals de reserves voor Duurzaamheid en energietransitie en Sterk voor Noord. Dankzij deze reserves kan de gemeente blijven investeren in belangrijke projecten en voorzieningen. Een groot deel van de middelen die in de reserves aanwezig zijn, is echter al bestemd voor toekomstige plannen en projecten. Daarom neemt de omvang van de reserves de komende jaren geleidelijk af. Ook na deze afname blijft sprake van een gezonde financiële buffer.
Tegelijkertijd vragen de verwachte tekorten vanaf 2029 en de afname van de reserves om blijvende aandacht voor de financiële positie op langere termijn. Zo zorgen we ervoor dat ook toekomstige generaties kunnen rekenen op een financieel gezonde gemeente. Tot slot De begroting laat zien dat Leidschendam-Voorburg er financieel goed voor staat en blijft investeren in de kwaliteit van de leefomgeving. Tegelijkertijd staan gemeenten de komende jaren voor financiële uitdagingen. Door zorgvuldig met gemeenschapsgeld om te gaan, risico's tijdig in beeld te brengen en gericht te investeren, werken we aan een financieel gezonde gemeente voor nu en voor de toekomst. Reserve | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Algemene reserve | 64.285 | 55.211 | 53.560 | 50.175 | 47.758 Bestemmingsreserve | 141.960 | 137.602 | 127.798 | 123.722 | 121.168 Totaal | 206.245 | 192.813 | 181.357 | 173.897 | 168.926 Bedragen x € 1.000 11 12 Begroting in 1 oogopslag
13 Leeswijzer In de bestuurlijke samenvatting worden de belangrijkste keuzes weergegeven die met deze begroting worden gemaakt. In ‘Begroting in 1 oogopslag’ is te zien wat de gemeente ontvangt en waar het geld aan wordt uitgegeven. Programma's Vanaf de Begroting 2027-2030 wordt een nieuwe programma-indeling gehanteerd. De programma’s zijn opnieuw ingedeeld om een duidelijkere aansluiting op de inhoudelijke beleidsterreinen te realiseren, de samenhang tussen doelstellingen, activiteiten en financiën beter zichtbaar te maken en te komen tot een evenwichtigere verdeling van middelen en beleidsinspanningen over de programma’s. Hierdoor wijkt de programma-indeling af van de begroting 2026-2029. Bij de programma’s is beschreven wat de gemeente in 2027 gaat doen. Elk programma begint met een korte omschrijving van het programma en een toelichting op de taken van de gemeente die onder het programma vallen. Vervolgens wordt aangegeven wat de gemeente binnen het programma wil bereiken. Per beleidsterrein wordt daarna beschreven wat we daarvoor gaan doen en wat dat gaat kosten. In deze programmabegroting zijn de teksten van alle programma’s opgebouwd volgens de methode Duisenberg met als doel eenvoud en transparantie. Daarbij zijn concrete activiteiten met indicatoren opgenomen.
Deze worden later in de planning- en controlcyclus gemeten, zodat zichtbaar wordt in hoeverre de beoogde effecten zijn bereikt. De reguliere werkzaamheden die onder de programma’s vallen worden uiteraard uitgevoerd, maar staan niet uitgebreid beschreven in de begroting. Indien van toepassing wordt bij een activiteit aangegeven welke verbonden partij betrokken is bij het bereiken van de beoogde effecten. Bij de indicatoren zijn ook de wettelijk verplichte indicatoren opgenomen, inclusief een toelichting op de betekenis ervan. De financiële samenvatting geeft het totaal van de baten en lasten per programma weer. Per taakveld binnen het programma wordt toegelicht waar deze baten en lasten betrekking op hebben. Vervolgens wordt in een tweede tabel de ontwikkeling van het begrotingssaldo per programma weergegeven vanaf de primitieve begroting 2026-2029 naar de actuele stand van de Begroting 2027-2030. Door de gewijzigde programma-indeling kunnen bedragen per programma niet in alle gevallen rechtstreeks worden vergeleken met de programma’s uit de begroting 2026-2029. Paragrafen De paragrafen geven inzicht in de beleidsmatige en financiële kaders die van invloed zijn op meerdere programma’s. Onderwerpen als lokale heffingen, weerstandsvermogen, financiering, onderhoud van de openbare ruimte en verbonden partijen worden daarom afzonderlijk toegelicht.
De paragrafen bieden inzicht in de risico’s, beheersmaatregelen, financiële positie en ontwikkelingen op deze thema’s en vormen daarmee een aanvulling op de programmabegroting. Financiële begroting Onder het hoofdstuk Financiële begroting staan het financieel perspectief 2027-2030, de uitgangspunten van het financiële beleid, de baten en lasten, het investeringsplan 2027 -2030, informatie over het gemeentefonds, het eigen en vreemd vermogen en een ove rzicht van de reserves en voorzieningen. Deze onderdelen geven inzicht in de financiële positie van de gemeente en in de baten en lasten waarvoor de raad het college bij het vaststellen van de begroting autoriseert. Door de gewijzigde programma-indeling kunnen ook deze bedragen per programma niet in alle gevallen rechtstreeks worden vergeleken met de programma’s uit de begroting 2026 -2029. 14 Bijlagen In de bijlagen zijn onderwerpen opgenomen die betrekking hebben op meerdere of alle programma’s. Hier staat onder andere informatie over de incidentele baten en lasten en de investeringen van de gemeente. In deze begroting staan op verschillende plekken verwijzingen naar beleidsstukken, beheerplannen, monitors, akkoorden enzovoort. Deze stukken zijn terug te vinden in het bestuurlijk informatiesysteem. 15 Programma's 0.
