3939 Beheerplan Sportparken vanaf 2025
Tekst van het document
Beheerplan sportparken vanaf 2025 Gemeente Leidschendam-Voorburg
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
Titel
:
Beheerplan sportparken vanaf 2025 Gemeente Leidschendam-Voorburg
Opdrachtgever
:
Dhr. C.P. van Veen Gemeente Leidschendam-Voorburg Dillenbrug Dhr. D. van3der Dussen 2404 AV Alphen a/d Rijn
Projectadviseur B.A.S.
:
De heer J.G. (Jaap) Nieuwenhuis Projectadviseur buitensport
Contactgegevens
:
B.A.S. Begeleiding en Advies Sportterreinen Treubstraat 25, 2288 EH Rijswijk Telefoon: 015 285 22 11 E-mail: info@bas-sport.nl
Projectnr.
:
24-207-LV
Datum
:
21-02-2025
Status
:
Definitief
Versie
:
01
Pagina 2 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
Inhoud 1
Inleiding ........................................................................................................................... 5 Inhoud en doelstelling .............................................................................................. 5 Leeswijzer ................................................................................................................ 5 Sportparken.............................................................................................................. 7 Huidige situatie......................................................................................................... 8 Betrokken Partijen .................................................................................................... 8
2
Kwaliteitsbepalingen ........................................................................................................ 9 Inleiding .................................................................................................................... 9 Kwaliteitsniveau ..................................................................................................... 10 Sportparken............................................................................................................ 11 2.3.1 Sportpark Duivesteyn ...................................................................................... 11 2.3.2 Sportpark Kastelenring .................................................................................... 12 2.3.3 Sportpark De Meerhorst .................................................................................. 13 2.3.4 Sportpark Westvliet ......................................................................................... 14 2.3.5 Tennispark Overdam ....................................................................................... 15 2.3.6 Sportpark ’t Loo ............................................................................................... 16
3
Duurzaam accommodatiebeleid .................................................................................... 18 3.1.1 Voetbal ............................................................................................................ 18 3.1.2 Hockey ............................................................................................................ 19 3.1.3 Korfbal ............................................................................................................. 19 3.1.4 Honk- en softbal .............................................................................................. 20 3.1.5 Tennis .............................................................................................................. 20 3.1.6 Rugby .............................................................................................................. 21 3.1.7 Handbal ........................................................................................................... 21 Algemeen ............................................................................................................... 21 3.2.1 Standaard onderhoud ...................................................................................... 21 3.2.2 Standaard renovatie ........................................................................................
22 Duurzaamheid ........................................................................................................ 22 Toekomstige ontwikkelingen .................................................................................. 23
4
Meerjaren InvesteringsPlan (MIP) ................................................................................. 25 Kader...................................................................................................................... 25 Afschrijvingen ......................................................................................................... 26 Kosten Meerjaren InvesteringsPlan (MIP) ............................................................. 27
5
Dagelijks OnderhoudsPlan (DOP) ................................................................................. 29 Inleiding .................................................................................................................. 29 Algemeen ............................................................................................................... 29 5.2.1 Grasvelden (wedstrijdvelden) .......................................................................... 29 5.2.2 We-tra velden (WeTra= Wedstrijd Trainingsvelden) ....................................... 30 5.2.3 Kunstgrasvelden .............................................................................................. 33 5.2.4 Halfverharding (honk- en softbalvelden) ......................................................... 36 5.2.5 Verharde velden .............................................................................................. 37 5.2.6 Tennisbanen .................................................................................................... 37 Pagina 3 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
5.2.7 Sportveld verlichting ........................................................................................ 39 5.2.8 Verhardingen, groenvoorzieningen en overige inrichtingselementen ............. 39 Uitgangspunten duurzaam dagelijks beheer en onderhoud ................................... 41 5.3.1 Algemeen ........................................................................................................ 41 5.3.2 Preventie en bestrijding van onkruiden, ziekten en plagen natuurgras ........... 42 5.3.3 Preventie en bestrijding van onkruiden in kunstgras ....................................... 43 5.3.4 Versterken biodiversiteit op de sportparken .................................................... 43 Kosten beheer ........................................................................................................ 43 6
Zorgplicht kunstgrasvelden ............................................................................................ 46 Algemeen ............................................................................................................... 46 Sportparken............................................................................................................ 46 6.2.1 Sportpark Kastelenring .................................................................................... 47 6.2.2 Sportpark De Meerhorst .................................................................................. 49 6.2.3 Sportpark Westvliet ......................................................................................... 49 6.2.4 Sportpark ‘t Loo ............................................................................................... 50 6.2.5 Sportparken Duivesteyn en Overdam ............................................................. 52 Beheer kunstgrasvelden gemeente Leidschendam-Voorburg ............................... 52
Bijlagen: I
II III IV V
Beheer tekeningen parken - Sportpark Duivesteyn, tekeningnummer 24-207-LV-BEHEER-DUI - Sportpark Kastelenring, tekeningnummer 24-207-LV-BEHEER-KAS - Sportpark Meerhorst, tekeningnummer 24-207-LV-BEHEER-MEE - Sportpark Westvliet, tekeningnummer 24-207-LV-BEHEER-WVL - Sportpark Overdam, tekeningnummer 24-207-LV-BEHEER-OVD - Sportpark ’t Loo, tekeningnummer 24-207-LV-BEHEER-LOO Inventarisaties MIP (Meerjaren Investerings Plan) DOP (Dagelijkse Onderhouds Kosten) per park Notitie Stantec
Pagina 4 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
1 Inleiding De gemeente Leidschendam-Voorburg wil met haar sportbeleid het sport- en beweeggedrag van de inwoners stimuleren. Sport is een wezenlijk onderdeel van het beleid van de gemeente. Hiervoor dienen ook de buitensportaccommodaties van voldoende kwaliteit te zijn. In Leidschendam-Voorburg zijn volop mogelijkheden om sport te beoefenen. Naast verschillende binnensport accommodaties heeft de gemeente Leidschendam-Voorburg een zestal buitensportparken t.w.: -
Sportpark Duivesteyn Sportpark Kastelenring Sportpark Meerhorst Sportpark Westvliet Tennispark Overdam Sportpark ‘t Loo
> > > > > >
Leidschendam Leidschendam Stompwijk Den Haag Leidschendam Voorburg
De gemeente Leidschendam-Voorburg heeft een oppervlakte van ca. 35,60 km² (waarvan 2,88 km² water). De gemeente heeft ca. 78.229 inwoners (2024, bron: CBS).
Inhoud en doelstelling De gemeente Leidschendam-Voorburg wil kwalitatief goede sportvelden aanbieden die passen binnen de financiële mogelijkheden van de gemeentelijke begroting. De gemeente heeft daarom B.A.S. Begeleiding en Advies Sportterreinen opdracht gegeven de kwaliteit van de sportparken binnen haar gemeentegrenzen te her-beoordelen en een geüpdatet beheerplan voor de sportparken op te stellen. De gemeente Leidschendam-Voorburg wenst naast een kwalitatief hoogstaand onderhoud ook aandacht voor duurzaam beheer en onderhoud van de sportparken met oog voor ecologie en biodiversiteit. Deze punten krijgen speciale aandacht in een aparte paragraaf binnen hoofdstuk 3, “Duurzaam accommodatiebeleid”. Daarnaast heeft de gemeente Leidschendam-Voorburg met dit beheerplan ook de gevolgen van microplastics, i.v.m. het gebruik van SBR ingevulde kunstgrasvelden, in beeld laten brengen. Dit onderdeel komt aan bod in hoofdstuk 6. Dit beheerplan is de vervanging van het beheerplan dat door B.A.S. begin 2024 is gemaakt. Hiermee zijn ook het Meerjaren InvesteringsPlan (MIP) en het Dagelijks OnderhoudPlan (DOP) aangepast aan de laatste wijzigingen en het meest recente prijspeil (2025).
