4012 Programmabegroting 2026-2029

Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting .................................................................................................................... 4 Begroting in 1 oogopslag ................................................................................................................... 11 Leeswijzer .......................................................................................................................................... 12 Programma's ......................................................................................................................................... 13 0. Bestuur en ondersteuning ............................................................................................................. 13 1. Veiligheid ....................................................................................................................................... 20 2. Mobiliteit en bereikbaarheid........................................................................................................... 27 3. Economie ....................................................................................................................................... 32 4. Onderwijs ....................................................................................................................................... 36 5.

Sport, cultuur en recreatie ............................................................................................................. 41 6. Sociaal domein .............................................................................................................................. 48 7. Volksgezondheid en milieu ............................................................................................................ 60 8. Bouwen en wonen (VHLOSV) ....................................................................................................... 68 Overige onderdelen ........................................................................................................................... 75 Paragrafen ............................................................................................................................................. 81 Lokale heffingen ................................................................................................................................ 81 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................... 90 Onderhoud Kapitaalgoederen .........................................................................................................

102 Financiering ..................................................................................................................................... 109 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................. 115 Verbonden partijen .......................................................................................................................... 121 Grondbeleid ..................................................................................................................................... 136 Duurzaamheid ................................................................................................................................. 141 Wet open overheid .......................................................................................................................... 144 Participatie ....................................................................................................................................... 145 Financiële begroting ............................................................................................................................ 148 Financieel perspectief 2026 - 2029 .................................................................................................

148 Uitgangspunten financieel beleid..................................................................................................... 153 Lasten en baten ............................................................................................................................... 155 Investeringsplan .............................................................................................................................. 159 Gemeentefonds ............................................................................................................................... 160 Eigen en vreemd vermogen ............................................................................................................ 161 Reserves.......................................................................................................................................... 165 Voorzieningen .................................................................................................................................. 174 Bijlagen ................................................................................................................................................ 179 Incidentele baten en lasten ..............................................................................................................

180 Meerjaren-investeringsplan 2026-2029 (details) ............................................................................. 197 2

Begroting naar taakvelden ............................................................................................................... 206

3

Bestuurlijke samenvatting Voorwoord Vol vuur vooruit, terugkijken met vertrouwen en trots Vier jaar geleden begonnen we als college met een duidelijke ambitie: bouwen aan vertrouwen, verbinden en vooruitgang. Die woorden waren niet zomaar een leus in het coalitieakkoord, maar een richtingaanwijzer voor alles wat we samen met inwoners, ondernemers, verenigingen en partners wilden bereiken. Nu we de laatste programmabegroting van deze collegeperiode presenteren, kijken we met trots terug. We hebben veel ambities waar kunnen maken. Juist doordat we bewust kozen voor zorgvuldigheid, konden we blijven investeren in voorzieningen, veiligheid en duurzaamheid. We hebben met duidelijke communicatie de inkomsten en uitgaven van de gemeente meer inzichtelijk gemaakt. Met de invoering van de Duisenbergmethode is de begroting bijvoorbeeld overzichtelijker en transparanter geworden. Daarnaast sluiten de flyer bij de jaarlijkse belastingaanslag en ook de budgetbrieven aan bij de verbeterde transparantie en leesbaarheid bij onze gemeente. Ook zijn er zichtbare verbeteringen in de wijken. Zo bouwen we aan honderden nieuwe woningen, vernieuwen we winkelgebieden en transformeren we veel vierkante meters steen naar groen. Daarmee bouwen we aan een groenere, gezondere en toekomstbestendige gemeente.

Ook op het gebied van mobiliteit en verkeersveiligheid zijn stevige stappen gezet: van de uitbreiding van deelmobiliteit tot veiliger schoolroutes en de campagne LV Fietst. Maar vooruitgang gaat niet alleen over stenen, asfalt en bomen. Het gaat vooral over mensen. We hebben geïnvesteerd in acties tegen eenzaamheid en mensen gestimuleerd om meer te bewegen en te sporten. Inzet op ontmoeting, cultuur en sport maakt écht verschil in het dagelijks leven. Ook de betrokkenheid van inwoners bij gemeentelijke plannen is groter geworden: duizenden inwoners hebben de afgelopen jaren meegedacht en meegepraat. Dat is precies wat we bedoelden met verbinden. Veiligheid en vertrouwen stonden eveneens hoog op onze agenda. Met de oprichting van nieuwe buurtpreventieteams, versterking van de crisisorganisatie en meer aandacht voor digitale weerbaarheid hebben we de basis stevig neergezet. Leidschendam-Voorburg is daardoor beter voorbereid op de uitdagingen van morgen. We zijn trots op wat we in 4 jaar tijd met elkaar hebben bereikt. Dat is niet de prestatie van het college, maar van ons allemaal: van inwoners die meedachten, verenigingen die kansen grepen, ondernemers die investeerden en partners die samenwerkten. En natuurlijk van ambtenaren en leden van de gemeenteraad.

Met deze programmabegroting sluiten we een periode af waarin we beloften hebben waargemaakt en fundamenten hebben gelegd voor de toekomst. En we doen dat vol vuur vooruit: met vertrouwen in de kracht van onze gemeente en met trots op wat er staat. Met deze begroting maken we vol overtuiging deze periode af zodat in de volgende collegeperiode verder kan worden gebouwd aan een gemeente waar het prettig wonen, werken en leven is. Vol vuur vooruit.

4

Het college van burgemeester en wethouders Martijn Vroom Astrid van Eekelen Bianca Bremer Marcel Belt Philip van Veller Jeffrey Keus

5

Samenvatting: Wat gaan we doen in 2026? Algemeen In Leidschendam-Voorburg werken we aan een samenleving waarin inwoners, ondernemers en organisaties actief kunnen meedenken en meedoen. De ambitie en vernieuwing uit de kadernota heeft een plek gekregen in de begroting. In deze programmabegroting maken we voor het eerst gebruik van het Duisenbergformat. Dat klinkt misschien technisch, maar het betekent vooral dat we onze plannen en cijfers overzichtelijker presenteren. Het nieuwe format laat duidelijk zien Wat we willen bereiken voor inwoners en de gemeente als geheel, Wat we daarvoor doen aan activiteiten en projecten, Wat dat kost en welke middelen we inzetten. Daarnaast geven we aan Welke resultaten we verwachten en hoe we die meten. Door deze manier van werken wordt de begroting makkelijker leesbaar en beter te volgen. Raadsleden, inwoners en partners zien sneller de samenhang tussen onze ambities, de uitvoering en de financiën. Dat maakt het eenvoudiger om keuzes te begrijpen én om er samen over in gesprek te gaan. Met dit nieuwe format zetten we een stap naar meer openheid, duidelijkheid en grip op onze gezamenlijke toekomst! Vertrouwen Veiligheid in Leidschendam-Voorburg is en blijft een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners, ondernemers, partners en de gemeente.