Bestuur en ondersteuning Het programma Bestuur en Ondersteuning omvat de activiteiten die gericht zijn op het bestuur van de gemeente en de ambtelijke organisatie die dit bestuur ondersteunt. Dit programma heeft als doel om op een transparante, integere en efficiënte wijze invulling te geven aan de democratische besluitvorming en de beleidsvoorbereiding, uitvoering en verantwoording binnen de gemeente. Wat willen we bereiken? In 2027 willen we inwoners, ondernemers en andere organisaties actief blijven betrekken bij gemeentelijke besluiten die invloed hebben op hun buurt en de samenleving als geheel. De gemeente gaat nadrukkelijk buiten het gemeentehuis op zoek naar verbinding met inwoners, waarbij we ook degenen bereiken die minder zichtbaar of hoorbaar zijn. Daarnaast versterken we de samenwerking met buurgemeenten en regionale partners om gezamenlijke doelen te realiseren. Onze dienstverlening willen we verder moderniseren en verbeteren, zodat deze telefonisch, digitaal én fysiek toegankelijk is. Inwoners en lokale organisaties moeten zich gezien, gehoord en serieus genomen voelen door een persoonlijke en betrouwbare overheid die oog heeft voor hun wensen en behoeften.
Wat gaan we ervoor doen? Bestuur en Inwonersparticipatie Doel 1: | Versterken van inwonerparticipatie Activiteiten: • | Experimenteerprogramma Participatie • | Jongerenparticipatie • | Implementatie versterking participatie Effectindicatoren en streefwaarden: Indicator | Realisatie | Streef | Streef | Streef | Streef | Bron waarden | waarde | waarde | waarde | waarde 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Percentage inwoners | (27%) | 40% | - | 43% | - | Wijkatlas, dat het (helemaal) eens | 2021 | bewonersenquête is met 'De gemeente | (29%) betrekt burgers en | 2023 organisaties voldoende’ | (38%) 2025 Percentage inwoners | 20% | 25% | - | 27% | - | Wijkatlas, dat het (helemaal) eens | (2021) | bewonersenquête is met 'De gemeente | 21% luistert naar de mening | (2023) van haar burgers' | 23% (2025) Toelichting: Inwonersparticipatie is essentieel voor een leefbare en verbonden gemeente. Met het Experimenteerprogramma Participatie zoeken we naar nieuwe manieren om inwoners te betrekken bij beleidsvorming en uitvoering. Om diverse doelgroepen te bereiken en te betre | kken proberen we naast traditionele vormen van participatie vernieuwende vormen zoals het uitdaagrecht en bijeenkomsten voor jongeren.
Aan de hand van de uitkomsten van de eindevaluatie Experimenteerprogramma 16 17 Participatie en de evaluatie van de eerste bijeenkomsten van de jongerenadviesraad in 2026, werken we in 2027 aan een voorstel voor het vervolg van de inzet van het experimenteerprogramma en jongerenparticipatie. Met het creëren van heldere verwachtingen en een proactieve houding zetten we ons in om representatieve participatieprocessen te organiseren. Hiervoor zetten we de geleerde lessen uit de evaluatie van de participatieverordening 2025-2026 in voor een verdiepingsslag participatie binnen de organisatie. Door deze actieve en inclusieve aanpak benutten we de kracht en creativiteit van de lokale gemeenschap om betere beslissingen te nemen. Doel 2: Sterke positionering in regionale en landelijke samenwerking Activiteiten: • Actief bijdragen aan ambtelijke en bestuurlijke samenwerking binnen de regio • De gemeente heeft in 2027 een actieve rol in de totstandkoming van de Strategische Agenda MRDH, waarbij de inbreng van de speerpunten van Leidschendam -Voorburg centraal staat • De gemeente neemt in 2027 op proactieve wijze deel aan het overleg in de Haagse regio, zowel ambtelijk als bestuurlijk.
Hierbij speelt de gemeente een actieve rol in het borgen van lokale en regionale belangen in grote ruimtelijke trajecten zoals Novex ZR en de ruimtelijke puzzel van PZH • Proactief positioneren binnen regionale en landelijke besluitvorming • In 2027 vindt er periodiek interne afstemming plaats waardoor samenhang in de regionale inzet op verschillende sectortafels (zoals Duin, Horst & Weide en RES) wordt geborgd • Meewerken aan en monitoren van regionale gebiedsgerichte projecten • In 2027 heeft de gemeente een regionale handelingsstrategie opgesteld waarin speerpunten en prioriteiten vanuit de gemeente worden benoemd en vastgesteld Toelichting: Door het versterken van de bestuurlijke en ambtelijke samenwerking vergroot Leidschendam - Voorburg haar strategische positie binnen regionale, provinciale en landsdelige besluitvorming. Leidschendam-Voorburg werkt intensief samen met buurgemeenten, het Rijk en regionale partners om maatschappelijke opgaven op het gebied van wonen, mobiliteit, duurzaamheid en economie aan te pakken. Mede als initiatiefnemer van de ruimtelijke samenwerking in de Haagse regio heeft Leidschendam-Voorburg hierin een actieve en prominente rol. De gemeente is actief in diverse samenwerkingsverbanden zoals het Rijk-regiotraject NOVEX Zuidelijke Randstad, de Samenwerking Ruimte in de Haagse Regio en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH).
