3939 Beheerplan Sportparken vanaf 2025

We-tra velden (WeTra= Wedstrijd Trainingsvelden)

Trainingsvelden zijn wellicht de belangrijkste velden op een sportpark. Deze velden worden vrijwel dagelijks gebruikt onder de meest uiteenlopende weersomstandigheden, zelfs wanneer dit eigenlijk onverantwoord is, bijvoorbeeld tijdens opdooi. Om deze reden worden trainingsvelden tegenwoordig voornamelijk in kunstgras uitgevoerd. Deze velden zijn onder vrijwel alle gevallen te gebruiken. Evenals bij wedstrijdvelden is een gras trainingsgrasveld gebonden aan een maximumaantal trainingsuren. Gemiddeld kan voor een trainingsveld, uit het oogpunt van kwaliteitsbeheersing, uitgegaan worden van maximaal 600 trainingsuren per speelseizoen. Geadviseerd wordt om onder extreme omstandigheden de trainingen aan te passen en de velden op zulke momenten te ontzien. Als leidraad kan worden aangehouden dat de velden niet bespeeld mogen worden bij de volgende omstandigheden: - neerslag groter dan 10 mm/ 2 uur; - neerslag groter dan 20 mm/ 12 uur; - opdooi. Schade die onder dergelijke omstandigheden optreedt, zal veelal voor een langere periode een negatieve invloed op de bespeelbaarheid van het veld hebben. Uiteraard dient vakkundig en met gezond verstand een veld beoordeeld (gekeurd) te worden alvorens een veld te bespelen. Pagina 30 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

We-tra velden dienen tijdens een training zoveel mogelijk over de gehele oppervlakte gelijkmatig te worden gebruikt. Hierdoor zal de schade aan de grasmat uniform zijn, terwijl er geen sprake zal zijn van enorme overbelasting op geringe oppervlakten. Het is van belang om het grootonderhoud van de WeTravelden zo vroeg mogelijk in het jaar uit te voeren. Door de zomertijd kunnen na 1 april de trainingen over het algemeen zonder kunstlicht worden afgewerkt, zodat gebruik gemaakt kan worden van de zijstroken van de wedstrijdvelden. In deze periode is er weer herstel van de grasmat mogelijk, zodat de schade over het algemeen beperkt zal blijven. Door het grootonderhoud zo vroeg mogelijk uit te voeren, wordt de periode van herstel verlengd. Eventueel kan ook het begin van de training op de zijstroken van wedstrijdvelden worden uitgevoerd. In onderstaande tabel zijn de standaard onderhoudswerkzaamheden voor gras- en We-tra velden weergegeven, inclusief de frequentie per jaar en verdeling van het werkzaamheden. Daarbij zijn de kruisjes bij ‘verantwoordelijk voor uitvoering’ aannames.

Onderhoudswerkzaamheden gras- en We-tra velden frequentie

verantwoordelijk voor

per jaar

uitvoering

MAATREGELEN

vereniging

gemeente

1

MAAIEN GRASVELDEN

a

maaien wedstrijdvelden

50

X

b

Maaien We-tra velden

45

X

c

gras vegen, incl. afvoer en storten

5

X

d

bijmaaien veldranden en langs hekwerken en obstakels (doelen)

16

X

e

maaien overhoeken

20

X

f

afsteken graskanten

1

X

2

BEMESTEN VELDEN

a

uitvoering bemestingsplan intensief bespeelde velden

5

X

b

uitvoeren bemestingsplan extensief bespeelde velden

5

X

c

bijsturen bemesting

1

X

3

SPEELKLAAR MAKEN / HERSTEL NA GEBRUIK

a

opruimen zwerfvuil, papierprikken, vuilnisbakken legen

52

b

uitzetten velden en eerste belijning na renovatie en grootonderhoud

1

c

belijnen velden

40

d

speelschade herstellen/uitvullen oneffenheden (doelen, hoekvlaggen e.d.)

40

X

e

beluchting / handmatig prikken, licht verschralen van intensief bespeelde plekken

10

X

4

BELUCHTEN VELD buiten grootonderhoud

a

prikrollen / snijden

5

X

b

diepbeluchten vertidrain/schudfrees

1

X

5

WIEDEGGEN/VERTICUTEREN/AFVOEREN GRAS EN BLAD buiten grootonderhoud.

a

wiedeggen speel- en grassportvelden (dubbele bewerking)

3

X

b

Wiedeggen We-tra velden

10

X

c

vegen na wiedeggen grassportvelden

3

X

X X X

Pagina 31 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

d

Vegen na wiedeggen We-tra velden

10

X

e

verwijderen bladafval velden incl. opruimen

4

X

6

SLEPEN VELDEN

a

egaliserend slepen van velden

3

X

7

ROLLEN VELDEN

a

rollen velden na vorstperiode

2

X

8

ONKRUIDBESTRIJDING GRASVELDEN

a

onkruidbestrijding grasvelden waar nodig

0,2

X

9

BESTRIJDING VAN ZIEKTEN EN PLAGEN

a

mollenbestrijding/ ratten / konijnenbestrijding

36

X

b

bestrijding ziekten en plagen

1

X

10

BEREGENEN

a

beregenen grasvelden

5

X

b

beregenen WeTra-/trainingsvelden

10

X

c

inspectie werking beregeningsinstallatie incl. reparatie/ vervangen sproeiers

5

X

d

onderhoud beregeningsinstallatie

2

X

11

GROOT ONDERHOUD/NAJAARSONDERHOUD SPEELVELDEN (WAAR NODIG)

a

doelen verwijderen en terugplaatsen

2

X

b

bewerken met fieldtopmaker We-tra velden

0,5

X

c

bewerken fieldtopmaker grasvelden

0,25

X

d

verticuteren en vegen grasvelden

2

X

e

dressen van uitgespeelde plekken/ doelgebieden

1

X

f

vertidraineren met holle pennen

1

X

g

egaliseren met behoud van tonrondte

1

X

h

doorzaaien vredo 3,5 cm

1

X

i

bezanden grassportveld (20-40 m3)

1

X

j

bezanden We-tra veld (10-15 m3)

1

X

k

diepbeluchten/ vertidrain/ schudfrees sportvelden

1

X

12

DRAINAGE

a

controle, eventuele reparatie + schoonmaken eindbuizen

2

X

b

doorspuiten drainage

0,334

X

17

VERLICHTING

a

controle veld- en parkverlichting

4

X

X

b

onderhoud veldverlichting /Led door vereniging

1

X

X

18

HEKWERKEN EN BALLENVANGERS

a

onderhoud ballenvangers

2

X

b

onderhoud veldafrastering met poorten

2

X

c

onderhoud reclameborden

2

X

20

VERHARDINGEN

a

schoonhouden verhardingen (zwerfafval en organisch materiaal, kruidengroei)

3

X

b

herstellen elementenverharding (plaatselijk herstraten)