Samen zorgen we voor een veilige leefomgeving waarin iedereen prettig kan wonen, werken en verblijven. Met wijkveiligheidsscans en buurtpreventieteams versterken we de betrokkenheid van inwoners en sluiten we beter aan bij wat er speelt in de wijken. Onze handhavers zijn zichtbaar en werken nauw samen met inwoners en partners, waarbij we moderne instrumenten en informatie gestuurde inzet benutten. Zo kunnen we snel reageren op actuele situaties en tegelijk bouwen aan duurzame verbeteringen in de veiligheid. We investeren in de slagkracht van onze crisisorganisatie en handhaving, zodat we voorbereid zijn op nieuwe uitdagingen, ook digitaal. In regionaal verband werken we nauw samen met de Veiligheidsregio Haaglanden en omliggende gemeenten om onze crisisbeheersing te versterken. Daarbij hebben we blijvend aandacht voor opleiden, trainen en oefenen van betrokkenen. Ook zetten we in op preventie, onder andere door inwoners weerbaarder te maken tegen cybercriminaliteit. Zo werken we samen aan een veilige, veerkrachtige en betrouwbare gemeente. We zoeken nadrukkelijk de ontmoeting buiten het gemeentehuis en zorgen dat ook minder gehoorde stemmen betrokken worden. Samen met buurgemeenten, de regio en het Rijk pakken we grote vraagstukken aan op het gebied van wonen, mobiliteit, duurzaamheid en economie.

Tegelijkertijd investeren we in moderne en toegankelijke dienstverlening, die telefonisch, digitaal en fysiek goed bereikbaar is. Met vernieuwende vormen van participatie, zoals het uitdaagrecht en jongerenbijeenkomsten, vergroten we de betrokkenheid en benutten we de creativiteit van de samenleving. Ook versterken we onze digitale veiligheid en informatievoorziening, zodat inwoners en bedrijven kunnen rekenen op een betrouwbare overheid. Zo bouwen we samen aan een inclusieve en toekomstbestendige gemeente. Verbinden In Leidschendam-Voorburg werken we aan een duurzaam en toekomstbestendig mobiliteitssysteem. We stimuleren inwoners en bezoekers om vaker te kiezen voor lopen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit. Daarmee verbeteren we niet alleen de bereikbaarheid, maar ook de leefbaarheid, verkeersveiligheid en gezondheid. Samen met regionale partners investeren we in veilige infrastructuur, gedragsverandering en innovatieve oplossingen. We beperken verkeersdrukte en parkeeroverlast, en zorgen voor goede verbindingen binnen en buiten de gemeente. Voorbeelden zijn de buurtbus Stompwijk-Leidschendam, betere overstapmogelijkheden bij RandstadRail en veilige, comfortabele fietsroutes. Zo werken we stap voor stap aan de mobiliteitstransitie en een gezonde, bereikbare en aantrekkelijke gemeente.

6

In Leidschendam-Voorburg willen we dat ieder kind kansrijk en gezond kan opgroeien. We versterken de pedagogische basis en zorgen dat elk kind een passende plek vindt in onderwijs of opvang dichtbij huis. Samen met schoolbesturen, kinderopvang en maatschappelijke partners werken we aan een doorgaande ontwikkellijn en toekomstbestendige onderwijshuisvesting. Via de Lokale Educatieve Agenda zetten we in op inclusieve kinderopvang, het voorkomen van schooluitval en een soepele overgang naar het basisonderwijs. Met pilots zoals startklassen en inclusieve opvang bieden we tijdig passende ondersteuning. Ook vergroten we het bereik van voorschoolse educatie door meer locaties en betere samenwerking met de JGZ. Zo bouwen we aan gelijke kansen en een stevige basis voor de jeugd in onze gemeente. We willen dat iedereen kan meedoen in de samenleving, ook als dat tijdelijk niet vanzelfsprekend is. Sociale netwerken en eigen kracht van inwoners staan voorop; waar dat niet voldoende is, biedt de gemeente passende ondersteuning. Kernwaarden zijn zelfredzaamheid, samenredzaamheid en zelfregie, met de gemeente als regisseur van samenhangende ondersteuning. Het sociaal domein zet in op preventie, versterking van de pedagogische basis, normalisering van jeugdhulp en een toekomstbestendig vangnet.

De herziening van de toegang en het Actieplan Jeugd versterken de context en gemeenschap rondom kinderen en gezinnen, zodat hulp effectief en duurzaam is. Wmo, participatie, schuldhulpverlening en inburgering worden integraal benaderd met focus op maatwerk en vroegsignalering. Samen met inwoners, partners en regio werkt de gemeente aan een toegankelijke, samenhangende en toekomstbestendige ondersteuning voor iedereen. Vooruitgang Leidschendam-Voorburg is een aantrekkelijke gemeente waar mensen prettig kunnen wonen, werken en leven. We behouden en versterken de unieke kwaliteiten van de gemeente, betrekken inwoners actief en houden rekening met maatschappelijke ontwikkelingen. Vanwege het woningtekort zetten we in op nieuwbouw en betaalbare woningen, met aandacht voor kwaliteit, voorzieningen en evenwichtige wijkopbouw. De Omgevingswet en de Omgevingsvisie vormen het kader voor ruimtelijke ontwikkeling, inclusief gebiedsprogramma’s voor Stompwijk en de Leidschendammerhout. We stimuleren innovatieve woonvormen, zoals optoppen, splitsen en flexwonen, en ondersteunen geclusterde woningen voor ouderen en mensen met een beperking. Woningbouwprojecten worden getoetst op leefbaarheid en een gemengde samenstelling van bewoners. Zo werken we aan een toegankelijke, toekomstbestendige en leefbare gemeente voor al onze inwoners.

Leidschendam-Voorburg is een economisch vitale gemeente met ruimte voor ondernemen, voorzieningen en recreatie. Samen met ondernemers, maatschappelijke partners en de regio werken we aan het verduurzamen en vernieuwen van winkelgebieden, bedrijventerreinen en kantoren. We reserveren structureel ruimte voor werken en voorzieningen, zodat economische functies mee kunnen groeien met de woningbouw. Met accountmanagement, centrummanagement en ondernemersorganisaties versterken we de samenwerking en het vestigingsklimaat. Grote projecten, zoals de herontwikkeling van de Julianabaan en de versterking van het Damcentrum, dragen bij aan aantrekkelijke en levendige kernen. Ook stimuleren we toerisme, horeca, evenementen en innovatieve initiatieven zoals het bedrijfsverzamelgebouw Herenstraat. Zo versterken we de lokale economie én de leefbaarheid, en dragen we bij aan een sterke en duurzame regio. Sport, kunst, cultuur, erfgoed en recreatie maken Leidschendam-Voorburg aantrekkelijk en bevorderen gezondheid, sociale samenhang en leefbaarheid. We investeren in toegankelijke sport- en cultuurvoorzieningen en ondersteunen verenigingen, ondernemers en maatschappelijke organisaties bij hun activiteiten. Via het Sportakkoord en de nieuwe Sport- en Beweegvisie stimuleren we sportparticipatie voor alle leeftijden en versterken we sportinfrastructuur en wijkinitiatieven.

Cultuureducatie en toegankelijke culturele voorzieningen geven kinderen en inwoners een brede basis en verlagen deelnamebarrières. Erfgoed behouden en beleefbaar maken blijft een prioriteit, ondersteund door beleid, subsidies en samenwerking met lokale instellingen.

7

Tegelijkertijd werken we aan vergroening, biodiversiteit en klimaatadaptieve maatregelen in de openbare ruimte en bij scholen. Zo zorgen we voor een gezonde, aantrekkelijke en toekomstbestendige gemeente. Leidschendam-Voorburg is een fijne gemeente om te wonen, werken en recreëren, maar onze leefomgeving staat onder druk door klimaatverandering, vervuiling en biodiversiteitsverlies. Daarom zetten we in op een duurzame, gezonde leefomgeving die welzijn, gezondheid en sociale samenhang bevordert. We stimuleren gezonde leefstijlen, vroegtijdige signalering van gezondheidsrisico’s en preventie van infectieziekten, met ondersteuning van GGD Haaglanden en Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West. Samen met partners voeren we landelijke akkoorden uit om een gezonde en weerbare generatie te realiseren, met speciale aandacht voor kwetsbare inwoners. Als gemeente geven we zelf het goede voorbeeld op het gebied van duurzaamheid, energiebesparing en afvalbeheer. Tegelijkertijd versterken we leefkwaliteit en biodiversiteit via klimaatadaptatie, natuurvriendelijke oevers en gescheiden watersystemen. Zo werken we in 2026 aan een gezonde, veilige en toekomstbestendige gemeente voor al onze inwoners. Tot slot In deze programmabegroting zijn alle plannen voor 2026 met bijbehorende financiering opgenomen. Het is een verdere uitwerking van alle activiteiten en het beleid.