Daarnaast neemt Leidschendam-Voorburg deel aan sectorale tafels zoals Tafel Wonen Haaglanden, Businesspark Haaglanden, de Regionale Energie Strategie (RES) Rotterdam-Den Haag, de landschapstafel Duin- Horst-Weide en werkt zij aan gebiedsgebonden vraagstukken waaronder zoals Drinkwater Toekomst (Dunea), Afval Binckhorst (samen met Den Haag, Delft en Rijswijk) en het Vlietzone -overleg. Ook participeert de gemeente in gemeenschappelijke regelingen zoals MRDH, Avalex, en Omgevingsdienst Haaglanden, Jeugdhulp, GGD/Veilig thuis, Veiligheidsregio Haaglanden. Leidschendam-Voorburg is als middelgrote gemeente een relevante speler in landelijke verbanden zoals met name de M50 en de VNG. Deze positie draagt bij aan de intergemeentelijke samenwerking in het algemeen en voegt ook kwaliteit toe aan onze gemeente. Hiermee behartigen we direct en indirect ons eigen gemeentelijke belang. Effectindicatoren en streefwaarden: Indien mogelijk worden bij de volgende programmabegroting effectindicatoren opgenomen die passen bij de regionale handelingsstrategie.
Dienstverlening Doel 1: | Toegankelijke en veilige dienstverlening Activiteiten: • | Wij verbouwen het Servicecentrum op basis van het definitieve ontwerp • | Wij sluiten de laatste applicaties aan op het integrale beeld van onze producten en diensten waar zowel geautoriseerde medewerkers als inwoners, bedrijven of instellingen toegang toe gaan krijgen • | Wij treffen aanvullende maatregelen voor informatiebeveiliging (implementatie NIS2 | - richtlijn en verzwaarde BIO): | Het opzetten van een duidelijke aansturing voor medewerkers op het gebied van informatieveiligheid met als doel de informatiebeveiliging gestructureerd te verbeteren | Trainen en opleiden van medewerkers op het gebied van informatiebeveiliging | Organiseren van verplichte opleidingen voor directie, management en personeel.
| Standaardiseren van proces, risico, kwaliteit en bedrijfscontinuïteit management voor de belangrijkste processen | Het vastleggen van de risico’s en benoemen van beheersmaatregelen van belangrijkste gemeentelijk processen Effectindicatoren en streefwaarden: Indicator | Realisatie | Streef | Streef | Streef | Streef | Bron waarden | waarde | waarde | waarde | waarde 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Rapportcijfer | 7,1 (2021) | > 7 | > 7 | > 7 | > 7 | Bewonersenquête, dienstverlening | 7,0 (2023) | Wijkatlas 7,1 (2025) Oplossingspercentage | 64% in | +5% | +5% | +5% | 80% of bij het eerste | 2025 | hoger contactmoment Toelichting: We bieden goede en toegankelijke dienstverlening, waarbij inwoners en organisaties eenvoudig contact kunnen opnemen met de gemeente, op de manier die bij hen past: telefonisch, digitaal of fysiek. Om dit te realiseren zetten we in op verdere digitalisering, onder andere door informatie beter te bundelen in een integraal klantbeeld, zodat vragen sneller en in één keer goed beantwoord kunnen worden. Daarnaast investeren we in de fysieke verbouwing van het Servicecentrum. We verbeteren de inrichting, benutten de beschikbare ruimte efficiënter en zorgen voor een gastvrije ontvangst en voldoende privacy. Bij de herinrichting staat toegankelijkheid centra | al.
We sluiten aan bij het Nederlandse keurmerk voor toegankelijke gebouwen en streven naar een platinum certificering. Daarmee voldoet het Servicecentrum aan hoge standaarden voor bereikbaarheid, bruikbaarheid en gastvrijheid. Tegelijkertijd zorgen we ervoor dat onze dienstverlening veilig is. De invoering van de NIS2 | -richtlijn en verzwaarde BIO-normen ondersteunen dit. Daarom versterken we onze informatiebeveiliging met opleidingen en een duidelijke structuur. Zo bieden we een betrouwbare, toegankelijke en veilige dienstverlening, waarmee inwoners en bedrijven zich ondersteund en beschermd voelen. 18 Standaard indicatoren: Nr. Naam | Eenheid | Peiljaar | Streef | Bron waarde 2027 1 | Formatie | Fte per 1.000 inwoners | 2027 | 9,39 | Eigen gegevens 2 | Bezetting | Fte per 1.000 inwoners | 2027 | 9,51 | Eigen gegevens Wat mag het kosten? 0.
