3654 Rekenkamer onderzoeksrapportage minimabeleid
Tekst van het document
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
4. Resultaat In de vier gemeenten lijkt ruimte om het gebruik te verbeteren
Maak kennis met een inwoner “Dat is ook omdat ik geen flauw idee heb wat ik, waarop ik eventueel recht op zou hebben. Ik krijg nooit informatie, nooit uitleg, nooit toelichting: heeft u daar wel een aan gedacht of er is een potje voor dit of een potje voor dat.”
Klik of scan de QR code om deze inwoner te horen
Alleenstaande man uit Voorschoten Deze inwoner is bijna zestig en had een leuke baan waar hij goed in was, tot deze baan midden in de kredietcrisis ophield. Daarna ging hij van baan naar baan, en werd het steeds lastiger om weer iets te vinden. Tijdens zijn laatste baan is hij arbeidsongeschikt geraakt en heeft daardoor sinds kort een inkomen op bijstandsniveau. Doordat zijn inkomen lager was dan hij gewend was is hij een aantal jaar geleden in de financiële problemen gekomen en krijgt *Dit is een echt verhaal van een echte inwoner van Voorschoten.
schuldhulpverlening via de gemeente. Dit was eerst bij Plangroep en nu bij Kredietbank Nederland. De overgang vond hij vervelend. Via Plangroep is hij gewezen op de Voedselbank, daar is hij heel blij mee. Hij heeft wel veel problemen met zijn gebit, maar kan vanwege zijn financiële situatie niet naar de tandarts.
53
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Beschrijving en vergelijking van de uitvoering van het minimabeleid in de vier gemeenten Inwonerbeleving Beleid
Dit hoofdstuk beschrijft:
Resultaat
Uitvoering
Sturing
Is het minimabeleid doelmatig, doeltreffend en rechtmatig?
Doeltreffendheid
Doen de gemeenten de juiste dingen, halen zij de doelen die ze zichzelf stellen en doen ze deze voor de juiste mensen?
Doelmatigheid
Wordt het geld goed besteed? (optimale prestatie met zo min mogelijk middelen)
Rechtmatigheid
Is het minimabeleid rechtmatig?
Inwonerbeleving
Ervaren de inwoners dat zij de juiste hulp krijgen?
54
Doordat een deel van de doelen niet SMART geformuleerd zijn is het maar beperkt mogelijk om conclusies te trekken over het resultaat. In Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg wordt op dit moment de Armoede Monitor uitgevoerd. Deze gaat meer inzicht geven in het bereik van de regelingen. Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
In de vier gemeenten lijkt ruimte om bereik te verbeteren Resultaat
Sturingsinformatie is in de vier gemeenten te beperkt ontsloten om resultaat goed vast te stellen
Doeltreffendheid
De gestelde doelen zijn onvoldoende SMART De beleidsdoelen van de vier gemeenten zijn onvoldoende SMART (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdsgebonden) geformuleerd. Daardoor is het lastig op realisatie van de doelen te sturen. Uit de doelen die zijn opgenomen blijkt dat de gemeenten graag willen sturen op het vergroten van de bekendheid en het bereik.
Inwonerbeleving Bekendheid van regelingen lijkt beperkt Alleen Oegstgeest heeft onderzoek uitgevoerd naar de bekendheid van de minimaregelingen. De bekendheid is laag. Op basis van interviews met hulpverleners en inwoners lijkt dat bekendheid groter is bij huishoudens met kinderen en huishoudens met een bijstandsuitkering dan bij huishoudens zonder kinderen en werkenden met een laag inkomen. Er lijkt ruimte voor verbetering van het bereik, zeker bij werkenden met een laag inkomen en ouderen Het gebruik van de minimaregelingen is redelijk stabiel, net als het aantal inwoners dat tot de doelgroep voor de regelingen behoort. Het gebruik lijkt, voor zover vast te stellen, achter te blijven bij de benchmark. Het doel van Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg , dat inwoners die recht hebben op één of meerdere regelingen hiermee bekend zijn en hier ook gebruik van maken, wordt niet gehaald.
Doelmatigheid
Budget en realisatie liggen in Leidschendam-Voorburg en Oegstgeest dicht bij elkaar In Wassenaar en Voorschoten neemt het budget per inwoner in de doelgroep voor minimaregelingen door de tijd af, in Leidschendam-Voorburg en Oegstgeest is dit stabiel. In deze twee gemeenten liggen budget en realisatie dicht bij elkaar.