Nieuw beleid en grote exogene ontwikkelingen zijn reeds verwerkt in de kadernota 2026-2029. Ten opzichte van de kadernota zijn de effecten van de meicirculaire, de verwachte kapitaallasten, renteontwikkelingen en een aantal exogene en autonomen ontwikkelingen met financiële gevolgen meegenomen. Het financiële beeld vanuit de kadernota, met een tekort in 2026, blijft ook in deze begroting zichtbaar. Ondanks landelijke financiële tegenwind blijft de gemeente investeren in een leefbare, veilige en duurzame gemeente. Door verstandig/behoedzaam met haar geld om te gaan, staat LeidschendamVoorburg er financieel beter voor dan veel andere gemeenten. Daardoor is er ruimte om door te bouwen aan een sterke toekomst, samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Leidschendam-Voorburg streeft naar een financieel gezonde gemeente met lage lasten voor inwoners en ondernemers. Transparantie en begrijpelijke verantwoording staan centraal, zowel via begroting en jaarrekening als via toegankelijke communicatiemiddelen. Tegelijkertijd ontwikkelt de organisatie zich richting meer wendbaarheid, slagkracht en samenwerking tussen bestuur en ambtelijke organisatie. Innovaties zoals AI worden ingezet om processen te verbeteren en besluitvorming te ondersteunen, met oog voor ethiek en privacy.

8

Het huishoudboekje 2026 Omschrijving

2026

2027

2028

2029

Vastgestelde begroting 2025

-3.793

-859

346

785

Nota van wijziging op de begroting 2025

239

362

220

-119

Wijzigingen tot 1e Turap 2025

-150

-65

-35

0

Mutaties kadernota 2026 - 2029

-3.179

-931

-1.357

-650

Begrotingssaldo na kadernota 2026 - 2029

-6.882

-1.493

-825

17

Exogene en autonome ontwikkelingen

555

450

472

-346

Meicirculaire gemeentefonds

-822

-688

-748

-762

Loon- en prijsontwikkeling

1.161

1.179

609

809

Doorlichting begroting

77

177

165

185

Moties en amendementen

-67

-17

-92

-92

Financieel technische mutaties

-425

-1.109

-405

316

Saldo begroting 2026 - 2029

-6.404

-1.502

-825

125

Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)

2.834

1.501

825

0

Structureel begrotingssaldo

-3.570

0

0

125

Bedragen x € 1.000

Financiële positie De financieel toezichthouder verwacht van de gemeente dat er een structureel en reëel sluitende begroting wordt aangeboden. De gemeente Leidschendam-Voorburg heeft er echter voor gekozen om de tekorten in 2026, die door Rijksingrijpen zijn ontstaan, zichtbaar te houden en niet dicht te bezuinigen ten koste van de voorzieningen van onze burgers. Dit is conform de lijn uit de kadernota. Deze programmabegroting schetst een structureel sluitende begroting vanaf 2027. De structureel sluitende begroting vanaf 2027 wordt onder andere mogelijk gemaakt doordat de tekorten voor een groot deel door gedegen financieel beleid zijn teruggelopen. Daarnaast kunnen gemeenten ook een structureel beroep doen op de algemene reserves. Zoals in de kadernota en de budgetbrief is aangegeven maakt de gemeente Leidschendam-Voorburg behoedzaam gebruik van deze faciliteit. Binnen de eerder gestelde kaders, kan onze gemeente vanaf 2027 een structureel sluitende begroting aan de gemeenteraad voorleggen. Daarnaast wordt een deel van de structurele onttrekking uit de kadernota in deze begroting teruggedraaid.

9

Ontwikkelingen De meest relevante zorgen en of risico’s zijn in de paragraaf weerstandsvermogen beschreven en waar mogelijk becijferd. Een aantal ontwikkelingen zijn echter nog lastig om te becijferen. Zo hebben toegenomen internationale spanningen impact op de financiële markten, de economie en waarschijnlijk ook op onze gemeente. Hoe dit zich de komende tijd verder ontwikkelt is lastig in te schatten. Ook de vorming van een nieuw kabinet en (mogelijk) aanstaande nieuwe bezuinigingen kunnen gevolgen hebben voor bijvoorbeeld de gemeentefinanciën, waardoor er additionele keuzes moeten worden gemaakt. In samenwerking met de VNG en de M50 zal onze gemeente de uitdagingen waar gemeenten mee te maken hebben nauwgezet volgen en indien nodig aankaarten bij de Haagse politiek om zo onze belangen te behartigen. Gemeentelijke reserves In vergelijking met veel andere gemeenten staat Leidschendam-Voorburg er financieel sterk voor. We hebben een stevige buffer opgebouwd, met naast een vrij besteedbare algemene reserve ook verschillende bestemmingsreserves die door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Deze reserves zijn bedoeld voor thema’s die ons allemaal raken, zoals de energietransitie en duurzaamheid, herstelbeleid, mobiliteit en bereikbaarheid, onderwijshuisvesting en het ondersteunen van mensen om langer zelfstandig te kunnen wonen.

De omvang van deze reserves maakt het mogelijk dat we fors investeren in belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen, zonder dat ons meerjarenperspectief in de rode cijfers duikt of dat er op andere belangrijke beleidsterreinen ingegrepen moet worden. Het gaat hier altijd om incidentele uitgaven. Het is natuurlijk wel zo dat als de plannen uitgevoerd zijn, onze reserves dan flink zullen krimpen. Maar ondanks dat hebben ze naar verwachting nog steeds een acceptabel niveau en blijft de solvabiliteit ruim boven de 30%. In onderstaande tabel is het verloop van de gemeentelijke reserves weergegeven. Reserve

2025

2026

2027

2028

2029

Algemene reserve

69.758

60.504

58.735

59.203

59.328

Bestemmingsreserve

146.382

142.060

137.670

133.612

130.911

Totaal

216.140

202.564

196.405

192.815

190.239

Bedragen x € 1.000

10

Begroting in 1 oogopslag

11

Leeswijzer In het deel Algemeen worden onder de bestuurlijke samenvatting de keuzes weergegeven die met deze begroting gemaakt worden en is ‘in Begroting in 1 oogopslag’ te zien wat de gemeente ontvangt en waar het geld aan wordt uitgegeven. Programma's Bij de programma’s is beschreven wat de gemeente in 2026 gaat doen. Elk programma begint met een korte omschrijving van het programma, geeft een toelichting op de taken van de gemeente die onder het programma vallen en beantwoordt de vraag wat de gemeente binnen dit programma wil bereiken. Daarna volgen per beleidsterrein binnen het programma de antwoorden op de vragen wat gaan we daarvoor gaan doen en wat dat gaat kosten. In deze programmabegroting zijn bij alle programma's de teksten opgebouwd volgens de methode Duisenberg. Met als doel eenvoud en transparantie, is beschreven wat we willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en wat dat gaat kosten. Daarbij zijn concrete activiteiten met indicatoren opgenomen, die later in de planning en controlcyclus kunnen worden gemeten, zodat later zichtbaar wordt of de beoogde effecten ook bereikt zijn. De reguliere werkzaamheden die onder de programma's vallen, worden uiteraard uitgevoerd, maar staan niet uitgebreid beschreven in de programmabegroting. De teksten sluiten aan bij wat de gemeente daadwerkelijk gaat doen in 2026.