Bestuur en ondersteuning | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 4.154 | 4.286 | 4.286 | 4.286 | 4.286 Lasten | 13.868 | 12.898 | 12.663 | 12.802 | 12.819 Saldo | -9.713 | -8.612 | -8.377 | -8.516 | -8.533 Onttrekkingen aan reserves | 42.348 | 97.866 | 13.113 | 6.896 | 5.467 Stortingen in reserves | 25.664 | 84.956 | 1.652 | 2.298 | 1.702 Saldo van lasten en baten | 6.970 | 4.298 | 3.084 | -3.918 | -4.768 Bedragen x € 1.000 Toelichting lasten en baten per onderdeel De baten en lasten van het programma Bestuur en Ondersteuning bedragen, exclusief stortingen in en onttrekkingen aan reserves, voor 2027 respectievelijk € 4.286.000 en € 12.898.000.
De baten bestaan met name uit: • | Huuropbrengsten van gronden en panden • | Vergoedingen voor benzineverkooppunten • | Opbrengsten uit opstalrechten • | Opbrengsten uit erfpachtcanons • | Leges voor gemeentelijke dienstverlening, waaronder: o | Paspoorten o | Identiteitskaarten o | Rijbewijzen o | Huwelijksvoltrekkingen • | Opbrengsten uit parkeerontheffingen in blauwe zones De lasten bestaan met name uit: • | Personeelskosten servicecentrum en gebouwbeheer • | Beheer- en onderhoudskosten gebouwen • | Vergoedingen voor raads- en commissieleden • | Salarislasten collegeleden • | Wachtgelden van voormalige collegeleden • | Kosten van de griffie • | Accountantskosten voor de controle van de jaarrekening 19 Mutaties reserves De toevoegingen en onttrekkingen aan reserves maken onderdeel uit van dit programma. In het hoofdstuk Financiële begroting, onderdeel Reserves worden de toevoegingen en onttrekkingen specifiek toegelicht. Ontwikkeling begrotingssaldo 0.
Bestuur en ondersteuning | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve begroting 2026 | -3.184 | -5.048 | -4.136 | -5.393 Wijzigingen tot 1e Turap 2026 | 1.751 | 1.064 | -2.325 | -1.728 Kadernota 2027-2030 | 2.880 | 4.095 | 3.372 | 3.222 Startpositie meerjarenbegroting 2027-2030 | 1.447 | 110 | -3.089 | -3.899 Exogene en autonome ontwikkelingen | 3.199 | 3.371 | -433 | -473 Loon- en prijsontwikkeling | -335 | -130 | -130 | -130 Doorlichting begroting | -231 | -45 | -45 | -45 Financieel technische mutaties | 218 | -223 | -221 | -221 Saldo meerjarenbegroting 2027-2030 | 4.298 | 3.084 | -3.918 | -4.768 Bedragen x € 1.000 Toelichting specifieke financiële mutaties Exogene en autonome ontwikkelingen Naturalisaties Het aantal naturalisaties is gestegen, mede als gevolg van internationale vluchtelingenstromen. De verwachting is dat het aantal naturalisaties structureel hoger zal blijven. Hierdoor nemen de legesopbrengsten toe. Tegelijkertijd stijgen de lasten, doordat een deel van de ontvangen naturalisatiegelden wordt afgedragen aan het Rijk. Daarnaast is de lastenraming geactualiseerd en stijgt de personele inzet.
Reserve CID Binckhorst Leefbaarheid en Velostrada Voor het project CID Binckhorst maakt de gemeente kosten voor technische projectleiding, algemene projectleiding en omgevingsmanagement (totaal € 219.000) worden gedekt uit de reserves CID Binckhorst Velostrada (€ 19.000) en Leefbaarheid (€ 200.000). Opvang vluchtelingen Vanuit het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers) ontvangt de gemeente een compensatie in verband met de effecten van de opvang van vluchtelingen op gemeentelijke inkomsten. Conform het gemeentelijke beleid worden deze middelen toegevoegd aan de reserve | vluchtelingen ter dekking van toekomstige lasten en risico's die samenhangen met de opvang. Investeringsplan 2026-2030 De kapitaallasten worden bijgewerkt op basis van de actualisatie van het investeringsplan 2026 | -2030. Voor de details zie het hoofdstuk Investeringsplan Doorstroomlocatie effect op BUIG De opening van de doorstroomlocatie leidt naar verwachting tot een stijging van het aantal inwoners met een bijstandsuitkering. De gemeentelijke bijdrage van het Rijk voor deze uitkeringen wordt gebaseerd op historische gegevens en groeit daardoor niet dir | ect mee met deze ontwikkeling. 20 21 Hierdoor ontstaan in de eerste jaren hogere uitgaven dan inkomsten. Naar verwachting sluit de rijksbijdrage in latere jaren weer beter aan op het werkelijke aantal uitkeringen.