Leeswijzer Het updaten van het beheerplan bestaat uit: Tekeningen (bijlage I) De beheertekeningen van bovengenoemde sportparken, zoals deze op het moment van het schrijven van dit beheerplan actueel zijn. Pagina 5 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
Kwaliteitsbepalingen (hoofdstuk 2 en bijlage II worden gefaseerd uitgevoerd) Naast een cultuurtechnische beoordeling van de grasvelden, worden de kunstgrasvelden ook met regelmaat getoetst aan de sporttechnische normen van de sportbonden. Hiervoor is een speciaal beoordelingsschema in werking. De kwaliteitsbepalingen dienen als basis voor het Meerjaren InvesteringsPlan en het Dagelijks OnderhoudsPlan. Duurzaam accommodatiebeleid (hoofdstuk 3) Het standaard accommodatie beleid waarmee is gerekend in dit beheerplan wordt weergegeven, daarnaast wordt ingegaan op duurzaam accommodatiebeleid. Na vaststellen van dit beleid kunnen de gemeentelijke sportaccommodaties doorontwikkelen naar ecologisch ingerichte duurzame sportaccommodaties met een hoge mate van biodiversiteit. Meerjaren InvesteringsPlan (hoofdstuk 4 en Bijlage III) Renovatieschema met geraamde kosten voor de uit te voeren renovaties. Wij noemen dat het Meerjaren Investerings Plan (MIP). Hierin zijn de inventarisaties uitgewerkt in overzichten met een voorstel tot afschrijving en berekening van de herinvesteringen. Hierbij is een jarenoverzicht voor de komende 18 jaar uitgewerkt. Dagelijks OnderhoudPlan (hoofdstuk 5 en Bijlage IV) Het Dagelijks OnderhoudsPlan (DOP) betreft het advies voor het dagelijks onderhoud op de sportvelden incl. het eventuele extra onderhoud dat nodig is om de velden in een goede staat te houden.
In de DOP worden de onderhoudshandelingen in beeld gebracht die nodig zijn om de accommodaties in stand te houden. Van deze onderhoudshandelingen worden ook de kosten uitgewerkt. Zorgplicht kunstgrasvelden (hoofdstuk 6 en Bijlage VI) Er is onderzoek uitgevoerd naar vervuiling van microplastics in de omgeving van kunstgrasvelden. Dit naar aanleiding van het gebruik van SBR infill in kunstgrasvelden in het verleden. De conclusies worden in hoofdstuk 6 beschreven, de uitkomsten van het onderzoek zijn bijgevuld in een bijlage. De algemene doelstelling van het “Beheerplan sportparken gemeente LeidschendamVoorburg” is het zorgen voor duurzame, veilige, bespeelbare sportvoorzieningen die voldoen aan de (sporttechnische) normeringen van de sportbonden en het inzichtelijk maken van de daarbij benodigde financiële middelen.
Pagina 6 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
Sportparken De gemeente Leidschendam-Voorburg is verantwoordelijk voor het beheer van 6 buitensport accommodaties voor zover deze eigendom zijn van de gemeente. Binnen de grenzen van de gemeente zijn de volgende buitensportaccommodaties opgenomen in het beheer- en Meerjaren InvesteringsPlan: 1. Sportpark Duivesteyn: Hockeyvereniging V.M.H.C. Cartouche
2. Sportpark Kastelenring: Voetbalvereniging RKAVV
Voetbalvereniging SEV
3. Sportpark De Meerhorst: Voetbalvereniging Stompwijk’92
Handbalvereniging Stompwijk’92 4. Sportpark Westvliet: Voetbalvereniging Wilhelmus
Korfbalvereniging C.K.V. V.E.O
Handbalvereniging EHC Honk & softbalvereniging Catch Atletiekvereniging Sparta
Cricketvereniging VCC Voorburgse Rugby Club Volevo Beach 5. Sportpark Overdam: Diverse tennisverenigingen
3 kunstgras watervelden 2 kunstgras zandvelden 2 kunstgras mini zandvelden 1 kunstgras hoofdveld (combi met SEV veld 1) 1 kunstgras bijveld 1 kunstgras jeugdveld 2 natuurgras bijvelden 2 natuurgras jeugdvelden 1 kunstgras hoofdveld (combi veld 1 RKAVV) 1 kunstgras bijveld 1 kunstgras jeugdveld 2 natuurgras bijvelden 1 kunstgras hoofdveld 1 natuurgras bijveld 1 natuurgras jeugdveld 1 asfalt handbalveld 1 kunstgras hoofdveld 2 kunstgras bijvelden 2 natuurgras bijvelden 1 kunstgras hoofdveld 2 kunstgras bijvelden in 1 bak 1 natuurgras bijveld 2 asfalt handbalvelden 1 honkbalveld combi natuurgras/halfverharding 1 softbalveld combi natuurgras/halfverharding 1 kunststof 4-laans rondbaan, een 6-laans sprintbaan en diverse technische nummers als polsstok hoogspring banen, discuskooi, kogelstoot segment en hoogspringen 1 natuurgras cricketveld 1 kunstgras rugbyveld 4 beachbalvelden 14 kunstgras tennisbanen en 1 minibaan
Pagina 7 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
6. Sportpark ’t Loo: Voetbalvereniging Forum Sport
1 kunstgras hoofdveld 2 kunstgras bijvelden 2 natuurgras bijbalvelden 2 natuurgras jeugdvelden
Het beheerplan voor de sportaccommodaties heeft betrekking op de buitensportaccommodaties van de gemeente Leidschendam-Voorburg en betreft alle sportvelden, verhardingen, groenvoorzieningen, hekwerken, sportveldverlichtingen en overige inrichtingsmaterialen binnen de grenzen van de sportparken. Bij sportvelden met LED verlichting, aangebracht door de vereniging, zijn alleen de masten en bekabeling de verantwoordelijkheid van de gemeente. De gebouwen die op de complexen aanwezig zijn, worden grotendeels beheerd door de gemeente maar vallen buiten dit beheerplan.
Huidige situatie De sportparken worden momenteel, in opdracht van de gemeente Leidschendam-Voorburg, beheerd door B.A.S. Begeleiding en Advies Sportterreinen, die verantwoordelijk is voor het dagelijks beheer. Het dagelijks onderhoud wordt met eigen middelen en mensen van de gemeente uitgevoerd, waarbij een gedeelte van de werkzaamheden door een derde partij wordt gedaan. Sinds 4 maart 2024 wordt het onderhoud van de natuurgrasvelden aan de hand van onderhoudsbestek 23-268-LV voor een periode van 4 jaar t/m 7 april 2028 door Jos Scholman Groen B.V. uitgevoerd. Het onderhoud van de kunstgrasvelden is recent opnieuw aanbesteed met gebruik name van het bestek 24-284-LV ‘Raamovereenkomst onderhoud kunstgrasvelden’. De opdracht is verkregen door Antea Sport/J&E Sports. Deze partij heeft het onderhoud aan de kunstgrasvelden ook in de afgelopen jaren uitgevoerd. De gemeente blijft eindverantwoordelijk voor de sportparken.
Betrokken Partijen De heer D. (Donny) van der Dussen vertegenwoordigt de gemeente LeidschendamVoorburg. Namens B.A.S. is de heer J.G. Nieuwenhuis als projectadviseur buitensport eindverantwoordelijk voor het schrijven van dit beheerplan. De heer G.M. (Bertus) Carelse heeft als adviseur buitensportaccommodaties het grootste deel van het veldwerk uitgevoerd.
Pagina 8 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
2 Kwaliteitsbepalingen Inleiding Om het beheer en onderhoud op korte en langere termijn goed te kunnen inschatten, is het van belang dat de huidige kwaliteit van de sportparken en de daarbij behorende inrichtingselementen bekend zijn. In het kader van deze rapportage zijn de bekende hoeveelheden zo goed mogelijk ingeschat of aan de hand van de beheertekening opgenomen. De velden en inrichtingsmaterialen zijn volgens een afgesproken planning getoetst aan de hand van de sporttechnische en materiaaltechnische normen van NOC*NSF en de sportbonden. Daarbij is voor zover aanwezig een vastgestelde norm voor bestaande velden gehanteerd. Voor natuurgrasvelden is de norm NOCNSF-KNVB2 van toepassing. Op basis van onze kennis en ervaring beoordelen wij de velden op de cultuurtechnische waarden. De kwaliteitsinspecties van de kunstgrasvelden zijn uitgewerkt en in bijlage II aan deze rapportage toegevoegd. De inspecties van de (gras)velden worden ook tijdens het beheer van de velden, uitgevoerd en verder uitgewerkt. Van alle grasvelden is de bestaande bodemopbouw bekend. De velden zijn in 2024 voor het laatst chemisch geanalyseerd. Hiermee wordt jaarlijks het bemestingsschema opgesteld. Voor bemesting wordt veelal gebruik gemaakt van organische meststoffen deels met toevoeging van natuurlijke grondstoffen met een duurzame werking.