Indien van toepassing, wordt de verbonden partij benoemd waarmee we aangeven welke betrokkenheid deze partij heeft om de beoogde effecten te bereiken. Bij de programma's zijn bij de indicatoren ook de verplichte indicatoren, inclusief toelichting op de betekenis ervan, opgenomen. De financiële samenvatting geeft het totaal van de baten en lasten per programma weer, waarbij per taakveld binnen het programma een toelichting wordt gegeven waar deze baten en lasten betrekking op hebben. Vervolgens wordt in een tweede tabel de ontwikkeling weergegeven van het begrotingssaldo per programma vanaf de primitieve begroting 2025-2028 naar de actuele stand van de nieuwe programmabegroting 2026-2029. Paragrafen Paragrafen worden gebruikt om specifieke onderwerpen of beleid binnen de begroting te beschrijven waarvan de informatie versnipperd in de begroting terug te vinden is. De paragrafen zijn belangrijk voor het inzicht in het gemeentelijke beleid over deze onderwerpen en/of de financiële positie van de gemeente. De paragrafen zijn, op specifieke onderwerpen, een dwarsdoorsnedes van de verschillende programma’s.

Financiële begroting Onder het hoofdstuk financiële begroting staan het financieel perspectief 2026-2029, de uitgangspunten van het financiële beleid, de baten en lasten, het investeringsplan 2026-2029, informatie over het gemeentefonds, het eigen en vreemd vermogen en een overzicht van de reserves en voorzieningen. Deze onderwerpen geven overzicht van de baten en lasten waarvoor de raad het college autoriseert bij het vaststellen van de begroting. Bijlagen In de bijlagen staan de onderwerpen vermeld, die van invloed zijn op alle programma’s. Hier staat o.a. informatie over de incidentele baten en lasten en de investeringen van de gemeente. In deze begroting staan op verschillende plekken verwijzingen naar beleidsstukken, beheerplannen, monitors, akkoorden enzovoort. Deze stukken zijn terug te vinden in het bestuurlijk informatiesysteem.

12

Programma's

0. Bestuur en ondersteuning Het programma Bestuur en Ondersteuning omvat de activiteiten die gericht zijn op het bestuur van de gemeente en de ambtelijke organisatie die dit bestuur ondersteunt. Dit programma heeft als doel om op een transparante, integere en efficiënte wijze invulling te geven aan de democratische besluitvorming en de beleidsvoorbereiding, uitvoering en verantwoording binnen de gemeente. Wat willen we bereiken? In 2026 willen we dat inwoners, ondernemers en andere organisaties actief worden betrokken bij gemeentelijke besluiten die invloed hebben op hun buurt en de samenleving als geheel. De gemeente gaat nadrukkelijk buiten het gemeentehuis op zoek naar verbinding met inwoners, waarbij we ook degenen bereiken die minder zichtbaar of hoorbaar zijn. Daarnaast versterken we de samenwerking met buurgemeenten en regionale partners om gezamenlijke doelen te realiseren. Onze dienstverlening willen we verder moderniseren en verbeteren, zodat deze telefonisch, digitaal én fysiek toegankelijk is. Inwoners en lokale organisaties moeten zich gezien, gehoord en serieus genomen voelen door een persoonlijke en betrouwbare overheid die oog heeft voor hun wensen en behoeften.

Wat gaan we ervoor doen? Bestuur en Inwonersparticipatie Doel 1: Versterken van inwonerparticipatie Activiteiten: • Uitvoeren van het Experimenteerprogramma Participatie 2024-2026: - Toepassen van verschillende nieuwe vormen van participatie, zoals het uitdaagrecht. - Bepalen van randvoorwaarden die nodig zijn voor uitvoeren van nieuwe vormen van participatie (denk aan middelen, capaciteit, bekwaamheid). - Vaststellen van toetsingscriteria voor evaluatie. • We evalueren de trajecten die we in 2025 gestart zijn. Aan de hand van de uitkomsten bepalen we of we activiteiten door laten gaan, aanvullen of af laten vloeien. Dit leggen we vast in een eindevaluatie. Toelichting: Inwonersparticipatie is essentieel voor een leefbare en verbonden gemeente. Met het Experimenteerprogramma Participatie zoeken we naar nieuwe manieren om inwoners en jongeren te betrekken bij beleidsvorming en uitvoering. Traditionele inspraak schiet vaak tekort; daarom proberen we vernieuwende vormen zoals het uitdaagrecht en bijeenkomsten voor jongeren. Zo willen we niet alleen de bekende gezichten bereiken, maar juist ook groepen die minder gehoord worden. Met het creëren van heldere verwachtingen en een proactieve houding zorgen we dat iedereen kan meedoen en teleurstellingen worden voorkomen.

Door deze actieve en inclusieve aanpak benutten we de kracht en creativiteit van de lokale gemeenschap om betere beslissingen te nemen. Indicatoren en streefwaarden: • Indicator 1: De evaluatie en het implementatieplan voor het versterken van inwonerparticipatie. Streefwaarde: In 2026 is de evaluatie afgerond en het implementatieplan uitgewerkt. • Indicator 2: De evaluatie van de participatieverordening, inclusief beoordeling van het huidige ambitieniveau. Streefwaarde: Het ambitieniveau is geëvalueerd en voor de komende jaren uitgewerkt in een implementatieplan. 13

Doel 2: Sterke positionering in regionale en landelijke samenwerking Activiteiten: • Actief bijdragen aan ambtelijke en bestuurlijke samenwerking binnen de regio. • Proactief positioneren binnen regionale en landelijke besluitvorming. • Meewerken aan en monitoren van regionale gebiedsgerichte projecten. Toelichting: Door het versterken van de bestuurlijke en ambtelijke samenwerking vergroot LeidschendamVoorburg haar strategische positie binnen regionale, provinciale en landsdelige besluitvorming. Leidschendam-Voorburg werkt intensief samen met buurgemeenten, het Rijk en regionale partners om maatschappelijke opgaven op het gebied van wonen, mobiliteit, duurzaamheid en economie aan te pakken. Mede als initiatiefnemer van de ruimtelijke samenwerking in de Haagse regio heeft Leidschendam-Voorburg hierin een actieve en prominente rol. De gemeente is actief in diverse samenwerkingsverbanden zoals Rijk-regio traject NOVEX Zuidelijke Randstad, de Samenwerking Ruimte in de Haagse Regio en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH).

Daarnaast neemt Leidschendam-Voorburg deel aan sectorale tafels zoals Tafel Wonen Haaglanden, Businesspark Haaglanden, de Regionale Energie Strategie (RES) Rotterdam-Den Haag, de landschapstafel DuinHorst-Weide en werkt zij aan gebiedsgebonden vraagstukken waaronder zoals Drinkwater Toekomst (Dunea), Afval Binckhorst (samen met Den Haag, Delft en Rijswijk) en het Vlietzone-overleg. Ook participeert de gemeente in gemeenschappelijke regelingen zoals MRDH, Avalex, en Omgevingsdienst Haaglanden, Jeugdhulp, GGD/Veilig thuis, Veiligheidsregio Haaglanden. Leidschendam-Voorburg is als middelgrote gemeente een relevante speler in landelijke verbanden zoals met name de M50 en de VNG. Deze positie draagt bij aan de intergemeentelijke samenwerking in het algemeen en voegt ook kwaliteit toe aan onze gemeente. Hiermee behartigen we direct en indirect ons eigen gemeentelijke belang. Indicatoren en streefwaarden: • Indicator 1: Aantal relevante regionale samenwerkingsverbanden (incl. Rijk-regio en provinciale trajecten) waarin Leidschendam-Voorburg actief participeert is dekkend over de onderwerpen die regionaal voor ons van belang zijn. Streefwaarde: Op al deze samenwerkingsverbanden koppelen we jaarlijks terug wat de resultaten zijn van de samenwerking op inhoud en positionering. • Indicator 2: Aantal gebiedsgerichte projecten waarin Leidschendam-Voorburg haar belang borgt.