Om het tijdelijke nadeel in de tussenliggende periode op te vangen, wordt een extra last in de meerjarenbegroting opgenomen. Deze wordt gedekt vanuit de reserve Bijstandsuitkeringen Doorstroomlocatie. Om hiervoor voldoende middelen beschikbaar te hebben, wordt deze reserve aangevuld met € 5,8 miljoen vanuit de algemene reserve. Toelichting algemene financiële mutaties Loon- en prijsontwikkeling Overeenkomstig de uitgangspunten in de Kadernota 2027-2030 zijn de financiële effecten van de loon- en prijsontwikkelingen in de begroting verwerkt. Doorlichting begroting Jaarlijks wordt bij het opstellen van de begroting opnieuw kritisch naar de budgetten gekeken en worden, daar waar dat noodzakelijk is en een beter inzicht geeft, budgetten bijgesteld. Per programma ontstaan hierdoor kleine afwijkingen. Per saldo wordt de taakstelling uit de Kadernota van € 400.000 hiermee ingevuld en is daar bovenop nog sprake van een voordelig effect op het begrotingssaldo. Financieel technische mutaties Deze categorie bevat voornamelijk technische begrotingsaanpassingen die voortvloeien uit een actualisatie van de kostenverdeling binnen de organisatie. Een belangrijk deel van deze mutaties betreft verschuivingen tussen programma's en heeft daardoor beperkt effect op het totale begrotingssaldo.
Betrokken verbonden partijen Rekenkamer WVOLV Een onafhankelijke en goed functionerende Rekenkamer die bijdraagt aan transparantie, doeltreffend beleid en een doelmatige inzet van publieke middelen. Door gedegen onderzoek en aanbevelingen wordt de kwaliteit van de kaderstellende en controlerende rol van de raad versterkt. 22 1. Veiligheid Het programma Veiligheid richt zich op het handhaven en bevorderen van de openbare orde en veiligheid binnen de gemeente. De gemeente vervult hierin zowel een eigen verantwoordelijkheid als een regisserende en samenwerkende rol met ketenpartners zoals de politie, brandweer, GGD en veiligheidsregio. Wat willen we bereiken? Veiligheid blijft in de komende jaren een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners, ondernemers, veiligheidsdiensten, maatschappelijke partners en de gemeente. Samen zorgen we ervoor dat onze gemeente een veilige plek blijft om te wonen, werken, ondernemen, recreëren en verblijven. Onveilige situaties pakken we snel en doeltreffend aan, zowel offline als online. We werken wijkgericht en maken hierbij gebruik van wijkveiligheidsscans, waarbij inwoners actief meedenken en meewerken. Op basis van deze inzichten voeren we gerichte actieplannen uit die aansluiten bij wat er écht speelt in elke wijk.
We investeren verder in de professionele crisisorganisatie en de juridische slagkracht van handhavingsdiensten, zodat we voorbereid en weerbaar zijn, ook bij nieuwe uitdagingen. We maken gebruik van een geavanceerd data-dashboard om de inzet van handhaving nog beter te sturen. Dit dashboard helpt ons om snel te reageren op actuele situaties en onze handhavingscapaciteit effectief in te zetten. Zo combineren we langetermijnresultaten met kortetermijnacties om de veiligheid in onze gemeente continu te verbeteren. Wat gaan we ervoor doen? Brandweer en rampenbestrijding Doel 1: Waarborgen van een effectieve en professionele crisisorganisatie Activiteiten: • Samenwerking met Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) en andere VRH -gemeenten voortzetten • Vakbekwaam houden van de crisisfunctionarissen • Versterking regionaal netwerk en sturing op regionale beleidsdoelstellingen • Implementatie van regionale crisiscommunicatie en lokale incidentencommunicatie Effectindicatoren en streefwaarden: Indicator Realisatie waarden Streef waarde 2027 Streef waarde 2028 Streef waarde 2029 Streef waarde 2030 Bron Aantal lokale crisisoefeningen uitgevoerd in Leidschendam- Voorburg 2 (2025) 2 (2024) 2 2 2 2 Opleidings- en trainingsplan crisis LV Percentage rollen crisisfunctionarissen dat is ingevuld 100% (2025) 100% 100% 100% 100% Bezettingsoverzicht crisisorganisatie
Percentage | 100% | 100% | 100% | 100% | 100% | Opleidings- en crisisfunctionarissen (in | (2025) | trainingsplan crisis alle rollen) dat | LV voldoende is opgeleid Toelichting: Als opdrachtgever werken wij intensief samen met de Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) en VRH | - gemeenten. Binnen de sectie bevolkingszorg is tussen betrokken partners een splitsing gekomen tussen bevolkingszorg en gemeentelijke taken. Hetzelfde proces is op dit moment toegepast op communicatie. Hier zal de splitsing tussen crisis- en incidentencommunicatie nog worden geïmplementeerd. Er is regionaal een traject gestart om het netwerk in de regio beter in te zetten en beter te sturen op regionale beleidsdoelen. In regionale samenwerking zijn het afgelopen jaar de kerntaken voor crisisbeheersing verder uitgewerkt. Voor een goed functionerende lokale crisisorganisatie is opleiden, trainen en oefenen van betrokkenen in de crisisorganisatie noodzakelijk. Dit zal ook de komende jaren een prioriteit blijven.