Indien een veld gerenoveerd of opnieuw aangelegd moet worden, zal ook gekeken moeten worden naar de granulaire samenstelling van in ieder geval de toplaag. Ook de bij het veld behorende inrichtingsmaterialen (doelen, veldafrastering, ballenvangers, dug-outs, verhardingen binnen de veldafrastering) zijn beoordeeld. Daarnaast zijn de lichtinstallaties beoordeeld waarbij moet worden opgemerkt dat dit een visuele beoordeling betreft. De gemeente Leidschendam-Voorburg laat door een specialist separaat metingen uitvoeren om een treksterkteonderzoek uit te voeren om de stabiliteit van de lichtmasten te bepalen. De stabiliteitsmeting van de lichtmasten dienen elke 5 jaar te worden herhaald. De elektrische installatie is niet beoordeeld. Naast de velden is ook de huidige staat van de sportparken beoordeeld. Hierbij is de staat van de paden, bestratingen en groenvoorzieningen als gazons, bomen, hagen, sier- en bosplantsoen binnen de grenzen van de sportparken beoordeeld. De inspectie heeft visueel plaatsgevonden op type, uiterlijk (bijvoorbeeld roestvorming, vervorming, losse of kapotte onderdelen en of de beplanting in goede staat is e.d.), functionaliteit en veiligheid.
Pagina 9 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
Kwaliteitsniveau De gemeente Leidschendam-Voorburg heeft als streefwaarde voor de te leveren kwaliteit op de sportparken minimaal een voldoende gesteld. Hieruit kan worden opgemaakt dat de sportaccommodaties en inrichtingselementen veilig en functioneel moeten zijn. De sportaccommodatie dient tijdig te worden onderhouden, gerepareerd, vervangen of gerenoveerd als er onveilige of niet beheersbare situaties ontstaan. Om een eenduidig beeld te krijgen van de sportaccommodaties en inrichtingselementen worden deze afgezet tegen een kwaliteitsniveau. In de kwaliteitsniveaus is voor de volgende indeling gekozen: Goed: De kwaliteit van het element is geschikt, functioneel en veilig voor gebruik. Veelal betreft het elementen die 1-3 jaar oud zijn. Met standaard regulier onderhoud blijft de kwaliteit nog jaren behouden. Voldoende: De kwaliteit van het element is geschikt, functioneel en veilig voor gebruik. Met kleine onderhoudsmaatregelen (lichte reparaties) is de kwaliteit gemakkelijk te handhaven. De levensduur zal veelal liggen vanaf ca. een kwart van de afschrijvingsperiode en het object kan nog geruime tijd mee. Matig: De kwaliteit van het element is geschikt, functioneel en veilig voor gebruik. Er zijn echter op korte termijn grote onderhoudsmaatregelen (vervanging of deelvervanging) of renovaties noodzakelijk om de kwaliteit, functionaliteit en veiligheid te behouden.
Hierna kan het element weer geruime tijd mee. Het element bevindt zich net voor de renovatiefase. Onvoldoende: De kwaliteit van het element is ongeschikt, niet functioneel en/of veilig voor gebruik. Het dient op zeer korte termijn vervangen of intensief gerenoveerd te worden om het weer op een acceptabel kwaliteitsniveau te brengen. Slecht: Kwaliteit van het element is ongeschikt, niet functioneel en onveilig voor gebruik. Het element kan niet meer als zodanig worden gebruik en dient per ommegaande buiten gebruik te worden gesteld. Indien noodzakelijk, dient het vervangen te worden. Naar aanleiding van het aanlegjaar, de metingen, beoordelingen en op basis van ervaringscijfers is er een inschatting gemaakt van de te verwachten restlevensduur van de sportvelden. Slijtage en hiermee ook de levensduur van kunstgrasvelden zijn sterk afhankelijk van de mate van gebruik en de wijze van onderhoud. Daarom wordt de kwaliteit van de (kunstgras)velden periodiek beoordeeld, om op die manier de slijtage te monitoren en de restlevensduur van de velden steeds nauwkeuriger te kunnen bepalen.
Pagina 10 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
De algemene doelstelling van het beheerplan is: Het zorg dragen voor duurzame goed bespeelbare en gebruiksvriendelijke buitensportaccommodaties door het inzichtelijk maken van de benodigde toekomstige financiële middelen. Uitgangspunt hierbij is ‘veilig en doelmatig’.
Sportparken 2.3.1
Sportpark Duivesteyn
Op sportpark Duivesteyn wordt intensief gebruik gemaakt van de velden. Naast de hockeyvereniging Cartouche maken scholen en naschoolse opvang veelvuldig gebruik van het park. In figuur 1 is een overzicht te zien van sportpark Duivesteyn, met veldnummering.
F IGUUR 1: O VERZICHT SPORTPARK D UIVESTEYN
Pagina 11 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
In tabel 1 staat een korte weergave van de diverse velden. De inventarisatie is deels terug te vinden in bijlage II. De recent gerenoveerde velden zijn niet opnieuw beoordeeld. Veld
Type
Opp.
Aanleg/ renovatie
Kwaliteit
1
Kunstgras hockey volwater op ET-layer
5.709 m²
2023
Goed
2
Kunstgras hockey volwater op E-layer
5.709 m²
2018
Voldoende
3
Kunstgras hockey zand-ingestrooid
5.707 m²
2022
Voldoende
4
Kunstgras hockey volwater op E-layer
5.747 m²
2023
Goed
5
Kunstgras hockey zand-ingestrooid
5.718 m²
2024
Goed
6
Kunstgras hockey zand-ingestrooid
1.434 m²
2024
Goed
7
Kunstgras hockey
1.540 m²
2018
Goed
T ABEL 1: OVERZICHT SPORTVELDEN D UIVESTEYN
2.3.2
Sportpark Kastelenring
Op sportpark Kastelenring wordt intensief gebruik gemaakt van de velden. Naast de voetbalverenigingen SEV en RKAVV maken scholen veelvuldig gebruik van het park. In figuur 2 is een overzicht te zien van het sportpark met veldnummering.
F IGUUR 2: O VERZICHT SPORTPARK K ASTELENRING
Pagina 12 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
In tabel 2 staat een korte weergave van de diverse velden. De inventarisatie is terug te vinden in bijlage II. Veld
Type
Opp.
Aanleg/renovatie
Kwaliteit
1
Kunstgras voetbal, SBR infill op lava
8.505 m²
2015
Voldoende
2
Kunstgras voetbal, SBR infill op lavarubber
7.736 m²
2017
Voldoende
3
Natuurgras voetbal
8.523 m²
2021
Goed
4
Natuurgras voetbal
7.776 m²
2020
Goed
5
Natuurgras voetbal
7.776 m²
2021
Goed
6
Natuurgras voetbal
8.844 m²
2020
Goed
7
Kunstgras voetbal, SBR infill op E-bodemas
7.732 m²
2017
Voldoende
8
Natuurgras voetbal
4.089 m²
2015
Voldoende
9
Natuurgras voetbal
4.089 m²
2015
Voldoende
10
Kunstgras voetbal, SBR infill op E-bodemas
4.464 m²
2017
Voldoende
11
Kunstgras voetbal, SBR infill op E bodemas
3.170 m²
2017
Voldoende
T ABEL 2: OVERZICHT SPORTVELDEN K ASTELENRING
2.3.3
Sportpark De Meerhorst
Op sportpark De Meerhorst wordt intensief gebruik gemaakt van de velden. Naast de voetbal- handbalvereniging Stompwijk ’92 maken scholen veelvuldig gebruik van het park. In figuur 3 is een overzicht te zien van het sportpark met veldnummering.