Streefwaarde: Op al deze gebiedsgerichte projecten koppelen we jaarlijks terug wat de resultaten zijn. • Indicator 3: Aantal relevante landelijke samenwerkingsverbanden, met name M50 en VNG, waarin Leidschendam-Voorburg een actieve rol bekleedt. Streefwaarde: Op al deze samenwerkingsverbanden koppelen we jaarlijks terug wat de resultaten zijn van de samenwerking op inhoud en positionering.

Dienstverlening Doel 1: Toegankelijke en veilige dienstverlening Activiteiten: • Wij verbeteren de inrichting van het Servicecentrum. • Wij realiseren een integraal beeld van onze producten en diensten waar zowel geautoriseerde medewerkers als inwoners, bedrijven of instellingen toegang toe krijgen. • Wij treffen aanvullende maatregelen voor informatiebeveiliging (implementatie NIS2-richtlijn en verzwaarde BIO): - Opzetten van een governancestructuur met PDCA-cyclus. - Organiseren van verplichte opleidingen voor directie, management en personeel. - Uitvoeren van acties naar aanleiding van de specifieke onderzoeken (o.a. huisvesting, HR) in 2025.

14

Toelichting: We willen dat inwoners en organisaties altijd eenvoudig contact kunnen opnemen met de gemeente, op de manier die bij hen past: telefonisch, digitaal of fysiek. We verbeteren de inrichting van het Servicecentrum. We benutten de beschikbare ruimte optimaal, verbeteren de ontvangst en zorgen voor voldoende privacy waar dat nodig is. Om vragen van inwoners, instellingen of bedrijven beter en sneller te kunnen beantwoorden zorgen wij er voor dat alle relevante informatie op één plek toegankelijk wordt (integrale klantbeeld). Tegelijkertijd zorgen we voor een veilige digitale omgeving. De invoering van de NIS2-richtlijn en verzwaarde BIO-normen maken dit noodzakelijk. Daarom versterken we onze informatiebeveiliging met opleidingen en een duidelijke structuur. Zo bieden we een betrouwbare, toegankelijke en veilige dienstverlening, waarmee inwoners en bedrijven zich ondersteund en beschermd voelen. Indicatoren en streefwaarden: • Indicator 1: Oplevering van het Service Centrum. Streefwaarde: In het vierde kwartaal van 2026. • Indicator 2: Het integrale beeld van producten en diensten leidt tot een verbetering van het oplossingspercentage bij het eerste contactmoment. Streefwaarde: Oplossingspercentage stijgt van 64% in 2025 naar minimaal 74% in 2026.

• Indicator 3: Percentage medewerkers die werken met de belangrijkste processen en een training gevolgd hebben in informatiebeveiliging. Streefwaarde: Minimaal 85% van deze medewerkers heeft de training gevolgd. • Indicator 4: Voor alle belangrijke gemeentelijke processen is bepaald in hoeverre ze voldoen aan de verzwaarde BIO. Streefwaarde: Voltooid in 2026. • Indicator 5: Identificatie en vaststelling van de belangrijkste risico’s en bijbehorende beheersmaatregelen voor de belangrijke gemeentelijke processen. Streefwaarde: Voltooid in 2026. Wat mag het kosten? Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Baten

4.590

4.324

4.381

4.381

4.381

Lasten

12.065

12.299

12.300

12.227

12.218

Saldo

-7.474

-7.975

-7.919

-7.846

-7.837

Onttrekkingen aan reserves

17.685

18.378

10.609

6.884

5.093

Stortingen in reserves

10.917

13.058

5.953

4.119

1.392

-706

-2.654

-3.262

-5.080

-4.136

Bestuur en ondersteuning

Saldo van lasten en baten Bedragen x € 1.000

15

Toelichting lasten en baten per onderdeel De baten en lasten van het programma Bestuur en Ondersteuning (exclusief stortingen in en onttrekkingen aan reserves) bedragen voor 2026 respectievelijk € 4.324.000 en € 12.299.000. De baten bestaan met name uit: • Huuropbrengsten van gronden en panden • Vergoedingen voor benzineverkooppunten • Opbrengsten uit opstalrechten • Opbrengsten uit erfpachtcanons • Leges voor gemeentelijke dienstverlening, waaronder: o Paspoorten o Identiteitskaarten o Rijbewijzen o Huwelijksvoltrekkingen • Opbrengsten uit parkeerontheffingen in blauwe zones De lasten bestaan met name uit: • Personeelskosten servicecentrum en gebouwbeheer • Beheer- en onderhoudskosten gebouwen • Vergoedingen voor raads- en commissieleden • Salarislasten collegeleden • Wachtgelden van voormalige collegeleden • Kosten van de griffie • Accountantskosten voor de controle van de jaarrekening Mutaties reserves De toevoegingen en onttrekkingen aan reserves maken onderdeel uit van dit programma. In het hoofdstuk Financiële begroting, onderdeel Reserves worden de toevoegingen en onttrekkingen specifiek toegelicht.

16

Ontwikkeling begrotingssaldi Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

-1.013

-2.022

-2.018

-3.107

350

-1.087

-1.700

50

1.090

3.353

1.592

699

Startpositie meerjarenbegroting 2026 - 2029

427

244

-2.126

-2.358

Exogene en autonome ontwikkelingen

431

71

6

6

Capaciteit bomenbeleidsplan 2026 - 2036

65

65

0

0

CID Binckhorst Velostrada en Leefbaarheid

110

0

0

0

Ondergrondse hoogspanningskabels

250

0

0

0

6

6

6

6

Meicirculaire gemeentefonds

-1.437

-1.352

-1.369

-1.392

Loon- en prijsontwikkeling

-335

-335

-335

-335

Doorlichting begroting

-973

-590

-536

609

Moties en amendementen

-50

0

0

0

Financieel technische mutaties

-717

-1.300

-720

-666

-2.654

-3.262

-5.080

-4.136

Bestuur en ondersteuning Primitieve begroting 2025 Wijzigingen tot 1e Turap 2025 Kadernota 2026 - 2029

Taakstelling Rekenkamer

Saldo meerjarenbegroting 2026 - 2029 Bedragen x € 1.000

Toelichting specifieke financiële mutaties Exogene en autonome ontwikkelingen Capaciteit bomenbeleidsplan 2026 - 2036 Voor de uitvoering van het bomenbeleidsplan zijn voor de jaren 2026 en 2027 extra personele capaciteit en middelen benodigd. Conform het raadsvoorstel (ibabs 3879) worden deze lasten gedekt uit de bestemmingsreserve Duurzaamheid. Taakstelling Rekenkamer Conform de gemeentebrede opdracht tot het realiseren van een bezuiniging is op het budget van de Rekenkamer een taakstelling van 6,1% doorgevoerd. Deze taakstelling is in overleg met de Rekenkamer verwerkt en leidt tot een structurele verlaging van het budget per 2026. CID Binckhorst Velostrada en Leefbaarheid Het project CID Binckhorst loopt door in 2026. Het projectbesluit, wat de start zal zijn voor de uitvoeringsfase wordt in 2027 verwacht. Om te komen tot dit projectbesluit is er in 2026 projectleiding nodig. Ondergrondse hoogspanningskabels De geplande uitgaven voor de verkabeling die oorspronkelijk in 2025 begroot waren, worden bij afronding van het basisontwerp betaald. De afronding van het basisontwerp wordt in 2026 verwacht. De bijbehorende kosten worden begroot in 2026.