1

X

c

schoonmaken putten en kolken

1

X

21

PARKMEUBILAIR

a

Onderhoud vaste doelen, schoonhouden, klein herstelwerk

X

X

Pagina 32 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

b

Onderhoud doelnetten

10

X

c

onderhoud dug-outs

2

X

d

onderhoud losse doelen

4

X

e

onderhoud overige veldinrichting

2

X

5.2.3

Kunstgrasvelden

De kunstgras voetbalvelden, kunnen zowel als wedstrijd en als trainingsveld worden ingezet. Met andere woorden, men kan zowel wedstrijden spelen als trainen op dergelijke velden. Deze velden zijn vrijwel onder alle omstandigheden bespeelbaar. Uitzonderingen zijn tijdens extreme vorst, extreme regen en tijdens sneeuwval. Ook in de periode van opdooi is het niet toegestaan kunstgrasvelden te gebruiken. In verband met de inzetbaarheid van kunstgrasvelden wordt over het algemeen uitgegaan van betreding van 1.200 uur op jaarbasis. Daarnaast zijn er ook kunstgras korfbal/hockey velden en tennisbanen in LeidschendamVoorburg aanwezig. Deze velden zijn zandingestrooide velden met een poollengte van ca. 20-24 mm. Tevens beschikt de hockey over VOL watervelden met een poollengte van ca. 12-14 mm. De bruikbaarheid en het onderhoud van dergelijke velden zijn vergelijkbaar met die van de voetbalvelden. De verschillen bij onderhoud zijn met name de frequenties die voortkomen uit de frequentie van het gebruik van de velden. Decompacteren is een onderhoudsmaatregel die vaak bij de rubber ingestrooide velden frequenter noodzakelijk is. Onderhoud van de kunstgrasvelden Kunstgrasvelden dienen wekelijks geïnspecteerd te worden op beschadigingen. Bij constatering daarvan dient men deze snel vakkundig te (laten) herstellen. Zwerfafval als glas, blik e.d.

kan beschadiging van de kunstgrasmat veroorzaken. Daarom dient regelmatig het veldoppervlak en de directe omgeving schoongemaakt te worden. Ook moet organische vervuiling als bladafval e.d. zoveel mogelijk worden tegengegaan. Regelmatig schoonmaken van de kunstgrasvelden is van groot belang. Om vervuiling door het schoeisel van de gebruikers tegen te gaan, is het belangrijk dat er schoonloopmatten/roosters bij de ingangen van het veld aanwezig zijn of borstels, zodat schoenen schoongemaakt kunnen worden. Een schone omgeving en verharde paden naar de velden kunnen er al voor zorgen dat het schoeisel schoon is en vervuiling wordt tegengegaan. Als gevolg van vocht en/of schaduwwerking kan er algengroei in de kunstgrasmat optreden. Ook onkruidgroei in de randen van een kunstgrasveld is mogelijk. Ook deze vervuiling moet worden tegengegaan, zo nodig door bestrijding alleen met voor dit doel geschikte en toegestane (biologische) middelen.

Pagina 33 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

Om de invulling (zand en/of rubber/natuurlijke infill) zoveel mogelijk verdeeld over het veld aanwezig te laten zijn, is regelmatig onderhoud d.m.v. slepen noodzakelijk. Om de kunstgrasmat de sporttechnische kwaliteiten te laten behouden, is regelmatig decompacteren van de invulling (kurk/rubber of zand) noodzakelijk. Indien noodzakelijk, zal zand en/of rubber/kurk moeten worden bijgevuld. Om vervuiling van de omgeving van de kunstgrasvelden en het oppervlaktewater te voorkomen is tegenwoordig speciale aandacht voor onderhouds- en beheersmaatregelen op kunstgrasvelden gewenst. Tijdens het onderhoud kunnen slijtagedeeltjes van de kunstgrasmat en deeltjes van de infill, zgn. microplastics in het milieu terechtkomen. Tijdens het onderhoud van kunstgrasvelden moet het verwijderen van vuil van de kunstgrasvelden naar de omgeving zoveel mogelijk worden voorkomen door het materiaal niet van het veld af te blazen met een bladblazer maar juist het vuil op het veld te verwijderen en verantwoord af te voeren als restafval (niet als composteerbaar afval). Ook dienen onderhoudsmachines op het veld te worden gereinigd voordat deze van het veld rijden, om te voorkomen dat door vervoer van de machines de microplastics in de omgeving, of het openbaar gebied verdwijnt. Ook het plaatsen van veegborstels en zgn.

walkon-walkoff matten voor de poorten en openingen in de velden zijn gewenst waardoor sporters hun schoeisel en kleding zoveel mogelijk bij het verlaten van het veld kunnen reinigen. Bij het reinigen van kolken in de directe nabijheid van het veld, dient afval niet in de directe omgeving of bij het composteerbaar afval te worden gedumpt. Daarnaast is het plaatsen van zgn. bezinkputten in het riool- of drainagestelsel aan te bevelen om vuil, dat met het oppervlaktewater van het veld in het riool direct rond de velden verdwijnt, te kunnen laten bezinken en tijdens reinigen speciaal af te voeren. Deze en andere maatregelen kunnen het beste bij aanleg of renovatie van velden worden genomen. Hiermee zal dan ook rekening worden gehouden bij herinvesteringsbudget zoals in het volgende hoofdstuk van dit beheerplan wordt omschreven. De gemeente Leidschendam-Voorburg dient invulling te geven aan de zorgplicht kunstgrasvelden middels het uitvoeren van zorgplichtinspecties. Ieder kwartaal dienen de inspecties te worden uitgevoerd en aangetroffen vervuiling te worden vastgelegd en besproken in tool-box metingen met de verantwoordelijke medewerkers. In de tabel op de volgende pagina zijn de standaard onderhoudswerkzaamheden voor kunstgrasvelden opgenomen, inclusief de frequentie per jaar en verdeling van het werk. Daarbij zijn de kruisjes bij ‘verantwoordelijk voor uitvoering’ aannames.

Pagina 34 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

Onderhoudswerkzaamheden kunstgrasvelden frequentie

verantwoordelijk voor

per jaar

uitvoering

MAATREGELEN

vereniging

gemeente

14

KUNSTGRASVELD

a

inspectie kunstgrasveld met aannemer kunstgrasveld

2

X

b

inspectie op beschadigingen e.d., incl. kleine reparaties

26

X

c

bestrijding (handmatig) onkruiden randen kunstgrasveld

12

X

d

bestrijding algen en onkruiden kunstgrasveld

4

X

g

schoonhouden voor borstelen of decompacteren

52

X

schoonhouden voor bespeling van het kunstgrasveld incl. zwerfvuil

52

h

slepen kunstgras met harde driehoeksbezem

26

X

i

decompacteren kunstgrasveld met speciale wiedegcombinatie

26

X

j

navullen infill, rubber of zand, kleine hoeveelheden

50

X

k

navullen infill, rubber of zand

1

X

l

diepreiniging kunstgrasmat

2

X

m

reparatie beschadigingen door specialist

1

X

N

Uitvoeren van zorgplichtinspecties gevolgd door rapportage en een toolbox meting

4

X

12

DRAINAGE

a

controle, eventuele reparatie + schoonmaken eindbuizen

2

X

b

doorspuiten drainage

0,334

X

17

VERLICHTING

a

controle veld- en parkverlichting

6

X

X

b

onderhoud veldverlichting / Led verlichting voor vereniging

1

X

X

18

HEKWERKEN EN BALLENVANGERS

a

onderhoud ballenvangers

2

X

b

onderhoud veldafrastering met poorten

2

X

c

onderhoud reclameborden

2

X

20

VERHARDINGEN

a

schoonhouden verhardingen (zwerfafval en organisch materiaal, kruidengroei)

52

X

b

herstellen elementenverharding (plaatselijk herstraten)

1

X

c

schoonmaken putten en kolken

1

X

21

PARKMEUBILAIR

a

onderhoud vaste doelen, schoonhouden, klein herstelwerk

2

X

b

onderhoud doelnetten

10

X

c

onderhoud dug-outs

2

X

d

onderhoud losse doelen

4

X

e

onderhoud overige veldinrichting

2

X

X

X

X

Pagina 35 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

5.2.4

Halfverharding (honk- en softbalvelden)