Rechtmatigheid
De participatiewet is van toepassing op minimabeleid. Dit is landelijke wetgeving waar gemeenten lokaal enige vrijheid hebben. De gemeenten voeren het beleid uit binnen de gestelde kaders. 55
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
In Voorschoten en Oegstgeest is de groep minima kleiner dan in Wassenaar en Leidschendam-Voorburg Huishoudens met inkomen tot 110% van Wsm (in %)*
Huishoudens met inkomen tot 120% van Wsm (in %)*
15,%
15%
10,%
10%
5,%
5%
2018
2019 W
V
2020 L-V
O
2018
2021 NL
2019 W
V
2020 L-V
O
2021 NL
Toelichting inkomens tot 110 en 120% van het Wsm. Dit aandeel is door de jaren heen stabiel. In Wassenaar is het percentage huishoudens met een laag inkomen hoger en stijgt het. In Leidschendam-Voorburg ligt het aantal huishoudens met een laag inkomen dicht bij het Nederlands gemiddelde en is door de jaren heen stabiel.
In Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg wordt een groot deel van de regelingen aangeboden aan huishouden met een inkomen van 110% van het wettelijk sociaal minimum (Wsm). In Oegstgeest ligt dit op 120% van het Wsm. In Voorschoten en Oegstgeest zijn relatief weinig huishoudens met *Bron, CBS via waarstaatjegeeente.nl
56
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
In Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg zijn meeste doelen niet SMART geformuleerd Minimabeleid Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg (2019-2022) In 2022 zijn minder huishoudens afhankelijk van minimaregelingen ten opzichte van 2016
Hoewel dit doel goed te meten is, is het te weinig specifiek. Het is moeilijk om met minimabeleid op dit doel te sturen. Het heeft maar zeer beperkte invloed op de afname van deze doelgroep. Activiteiten om dit doel te realiseren zullen samen met werk en inkomen ondernomen moeten worden. Daardoor kun je niet vaststellen of je doeltreffend bent.
In 2022 groeien maximaal 10% van de kinderen in armoede op
Dit doel is SMART geformuleerd. Hier geldt echter ook weer dat het niet volledig beïnvloedbaar is door het minimabeleid.
In 2022 zijn inwoners die recht hebben op één of meerdere regelingen hiermee bekend en maken hier ook gebruik van
Bij dit doel wordt een bekendheid en bereik van 100% van de doelgroep nagestreefd. Dit sluit uiteraard aan bij de bedoelingen van het minimabeleid en is ook goed meetbaar. Het is echter niet realistisch; het lukt in Nederland geen enkele gemeente om de bekendheid en bereik op 100% te krijgen.
Toelichting In Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg worden duidelijke doelen geformuleerd die richting geven aan het aanbod en de uitvoering. Echter zien we vooral doelen die niet behaald kunnen worden binnen de termijn van dit beleidsplan. Om goed te kunnen
sturen is het van belang dat de doelen specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdsgebonden (SMART) zijn. Met name het eerste en laatste doel in dit minimabeleid zijn onvoldoende realistisch voor de termijn van dit beleidsplan.
57
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
In Oegstgeest zijn meeste doelen niet SMART geformuleerd ‘Samen Oegstgeest!’ (2021-2024)* Inwoners met een inkomen tot 120% van de toepasselijke bijstandsnorm maken gebruik van het minimabeleid Bekendheid over minimabeleid verbetert, met name onder nietuitkeringsgerechtigden
Bij dit doel wordt een bekendheid en bereik van 100% van de doelgroep nagestreefd. Dit sluit uiteraard aan bij de bedoelingen van het minimabeleid en is ook goed meetbaar. Het is echter zeer ambitieus; het lukt in Nederland geen enkele gemeente om de bekendheid en bereik op 100% te krijgen. Dit doel is goed meetbaar, maar onvoldoende specifiek. Door te bepalen met welk percentage je de bekendheid van het minimabeleid wilt laten stijgen zorg je voor betere sturingsmogelijkheden. Met informatie over de huidige bekendheid kun je bepalen welk streven realistisch is.
Toegankelijkheid verbetert
Bij dit doel wordt een bekendheid en bereik van 100% nagestreefd. Dit sluit uiteraard aan bij de bedoelingen van het minimabeleid. Omdat het begrip ‘toegankelijkheid’ niet geoperationaliseerd is, is het lastig te meten. Verder moet gespecificeerd worden wat een ‘verbetering’ inhoudt.