Veiligheid Doel 1: | Zorgen voor een veilige en weerbare gemeente om te wonen, werken, ondernemen, recreëren en verblijven Activiteiten: • | Samenwerken met inwoners, ondernemers, veiligheidsdiensten, maatschappelijke partners en de gemeente • | Centrale plaats in de wijken voor buurtpreventieteams • | Inrichting van noodsteunpunten en een maatschappelijk netwerk om in te zetten in tijden van crisis • | Komende jaren zetten we gezamenlijk met ROC Mondriaan in op het cyberweerbaar maken van onze ouderen. Ook kijken we naar andere doelgroepen zoals jongeren en ondernemers Effectindicatoren en streefwaarden: Indicator | Realisatie | Streef | Streef | Streef | Streef | Bron waarden | waarde | waarde | waarde | waarde 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Rapportcijfer veilig | 7,6 (2021) | 7,7 | - | 7,7 | - | Wijkatlas, voelen | 7,9 (2023) | bewonersenquête 7,7 (2025) Percentage inwoners | 22,8% | 27% | - | 27% | - | Veiligheidsmonitor dat ‘veel’ of ‘een beetje’ | (2021) overlast heeft van | 24,9% rondhangende jongeren (2023) 27,1% (2025) Percentage inwoners | 74% | 75% | - | 75% | - | Wijkatlas, dat vindt dat er in de | (2021) | bewonersenquête buurt weinig tot geen | 74% dingen kapot zijn | (2023) 75% (2025) Percentage inwoners | 50,9% | 48% | - | 48% | - | Veiligheidsmonitor dat (zeer) tevreden is | (2021) over de aanpak van | 49,2% leefbaarheid en | (2023) veiligheid van de | 48,4%
gemeente | (2025) 23 Toelichting: De komende jaren zetten we de samenwerking met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners voort om samen te werken aan veiligheid in de wijk. De wijkveiligheidsscans vormen de basis voor gerichte actieplannen in samenspraak met bewoners. Buurtpreventieteams blijven een centrale rol spelen en worden, net als in voorgaande jaren, gekoppeld aan boa’s en andere betrokken collega’s afhankelijk van het actuele veiligheidsthema in de wijk. Hiermee versterken we de lokale netwerken en vergroten we de zichtbaarheid en inzetbaarheid van onze handhavers. Ook de komende jaren blijven we investeren in de juridische slagkracht van de gemeente, onder andere om in te spelen op de toenemende taken op openbare orde & veiligheidsgebied en WOO.
Doel 2: | Een effectieve en efficiënte manier van werken en handhaven door informatiegestuurd te werken op basis van signalen vanuit de samenleving Activiteiten: • | We spelen met handhaving in op de ontwikkelingen op het gebied van parkeren, waaronder vergunningparkeren rondom de Mall • | We evalueren eventuele voortzetting van de toepassing van spoedeisende bestuursdwang op afvalovertredingen • | Ook de komende jaren vraagt het op orde houden van de capaciteit van de boa’s doorlopende aandacht • | We zorgen dat boa's hun aanvullende bevoegdheden zo spoedig mogelijk kunnen inzetten in samenwerking met de politie • | Bredere inzet van het bibob-instrument ter voorkoming van crimineel misbruik van bedrijven en vergunningen • | We investeren in de veiligheid op scholen om te voorkomen dat jongeren in de criminaliteit belanden • | We bereiden ons tijdig voor op het nieuwe vuurwerkverbod • | Inzet van het data-dashboard met als doel resultaatgerichte inzet van de handhavingscapaciteit • | Wijkgericht werken onder andere op basis van wijkveiligheidsscans • | Op basis van de resultaten van de wijkveiligheidsscans in samenwerking met bewoners actieplannen uitvoeren Effectindicatoren en streefwaarden: Indicator | Realisatie | Streef | Streef | Streef | Streef | Bron waarden | waarde | waarde | waarde | waarde 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Percentage inwoners | 23,2% | 34% | - | 34% | - |
Veiligheidsmonitor dat handhavers ziet in | (2021) buurt (vaak of soms) | 29,9% (2023) 32,4% (2025) Percentage inwoners | 22,8% | 23% | - | 23% | - | Veiligheidsmonitor dat handhavers ziet én | (2021) (zeer) tevreden is over | 22,6% het functioneren van | (2023) gemeentelijke | 21,7% handhavers | (2025) Percentage inwoners | 78,9% | 76% | - | 76% | - | Veiligheidsmonitor dat ‘veel’ of ‘een beetje’ | (2021) overlast heeft van | 75,3% rommel op straat | (2023) 76,3 % (2025) 24 Toelichting: We houden blijvend aandacht voor het op peil houden van de capaciteit en deskundigheid van onze boa’s, waarbij we oog hebben voor nieuwe ontwikkelingen en thema’s in de wijken. We werken informatiegestuurd met behulp van het data-dashboard. Hierdoor kunnen we onze inzet beter afstemmen op signalen vanuit de samenleving. Op basis van inzichten uit de wijkveiligheidsscans voeren we actieplannen uit in nauwe samenwerking met inwoners. Handhavingsinstrumenten, zoals bodycams en het Digitaal Opkopersregister, worden verder ingebed in de dagelijkse praktijk. Transparantie, effectiviteit en samenwerking blijven onze kernwaarden. Standaard indicatoren: Nr.