Op sportpark Westvliet ligt een honkbalveld en een softbalveld. Ook deze velden hebben onderhoud nodig om goed inzetbaar te blijven voor uitoefening van de sport. Aan het begin van het jaar dient het versleten halfverhardingsmateriaal (BaroTop) te worden afgeschraapt en verwijderd. Daarna dient de toplaag losgemaakt en geëgaliseerd en weer aangedrukt te worden, waarna er een vers laagje BaroTop (enkele mm) aangebracht moet worden. Hierna egaliseren en aanrollen. Gedurende het speeljaar dient het oppervlak schoon, vlak en stabiel te worden gehouden. Met schoonhouden wordt naast het verwijderen van zwerfvuil en organisch vuil ook het verwijderen van kruiden, mossen en algen bedoeld. Deze werkzaamheden kunnen handmatig of machinaal worden uitgevoerd. Vlak houden door dagelijks terugharken van weggespeeld materiaal in combinatie met slepen en bezemen (waarmee ook het oppervlak voldoende ruw wordt gehouden). Rond de thuisplaat, de werpplaat en de honken is er speciale aandacht nodig om de vlakteligging te handhaven. Breng het weggespeelde materiaal terug in de ontstane gaten en vul deze eventueel aan met nieuw materiaal. Vastdrukken door handmatig stampen. Daarnaast is voor het vlak en stabiel houden van de halfverharding beregening onontbeerlijk.

In de volgende tabel zijn de standaard onderhoudswerkzaamheden voor halfverhardingen opgenomen, inclusief de frequentie per jaar en verdeling van het werk. Daarbij zijn de kruisjes bij ‘verantwoordelijk voor uitvoering’ aannames.

Onderhoudswerkzaamheden halfverharding frequentie

verantwoordelijk voor

per jaar

uitvoering

MAATREGELEN

vereniging

gemeente

15

ONDERHOUD HALFVERHARDINGEN

a

losmaken en egaliseren van de toplaag in het voorjaar

b

afstrooien met toplaagmateriaal, egaliseren en rollen in voorjaar

1

c

egaliseren, slepen met bezem / sleepnet na bespeling

26

X

X

d

uitvullen met toplaagmateriaal,egaliseren en rollen tijdens seizoen

26

X

X

e

beregenen / nat maken halfverharding

20

X

f

Hetelucht onkruidbestrijding halfverharding / randen

17

g

opruimen zwerfvuil, papierprikken, vuilnisbakken legen

52

h

schoonhouden veld, bladvuil e.d. ruimen

26

1

X X

X X X

Pagina 36 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

5.2.5

Verharde velden

Op sportpark De Meerhorst in Stompwijk en sportpark Westvliet in Den Haag zijn asfalt handbalvelden aanwezig. Ook deze velden hebben onderhoud nodig. Het onderhoud bestaat voornamelijk uit het schoonhouden van het speeloppervlak. Los materiaal kan worden verwijderd met een bezem of bladblazer. Vastgekoekt materiaal als bijvoorbeeld kauwgom zoveel mogelijk handmatig verwijderen met een spatel. Periodiek de overgangen naar de elementenverharding schoonhouden van onkruiden door handmatig verwijderen of eventueel bestrijden met bestrijdingsmiddel. Ook algen en mossen moeten bestreden worden. Eenmaal per jaar schoonmaken van het oppervlak met een hogedrukspuit. De belijning moet meestal eens per vijf jaar opnieuw worden aangebracht. 5.2.6

Tennisbanen

In Leidschendam-Voorburg ligt Tennispark Overdam; dit park is voorzien van 14 kunstgras tennisbanen. Deze banen worden in het voorjaar van 2025 gerenoveerd waarbij de zandingestrooide kunstgrasbanen worden vervangen door zgn. Red-Sand banen. Dit betreft een rode kunstgrasmat met korte polen welke is ingestrooid met speciaal rood zand. De tennisondernemer/ vereniging onderhoud de banen zelf. Dit onderhoud is te vergelijken met een zandingestrooide kunstgrasmat. Het dagelijks onderhoud is erop gericht dat de toplaag schoon en egaal blijft. Dus verwijderen van vuil eventueel met een bladblazer, borstelen van de toplaag met handborstel, schoonhouden van de lijnen (zichtbaar maken) en waar nodig plaatselijk aanvullen met het infill-materiaal. Periodiek onderhoud bestaat voornamelijk uit algen-, mos- en onkruidbestrijding. Eventueel kunnen de banen wekelijks intensief geborsteld worden met een borstelunit. Ook dienen de naden van de stabilisatiemat regelmatig gecontroleerd en eventueel gerepareerd te worden. Bij ernstige vervuiling kan specialistisch onderhoud noodzakelijk zijn. Dat is er meer op gericht om de vervuiling uit de stabilisatiemat te verwijderen en het infill-materiaal te decompacteren en eventueel gesleten zand (stof) uit de stabilisatiemat te verwijderen. Uitvoering afhankelijk van de mate van vervuiling en slijtage één keer per jaar.

In de tabel op de volgende pagina zijn de standaard onderhoudswerkzaamheden voor RedSand tennisbanen opgenomen, inclusief de frequentie per jaar en verdeling van het werk. Daarbij zijn de kruisjes bij ‘verantwoordelijk voor uitvoering’ aannames.

Pagina 37 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

Onderhoudswerkzaamheden red-sand tennisbanen frequentie

verantwoordelijk voor

per jaar

uitvoering

MAATREGELEN

vereniging

gemeente

14

KUNSTGRASVELD

a

inspectie kunstgrasveld met aannemer kunstgrasveld

1

b

inspectie op beschadigingen e.d., incl. kleine reparaties

52

X

c

bestrijding (handmatig) onkruiden randen kunstgrasmat

12

X

d

bestrijding algen en onkruiden kunstgrasmat

4

X

g

schoonhouden voor borstelen of decompacteren

52

X

schoonhouden voor bespeling van het kunstgrasveld incl. zwerfvuil

52

X

h

slepen kunstgras met harde driehoeksbezem

26

X

i

decompacteren kunstgrasmat met speciale wiedegcombinatie

j

navullen infill, rubber of zand, kleine hoeveelheden

52

k

navullen infill, red-sand

1

X

l

diepreiniging decompacteren kunstgrasmat

1

X

m

reparatie beschadigingen door specialist

1

X

12

DRAINAGE

a

controle, eventuele reparatie + schoonmaken eindbuizen

2

X

b

doorspuiten drainage

0,25

X

17

VERLICHTING

a

controle veld- en parkverlichting

6

X

b

onderhoud veldverlichting / LED armaturen voor de vereniging

1

X

18

HEKWERKEN EN BALLENVANGERS

a

onderhoud ballenvangers

2

X

b

onderhoud veldafrastering met poorten

2

X

c

onderhoud reclameborden

2

X

20

VERHARDINGEN

a

schoonhouden verhardingen (zwerfafval en organisch materiaal, kruidengroei)

52

X

b

herstellen elementenverharding (plaatselijk herstraten)