Iedereen die het nodig heeft maakt meer gebruik van de regelingen
Het doel is dat de doelgroep meer gebruik gaat maken van de regelingen, ofwel dat het bereik stijgt. Ook hier is het weer van belang te specificeren wat er bedoeld wordt met ‘meer’ gebruik.
Toelichting De beleidsdoelen in Oegstgeest lopen tegen dezelfde sturingsproblemen aan als Wassenaar, Voorschoten en LeidschendamVoorburg. Doelen zijn onvoldoende SMART geformuleerd. Dit maakt sturen moeilijk. *We hebben hier gekozen voor de doelen van het huidige plan omdat deze nu relevant zijn
58
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
De bekendheid van minimaregelingen wordt onvoldoende gemeten maar lijkt laag, vooral bij werkende minima Alleen Oegstgeest onderzoekt bekendheid minimaregelingen
Bekendheid lijkt groter bij huishoudens met kinderen en huishoudens met een bijstandsuitkering
Alle gemeenten vinden het belangrijk dat inwoners die recht hebben op een of meerdere regelingen hiermee bekend zijn. Hiervoor zijn doelen opgenomen in de beleidsplannen.
In de beleidsplannen 2019-2022 van Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg en 2016-2020 van Oegstgeest is aandacht voor kinderarmoede. Met als doelstelling: minder kinderen groeien op in armoede.
Alleen Oegstgeest meet de bekendheid. Hierbij is vooral de bekendheid bij de groepen met een inkomen tot €1.600,- van belang. Zij behoren tot de doelgroep. Opvallend is dat respectievelijk 64% en 58% niet bekend is met de regelingen en dat 27% en 33% de regelingen wel kent, maar denkt dat zij niet in aanmerking komen.
100%
In de interviews lijkt het erop dat inwoners met kinderen beter op de hoogte zijn van mogelijkheden. Zij worden hier in Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg vaak op gewezen door Stichting Leergeld of via school. Bekendheid lijkt ook groter te zijn bij inwoners met een bijstandsuitkering. Deze groep is in beeld bij de gemeenten en ontvangt gerichte informatie bij de uitkeringsspecificatie (Wassenaar, Voorschoten, Leidschendam-Voorburg) of in gesprekken met de inkomensconsulent (Oegstgeest).
Huishoudens in Oegstgeest bekend met minimabeleid in 2019*
80%
Werkende minima lijken minder op de hoogte van minimaregelingen. Ondanks mailings n.a.v. de energietoeslag. Ook volwassenen zonder kinderen lijken onvoldoende op de hoogte.
60% 40% 20%
Bijstandsuitkering
Werkende minima
Huishoudens met kinderen
Huishoudens zonder uitkering of kinderen
0%
< €1100 (=100%)
€1.100-1.600 €1.600-2.400 (=120%)
bekend en gebruikt
bekend, maar inkomen te hoog
* Bron: inwoners enquête Oegstgeest 2019
> €2.400 niet bekend 59
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Er is in alle gemeenten ruimte voor vergroten van het bereik, alleen in Oegstgeest neemt gebruik bij aantal regelingen toe Maatschappelijke participatie
t.o.v. benchmark
Individuele inkomenstoeslag
t.o.v. benchmark
nb
Ontwikkeling
nb
Regelingen voor kinderen
t.o.v. benchmark
Gemeentepolis
nb
Ontwikkeling
nb
nb
nb
nb
nb
nb
nb
Ontwikkeling t.o.v. benchmark Ontwikkeling Boven benchmark
Onder benchmark
Neemt toe
Neemt af
Blijft ongeveer gelijk nb Niet beschikbaar
Toelichting* gemeente waarin gebruik van een aantal regelingen toeneemt. De gemeentepolis wordt hier ook meer gebruikt dan de benchmark.