F IGUUR 3: O VERZICHT SPORTPARK M EERHORST
Pagina 13 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
In tabel 3 staat een korte weergave van de diverse velden. De inventarisatie is terug te vinden in bijlage II. Veld
Type
Opp.
Aanleg/renovatie
Kwaliteit
1
Kunstgras voetbal, SBR op lavarubber
7.783 m²
2017
voldoende
2
Natuurgras voetbal
8.045 m²
2018
voldoende
3
Natuurgras voetbal
3.799 m²
2019
voldoende
4
Asfalt handbal
1.100 m²
2024
goed
T ABEL 3: O VERZICHT SPORTVELDEN M EERHORST
2.3.4
Sportpark Westvliet
Op sportpark Westvliet wordt intensief gebruik gemaakt van de velden. Naast de VV Wilhelmus maken CKV VEO korfbal, HV EHC handbal, HSV Catch honk- en softbal, AV Sparta atletiek, Voorburg Cricket Club VCC, De Voorburgse Rugby Club VRC en beachvereniging Volevo veelvuldig gebruik van het sportpark. In figuur 4 is een overzicht te zien van het sportpark met veldnummering.
F IGUUR 4: O VERZICHT SPORTPARK W ESTVLIET
Pagina 14 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
In tabel 4 staat een korte weergave van de diverse velden. De inventarisatie is terug te vinden in bijlage II. Veld
Type
Opp.
Aanleg/renovatie
Kwaliteit
1
Kunstgras voetbal, kurk
8.682 m²
2019
Voldoende
2
Kunstgras voetbal, kurk
7.888 m²
2021
Goed
3
Kunstgras voetbal, kurk
7.888 m²
2021
Goed
4
Natuurgras voetbal
7.753 m²
2019
Voldoende
5
Natuurgras voetbal
7.744 m²
2019
Voldoende
6
Natuurgras korfbal
2.276 m²
2012
Goed
7 en 8
Kunstgras korfbal, zand-infill
4.235 m²
2021
Goed
9 en 10
Asfalt handbal
2.200 m²
2016
Goed
H&S Natuurgras
10.617 m2
Halfverharding H&S
2.733 m²
Kunststof atletiekbaan
3.700 m²
2020
Natuurgras
8.380 m2
2007
13
Natuurgras cricket
17.914 m²
2007
Voldoende
14
Kunstgras rugby, mais
9.230 m2
2023
Goed
15
Beachvelden
1.035 m2
2023
Goed
11 12
2013
Goed Matig Goed
T ABEL 4: OVERZICHT SPORTVELDEN W ESTVLIET
2.3.5
Tennispark Overdam
Tennispark Overdam wordt aan een ondernemer verhuurd. De banen worden intensief gebruik door verschillende tennisverenigingen en particulieren. In figuur 5 is een overzicht te zien van het sportpark met veldnummering.
F IGUUR 5: O VERZICHT TENNISPARK O VERDAM
Pagina 15 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
In tabel 5 een korte weergave van de banen. In verband met een geplande renovatie in 2025 zijn de banen niet meer geïnventariseerd t.b.v. het beheerplan. Het nieuwe renovatiejaar staat al in de tabel ingevuld. Baan
Type
Opp.
Aanleg/ renovatie
Kwaliteit
1
Kunstgras tennisbanen op lava red-sand
8.711 m²
2025
Goed
Minibaan
Kunstgras tennisbanen op lava red-sand
110 m²
2025
Goed
T ABEL 5: OVERZICHT BANEN TENNISPARK O VERDAM
2.3.6
Sportpark ’t Loo
Op sportpark het ’t Loo wordt intensief gebruik gemaakt van de velden. Naast de voetbalvereniging Forum Sport maken scholen, naschoolse opvang en jeugd uit de omgeving veelvuldig gebruik van het park. In figuur 6 is een overzicht te zien van het sportpark met veldnummering.
F IGUUR 6: O VERZICHT SPORTPARK ‘ T L OO
Pagina 16 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
In tabel 6 een korte weergave van de diverse velden.. De inventarisatie is terug te vinden in bijlage II. Veld
Type
Opp.
Aanleg/ renovatie
Kwaliteit
1
Kunstgras voetbal, SBR op zand steagran
7.506 m²
2015
Voldoende
2
Kunstgras voetbal, SBR op zand-steagran
7.504 m²
2015
Voldoende
3
Kunstgras voetbal, Terra infill
7.692 m²
2021
Goed
4
Natuurgras
7.776 m²
2016
Voldoende
5
Natuurgras
1.817 m²
2017
Voldoende
6
Natuurgras
4.170 m²
2017
Voldoende
7
Natuurgras
7.709 m²
2016
Voldoende
T ABEL 6: OVERZICHT VELDEN ’ T L OO
Pagina 17 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
3 Duurzaam accommodatiebeleid Het doel van een accommodatiebeleidsplan voor de toekomst is om op een duurzame manier dezelfde uitgangspunten te hanteren voor de verschillende gebruikers. Onderstaand worden de voorstellen in het kort weergegeven. 3.1.1
Voetbal
Hoofdveld: iedere vereniging heeft een eigen hoofdveld in gras of kunstgras, afhankelijk van de capaciteitsbehoefte en de keuze, in overleg met de gemeente en de vereniging. Er wordt gestreefd naar de aanleg van dit veld volgens de afmetingen van een hoofdveld (105x69 m met 4 m uitloop). Als hiervoor de ruimte niet beschikbaar is, zullen de standaard afmetingen (100x64 m met 4 m uitloop) gehanteerd worden. Het veld wordt na aanleg of renovatie opgeleverd met belijning volgens de eisen van de KNVB, met 2 kooidoelen en 4 hoekvlaggen. Achter de doelen worden ballenvangers met een lengte van minimaal 25 m en een hoogte van minimaal 5 m geplaatst. Mocht het om veiligheidsredenen raadzaam zijn langere of hogere ballenvangers toe te passen, dan kan hiervan afgeweken worden. Het veld wordt omzoomd door een leunhekwerk met een hoogte van 1,10 tot 1,20 m, voorzien van dubbelstaafmat of reclamebordenprofiel al naar gelang de wens van de vereniging en de gemaakte afspraken. Bij het toepassen van reclamebordprofielen dient de vereniging er zorg voor te dragen dat het veld rondom wordt voorzien van boarding waardoor het hekwerk gesloten is. Bij aanleg of renovatie zal rondom het veld een publiekspad (her)aangebracht worden met een breedte van 2 m (incl. de verharding onder het hekwerk/ binnen het veld).
Het veld wordt verder voorzien van 2 dug-outs (4 m breed) en rondom het veld zullen 4 afvalbakken worden aangebracht. Rond een kunstgras hoofdveld wordt standaard trainingsverlichting geplaatst. De capaciteit van een gras hoofdveld is minimaal 250 wedstrijd-/trainingsuren met senioren en 1.200 wedstrijd-/trainingsuren bij kunstgrasvelden. Bijveld/ trainingsveld: iedere vereniging heeft de beschikking over bijvelden voor wedstrijden en trainingen, uitgevoerd in gras (standaard of WeTra) of kunstgras naar gelang de capaciteitsbehoefte. Deze velden kunnen door meerdere verenigingen worden gebruikt. Er wordt gestreefd om de minimale afmetingen van 100x64 m met 4 m uitloop aan te houden. Grotere uitloop bij grasvelden is mogelijk. Indien de minimale afmetingen vanwege ruimtelijke omstandigheden niet gehaald kunnen worden, zal dispensatie bij de KNVB worden gevraagd. De velden worden bij aanleg of renovatie uitgezet en voorzien van belijning, vier hoekvlaggen en senioren P-doelen. Achter de doelen worden standaard ballenvangers met een lengte van minimaal 25 m en een hoogte van minimaal 5 m geplaatst. Mocht het om veiligheidsredenen raadzaam zijn langere of hogere ballenvangers toe te passen, dan kan hiervan afgeweken worden.