1

c

schoonmaken putten en kolken

1

X

21

PARKMEUBILAIR

a

onderhoud vaste tennisnetten, schoonhouden, klein herstelwerk

2

X

b

onderhoud tennisnetten

10

X

c

onderhoud zitbanken

2

X

d

onderhoud scoreborden

4

X

e

onderhoud overige veldinrichting

2

X

X

X X

X

X

Pagina 38 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

5.2.7

Sportveld verlichting

Op de parken zijn veel velden verlicht. De verlichtingsinstallatie inclusief bekabeling zijn eigendom van de gemeente Leidschendam-Voorburg. De verbruikskosten komen voor rekening van de gebruiker. Indien de gebruiker besluit om LED armaturen te monteren dan worden deze op kosten van de gebruiker aangebracht. Onderhoudskosten aan de armaturen zijn daarna ook voor de gebruiker. Masten en bekabeling blijven hierbij eigendom van de gemeente. Eens per 5 jaar zal de gemeente lichtmasten laten controleren op stabiliteit en veiligheid. 5.2.8

Verhardingen, groenvoorzieningen en overige inrichtingselementen

Naast de sportvelden zijn er op de sportparken ook verhardingen, groenvoorzieningen en overige inrichtingselementen aanwezig. Het onderhoudsniveau dat binnen de gemeente Leidschendam-Voorburg voor het onderhoud van de verhardingen en groenvoorzieningen wordt aangehouden betreft kwaliteitsniveau A/ B en C zoals omschreven in de “kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2018”. Ook de verhardingen en groenvoorzieningen op de sportparken dienen conform deze kwaliteitsniveaus te worden onderhouden. In onderstaande tabel zijn de standaard onderhoudswerkzaamheden voor de verhardingen, groenvoorzieningen en overige inrichtingselementen opgenomen, inclusief de gewenste kwaliteit, de frequentie per jaar en verdeling van het werk. Daarbij zijn de kruisjes bij ‘verantwoordelijk voor uitvoering’ opgenomen.

Onderhoudswerkzaamheden sportpark frequentie per jaar

verantwoordelijk voor uitvoering

MAATREGELEN 14.1

vereniging

gemeente

ONDERHOUD GAZONS

a

maaien gazon (vlak)

Kwaliteitsniveau A

X

b

maaien gazon (talud)

Kwaliteitsniveau A

X

c

gazon ontdoen van blad

Kwaliteitsniveau B

X

d

bijmaaien obstakel (1 obstakel per 3 are gazon)

Kwaliteitsniveau B

X

e

afsteken graskanten (10% van oppervlakte gazon)

Kwaliteitsniveau A

X

f

uitmaaien afrastering enkelzijdig

Kwaliteitsniveau A

X

g

uitmaaien afrastering dubbelzijdig

Kwaliteitsniveau A

X

h

opruimen zwerfvuil, papierprikken

Kwaliteitsniveau B

14.2

X

ONDERHOUD RUW GRAS

a

maaien en ruimen ruw gras (vlak)

Kwaliteitsniveau A

X

b

maaien en ruimen ruw gras (talud)

Kwaliteitsniveau A

X

c

bijmaaien obstakel (1 obstakel per 3 are ruw gras)

Kwaliteitsniveau A

X

d

afsteken graskanten (10% van oppervlakte ruw gras)

Kwaliteitsniveau A

X

e

opruimen zwerfvuil, papierprikken

Kwaliteitsniveau B

X

Pagina 39 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

14.3

ONDERHOUD WATER

a

maaien en ruimen talud watergang

Kwaliteitsniveau B

X

b

bijmaaien obstakel (1 obstakel per 3 are talud watergang)

Kwaliteitsniveau B

X

c

uitmaaien en afvoeren nat gedeelte van watergang

Kwaliteitsniveau B

d

opruimen zwerfvuil, papierprikken

Kwaliteitsniveau B

e

onderhoud pompen en gemalen

10

X

f

op diepte houden sloten (uitbaggeren)

MIP

X

17

VERLICHTING

X X

a

controle veld- en parkverlichting

6

X

X

b

onderhoud parkverlichting volgens contract

1

X

X

18

HEKWERKEN EN BALLENVANGERS

a

onderhoud terreinafscheiding

1

X

b

onderhoud toegangspoorten

1

X

19.1

ONDERHOUD SIERHEESTERS

a

onkruidbeheersing sierheesters

Kwaliteitsniveau B

X

b

snoeien sierplantsoen

Kwaliteitsniveau B

X

c

snoeien rand beplantingsvak

Kwaliteitsniveau B

X

d

opruimen zwerfvuil, papierprikken

Kwaliteitsniveau B

X

e

onderhoud losse plantenbakken en potten

Kwaliteitsniveau B

X

f

onderhoud sierheesters rondom kantine

Kwaliteitsniveau B

X

19.2

ONDERHOUD BODEMBEDEKKERS

a

onkruidbeheersing bodembedekkers

Kwaliteitsniveau B

X

b

knippen van bodembedekkers

Kwaliteitsniveau B

X

c

snoeien rand beplantingsvak

Kwaliteitsniveau B

X

d

opruimen zwerfvuil, papierprikken

Kwaliteitsniveau B

19.3

X

ONDERHOUD HAGEN

a

onkruidbeheersing haagvoet

Kwaliteitsniveau B

X

b

knippen van hagen tot 1,50 m hoog

Kwaliteitsniveau B

X

c

knippen van hagen hoger dan 1,50 m

Kwaliteitsniveau B

X

d

opruimen zwerfvuil, papierprikken

Kwaliteitsniveau B

19.4

ONDERHOUD BOSPLANTSOEN

X

a

uitmaaien rand beplantingsvak

Kwaliteitsniveau B

X

b

dunnen beplanting

Kwaliteitsniveau B

X

c

snoeien rand beplantingsvak

Kwaliteitsniveau B

X

d

opruimen zwerfvuil, papierprikken

Kwaliteitsniveau B

19.5

X

ONDERHOUD BOMEN

a

controle bomen/ vervangen boompalen

Kwaliteitsniveau B

X

b

snoeien in solitaire bomen

Kwaliteitsniveau B

X

c

knotten solitaire bomen

Kwaliteitsniveau B

X

d

vormsnoei solitaire bomen

Kwaliteitsniveau B

X

19.6

INCIDENTELE WERKZAAMHEDEN

a

herstellen stormschade

20

VERHARDINGEN (w.o. parkeerterrein)

a

opruimen zwerfvuil, papierprikken, vuilnisbakken legen

X

Kwaliteitsniveau B

X

Pagina 40 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

b

schoonhouden verhardingen

Kwaliteitsniveau B

X

c

onkruidbestrijding elementverharding

Kwaliteitsniveau B

X

d

onderhoud/herstel asfaltverharding

Kwaliteitsniveau B

X

e

onderhoud klinkerverharding/ herstraten (mat. gemeente)

Kwaliteitsniveau B

X

f

onderhoud tegelverharding/ herstraten (mat. gemeente)

Kwaliteitsniveau B

X

g

onderhoud grasbetontegels/ herstraten (mat. gemeente)