17

Toelichting algemene financiële mutaties Meicirculaire gemeentefonds De effecten van de meicirculaire, waarover de raad via de budgetbrief (ibabsnummer 3906) is geïnformeerd zijn verwerkt in de begroting. In dit programma gaat het om de storting van de extra middelen uit het gemeentefonds in de reserve Jeugd. Loon- en prijs ontwikkeling Overeenkomstig de uitgangspunten in de Kadernota 2026-2029 zijn de financiële effecten van de loon- en prijsontwikkelingen in de begroting verwerkt. Doorlichting begroting Jaarlijks wordt bij het opstellen van de begroting opnieuw kritisch naar de budgetten gekeken en worden, daar waar dat noodzakelijk is en een beter inzicht geeft, budgetten bijgesteld. Per programma ontstaan hierdoor kleine afwijkingen. Per saldo wordt de taakstelling uit de Kadernota van € 400.000 hiermee ingevuld en is daarnaast nog sprake van een voordelig effect op het begrotingssaldo. Moties en amendementen Dit betreft de verwerking van de motie Ideeënmarkt. Financieel technische mutaties Bij deze mutaties gaat het om de aanpassingen die verband houden met de kostenverdeelsystematiek. Hierbij worden de loonkosten en de kosten van tractiemiddelen aan de juiste programma's toegerekend.

Daarnaast zijn de kapitaallasten bijgesteld op basis van het investeringsplan 2026-2029, waarin ook de prijsontwikkeling, de fasering van investeringen en de besluiten uit de Kadernota zijn verwerkt. Betrokken verbonden partijen Rekenkamer WVOLV Een onafhankelijke en goed functionerende Rekenkamer die bijdraagt aan transparantie, doeltreffend beleid en een doelmatige inzet van publieke middelen. Door gedegen onderzoek en aanbevelingen wordt de kwaliteit van de kaderstellende en controlerende rol van de raad versterkt.

Indicatoren Verplichte indicatoren Nr. Naam 1 Formatie 2

Bezetting

3

Apparaatskosten

Eenheid Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner

Peiljaar 2025

Waarde 9,16

Bron Eigen gegevens

2025

9,12

Eigen gegevens

2024

1084

Eigen gegevens

Toelichting op de indicatoren 1

Formatie Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van het ambtelijk apparaat van de organisatie op peildatum 1 januari. Uitgangspunt is het vastgestelde formatieplan, dus niet de werkelijke bezetting. Het gaat om formatieplaatsen ongeacht of die worden ingevuld door iemand met een vaste aanstelling, een tijdelijke aanstelling of nog openstaan in de vorm van een vacature. Fte is het equivalent van een 36-urige werkweek.

18

2

Bezetting Het gaat hier om het werkelijk aantal fte dat werkzaam is, dus niet om de toegestane formatieve omvang uit het formatieplan. Terugkijkend naar een begrotingsjaar wordt de werkelijke bezetting berekend. Conform de definitie van Vensters voor Bedrijfsvoering is berekend de gemiddelde bezetting in dat begrotingsjaar door het gemiddelde te nemen van de werkelijke bezetting op 1 januari en op 31 december.

3

Apparaatskosten Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken. Apparaatskosten zijn dus alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur.

Relevante documenten Experimenteerprogramma participatie (iBabs nr. 3767)

19

1. Veiligheid Het programma Veiligheid richt zich op het handhaven en bevorderen van de openbare orde en veiligheid binnen de gemeente. De gemeente vervult hierin zowel een eigen verantwoordelijkheid als een regisserende en samenwerkende rol met ketenpartners zoals de politie, brandweer, GGD en veiligheidsregio. Wat willen we bereiken? Veiligheid blijft in 2026 een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners, ondernemers, veiligheidsdiensten, maatschappelijke partners en de gemeente. Samen zorgen we ervoor dat onze gemeente een veilige plek blijft om te wonen, werken, ondernemen, recreëren en verblijven. Onveilige situaties pakken we snel en doeltreffend aan, zowel offline als online. We verdiepen onze wijkgerichte aanpak door volledig gebruik te maken van wijkveiligheidsscans, waarbij inwoners actief meedenken en meewerken. Op basis van deze inzichten voeren we gerichte actieplannen uit die aansluiten bij wat er écht speelt in elke wijk. We investeren verder in de professionele en juridische slagkracht van onze crisisorganisatie en handhavingsdiensten, zodat we voorbereid en weerbaar zijn, ook bij nieuwe uitdagingen. We maken gebruik van een geavanceerd data-dashboard om de inzet van handhaving nog beter te sturen. Dit dashboard helpt ons om snel te reageren op actuele situaties en onze handhavingscapaciteit effectief in te zetten.

Zo combineren we lange termijn resultaten met korte termijn acties om de veiligheid in onze gemeente continu te verbeteren. Wat gaan we ervoor doen? Brandweer en rampenbestrijding Doel 1: Waarborgen van een effectieve en professionele crisisorganisatie. Activiteiten: • Samenwerking met Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) en andere VRH-gemeenten voortzetten. • Vakbekwaam houden van het Gemeentelijk Crisisteam, beleidsteam en crisisfunctionarissen. • Lokale implementatie van de gemeentelijke crisisorganisatie (reguliere taken zoals bijvoorbeeld juridisch advies, ICT, toezichthoudende functies etc.). • Implementatie van regionale crisiscommunicatie en lokale incidentencommunicatie Toelichting: Als opdrachtgever werken wij intensief samen met de Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) en VRHgemeenten. Het afgelopen jaar is in navolging van de Visie en het Regionaal plan gemeentelijke crisisbeheersing de gemeentelijke bevolkingszorg geactualiseerd. Binnen de sectie bevolkingszorg is tussen betrokken partners een splitsing gekomen tussen bevolkingszorg en gemeentelijke taken . Hetzelfde proces is op dit moment toegepast op communicatie . Hier zal de splitsing tussen crisis- en incidentencommunicatie nog worden geïmplementeerd. In regionale samenwerking zijn het afgelopen jaar de kerntaken voor crisisbeheersing verder uitgewerkt.

Komend jaar ligt de focus op de lokale implementatie en het inregelen van de reguliere gemeentelijke taken in tijden van crisis. Voor een goed functionerend lokale crisisorganisatie is opleiden, trainen en oefenen van betrokkenen in de crisisorganisatie noodzakelijk. Dit zal ook het komende jaar een prioriteit blijven.