Naam | Eenheid | Peiljaar | Streef | Bron waarde 2027 1 | Verwijzingen Halt per 1.000 | Aantal per 1.000 | 2025 | 14.8 | Bureau inwoners van 12 tot 17 jaar | inwoners 12-17 jaar | (landelijk | Halt 11) 2 | Winkeldiefstal per 1.000 inwoners | Aantal per 1.000 | 2025 | 4,12 | CBS - inwoners | (landelijk | Diefstallen 2,1) 3 | Geweldsmisdrijven | Aantal per 1.000 | 2025 | 4,8 | CBS - inwoners | (landelijk | Criminaliteit 4,6) 4 | Diefstallen uit woningen | Aantal per 1.000 | 2025 | 1,7 | CBS - inwoners | (landelijk | Diefstallen 1,2) 5 | Vernieling | Aantal per 1.000 | 2025 | 4,7 | CBS - inwoners | (landelijk | Criminaliteit 3,9) Wat mag het kosten? 1. Veiligheid | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 155 | 75 | 75 | 75 | 75 Lasten | 12.720 | 13.474 | 13.486 | 13.437 | 13.465 Saldo van lasten en baten | -12.564 | -13.400 | -13.412 | -13.362 | -13.391 Bedragen x € 1.000 Toelichting baten en lasten per onderdeel De baten en lasten van het programma Veiligheid bedragen voor 2027 respectievelijk € | 75.000 en € 13.474.000.
De baten bestaan met name uit: • | Leges voor vergunningen verstrekt op basis van de Algemene Plaatselijke Verordening De lasten bestaan met name uit: • | Bijdragen aan de Veiligheidsregio Haaglanden voor brandweertaken en crisisbeheersing • | Gemeentelijke crisisorganisatie • | Uitvoering lokaal en regionaal integraal veiligheidsbeleid • | Inzet van buitengewoon opsporingsambtenaren • | Doorontwikkeling handhavingsinstrumenten 25 • | Cameratoezicht Ontwikkeling begrotingssaldo 1. Veiligheid | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve begroting 2026 | -12.550 | -12.593 | -12.580 | -12.599 Kadernota 2027-2030 | -15 | -15 | -15 | -15 Startpositie meerjarenbegroting 2027-2030 | -12.565 | -12.608 | -12.595 | -12.614 Exogene en autonome ontwikkelingen | -11 | -37 | -37 | -36 Loon- en prijsontwikkeling | -291 | -291 | -291 | -291 Doorlichting begroting | -11 | -11 | -11 | -11 Financieel technische mutaties | -523 | -466 | -430 | -439 Saldo meerjarenbegroting 2027-2030 | -13.400 | -13.412 | -13.362 | -13.391 Bedragen x € 1.000 Toelichting specifieke financiële mutaties Exogene en autonome ontwikkelingen Investeringsplan 2026-2030 De kapitaallasten worden bijgewerkt op basis van de actualisatie van het investeringsplan 2026 | -2030.
Voor de details zie het hoofdstuk Investeringsplan Toelichting algemene financiële mutaties Loon- en prijsontwikkeling Overeenkomstig de uitgangspunten in de Kadernota 2027-2030 zijn de financiële effecten van de loon- en prijsontwikkelingen in de begroting verwerkt. Doorlichting begroting Jaarlijks wordt bij het opstellen van de begroting opnieuw kritisch naar de budgetten gekeken en worden, daar waar dat noodzakelijk is en een beter inzicht geeft, budgetten bijgesteld. Per programma ontstaan hierdoor kleine afwijkingen. Per saldo wordt de taakstelling uit de Kadernota van € 400.000 hiermee ingevuld en is daar bovenop nog sprake van een voordelig effect op het begrotingssaldo. Financieel technische mutaties Deze categorie bevat voornamelijk technische begrotingsaanpassingen die voortvloeien uit een actualisatie van de kostenverdeling binnen de organisatie. Een belangrijk deel van deze mutaties betreft verschuivingen tussen programma's en heeft daardoor beperkt effect op het totale begrotingssaldo. 26 27 Betrokken verbonden partijen Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) De activiteiten van de VRH zijn gericht op het vergroten van de veiligheid van de bevolking en bezoekers van de regio Haaglanden. De VRH heeft tot taak de brandweerzorg en organisatie van rampenbestrijding en crisisbeheersing in de regio goed te organiseren. Dit gebeurt in opdracht van de aangesloten gemeenten.
Relevante documenten VTH beleidsplan (iBabs nr. 3705) Digitaal Opkopers Loket (DOL) 2. Mobiliteit Het programma Mobiliteit richt zich op het zorgen voor een goed functionerend, veilig en duurzaam mobiliteitssysteem binnen de gemeente. Dit omvat het beheer en de ontwikkeling van infrastructuur voor alle vormen van verkeer en vervoer, evenals het bevorderen van bereikbaarheid voor inwoners, bedrijven en bezoekers. Wat willen we bereiken? We willen dat onze gemeente goed bereikbaar is en dat bewoners en bezoekers vaker kiezen voor duurzame en gezonde vervoerswijzen. We streven naar een mobiliteitssysteem dat logisch en verkeersveilig verbonden is met de ruimtelijke omgeving en waarin duurzame en actieve vormen van vervoer – zoals fietsen, lopen, OV en deelmobiliteit – vanzelfsprekende keuzes zijn. Dit draagt niet alleen bij aan een betere bereikbaarheid, maar ook aan de leefbaarheid, verkeersveiligheid en gezondheid van onze inwoners.