Kwaliteitsniveau B

X

h

doorspuiten rioolleiding

0,33

X

i

schoonmaken putten en kolken

1

X

j

onderhoud parkeerterrein

Kwaliteitsniveau B

k

onderhoud terras bij kantine

Kwaliteitsniveau B

X

X

l

onderhoud verharding aangelegd en in eigendom van de vereniging

Kwaliteitsniveau B

X

Kwaliteitsniveau B

X

21

PARKMEUBILAIR

c

legen papierbakken/ vuilnisbakken

d

onderhoud papierbakken/ vuilnisbakken

1

X

g

onderhoud speeltoestellen en overige inventaris

1

X

Uitgangspunten duurzaam dagelijks beheer en onderhoud 5.3.1

Algemeen

Onderstaande uitgangspunten worden bij het dagelijks beheer- en onderhoud van de sportparken gehanteerd. - Bij de sportvelden zijn alle hekwerken, verhardingen en de bij het veld behorende inrichting (doelen, dug-outs e.d.) binnen de veldafrastering opgenomen. - Bij aanwezigheid van een lichtinstallatie bij een sportveld is deze genoemd. De kwaliteit van de lichtmasten (maststerkte), de lichtintensiteit en de elektrische installaties is niet opgenomen. In het kader van de veiligheid van deze installaties wordt deze door de gemeente Leidschendam-Voorburg frequent wel beoordeeld. De maststerkte van de lichtmasten kan worden beoordeeld door gespecialiseerde bedrijven, de elektrische installatie kan getoetst worden aan NEN 1010 Om te beoordelen of de installaties voldoen aan de sporttechnische kwaliteit (lichtopbrengst) van de installatie zullen separate lichtmetingen moeten worden uitgevoerd. Dit maakt geen onderdeel uit van dit beheerplan. - Aanschaf en onderhoud van banken, vlaggenmasten, scoreborden, fietsenrekken e.d. elementen dient te worden uitgevoerd door en zijn de verantwoording van de vereniging. - Onderhoud van doelen, dug-outs e.d. vallen onder verantwoording van de verenigingen. Doelen, dug-outs, doelnetten en hoekvlaggen worden eenmalig verstrekt bij het realiseren of renoveren van het sportveld.

Daarna is de aanschaf en onderhoud van deze elementen een verantwoordelijkheid van de verenigingen. - Aanschaf en onderhoud van jeugd- en trainingsdoelen, overige trainingsfaciliteiten en voor de sport nodige zaken en speeltoestellen, vlaggenmasten, scoreborden e.d. vallen onder de verantwoording van de sportverenigingen.

Pagina 41 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

De speeltoestellen dienen te voldoen aan het attractiebesluit en geadviseerd (het is een verplichting) wordt deze jaarlijks te laten keuren. Het keuringsrapport laten overleggen en controleren. De speelplekken maken verder geen onderdeel uit van het DOP. - Aanschaf en onderhoud van losse bloembakken ter verfraaiing van een complex vallen onder verantwoording en het beheer van de vereniging. - De verenigingen zijn verantwoordelijk voor het verwijderen van zwerfvuil. - De gemeente is verantwoordelijk voor het (jaarlijks) uitzetten en eenmalig aanbrengen van de belijning op de velden, bijhouden van de belijning is de verantwoordelijkheid van de vereniging. 5.3.2

Preventie en bestrijding van onkruiden, ziekten en plagen natuurgras

De Nederlandse wetgeving gaat uit van een verbod op het professioneel gebruik van gewasbeschermingsmiddelen buiten de landbouw. Op het verbod gelden uitzonderingen, die zijn voorgesteld door een commissie van onafhankelijke praktijkdeskundigen. Het gaat bij de uitzonderingen om situaties waarin het gebruik van alleen preventieve of nietchemische maatregelen onvoldoende resultaat oplevert tegen een bepaalde ziekte, plaag of onkruid op het sportveld (natuurgras). Daarbij is uitgegaan van een vakbekwame terreinbeheerder die ‘geïntegreerde gewasbescherming’ (Integrated Pest Management – IPM) toepast. Onderstaand een citaat uit de rapportage “ Handleiding Geïntegreerd Sportgrasbeheer ”. “Sportveldbeheerders, die als laatste redmiddel (mogelijk) gewasbeschermingsmiddelen gebruiken, zijn wettelijk verplicht om Geïntegreerde Gewasbescherming (IPM – Integrated Pest Management) toe te passen. Deze verplichting is vastgelegd in Europese verordeningen en richtlijnen en uitgewerkt in de Nederlandse wet- en regelgeving. Doel van IPM is het gebruik en de afhankelijkheid van gewasbeschermingsmiddelen zoveel mogelijk te beperken en de impact op mens, dier en milieu zo gering mogelijk te houden. De focus ligt op preventie, biologische en mechanische bestrijding. IPM is op sportvelden en golfbanen relatief complex door de aard, intensiteit en het jaarrond gebruik van de velden.

Daarnaast vereist het beheer goede communicatie met diverse stakeholders, zoals verenigingsbestuurders, spelers, aannemers en politiek. Vanwege deze brede focus spreken we in de sportgrassector daarom ook wel van Geïntegreerd Sportgrasbeheer (ITM - Integrated Turfgrass Management). Basis voor de ITM betreft: Kwalitatief goede velden met gezonde graszode voorkomt onkruiden, ziekten en plagen. Door goede monitoring en sturing van het onderhoud wordt de kwaliteit van de sportvelden op een hoog niveau gehouden.” Op basis van de ervaringen van B.A.S. Begeleiding en Advies Sportterreinen is bij onderhoud zonder chemische bestrijdingsmiddelen sprake van 10% extra kosten voor aanvullende werkzaamheden. Deze kosten zijn opgenomen in het beheerplan. Bron: Handleiding Geïntegreerd Sportgrasbeheer maart 2023 Pagina 42 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

5.3.3

Preventie en bestrijding van onkruiden in kunstgras

Het lijkt misschien wat tegenstrijdig, maar op kunstgrasvelden is het noodzakelijk om regelmatig aandacht te besteden aan de bestrijding van grassen, onkruiden, mossen en algen. Worden deze onvoldoende bestreden, heeft dit nadelige gevolgen voor de waterafvoer en de bespeelbaarheid (gladde velden). De bestrijding van onkruid beperkt zich vaak tot de randen van de kunstgrasvelden. Bestrijding van onkruiden vindt deels handmatig plaats en door middel van het decompartimenteren van de velden. Op hockeywatervelden wordt voor het bestrijden van algen milieuvriendelijke middelen toegepast. 5.3.4

Versterken biodiversiteit op de sportparken

Sportparken lenen zich bij uitstel goed om de biodiversiteit in de omgeving te vergroten. Bij het beheer en renovaties van velden kan men hier stapsgewijs zaken in verbeteren waardoor men niet ineens voor grote investeringen komt te staan. De versterking van de biodiversiteit heeft tijd en aandacht nodig. Enerzijds kan vergroting van de biodiversiteit ervoor zorgen dat ziekten en plagen op een natuurlijke wijze worden bestreden of onderdrukt (bijv. koolmezen en sluipwespen voor bestrijding van de eikenprocessierups). Anderzijds zorgt vergroting van de biodiversiteit voor een meerwaarde op de sportparken. Om e.e.a. nog verder concreet te maken en hier verder stappen in te zetten, kan B.A.S. een Plan van Aanpak inclusief bijbehorende tekeningen opstellen. Aan de hand van dit Plan van Aanpak kan de vergroting van de biodiversiteit in de komende jaren verder worden uitgewerkt.