20

De verdere inrichting van reguliere functies in tijden van crisis gaan naar verwachting meer geld kosten dan beschikbaar. Wat de impact exact is, is nu nog niet bekend. Het in kaart brengen maakt onderdeel uit van het project lokale implementatie (2025). Indicatoren en streefwaarden: • Indicator 1: Aanwezigheid van vastgestelde gemeentelijke afspraken over cruciale processen tijdens een crisis (zoals toezicht, juridisch advies, communicatie en ICT). Streefwaarde: Gemeentelijke afspraken over alle genoemde processen zijn vastgesteld en formeel geborgd in de werkprocessen van de betrokken afdelingen in 2026. • Indicator 2: Beschikbaarheid en actualiteit van crisisprotocollen binnen gemeentelijke afdelingen, die bijdragen aan een effectieve crisisbeheersing ten behoeve van de samenleving. Streefwaarde: 100% van de beschikbare crisisprotocollen is geactualiseerd en vastgelegd in werkprocessen in 2026 en daarmee volledig inzetbaar tijdens een crisis. • Indicator 3: Aantal lokale crisisoefeningen uitgevoerd zonder betrokkenheid van de regionale crisisorganisatie. Streefwaarde: Minimaal 2 lokale crisisoefeningen per jaar. • Indicator 4: Mate waarin de crisisorganisatie effectief kan handelen tijdens een crisis door voldoende opgeleide leden.

Streefwaarde: Minimaal 90% van de leden van de lokale crisisorganisatie kan de crisisrol uitvoeren, wat bijdraagt aan een effectieve crisisrespons voor de samenleving. Dit kan bijvoorbeeld door gerichte training/opleiding. • Indicator 5: Mate van bewustzijn onder medewerkers over hun eigen rol tijdens een crisis. Streefwaarde: 100% van de medewerkers is aantoonbaar bewust van hun eigen rol tijdens een crisis (bijvoorbeeld via een opleiding en scenario oefeningen). Veiligheid Doel 1: Zorgen voor een veilige en weerbare gemeente om te wonen, werken, ondernemen, recreëren en verblijven. Activiteiten: • Samenwerken met inwoners, ondernemers, veiligheidsdiensten, maatschappelijke partners en de gemeente. • Ontwikkelen en implementeren van wijkveiligheidsscans. • Centrale plaats in de wijken voor buurtpreventieteams. • Inrichting van steunpunten en een maatschappelijk netwerk om in te zetten in tijden van crisis. • In 2026 zetten we gezamenlijk met ROC Mondriaan in op het cyberweerbaar maken van onze ouderen. Toelichting: In 2026 zetten we de samenwerking met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners voort om samen te werken aan veiligheid in de wijk. De wijkveiligheidsscans, die we in 2025 hebben ontwikkeld, vormen de basis voor het opstellen van gerichte actieplannen in samenspraak met bewoners.

Buurtpreventieteams blijven een centrale rol spelen en worden, net als in voorgaande jaren, gekoppeld aan boa’s en andere betrokken collega’s afhankelijk van het actuele veiligheidsthema in de wijk. Hiermee versterken we de lokale netwerken en vergroten we de zichtbaarheid en inzetbaarheid van onze handhavers. Ook in 2026 blijven we investeren in de juridische slagkracht van de gemeente, onder andere om voorbereid te zijn op crisissituaties. In het kader van digitale veiligheid starten we samen met ROC Mondriaan een traject om ouderen weerbaarder te maken tegen cybercriminaliteit.

21

Indicatoren en streefwaarden: • Indicator 1: Aantal wijken van Leidschendam-Voorburg waarin wijkveiligheidsscans zijn uitgevoerd. Streefwaarde: Voor 100% van de wijken is er een wijkveiligheidsscans afgerond. • Indicator 2: Mate van inwonersbetrokkenheid bij wijkveiligheid door participatiebijeenkomsten. Streefwaarde: In alle wijken is minimaal één inwonersparticipatiebijeenkomst over wijkveiligheidsscans georganiseerd. • Indicator 3: Mate waarin veiligheidsverbeteringen op wijkniveau zijn gepland en uitgevoerd. Streefwaarde: Voor minimaal 80% van de wijken is een actieplan op basis van de wijkveiligheidsscans opgesteld. • Indicator 4: Betrokkenheid van ouderen bij activiteiten gericht op het vergroten van hun digitale veiligheid en weerbaarheid. Streefwaarde: Minimaal 200 ouderen hebben deelgenomen aan de cyberweerbaarheidstraining in 2026. • Indicator 5: Effectiviteit en gereedheid van de crisisorganisatie in het waarborgen van de veiligheid van burgers tijdens crisissituaties. Streefwaarde: Minimaal 2 crisisoefeningen of juridische scenario’s per jaar, waarbij de crisisorganisatie volgens evaluaties adequaat functioneert en burgers beschermd worden. Doel 2: transparante, efficiënte en effectieve inzet van handhavers en handhavingsinstrumenten.

Activiteiten: • Uitbreiding van handhavingsinstrumenten, denk hierbij aan de aanschaf en gebruik van bodycams en de implementatie en handhaving op het gebruik van het Digitaal Opkopersregister. • Uitvoeren van de proef met de toepassing van spoedeisende bestuursdwang op afvalovertredingen (besluitvorming vindt plaats in vierde kwartaal 2025, uitvoering proef 2026). • Ook in 2026 vraagt het op orde houden van de capaciteit van de boa’s doorlopende aandacht. Toelichting: We voeren in 2026 een proef uit met spoedeisende bestuursdwang bij afvalovertredingen. Daarnaast houden we blijvend aandacht voor het op peil houden van de capaciteit en deskundigheid van onze boa’s, waarbij we oog houden voor nieuwe ontwikkelingen en thema’s in de wijken. Handhavingsinstrumenten, zoals bodycams en het Digitaal Opkopersregister, worden verder ingebed in de dagelijkse praktijk. Indicatoren en streefwaarden: • Indicator 1: Intensiteit en inzet van handhavingsmiddelen gericht op afval- en parkeerproblemen. Streefwaarde: De scanauto wordt minimaal 1500 uur per jaar ingezet voor handhaving van afval en parkeren. We analyseren het effect van de inzet door het percentage inwoners dat aangeeft dat de buurt schoon is te meten vanuit bestaande data als de wijkatlas. • Indicator 2: Handhavingseffectiviteit bij afvalovertredingen ter bevordering van een schone en veilige leefomgeving.

Streefwaarde: Bij vastgestelde afvalovertredingen is, indien mogelijk, spoedeisende bestuursdwang effectief toegepast. • Indicator 3: Ervaren veiligheid door onze handhavers in de openbare ruimte. Streefwaarde: Bij 100% van de boa’s zijn bodycams ingezet om de veiligheid van handhavers te vergroten. • Indicator 4: Mate van naleving van regels rond de handel in goederen ter voorkoming van heling en diefstal. Streefwaarde: Minimaal 50% van de gecontroleerde opkopers voldoet aantoonbaar aan de verplichtingen van het Digitaal Opkopersregister , wat bijdraagt aan de bestrijding van criminaliteit.

22

Doel 3: Informatie-gestuurd werken op basis van signalen vanuit de samenleving Activiteiten: • Inzet van het data-dashboard met als doel resultaatgerichte inzet van onze handhavingscapaciteit. • Op basis van de resultaten van de wijkveiligheidsscans in samenwerking met bewoners tot actieplannen komen. Toelichting: We werken informatiegestuurd met behulp van het data-dashboard. Hierdoor kunnen we onze inzet beter afstemmen op signalen vanuit de samenleving. Op basis van inzichten uit de wijkveiligheidsscans, vertalen we in 2026 deze data naar concrete maatregelen in de wijk, in nauwe samenwerking met inwoners. Transparantie, effectiviteit en samenwerking blijven daarbij onze kernwaarden. Indicatoren en streefwaarden: • Indicator 1: Het data-dashboard met actuele veiligheidsdata wordt minimaal maandelijks geüpdatet. Streefwaarde: In 2026 vindt er ten minste één update per maand plaats van het interne veiligheidsdashboard. • Indicator 2: Inzet van data voor gerichte veiligheidsaanpak op wijkniveau. Streefwaarde: Minimaal 80% van de uitgevoerde wijkveiligheidsscans is gekoppeld aan informatie-gestuurde actieplannen, wat leidt tot gerichtere en effectievere veiligheidsmaatregelen in de wijk. • Indicator 3: Effectiviteit van datagedreven handhaving ter verbetering van de leefbaarheid en veiligheid.