Pagina 18 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
Er wordt standaard geen veldafrastering of verharding aangelegd. Ten behoeve van onderhoud of bereiken van het veld door de spelers zal, als dat wenselijk is, een verharding worden aangebracht. Indien een veld is voorzien van kunstgras, zal er wel veldafrastering met een verharding rondom het veld worden aangelegd. Verder worden er op bijvelden standaard geen dug-outs geplaatst. Bij ieder veld worden 2 afvalbakken geplaatst. Rond een gras bijveld wordt standaard geen verlichting geplaatst. Alleen bij kunstgras- en trainingsvelden zal er sprake zijn van aanbrengen van trainingsverlichting. Indien door de vereniging wedstrijdverlichting wordt gewenst, zijn de kosten voor veldverlichting voor rekening van de betrokken vereniging. 3.1.2
Hockey
Hockeyvelden worden al jaren aangelegd als kunstgras waterveld, of met zandingestrooid kunstgras in de officiële maatvoering 91,40 x 55 m. De uitloop achter de zijlijnen bedraagt 2 m en achter de achterlijnen bedraagt de uitloop 4 m. De laatste halve meter van de uitloop wordt uitgevoerd in betonverharding. Circa 50% van de velden is uitgevoerd als waterveld en 50% als zandveld, wat een veelgebruikte en aannemelijke verhouding is. Aangezien het gebruik van ‘schoon water’ op velden esthetisch steeds minder gewenst is, worden er steeds meer droge, snelle velden (non infill hockeyvelden, ook wel droge watervelden genoemd) aangelegd. Deze ontwikkeling staat nog redelijk in de kinderschoenen maar zal naar verwachting wel een snelle opmars gaan maken. De kunstgrasvelden worden voorzien van standaard hockeybelijning, 2 hockeydoelen en 4 hoekvlaggen. Achter de doelen worden ballenvangers met een lengte van minimaal 20 m en een hoogte van minimaal 4 m geplaatst. Mocht het om veiligheidsredenen raadzaam zijn langere of hogere ballenvangers toe te passen, dan kan hiervan afgeweken worden. Ballenvangers worden standaard uitgevoerd met netvulling met een maaswijdte van 40x40 mm of dubbelstaafmat met een beschermend smoornet ervoor en een slagschot met een hoogte van minimaal 40 cm.
Het veld wordt omzoomd door een leunhekwerk met een hoogte van 1,10 tot 1,20 m, voorzien van dubbelstaafmat en slagplank met een hoogte van ca. 15 cm. Bij het toepassen van reclameborden dient de vereniging zelf zorg te dragen voor een goede bevestiging. Rondom het veld is een publiekspad aanwezig met minimaal breedte van 1,0 m (incl. de verharding onder het hekwerk/binnen het veld). Het veld wordt verder voorzien van 2 dug-outs met minimaal een breedte van 4 m en rondom het veld zullen 2 afvalbakken worden aangebracht. Rond een veld wordt standaard trainingsverlichting geplaatst. 3.1.3
Korfbal
Een vereniging krijgt de beschikking over korfbalvelden uitgevoerd in gras of kunstgras naar gelang de capaciteitsbehoefte en de plaatselijke mogelijkheden. Deze velden kunnen, indien daar sprake van is, door meerdere verenigingen/ partijen worden gebruikt. De kunstgrasvelden worden aangelegd in de maatvoering 40x20 m met 2 meter uitloop. Een natuurgrasveld kan afwijkende afmetingen hebben, waardoor er verspreid over het veld één of meerdere korfbalvelden kunnen worden uitgezet. De kunstgrasvelden worden voorzien Pagina 19 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
van standaard korfbalbelijning met of zonder ovalen, naar gelang de wens van de vereniging. Daarnaast worden er jeugdvelden (24x12m.) aangelegd met een afwijkende lijnkleur volgens de voorschriften van de bond. Deze velden kunnen de seniorenvelden overlappen. Op grasvelden zal de vereniging zelf belijning uitzetten met kalk of linten. Kunstgrasvelden worden voorzien van belijning en grondpotten met bijpassende korfbalpaal en korf. Op grasvelden zal de vereniging werken met eigen korfbalpalen voorzien van een grondplaat. Er worden geen ballenvangers geplaatst. Rond de kunstgrasvelden wordt een standaard leunhek geplaatst met een hoogte van 1,1 tot 1,2 m voorzien van dubbelstaafmat of reclamebordenprofiel, naar gelang de wens van de vereniging. Bij toepassen van een reclamebordprofiel dient de vereniging er zorg voor te dragen dat het veld rondom wordt voorzien van boarding. Rondom het veld is een publiekspad aanwezig met een minimale breedte van 1,0 m (incl. de verharding onder het hekwerk/binnen het veld). Het hoofdveld wordt voorzien van 2 dug-outs met minimaal een breedte van 4 m en per veld zullen 2 afvalbakken worden aangebracht. Bij kunstgrasvelden wordt standaard trainingsverlichting geplaatst. 3.1.4
Honk- en softbal
Standaard zal een veld worden voorzien van de juiste afmetingen in zowel gras als halfverharding. Ook de hekwerken, zoals de backstop en veldafrastering vanaf de backstop, zullen bij een standaard veld horen. Als een honk- of softbalveld alleen voor deze sport wordt gebruikt en over de juiste afmetingen beschikt, zal ook een verreveld hek worden geplaatst. Als het verre veld over een ander veld ligt en/of ook voor andere doeleinden wordt gebruikt, kan dit verreveld hek achterwege gelaten worden. Honk- en softbal is een zomersport. Daarom zullen deze velden standaard niet worden voorzien van veldverlichting. Dug-outs conform de voorschriften behoren wel tot de standaard uitrusting van een veld. Per veld zullen 2 afvalbakken worden geplaatst. Voor de verdere inrichting van honk- en softbalvelden wordt verwezen naar het meest recente Vademecum van de KNBSB (honk- en softbalbond). 3.1.5
Tennis
Een vereniging krijgt de beschikking over tennisbanen uitgevoerd in kunstgras zandingestrooid of Red Sand-filled naar gelang de wensen, de capaciteitsbehoefte en de plaatselijke mogelijkheden. Deze banen kunnen, indien daar sprake van is, door meerdere verenigingen/ partijen worden gebruikt. De kunstgrasbanen worden aangelegd in de standaardmaatvoering en in blokken van meerdere banen. De banen worden voorzien van standaard tennisbelijning. Kunstgrasvelden worden voorzien van grondpotten met bijpassende tennispalen en net. Er worden rondom hekwerken conform het “ledikantmodel” geplaatst uitgevoerd met harmonica gaas. Tevens wordt het geheel voorzien van passende baanverlichting, uitgevoerd in LED armaturen.
Pagina 20 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
Rond of langs de banen is elementenverharding aanwezig met een breedte van minimaal 1.20 m t.b.v. de toegang naar de banen (incl. de verharding onder het hekwerk). 3.1.6
Rugby
De velden worden bij aanleg of renovatie uitgezet en voorzien van belijning en rugbydoelen met daarachter ballenvangers. Achter de doelen worden standaard ballenvangers met een lengte van minimaal 25 m en een hoogte van minimaal 5 m geplaatst. Mocht het om veiligheidsredenen raadzaam zijn langere of hogere ballenvangers toe te passen, dan zal hiervan afgeweken worden. Er wordt standaard geen veldafrastering of verharding aangelegd. Ten behoeve van onderhoud of bereiken van het veld door de spelers zal, als dat wenselijk is, een verharding worden aangebracht. Indien een veld is voorzien van kunstgras wordt er wel veldafrastering met een opsluitende verharding rondom het veld worden aangelegd. Een en ander conform kunstgras voetbalvelden. Verder worden er geen dug-outs geplaatst. Bij ieder veld worden maximaal 2 afvalbakken geplaatst. De veldverlichting wordt standaard als trainingsverlichting aangebracht. 3.1.7
Handbal
Een vereniging krijgt de beschikking over handbalvelden uitgevoerd in asfalt. De hoeveelheid velden is naar gelang de capaciteitsbehoefte/ mogelijkheden. De velden kunnen, indien daar sprake van is, door meerdere verenigingen/partijen worden gebruikt. De velden worden aangelegd in de maatvoering 40x20 m met minimaal 2 m zijuitloop en 2 m uitloop achter de achterlijn. Veelal zal aan de zijkanten buiten de 2 m uitloop een ontwateringsgoot worden gesitueerd (geen noodzaak) i.v.m. afvoer van het regenwater. De velden worden voorzien van standaard handbalbelijning met, indien gewenst, belijning voor jeugdteams. De velden worden tevens voorzien van grondpotten met bijpassende handbaldoelen voor senioren. Over de breedte van het veld worden ballenvangers met een minimale hoogte van 3 m geplaatst. Rond de velden wordt een standaard leunhek geplaatst met een hoogte van 1,10 tot 1,20 m voorzien van dubbelstaafmat of reclamebordenprofiel, al naar gelang de wens van de vereniging. Bij toepassen van reclamebordprofielen dient de vereniging er zorg voor te dragen dat het veld rondom wordt voorzien van (reclame)borden. Rondom het veld is zover dit ruimtelijk mogelijk is publiekspad aanwezig met een minimale breedte van 1.0 m. incl. de verharding onder de hekwerken.