Kosten beheer Om te kunnen bepalen wat het beheer en onderhoud van de sportparken gaat kosten, is, op basis van de hierboven beschreven verdeling van het onderhoud, per sportveld een onderhoudsraming per jaar opgesteld. Daarnaast is voor het onderhoud van de overige verhardingen, groenvoorzieningen en inrichtingselementen op de sportparken per sportpark een onderhoudsraming per jaar opgesteld. Indien achterstallig onderhoud bij de inspecties geconstateerd is, is dit separaat in de ramingen van de sportvelden opgenomen. Het totaal van de ramingen voor het onderhoud van de sportvelden is hieronder weergegeven. De bedragen zijn inclusief arbeid, tractie en voorbereiding, begeleiding en toezicht (12%) en exclusief btw. De berekeningen zijn opgenomen in bijlage IV. Sportpark/ sportveld

Ramingen onderhoud 2024

Sportpark Duivesteyn Onderhoud sportpark

€ 25.600

Veld 1 volwater kunstgras hockey

€ 14.500

Veld 2 volwater kunstgras hockey

€ 14.500

Pagina 43 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

Sportpark/ sportveld

Ramingen onderhoud 2024

Veld 3 kunstgras hockey

€ 13.950

Veld 4 volwater kunstgras hockey

€ 14.550

Veld 5 kunstgras hockey

€ 14.100

Veld 6 kunstgras hockey

€ 4.500

Veld 7 kunstgras hockey

€ 4.800

Totaal Sportpark Duivesteyn

€ 106.500

Sportpark Kastelenring Onderhoud sportpark

€ 28.350

Veld 1 kunstgras voetbal

€ 17.850

Veld 2 kunstgras voetbal

€ 16.050

Veld 3 natuurgras voetbal

€ 20.250

Veld 4 natuurgras voetbal

€ 22.200

Veld 5 natuurgras voetbal

€ 21.200

Veld 6 natuurgras voetbal

€ 21.000

Veld 7 kunstgras voetbal

€ 16.300

Veld 8 natuurgras voetbal

€ 10.000

Veld 9 natuurgras voetbal

€ 10.200

Veld 10 kunstgras voetbal

€ 9.700

Veld 11 kunstgras voetbal

€ 10.500

Totaal Sportpark Kastelenring

€ 203.600

Sportpark Meerhorst Onderhoud sportpark

€ 9.600

Veld 1 kunstgras voetbal

€ 14.400

Veld 2 natuurgras voetbal

€ 20.250

Veld 3 natuurgras voetbal

€ 9.900

Veld 4 asfalt handbal

€ 2.050

Totaal Sportpark Meerhorst

€ 56.200

Sportpark Westvliet Onderhoud sportpark

€ 40.750

Veld 1 kunstgras voetbal

€ 26.850

Veld 2 kunstgras voetbal

€ 24.900

Veld 3 kunstgras voetbal

€ 24.900

Veld 4 natuurgras voetbal

€ 20.550

Veld 5 natuurgras voetbal

€ 19.300

Veld 6 natuurgras korfbal

€ 6.900

Veld 7 kunstgras korfbal

€ 4.800

Veld 8 kunstgras korfbal

€ 7.200

Veld 9 asfalt handbal

€ 2.050

Veld 10 asfalt handbal

€ 1.700

Pagina 44 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

Sportpark/ sportveld

Ramingen onderhoud 2024

Veld 11 Honk en softbalveld

€ 34.750

Veld 12 atletiek baan

€ 22.400

Veld 13 natuurgras cricket

€ 38.200

Veld 14 kunstgras rugbyveld

€ 25.450

Veld 15 beachvolley

€ 1.650

Totaal Sportpark Westvliet

€ 302.350

Tennispark Overdam Onderhoud tennispark

€ 7.600

Banen 1 t/m 14 incl. minibaan

€ 5.900

Totaal tennispark Overdam

€ 13.500

Sportpark ’t Loo Onderhoud sportpark

€ 12.950

Veld 1 kunstgras voetbal

€ 14.100

Veld 2 kunstgras voetbal

€ 13.750

Veld 3 kunstgras voetbal

€ 25.850

Veld 4 natuurgras voetbal

€ 19.950

Veld 5 natuurgras voetbal

€ 5.650

Veld 6 natuurgras voetbal

€ 12.450

Veld 7 kunstgras voetbal

€ 18.450

Totaal Sportpark ‘t Loo

€ 123.150

Totaal onderhoud sportparken Leidschendam-Voorburg

€ 805.300

Pagina 45 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

6

Zorgplicht kunstgrasvelden Algemeen

Gemeente Leidschendam-Voorburg hecht veel waarde aan de aandacht voor het milieu bij de aanleg, renovatie en het onderhoud van sportvelden. Dat geldt ook voor kunstgrasvelden. Daarbij heeft de gemeente ook een (wettelijke) zorgplicht om de bodem en watergangen schoon te houden. Een speciale werkgroep binnen de BSNC (Branchevereniging voor Sport en Cultuurtechniek), de werkgroep Zorgplicht, heeft een zorgplichtdocument opgesteld. De werkgroep Zorgplicht werkte bij de totstandkoming van dit document nauw samen met de BSNC-werkgroep Renovatie Kunstgras. Het zorgplichtdocument presenteert met dit document één compleet, gedragen stuk voor alle onderdelen van het kunstgrasveld. In het zorgplichtdocument is omschreven welke maatregelen u kunt inzetten om zo netjes mogelijk om te gaan met de gebruikte materialen in het kunstgrassysteem, ook gelet op het hergebruik. Het zorgplichtdocument is hier te downloaden van de website van de BSNC. Belangrijkste uitgangspunten van de zorgplicht t.b.v. kunstgrasvelden: - Voorkomen van verspreiding/vervuiling van de omgeving. - Uitvoeren van onderhoud gericht op het voorkomen van verspreiding. In de gemeente Leidschendam-Voorburg zijn tot 2019 kunstgrasvelden aangelegd die ingestrooid zijn met polymeren infill of waarbij anno 2025 ongewenste materialen zijn verwerkt in de sporttechnische laag.

De gemeente heeft bij alle kunstgras voetbalvelden die ingestrooid zijn met polymeren infill voorzieningen getroffen conform het zorgplichtdocument. Voor het uitvoeren van het juiste onderhoud, het schoonhouden van de omgeving is in de kosten voor het onderhoud rekening gehouden. Daarnaast wordt extra budget gereserveerd om gelijktijdig met de renovatie van het veld, de omliggende groenstroken te bemonsteren en te analyseren om te bepalen of er vervuiling is ontstaan door het gebruik van polymeren infill.

Sportparken De gemeente Leidschendam-Voorburg heeft het beleid om het gebruik van kunstgrasvelden met SBR-infill gedurende de komende renovaties, in het kader van duurzaam beheer, niet meer toe te passen. Hiertoe is een integrale aanpak gewenst op basis van de huidige inzichten met betrekking tot de aanleg, het beheer, gebruik en herstel tijdens en na reconstructie van de betreffende velden op de sportparken. In samenwerking met Stantec BV is op de locaties waar gebruik van SBR-infill in kunstgrasvelden, een indicatief milieutechnisch onderzoek uitgevoerd. Doel van het onderzoek is het verrichten van inspecties van het maaiveld rondom de velden met SBRinfill en het indicatief bevestigen van de (visuele) aanwezigheid van de infill en/of bijbehorende verontreinigingen met zink, PAK en/of minerale olie in de direct aangrenzende onverharde bodem.

Pagina 46 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

Daarbij is een Plan van Aanpak per sportpark opgesteld voor het uitfaseren van SBR-infill in de gemeente Leidschendam-Voorburg. De rapportage van Stantec is opgenomen in Bijlage V. 6.2.1

Sportpark Kastelenring

Op sportpark Kastelenring zijn 5 kunstgrasvelden met SBR-infill aanwezig: Veld 1 is aangelegd in 2015. Voorheen was dit veld een gras- hoofdveld. Het veld heeft de hoofdveldafmetingen van 105x69 m met 4 m uitloop en is rondom opgesloten met betonplaten en verder voorzien van elementenverhardingen t.b.v. publiek. Bij dit veld is kunstgras van 60 mm met SBR-infill op een sporttechnische laag van lava toegepast. Om het veld zijn een infillkering, schoonlooproosters en filterkorven in putten, om de verspreiding van rubberkorrels tegen te gaan. Veld 2 is medio 2007 aangelegd. De kunstgrasmat is vervangen in 2017. Het veld heeft de bijveldafmetingen van 100x64 m met 4 m uitloop en is rondom opgesloten met betonband 10/20 en elementenverhardingen. Bij dit veld is kunstgras van 60 mm met SBR-infill op een sporttechnische laag van lava/rubber toegepast. Om het veld zijn een infillkering en deels schoonlooproosters toegepast om de verspreiding van rubberkorrels tegen te gaan. Velden 7, 10 en 11 zijn medio 2007 aangelegd. De kunstgrasmat is vervangen in 2017. Veld 7 heeft de bijveldafmetingen van 100x64 m met 4 m uitloop. De velden 10 en 11 betreffen jeugdvelden met afwijkende maatvoeringen. De velden zijn rondom opgesloten met betonband 10/20 en elementenverhardingen. Bij deze velden is kunstgras van 60 mm met SBR-infill op een sporttechnische laag van Ebodemas toegepast.