Wij meten deze effectiviteit aan de hand van bestaande data als de veiligheidsmonitor. Streefwaarde: Minimaal 80 interventies zijn uitgevoerd waarbij handhavingscapaciteit gericht is ingezet op basis van actuele dashboarddata, wat heeft bijgedragen aan het verbeteren van de leefbaarheid Wat mag het kosten? Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Baten

132

74

74

74

74

Lasten

12.632

12.549

12.624

12.667

12.654

Saldo van lasten en baten

-12.500

-12.475

-12.550

-12.593

-12.580

Veiligheid

Bedragen x € 1.000

Toelichting baten en lasten per onderdeel De baten en lasten van het programma Veiligheid bedragen voor 2026 respectievelijk € 74.000 en € 12.549.000. De baten bestaan met name uit: • Leges voor vergunningen verstrekt op basis van de Algemeen Plaatselijke Verordening De lasten bestaan met name uit: • Bijdragen aan de Veiligheidsregio Haaglanden voor brandweertaken en crisisbeheersing • Gemeentelijke crisisorganisatie • Uitvoering lokaal en regionaal integraal veiligheidsbeleid • Inzet van Buitengewoon Opsporingsambtenaren • Doorontwikkeling handhavingsinstrumenten • Cameratoezicht 23

Ontwikkeling begrotingssaldi Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Primitieve begroting 2025

-12.131

-12.143

-12.131

-12.113

Kadernota 2026 - 2029

-139

-139

-189

-189

-12.270

-12.282

-12.320

-12.302

Exogene en autonome ontwikkelingen

190

190

190

190

Taakstelling Veiligheidsregio Haaglanden

216

216

216

216

Leges - APV

-26

-26

-26

-26

Loon- en prijsontwikkeling

-19

-19

-19

-19

Doorlichting begroting

41

49

60

60

-417

-487

-504

-508

-12.475

-12.550

-12.593

-12.580

Veiligheid

Startpositie meerjarenbegroting 2026 - 2029

Financieel technische mutaties Saldo meerjarenbegroting 2026 - 2029 Bedragen x € 1.000

Toelichting specifieke financiële mutaties Exogene en autonome ontwikkelingen Taakstelling Veiligheidsregio Haaglanden Conform de gemeentebrede opdracht tot het realiseren van een bezuiniging is op het budget van de Veiligheidsregio Haaglanden een taakstelling doorgevoerd. Deze taakstelling is in overleg met de Veiligheidsregio Haaglanden verwerkt en leidt tot een structurele verlaging van het budget per 2026. Leges - APV Voor de legesopbrengsten uit vergunningen op grond van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) wordt rekening gehouden met een lagere opbrengst, omdat het aantal vergunningaanvragen naar verwachting achterblijft bij de eerdere raming. Toelichting algemene financiële mutaties Loon- en prijs ontwikkeling Overeenkomstig de uitgangspunten in de Kadernota 2026-2029 zijn de financiële effecten van de loon- en prijsontwikkelingen in de begroting verwerkt. Doorlichting begroting Jaarlijks wordt bij het opstellen van de begroting opnieuw kritisch naar de budgetten gekeken en worden, daar waar dat noodzakelijk is en een beter inzicht geeft, budgetten bijgesteld. Per programma ontstaan hierdoor kleine afwijkingen. Per saldo wordt de taakstelling uit de Kadernota van € 400.000 hiermee ingevuld en is daarnaast nog sprake van een voordelig effect op het begrotingssaldo.

Financieel technische mutaties Bij deze mutaties gaat het om de aanpassingen die verband houden met de kostenverdeelsystematiek. Hierbij worden de loonkosten en de kosten van tractiemiddelen aan de juiste programma's toegerekend. Daarnaast zijn de kapitaallasten bijgesteld op basis van het investeringsplan 2026-2029, waarin ook de prijsontwikkeling, de fasering van investeringen en de besluiten uit de Kadernota zijn verwerkt.

24

Betrokken verbonden partijen Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) De activiteiten van de VRH zijn gericht op het vergroten van de veiligheid van de bevolking en bezoekers van de regio Haaglanden. De VRH heeft tot taak de brandweerzorg en organisatie van rampenbestrijding en crisisbeheersing in de regio goed te organiseren. Dit gebeurt in opdracht van de aangesloten gemeenten. Indicatoren Verplichte indicatoren Nr. Naam Eenheid 6 Verwijzingen Halt per Aantal per 1.000 1.000 inwoners van 12 tot inwoners 12-17 jaar 17 jaar 8 Winkeldiefstal per 1.000 Aantal per 1.000 inwoners inwoners 9 Geweldsmisdrijven Aantal per 1.000 inwoners 10 Diefstallen uit woningen Aantal per 1.000 inwoners 11 Vernieling Aantal per 1.000 inwoners

Peiljaar 2024

Waarde 11 (landelijk 10)

Bron Bureau Halt

2024

3,8 (landelijk 2,2)

CBS - Diefstallen

2024

3,5 (landelijk 4,0)

2024

2,0 (landelijk 1,8)

CBS Criminaliteit CBS - Diefstallen

2024

3,9 (landelijk 4,2)

CBS Criminaliteit

Toelichting op de indicatoren 6

Verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 17 jaar Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie.

8

Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.

9

Geweldsmisdrijven Het aantal geweldsmisdrijven. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.).

10 Diefstallen uit woningen Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners. 11 Vernieling Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als het delict mensensmokkel worden deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds- en seksuele misdrijven.

25

Relevante documenten Nota Veiligheid 2023-2026 (iBabs nr. 2958) VTH beleidsplan (iBabs nr. 3705) Digitaal Opkopers Loket (DOL)

26

2. Mobiliteit en bereikbaarheid Het programma Mobiliteit en Bereikbaarheid richt zich op het zorgen voor een goed functionerend, veilig en duurzaam mobiliteitssysteem binnen de gemeente. Dit omvat het beheer en de ontwikkeling van infrastructuur voor alle vormen van verkeer en vervoer, evenals het bevorderen van bereikbaarheid voor inwoners, bedrijven en bezoekers. Wat willen we bereiken? We willen dat onze gemeente goed bereikbaar is en dat bewoners en bezoekers vaker kiezen voor duurzame en gezonde vervoerswijzen. We streven naar een mobiliteitssysteem dat logisch en verkeersveilig verbonden is met de ruimtelijke omgeving en waarin duurzame en actieve vormen van vervoer – zoals fietsen, lopen, OV en deelmobiliteit – vanzelfsprekende keuzes zijn. Dit draagt niet alleen bij aan een betere bereikbaarheid, maar ook aan de leefbaarheid, verkeersveiligheid en gezondheid van onze inwoners. Wat gaan we ervoor doen? Maatregelen mobiliteit en bereikbaarheid Doel 1: Verkeersveiligheid verbeteren. Activiteiten: • Uitvoering van diverse maatregelen uit het Actieplan Verkeersveiligheid, met extra aandacht voor veilige schoolomgevingen, voetgangers- en fietsvoorzieningen en hoogwaardige infrastructuur. • Herinrichting van wegen zoals de Veursestraatweg en Dr. Van Noortstraat om de verkeersveiligheid en het comfort voor alle weggebruikers te vergroten.