Het hoofdveld wordt verder voorzien van 2 dug-outs met een minimale breedte van 3 m en per veld zullen 2 afvalbakken worden aangebracht. Bij de velden wordt standaard minimaal trainingsverlichting geplaatst.
Algemeen 3.2.1
Standaard onderhoud
De velden worden onderhouden, waarbij het uitgangspunt is dat de velden veilig zijn en voldoen aan de eisen van de sportbonden. Ten behoeve van dit onderhoud moeten de velden beschikbaar zijn. Eens per jaar zullen grasvelden voor een periode van minimaal Pagina 21 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
10 weken rust krijgen. Aan het begin van deze periode worden de velden zo bewerkt dat de grasmat zich weer kan herstellen. Na verloop van deze periode beslist de beheerder namens de gemeente Leidschendam-Voorburg of de velden vrijgegeven kunnen worden voor bespeling. Mocht, door welke reden dan ook, vanwege de kwaliteit van het veld bespeling niet mogelijk zijn, dan kan de beheerder besluiten het veld voor een langere termijn buiten gebruik te houden. 3.2.2
Standaard renovatie
Als door het gebruikelijke onderhoud de sporttechnische kwaliteit en/of veiligheid van het veld niet meer gewaarborgd kan worden, dan zal het noodzakelijk zijn het veld te renoveren/ vervangen. In overleg met de vereniging zal het veld dan voor langere tijd buiten gebruik worden gesteld om de renovatie/ vervanging te kunnen uitvoeren. Verenigingen dienen mee te werken aan genoemde omstandigheden zonder dat er recht zal ontstaan voor teruggaaf van huurpenningen.
Duurzaamheid In het beheer van sportaccommodaties zal er voortdurend gekeken worden naar het gebruik van materialen, inzet van materieel en mensen om duurzaam beheer te waarborgen. Tot op heden zijn er in Leidschendam-Voorburg al diverse maatregelen genomen om de sportvelden duurzaam te kunnen beheren en onderhouden. Enkele van deze maatregelen zijn: - Toepassen van duurzame (langwerkende) natuurlijke meststoffen i.p.v. de chemische meststoffen die veelal gebruikelijk worden op sportparken. - Inzetten van alternatieve beheermethoden waardoor een grasmat beter gesloten wordt en onkruidontwikkeling niet of nauwelijks mogelijk is. Door de velden frequenter te beluchten en door te zaaien (ook in het speelseizoen) wordt de grasmat luchtiger en beter gesloten gehouden. Daar waar gras staat kan geen onkruid groeien. - Toepassen van gesloten verharding met betonplaten rond de velden. Naast een strak beeld kunnen de betonplaten gelijk voor de noodzakelijke opsluiting van de kunstgrasvelden dienen. Door de dichtgekitte voegen wordt kruidenvorming in de verharding voorkomen, kost het minder onderhoud en is het niet nodig middelen aan te wenden om onkruidvorming tegen te gaan. - De eerste generatie kunstgras voetbalvelden werd standaard in heel Nederland en daarbuiten ingestrooid met SBR-rubber, rubber van gemalen autobanden.
Eigenlijk is dat al duurzame maatregel omdat de versleten autoband een tweede leven krijgt, maar gebleken is dat in dit materiaal o.a. ongewenst zink en minerale oliën bevat. Door verspreiding van dit rubber naar de omgeving van een kunstgrasveld (door spelers, onderhoud en weersomstandigheden) kan vervuiling van de bodem ontstaan (zie ook hoofdstuk 6). Sinds 2020 worden deze velden niet meer toegepast in de gemeente Leidschendam-Voorburg. Er wordt op dit moment op de voetbalvelden alleen gewerkt met natuurlijke infill als kurk, gemalen olijfpit en mais.
Pagina 22 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
Naast deze punten wordt er ook met het aanpak en uitbesteden van het onderhoud gekeken naar duurzaam werken. Zo heeft de gemeentelijke onderhoudsdienst de beschikking over elektrisch vervoer (elektrische bus) en is tijdens het aanbesteden van het dagelijks en jaarlijks onderhoud gekeken naar duurzaam onderhoud. Een inschrijver met een lager CO2 uitstoot had meer kans om de opdracht te vergaren dan een aannemer die het werk uitvoert met door minerale brandstof aangedreven apparatuur. Dit heeft ondertussen geleid tot een besparing (deels op termijn) van minimaal 40% van de uitstoot. Dit onderdeel kan verder worden uitgebreid. De eigen dienst kan zeker 75% van het onderhoud nu ook met elektrisch aangedreven apparatuur uitvoeren. Op termijn is 100% zeker haalbaar. Ook in toekomstige bestekken kan uitbreiding van duurzaam onderhoud worden nagestreefd. Alleen voor zwaar werk met elektrisch aangedreven tracktoren is het nu technisch nog niet haalbaar. Er bestaan wel elektrische tracktoren maar die hebben door accupakketten nog een dermate hoog gewicht dat dit op sportvelden niet gewenst is. Er moet wel rekening worden gehouden met hogere kosten. Met name het ‘zwaardere materieel’ kan 1,5 tot 2 keer hogere kosten per uur met zich meebrengen.
Toekomstige ontwikkelingen Het duurzaam inrichten van sportparken staat nog in de kinderschoenen. Er zijn zeker nog maatregelen die op korte termijn in Leidschendam-Voorburg kunnen worden toegepast of waaraan al wordt gewerkt. Ook zijn er maatregelen die momenteel nog deels op de tekentafel liggen, maar waar behoefte is om deze in de praktijk toe te passen. Om hiertoe te komen zijn er vooruitstrevende opdrachtgevers noodzakelijk om de ideeën tot uitvoering te brengen en ervaring verder uit te bouwen. Opties tijdens dagelijks beheer op kort termijn toepasbaar - Het verder uitbreiden van duurzame onderhoudsmethoden en duurzamere apparatuur bij eigen dienst en bij het uitbesteden van het onderhoud zoals in de vorige paragraaf beschreven. - Ecologisch inrichten met aandacht voor biodiversiteit van de sportparken. Inrichten met oplopende inheemse beplanting en bloeiende bermen rond de sportaccommodaties kan een interessant leefgebied voor vogels en insecten worden nagestreefd en wordt de biodiversiteit verbeterd. Door het plaatsen van zgn. insectenhotels en vogelkastjes en voldoende voedselvoorziening voor insecten en vogels worden deze soorten naar de sportparken getrokken. Daarnaast kunnen deze soorten meehelpen om de kwaliteit van de sportvelden en een leefbare omgeving te verbeteren.