Om de velden zijn een infillkering, schoonlooproosters en waar mogelijk filterkorven in putten toegepast, om de verspreiding van rubberkorrels tegen te gaan. De resultaten van het onderzoek op sportpark Kastelenring zijn opgenomen in Bijlage V-A. Uit de conclusies van het rapport blijkt het volgende: Veld 1: - Verontreinigingen met zink en minerale olie hoogstwaarschijnlijk gerelateerd aan de verspreiding van SBR infill. - Op basis van de huidige resultaten is de omvang van de verontreiniging verticaal en horizontaal formeel nog niet geheel in beeld. - De hoogste gehalten met zink en minerale olie zijn aangetoond in de toplaag (0-0,2 mmv). - In geen van de onderzochte bodemlagen wordt de interventiewaarde overschreden. De gehalten nemen eenduidig af met diepte. - Onzes inziens lijkt een bodemsanering ter plaatse, in het kader van doelmatigheid en het te behalen milieurendement, weinig zinvol. - Op basis van de huidige resultaten wordt geadviseerd het nut en noodzaak van sanering van de aangetoonde vervuiling te bespreken met het bevoegd gezag alvorens over te gaan tot uitwerking van een plan. Pagina 47 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

Geadviseerd wordt met de eerstvolgende renovatie een eventuele sanering uit te voeren. Veld 2 - Verontreinigingen met zink en minerale olie hoogstwaarschijnlijk gerelateerd aan de verspreiding van SBR infill. - Op basis van de huidige resultaten is de omvang van de verontreiniging verticaal en horizontaal formeel nog niet geheel in beeld. De hoogste gehalten met zink en minerale olie zijn aangetroffen in de laag 0-0,2 m -maaiveld. Horizontaal is de berm tot 1,5 m van de verharding onderzocht. - Een bodemsanering voor dieper gelegen bodemlagen (>0,2 m -maaiveld) wordt als weinig zinvol gezien. - Onder de kunstgrasmat is lava/rubber aanwezig. Er zijn geen analyses uitgevoerd op dit materiaal aangezien dit wordt afgesloten door de kunstgrasmat. Om sporttechnische en milieutechnische redenen wordt rekening gehouden met het afvoer en vervangen door schone sporttechnische laag (bijvoorbeeld lava 0/16). - Er dient een plan van aanpak te worden opgesteld en voorgelegd aan het bevoegd gezag (de gemeente Leidschendam-Voorburg). Geadviseerd wordt met de eerstvolgende renovatie een eventuele sanering uit te voeren. Velden 7, 10 en 11 - Verontreinigingen met zink en minerale olie hoogstwaarschijnlijk gerelateerd aan de verspreiding van SBR infill. - Op basis van de huidige resultaten is de omvang van de verontreiniging verticaal en horizontaal formeel nog niet geheel in beeld.

- De hoogste gehalten met zink en minerale olie zijn aangetoond in de toplaag (0-0,2 mmv). - In geen van de onderzochte bodemlagen wordt de interventiewaarde overschreden. De gehalten nemen eenduidig af met diepte. - Onzes inziens lijkt een bodemsanering ter plaatse in het kader van doelmatigheid en het te behalen milieurendement weinig zinvol. - Onder de kunstgrasmat is E-bodemas aanwezig. Er zijn geen analyses uitgevoerd op dit materiaal aangezien dit wordt afgesloten door de kunstgrasmat. Om milieutechnische redenen kan worden rekening gehouden met het afvoer en vervangen door schone sporttechnische laag (bijvoorbeeld lava 0/16). - Op basis van de huidige resultaten wordt geadviseerd het nut en noodzaak van sanering van de aangetoonde vervuiling te bespreken met het bevoegd gezag alvorens over te gaan tot uitwerking van een plan. Geadviseerd wordt met de eerstvolgende renovatie een eventuele sanering uit te voeren.

Pagina 48 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

6.2.2

Sportpark De Meerhorst

Op sportpark De Meerhorst is 1 kunstgrasvelden met SBR-infill aanwezig: Veld 1 is aangelegd medio 2007. De kunstgrasmat is vervangen in 2017. Het veld heeft de afmetingen van 100x64 m met 4 m uitloop en is rondom opgesloten met betonband 10/20 en elementenverhardingen. Bij dit veld is kunstgras van 60 mm met SBR-infill op een sporttechnische laag van lava/rubber toegepast. Om het veld zijn een infillkering, schoonlooproosters en filterkorven in putten, om de verspreiding van rubberkorrels tegen te gaan. De resultaten van het onderzoek op sportpark Meerhorst zijn opgenomen in Bijlage V-B. Uit de conclusies van het rapport blijkt het volgende: Veld 1: - Verontreinigingen met zink en minerale olie hoogstwaarschijnlijk gerelateerd aan de verspreiding van SBR infill. - Op basis van de huidige resultaten is de omvang van de verontreiniging verticaal en horizontaal formeel nog niet geheel in beeld. - De hoogste gehalten met zink en minerale olie zijn aangetoond in de toplaag (0-0,2 mmv). - In geen van de onderzochte bodemlagen wordt de interventiewaarde overschreden. De gehalten nemen eenduidig af met diepte. - Onzes inziens lijkt een bodemsanering ter plaatse, in het kader van doelmatigheid en het te behalen milieurendement, weinig zinvol. - Onder de kunstgrasmat is lava/rubber aanwezig.

Er zijn geen analyses uitgevoerd op dit materiaal aangezien dit wordt afgesloten door de kunstgrasmat. Om sporttechnische en milieutechnische redenen wordt rekening gehouden met het afvoer en vervangen door schone sporttechnische laag (bijvoorbeeld lava 0/16). - Op basis van de huidige resultaten wordt geadviseerd het nut en noodzaak van sanering van de aangetoonde vervuiling te bespreken met het bevoegd gezag alvorens over te gaan tot uitwerking van een plan. Geadviseerd wordt met de eerstvolgende renovatie een eventuele sanering uit te voeren. 6.2.3

Sportpark Westvliet

Op sportpark Westvliet zijn 3 kunstgras voetbalvelden aanwezig. Alle velden zijn momenteel ingevuld met organisch infill (kurk en olijfpit). In het verleden zijn de velden 2 en 3 aangelegd met SBR-infill. Veld 1: Dit veld is in 2020 aangelegd op een sporttechnische laag van lava 0/16. Er zijn geen redenen om aan te nemen dat er op of rond dit veld sprake van enige vervuiling zal zijn.