Wat gaan we ervoor doen? Maatregelen mobiliteit en bereikbaarheid Doel 1: | Verkeersveiligheid verbeteren Activiteiten: • | Uitvoeren Actieplan Verkeersveiligheid, met prioriteit voor veilige schoolomgevingen en bescherming van kwetsbare verkeersdeelnemers (voetgangers, fietsers) • | Uitbreiden en inrichten van 30 km/uur-zones in verblijfsgebieden • | Aanpakken van verkeersonveilige locaties op basis van ongevalsdata en meldingen • | Inzetten van snelheidsremmende maatregelen en gedragsbeïnvloeding met extra aandacht voor veilige schoolomgevingen Effectindicatoren en streefwaarden: Indicator | Realisatie | Streef | Streef | Streef | Streef | Bron waarden | waarde | waarde | waarde | waarde 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Aantal | 0 (onder | 8 | 12 | 16 | 20 | Realisatie schoolomgevingen met | het nieuwe attentieverhogende en | actieplan) snelheidsremmende maatregelen (onder meer palen, hekjes en markeringen) Aantal meters weg dat is 216 km | +2 km | +2 km | +2 km | +2 km | Realisatie (her)ingericht als 30 | (80%*270 km/uur-zone | km) Percentage weglengte | 4,6% | 10% | 15% | 20% | 25% | BLIQ-rapportage met groene CROSS- score Percentage kruispunten | 35% | 37% | 39% | 41% | 43% | BLIQ-rapportage met groene CROSS- score Aandeel kwetsbare | 68% | 65% | 62% | 59% | 55% | BLIQ-rapportage deelnemers in slachtoffers 28 Aantal slachtoffers in | 26% | 24% | 22% | 20% | 18% | BLIQ-rapportage
leeftijdsgroep 12–24 jaar Percentage inwoners | 14% | 20% | - | 20% | - | Bewonersenquête, dat vaak onveilige | (2021) | Wijkatlas (2- verkeerssituaties ervaart | 18% | jaarlijks) in de eigen buurt | (2023) 20% (2025) Toelichting: Verkeersveiligheid is een basisvoorwaarde voor duurzame en gezonde mobiliteit. Door infrastructuur veiliger te maken en aandacht te geven aan kwetsbare weggebruikers, wordt het aantrekkelijker om te kiezen voor lopen en fietsen. Dit draagt ook bij aan een prettigere, veiliger leefomgeving. Doel 2: | Bereikbaarheid en leefbaarheid in woonwijken en centra verbeteren Activiteiten: • | Voortzetting van proactief en operationeel verkeersmanagement rond de Mall • | Uitwerking en invoering van vergunningparkeren in de buurten rondom de Mall in Leidschendam • | Invoering aangescherpt parkeerbeleid in Voorburg-West • | Verbeterd mobiliteitsbeleid in Voorburg Noord Noord als onderdeel van de buurtaanpak binnen het Uitvoeringsproject riolering • | Verbetering van de OV-bereikbaarheid van Leidschendam-Zuid via RandstadRail-halte Leidschendam-Voorburg • | Start van de plan- en studiefase van het MIRT-project Knooppunt Laan van NOI (onderdeel van de Oude Lijn) • | Voorbereiding en start buurtbus tussen Stompwijk en Leidschendam in januari 2027 • | Inzet voor een goed voorzieningenniveau van het openbaar vervoer via de MRDH • | Uitwerking van de inrichting van het
stationsplein en de Prinses Mariannelaan en van aanpassing van kruispunten in het kader van de plan- en studiefase van het project De Vlietlijn • | Opknappen van de pilaren van het stationsplein Effectindicatoren en streefwaarden: Indicator | Realisatie | Streef | Streef | Streef | Streef | Bron waarden | waarde | waarde | waarde | waarde 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Belangrijkste probleem in | 28% | 26% | - | 24% | - | Wijkatlas de buurt: parkeeroverlast (gemiddelde van respondenten) Voldoende | 56% | 58% | - | 58% | - | Wijkatlas parkeergelegenheid in de buurt: eens (gemiddelde van respondenten) Rapportcijfer | 7,61 | 7,7 | - | 7,7 | - | Wijkatlas bereikbaarheid binnen de gemeente (per auto, OV, fiets) Rapportcijfer voor het OV | 7,9 | 8,0 | 8,0 | Wijkatlas Toelichting: Doel 2 richt zich op het verbeteren van de bereikbaarheid van centra, voorzieningen en woongebieden, zonder dat dit ten koste gaat van de leefbaarheid in de wijken. De druk op de openbare ruimte neemt toe door bezoekersstromen, parkeren, woningbouwontwikke | lingen en 29 regionale mobiliteitsopgaven. Daarom is een combinatie nodig van verkeersmanagement, parkeermaatregelen, betere OV-verbindingen en gebiedsgerichte mobiliteitsoplossingen. Rond de Mall blijft proactief en operationeel verkeersmanagement nodig om piekdrukte beheersbaar te houden en om de gevolgen voor omliggende wijken te beperken.