Spreeuwen eten bijvoorbeeld de emeltlarven die een ware plaaggeest kunnen zijn in een sportveld. Koolmeesjes zijn liefhebbers van eiken-processierupsen zoals deze voor de sporter of toeschouwer een ware plaag kunnen vormen onder eiken. Kortom sporten op een ecologisch ingericht sportpark is ook sporten in een gezonde omgeving. Beschikbare technieken toe te passen tijdens renovaties: - Met het op de markt brengen van renovaties kan worden gekeken in hoeverre een aannemer kan worden ingezet met een minimum aan uitstoot van CO2 en stikstof. Pagina 23 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
- Toepassen van mineral-infill (zand) en/of non-infill kunstgrasvelden. Bij voetbalvelden zijn
-
-
-
-
er momenteel al diverse partijen die een zgn. mineral infill kunstgrasconstructie op de markt brengen. Dit infill kan leiden tot nog minder vervoersbewegingen tijdens aanleg aangezien er geen infill-materiaal meer nodig is dat van ver moet worden aangevoerd. Bij hockeyvelden zijn er al non-infill velden beschikbaar die onder droge omstandigheden het spel vergelijkbaar maken als met een waterveld. Hierdoor hoeft er minder schaars water op de velden te worden gebruikt. Toepassen van zgn. ‘One DNA’ kunstgrasmatten. Bij recyclen van oude kunstgrasmatten zijn de diverse samenstellingen van dit materiaal de grootste uitdraging. Kunstgras wordt immers getuft in een ondermat welke wordt verlijmt met PU-lijmsystemen. Door een kunstgrasmat te weven en daarbij hooguit gebruik te maken van een ondermat van dezelfde samenstelling als het kunstgras is een versleten mat makkelijker te recyclen. Deze techniek maakt het direct ook makkelijker om het oude kunstgras weer te gebruiken voor het maken van nieuw kunstgras. Toepassen van waterberging onder velden of verharding. Door de steeds frequenter voorkomende grote regenbuien is het tijdelijk bergen van water steeds groter probleem. Onder de sportvelden zijn er al technieken aanwezig om water tijdelijk te bergen.
Dit kan ook worden toegepast in combinatie met bijvoorbeeld beregening van sportvelden of water beschikbaar voor het doortrekken van het toilet in het clubgebouw. Energiewinning langs of op het sportveld. Hekwerken rond sportvelden kunnen met zonnepanelen worden uitgerust. Als er niet gesport wordt kunnen zonnepanelen op het veld worden uitgerold en energie opwekken. Daarnaast is er een systeem om warmte te winnen uit sportvelden. Als een soort omgekeerde vloerverwarming kan er met leidingen onder de kunstgrasmat warmte worden opgevangen, in de bodem bewaard en in koude perioden worden gebruikt voor het opwarmen van het clubgebouw, douchewater, een sporthal of een zwembad nabij het sportpark. Uit een voetbalveld kan de warmte worden gewonnen voor 200-250 huizen. Koeling met een sportveld. In de woonomgeving is er veelal sprake van opwarming. In combinatie met waterberging zijn er systemen in ontwikkeling en deels al beschikbaar voor het koelen met gebruik van kunstgrasvelden.
Zo zijn diverse partijen bezig met nieuwe technieken om te komen tot verduurzaming in de sportbranche. Voor de ontwikkelede technieken en producten worden toepassingen gezocht. De gemeentelijke opdrachtgevers worden uitgedaagd om deze technieken toe te passen en mee te werken aan verdere verbetering. Daarbij dient men wel rekening te houden met aanzienlijke investeringen. In het kader van dit beheerplan is daar geen inzicht in gegeven.
Pagina 24 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
4 Meerjaren InvesteringsPlan (MIP) Kader Een MIP moet inzicht geven in de benodigde kosten voor het renoveren of vervangen van de sportvoorzieningen en de overige inrichtingselementen op de sportparken. Aan de hand van de vastgestelde kwaliteit tijdens de inventarisatie/nulmeting is per element een vervangings- of renovatiemoment vastgesteld. Aan alle elementen zijn renovatie- of vervangingsbedragen gekoppeld. Deze zijn verwerkt in een schematisch overzicht per sportpark. Daarnaast is er een totaaloverzicht gemaakt. Het overzicht per sportveld en het totaaloverzicht zijn weergegeven in de MIP (bijlage III). In de MIP zijn eenheidsprijzen opgenomen die zijn ontstaan op basis van onze jarenlange ervaring met beheer en onderhoud van sportterreinen en onze kennis van de marktprijzen. Een investeringsplan dient jaarlijks aangepast te worden. Inflatie, wijzigingen in beleid, gewijzigd gebruik en beschikbare budgetten kunnen van invloed zijn op de eenheidsprijzen, ingeschatte renovatie- of vervangingsjaren. De frequentie van het gebruik van de sportvelden is hierbij een belangrijke factor. Frequenter gebruik (door bijvoorbeeld groei van een vereniging) van een sportveld kan leiden tot vervroegde renovatie of vervanging van het veld of tot vervanging/renovatie van de inrichtingselementen. Ook beheer en onderhoud van de sportcomplexen is van invloed op ‘de houdbaarheid’.
Matig tot slecht beheer leidt tot vervroegde afschrijving. De MIP dient als leidraad gebruikt te worden en gaat uit van het uitvoeren van beheer volgens de beheerkwaliteit zoals deze in hoofdstuk 3 is omschreven en bij een normaal gebruik van de sportaccommodaties. Vervanging en renovatie moeten een functioneel nut dienen en niet worden toegepast omdat het geld er nu eenmaal voor beschikbaar is. Middels jaarlijks inschatten van de kwaliteit en updaten van de MIP zullen er altijd actuele gegevens beschikbaar zijn. Binnen de gemeente Leidschendam-Voorburg zullen vervangingen op basis van duurzaamheid plaats vinden waarbij rekening wordt gehouden met het gekozen beleid: - Bij de renovatie/ aanleg van voetbalkunstgras wordt geen SBR-rubber meer toegepast. - Kunstgrasvoetbalvelden rondom te voorzien van kantopsluiting en andere voorzieningen om verspreiding van microplastics naar de omgeving tegen te gaan. - Bij ombouw van de verlichting naar LED, de installatie blijft daarbij eigendom van de gemeente inclusief de kosten voor onderhoud en vervanging. In de MIP is met bovenstaande wijzigingen al rekening gehouden. De mogelijkheden voor verdergaande verduurzaming van sportparken wordt behandeld in hoofdstuk 3.
Pagina 25 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
Bij renovaties en/of vervangingen van sportvelden en/of hun inrichting dient een gedegen plan/bestek opgesteld te worden. Door middel van een aanbesteding bij minstens drie gerenommeerde bedrijven dient hiervoor een prijs te worden opgevraagd. Een goede voorbereiding, maar ook begeleiding en directievoering tijdens de uitvoering van het werk, is voor een goed eindresultaat van belang.
Afschrijvingen De frequentie van gebruik en het beheer en onderhoud van een sportveld heeft invloed op de levensduur van het veld, maar zeker ook op de inrichtingselementen (hekwerken, dugouts, doelen etc.). Kunstgrasvelden worden altijd meer gebruikt dan de grasvelden. De slijtage van de inrichtingselementen is hierdoor groter. Er is daarom onderscheid gemaakt in de afschrijvingstermijnen van de omliggende inrichtingselementen t.o.v. die bij de grasvelden. Hieronder worden de afschrijvingstermijnen en de eenheidsprijzen weergegeven waarmee rekening is gehouden in de MIP. De opgenomen kosten zijn inclusief voorbereiding en begeleiding van de uitvoering en exclusief de omzetbelasting. Element
Gemiddelde
Eenheid
Kosten/
(normaal aangehouden)
eenheid in €
afschrijvingstermijn in jaren
excl. B.T.W.
Kunstgras
Gras
Gras- en WeTravelden: 24-30
m2
12,36
12-15
m2
8,64
24-30
m2
16,49
30-36
m2
78,95
10-12
m2
56,97
36
m2
73,08
12
m2
43,55
Totale renovatie waterveld
24
m2
88,68
Toplaag renovatie waterveld
8
m2
45,09
36
m2
18,49
12
m2
7,48
beheer
stuk
Pomp met automaat
15
stuk
21.050,00
Leidingen compleet met sproeiers
30
veld
19.630,00
Aanpassingen bij toplaagrenovatie
15
veld
4.335,00
Totale renovatie grasvelden Toplaagrenovatie We-tra veld Kunstgrasveld: Totale renovatie kurkinfilll Toplaagrenovatie kurkinfill Totale renovatie zandinfill Toplaagrenovatie zandinfill
Halfverharde velden: Totale renovatie Toplaagrenovatie Beregeningsinstallatie: Sproeiers
Verhardingen: Betonplatenverharding vervangen
36
36
m2
92,85
Elementenverharding vervangen
36
36
m2
57,80
Pagina 26 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
Element
Gemiddelde
Eenheid
Kosten/
(normaal aangehouden)
eenheid in €
afschrijvingstermijn in jaren
excl. B.T.W.