Pagina 49 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

Velden 2 en 3: De velden 2 en 3 zijn in 2009 aangelegd met kunstgras van 60 mm met SBR-infill op een sporttechnische laag van lava. Tussen de velden is een cricketpitch gerealiseerd. Om het veld zijn een infillkering, schoonlooproosters en filterkorven in putten, om de verspreiding van rubberkorrels tegen te gaan. Korfbalvelden 7 en 8: Op dit sportpark zijn ook een aantal kunstgras korfbalvelden gerealiseerd. Het betreft zandingevulde kunstgrasvelden voor het laatst gerenoveerd in 2013. De velden liggen op een schone sporttechnische laag van lava 0/16. De omgeving van deze velden is ook meegenomen in het onderzoek. Atletiekbaan veld 12: Op dit park is een kunststof atletiekbaan aanwezig, Aangezien deze baan is gerealiseerd met geboden SBR rubber is de directie omgeving van de baan meegenomen in het onderzoek. De resultaten van het onderzoek op sportpark Westvliet zijn opgenomen in Bijlage V-C. Uit de conclusies van het rapport blijkt het volgende: Veld 2-3: - Verontreinigingen met zink en minerale olie hoogstwaarschijnlijk gerelateerd aan de verspreiding van SBR infill. - Op basis van de huidige resultaten is de omvang van de verontreiniging verticaal en horizontaal formeel nog niet geheel in beeld. - In geen van de onderzochte bodemlagen wordt de interventiewaarde overschreden. De gehalten nemen eenduidig af met diepte.

- Onzes inziens lijkt een bodemsanering ter plaatse in het kader van doelmatigheid en het te behalen milieurendement weinig zinvol. - Op basis van de huidige resultaten wordt geadviseerd het nut en noodzaak van sanering van de aangetoonde vervuiling te bespreken met het bevoegd gezag alvorens over te gaan tot uitwerking van een plan. Geadviseerd wordt met de eerstvolgende renovatie een eventuele sanering uit te voeren. Korfbalvelden en Atletiekbaan: Met het verkennend bodemonderzoek is aangetoond dat het (historisch) gebruik van SBRinfill ter plaatse van de twee onderzochte velden geen bodemverontreiniging heeft veroorzaakt. Sanerende maatregelen zijn niet noodzakelijk 6.2.4

Sportpark ‘t Loo

Op sportpark ‘t Loo zijn 3 kunstgrasvelden aanwezig. In het verleden zijn alle velden aangelegd met SBR-infill. Op de velden 1 en 2 is er nog steeds sprake van SBR infill. Veld 3 heeft sinds een aantal jaren een organische infill.

Pagina 50 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

Veld 1 en 2 zijn aangelegd medio 2005. De kunstgrasmat is vervangen in 2015. De velden hebben de bijveldafmetingen van 100x64 m met deel 3 m uitloop en is rondom opgesloten met betonband 10/20 en elementenverhardingen. Bij dit veld is kunstgras van 60 mm met SBR-infill op een sporttechnische laag van zand/steagran/rubber toegepast. Om het veld zijn een infillkering en deels schoonlooproosters toegepast om de verspreiding van rubberkorrels tegen te gaan. Veld 3 is aangelegd in 2013. Het veld heeft de veldafmetingen van 100x64 m met 4 m uitloop en is rondom opgesloten met betonplaten en verder voorzien van elementenverhardingen t.b.v. publiek. Bij dit veld is tot 2021 uitgevoerd met een kunstgrasmat van 60 mm met SBR-infill op een sporttechnische laag van lava toegepast. Om het veld zijn een infillkering, schoonlooproosters en filterkorven in putten, om de verspreiding van rubberkorrels tegen te gaan. In 20921 is een kunstgrasmat met Terra infill aangebracht. De resultaten van het onderzoek op sportpark ‘t Loo zijn opgenomen in Bijlage V-D. Uit de conclusies van het rapport blijkt het volgende: Veld 1: - Verontreinigingen met zink en minerale olie kunnen hoogstwaarschijnlijk gerelateerd worden aan de verspreiding van SBR infill. - Op basis van de huidige resultaten is de omvang van de verontreiniging verticaal en horizontaal formeel nog niet geheel in beeld.

- De hoogste gehalten met zink en minerale olie zijn aangetoond in de toplaag (0-0,2 mmv). Plaatselijk wordt aan de top de interventiewaarde voor zink overschreden. - Een bodemsanering voor dieper gelegen bodemlagen (>0,2 m -maaiveld) wordt als weinig zinvol gezien. - Er dient een plan van aanpak te worden opgesteld en voorgelegd aan het bevoegd gezag (de gemeente Leidschendam-Voorburg). Geadviseerd wordt met de eerstvolgende renovatie een eventuele sanering uit te voeren. Veld 2en 3: - Verontreinigingen met zink en minerale olie kunnen hoogstwaarschijnlijk gerelateerd worden aan de verspreiding van SBR infill. - Op basis van de huidige resultaten is de omvang van de verontreiniging verticaal en horizontaal formeel nog niet geheel in beeld. - De hoogste gehalten met zink en minerale olie zijn aangetoond in de toplaag (0-0,2 mmv). Plaatselijk wordt aan de top de interventiewaarde voor zink overschreden. - Een bodemsanering voor dieper gelegen bodemlagen (>0,2 m -maaiveld) wordt als weinig zinvol gezien. - Onder de kunstgrasmat is zand/steagran/rubber aanwezig. Er zijn geen analyses uitgevoerd op dit materiaal aangezien dit wordt afgesloten door de kunstgrasmat. Om sporttechnische en milieutechnische redenen wordt rekening gehouden met het afvoer en vervangen door schone sporttechnische laag (bijvoorbeeld lava 0/16).

Pagina 51 van 52

Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg

- Er dient een plan van aanpak te worden opgesteld en voorgelegd aan het bevoegd gezag (de gemeente Leidschendam-Voorburg). Geadviseerd wordt met de eerstvolgende renovatie een eventuele sanering uit te voeren. 6.2.5

Sportparken Duivesteyn en Overdam

Kunstgrasmatten op hockeyvelden en tennisbanen worden niet ingestrooid met SBR rubber. Hier wordt dus aangenomen dat er geen sprake is van vervuiling bij deze velden. Bij kunstgras hockeyvelden is wel rubber gebruikt in de sporttechnische lagen. Door de renovaties van de afgelopen jaren is er alleen nog bij veld 3 op sportpark Duivesteyn sprake van lava/rubber in de sporttechnische laag. In dit beheerplan wordt rekening gehouden met onderzoek en afvoer van deze sporttechnische laag. Het materiaal dient te worden vervangen door een schone sporttechnische laag, bijvoorbeeld lava 0/16. De tennisbanen van sportpark Overdam liggen op een laag lava 0/16 waarvan uitgegaan mag worden dat dit milieutechnisch een schoon materiaal betreft.

Beheer kunstgrasvelden gemeente Leidschendam-Voorburg In de gemeente Leidschendam-Voorburg is in het verleden besloten geen polymeren infill meer toe te passen in kunstgras voetbalvelden of in sporttechnische lagen onder de velden. Als uitzondering hierop gelden de gebonden SBR toepassingen onder hockey kunstgras watervelden en de toplaag van de atletiekbaan. Gebonden materiaal blijkt tot op heden niet van invloed op de omgeving van de velden. Daarbij is ook het voornemen om niet gebonden SBR rubbers in de sporttechnische lagen onder kunstgrasvelden te vervangen door duurzaam materiaal wat eventuele vervuiling kan absorberen. Bij de budgettering in dit beheerplan is rekening gehouden met de extra financiën om dit bij het beheer en onderhoud en de vervanging van sportvelden in de gemeente Leidschendam-Voorburg, te kunnen uitvoeren.

========

Pagina 52 van 52