30
m2
117,65
15
m2
21,67
15
m2
17,54
10-12
30
m2
92,88
Veldafrastering vervangen
20-24
24-30
m
99,40
Veldafrastering bij renovatie veld
10-12
12-15
m
36,12
Ballenvangers 4 m vervanging
20-24
30
m
201,25
Asfaltverharding Betonplatenverharding herstraten Elementenverharding herstraten Asfaltverharding overlagen
30 10-12 10-12
Hekwerken:
Ballenvangers 4 m bij renovatie veld
12
15
m
87,72
20-24
30
m
227,00
Ballenvangers 5 m bij renovatie veld
12
15
m
87,72
Terreinafrastering
25
25
m
106,81
Terreinafrastering (poort bij renovatie)
15
15
stuk
516,00
Terreinafrastering (looppoort vervangen)
25
30
stuk
1.135,00
Terreinafrastering (werkpoort vervangen)
25
30
stuk
2.735,00
Masten en kabels Klasse III verlichting
40
40
veld
37720,00
Masten en kabels Klasse II verlichting
40
40
veld
63.840,00
Armaturen
20
20
stuk
3.715,00
> 30
> 30
m2
4,18
> 30
m2
4,18 46,45
Ballenvangers 5 m vervanging
Verlichting:
Groenvoorzieningen: Gazons Ruw Gras
> 30
Sierheesters/ hagen/ bodembedekkers
> 30
> 30
m2
Bosplantsoen
> 30
> 30
are
11,35
Bomen
> 30
> 30
stuk
542,00
Een onderbouwing van de eenheidsprijzen is weergegeven in bijlage VI.
Kosten Meerjaren InvesteringsPlan (MIP) In bijlage III is per sportpark een overzicht gegeven van de elementen, de hoeveelheden, het gewenste investeringsjaar en investeringsbedrag. De bedragen zijn de totalen per veld, per jaar en per accommodatie. Het prijspeil van de genoemde bedragen is januari 2025 inclusief projectkosten en exclusief btw. In onderstaande tabel zijn de te verwachten renovatiekosten per sportpark per jaar voor de eerste vijf jaar weergegeven. De kosten in verband met zorgplichtaanpassingen aan een aantal kunstgrasvelden volgens hoofdstuk 6 zijn hierin meegenomen.
Pagina 27 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
Sportpark
2025
2026
2027
2028
2029
Duivesteyn
€ 25.050
€ 26.098
€ 12.608
€ 369.806
€ 2.054
Kastelenring
€ 15.268
€ 34.882
€ 562.585
€ 34.521
€ 1.922.866
Meerhorst
€ 1.027
€ 7.479
€ 674.744
€ 3.044
€ 15.114
Westvliet
€ 104.323
€ 307.004
€ 99.745
€ 677.465
€ 551.616
Overdam
€ 588.146
-
-
€ 14.324
€ 2.477
‘t Loo
€ 103.712
€ 7.895
€ 1.300.760
€ 24.865
€ 523.005
Totaal investeringen
€ 837.527
€ 383.358
€ 2.650.442
€ 1.124.028
€ 3.017.131
Pagina 28 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
5 Dagelijks OnderhoudsPlan (DOP) Inleiding Bij het opstellen van het Dagelijks OnderhoudsPlan is uitgegaan van de in onderstaande paragraven opgestelde uitgangspunten. Hierin is aangegeven met welke frequentie en door wie de onderhoudsmaatregelen uitgevoerd dienen te worden. Uitgangspunten onderhoud accommodatie: In de gemeente Leidschendam-Voorburg wordt een hoogwaardig duurzaam beheer van de sportaccommodaties nagestreefd. Het is van groot belang voor de sporter om op een veilige en verantwoorde manier de sport te kunnen bedrijven. Dit Dagelijks OnderhoudsPlan is opgesteld om de wijze van beheer op de sportparken vast te leggen en waar nodig duurzaam te verbeteren. Daarnaast worden de hiervoor benodigde financiële middelen inzichtelijk gemaakt. De kosten van begeleiding en toezicht zijn in de onderhoudsbegroting (bijlage IV) meegenomen.
Algemeen Om de kwaliteit van de sportvelden op peil te houden, is voortdurend onderhoud noodzakelijk. De mate van onderhoud is afhankelijk van de kwaliteit en het gebruik van de velden. Per type sportveld zijn hieronder de nodige onderhoudsmaatregelen beschreven. Bij de inrichting van de sportparken is al rekening gehouden met duurzaam onderhoud te vertalen in efficiënte inrichting van de accommodaties waardoor met zo spaarzaam mogelijke middelen de accommodaties in bedrijf te houden. Ook is er al jaren beleid om inzet van chemische onkruidbestrijding op de sportvelden tot een uiterst minimum te beperken of zelfs uit te sluiten. Op verhardingen en in de groenvoorzieningen worden er al jaren geen bestrijdingsmiddelen meer toegepast. Daarnaast wordt er op de sportvelden gewerkt met natuurlijke, langwerkende meststoffen. Om verdergaand duurzaam te werken zijn in een speciaal hoofdstuk voorstellen uitgewerkt. 5.2.1
Grasvelden (wedstrijdvelden)
Onder wedstrijdvelden (voetbal) verstaan we die grasvelden die voornamelijk voor wedstrijden gebruikt worden. Het aantal speeluren voor een gras voetbalveld is uit het oogpunt van kwaliteitsbeheersing aan een maximum gebonden. Bij het aantal speeluren wordt uitgegaan van bespeling door een seniorenteam. Het toelaatbare gebruik in speeluren verdeeld over het hele seizoen van een wedstrijdveld is voor voetbal gesteld op 250300 uur. Andere grasvelden die in Leidschendam-Voorburg voorkomen zijn een korfbalveld, honk- en softbalvelden en middenterrein atletiekbaan. Voor deze velden kan over het algemeen een gelijk onderhoudsniveau als bij voetbal grasvelden worden aangehouden. Pagina 29 van 52
Beheerplan sportparken vanaf 2025/ 24-207-LV Gemeente Leidschendam-Voorburg
De korfbal grasvelden en het middenterrein van de atletiekbaan worden dermate extensief gebruikt, dat van overbespeling van deze velden nauwelijks sprake kan zijn. Door de belijning van de korfbalvelden regelmatig te verleggen, zal de slijtage van deze velden in de praktijk meevallen. Voor de honk- en softbalvelden is er naast gras ook sprake van half-verharding. Het onderhoud van de half-verharding wordt bij paragraaf 5.2.4 behandeld. De standaard gras wedstrijdvelden kennen, naast een maximumaantal speeluren, ook gebruiksbeperkingen ten opzichte van de volgende klimatologische omstandigheden: - neerslag groter dan 3 mm/ 2 uur; - neerslag groter dan 10 mm/ 12 uur; - vorst; - opdooi. Uiteraard dient vakkundig en met gezond verstand een veld beoordeeld (gekeurd) te worden alvorens een veld te bespelen. Het sparen van een grasveld kan negatieve gevolgen hebben voor de kwaliteit (invasie van slechte grassen, vervilting en vervetting). Daardoor moet dan tijdens het onderhoud weer corrigerend opgetreden worden. Een correcte, regelmatige belasting van de speelvelden is in principe een belangrijke onderhoudsmaatregel die, in samenhang met de overige toegesneden onderhoudsmaatregelen, de kwaliteit van de velden en daarmee het speelgenot bepaalt. Om deze reden zijn wedstrijdvelden in het najaar en het voorjaar, m.n. de zijstroken, ook geschikt voor trainingen. 5.2.2