Het gebruik van bovenstaande regelingen is redelijk stabiel, net als het aantal inwoners dat tot de doelgroep voor de regelingen behoort. Het gebruik van maatschappelijke participatieregelingen en de individuele inkomenstoeslag blijft achter bij de benchmark*. De Armoedemonitor die nu wordt uitgevoerd in Wassenaar, Voorschoten en LeidschendamVoorburg gaat meer inzicht geven in het bereik. Oegstgeest is de enige Bronnen: Data aanlevering beleidsmedewerker L-V, Beleidsplan Sociaal Domein 20212024 Oegstgeest, Waarstaatjegemeente.nl *Regelingen waarover de meeste informatie beschikbaar is) Armoede index gemeente Wassenaar en gemeente Voorschoten en rapportage BS&F voor gemeente Oegstgeest
Het doel van Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg dat Inwoners die recht hebben op één of meerdere regelingen hiermee bekend zijn en hier ook gebruik van maken, wordt niet gehaald. 60
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Bereik participatieregeling blijft in alle gemeenten achter bij benchmark Bereik regeling maatschappelijke participatie in absolute aantallen*
Inschatting bereik regeling maatschappelijke participatie als % van de doelgroep* 50%
400
Gebruik Ooievaarspas in absolute aantallen* 5000
40% 200
2500
30% nb
nb
nb
20%
0
2018 2018
2019
W'naar
2020 V'schoten
2021
2022
W
O'geest
2019 V
2020 O
bm
0 2020 2021 2022 L-V
Toelichting Het gebruik van de Ooievaarspas is in 2021 en 2022 veel lager dan in 2020. Dit kan samenhangen met een beperking van de mogelijkheden van de pas en de lockdowns als gevolg van de coronapandemie.
Wassenaar, Voorschoten en Oegstgeest bieden een regeling aan voor maatschappelijke participatie waarbij de inwoners een vast bedrag krijgen om te besteden. In Wassenaar en Voorschoten is deze regeling er voor huishoudens met een inkomen tot 130% en in Oegstgeest voor inwoners met een inkomen tot 120% van het wettelijk sociaal minimum. Leidschendam-Voorburg biedt inwoners met een inkomen tot 130% een Ooievaarspas. Het gebruik van de participatieregeling in absolute zin laat een lichte schommeling door de tijd zien in de drie gemeenten. In Wassenaar en Voorschoten daalt het gebruik in 2022. *Bronnen: Data aanlevering beleidsmedewerker L-V, Beleidsplan Sociaal Domein 2021-2024 Oegstgeest, Waarstaatjegemeente.nl en Armoede index gemeente Wassenaar en gemeente Voorschoten
Het bereik als percentage van de doelgroep ligt dicht bij elkaar in Wassenaar (gemiddeld 36%), Voorschoten (34%) en Oegstgeest (37%). Het bereik blijft iets achter bij het gemiddelde bereik in gemeenten tot 50.000 inwoners (40%). Het doel van Wassenaar en Voorschoten om iedereen te bereiken die recht heeft op een regeling wordt niet gehaald. 61
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Bereik individuele inkomenstoeslag is stabiel maar blijft achter bij de benchmark Bereik individuele inkomenstoeslag in absolute aantallen*
Inschatting bereik individuele inkomenstoeslag als % van de doelgroep*
1250
70%
1000
60%
750
50%
500
40%
250
30%
0
nb
2018
W'naar
nb
2019
nb
2020
V'schoten
nb
2021
L-V
nb
20%
2022
O'geest
2018
2019
W'naar
V'schoten
2020
L-V
bm
Toelichting het landelijk gemiddelde. Het blijft in ieder geval achter bij het doel van deze gemeenten om volledig bereik te behalen.
De vier gemeenten bieden inwoners die meer dan drie jaar een laag inkomen hebben de individuele inkomenstoeslag (IIT). In Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg is de inkomensgrens 110%, in Oegstgeest 100%. Over het bereik van de IIT in Oegstgeest zijn op dit moment geen cijfers beschikbaar. In de andere drie gemeenten is het gebruik door de jaren heen redelijk stabiel. Het gebruik in Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg lijkt wat achter te blijven bij *Bronnen: Data aanlevering beleidsmedewerker L-V, Waarstaatjegemeente.nl en Armoede index gemeente Wassenaar en gemeente Voorschoten
De IIT is een regeling waarvan je zou verwachten dat het bereik groter is. Over het algemeen zouden dit mensen moeten zijn die al langere tijd een bijstandsuitkering hebben en bekend zijn bij de gemeente.
62
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Bereik van kindregelingen neemt alleen in Oegstgeest toe en neemt af in Leidschendam-Voorburg Bereik Schoolspullenpas (L-V) in absolute aantallen*
Bereik kindpakket (W,V,L-V) / kindregeling (O) in absolute aantallen* 600
5000
400 2500 200
nb
0 2018
nb
2019 W'naar
2020
V'schoten
2021 L-V
nb
0
2022
2020
O'geest
2021
2022
L-V
Toelichting van 2019 naar 2020. Het bereik in Leidschendam-Voorburg neemt af. Dit is opvallend gezien de extra inzet op het informeren van inwoners over deze regelingen. Leidschendam-Voorburg biedt naast het kindpakket ook een schoolspullenpas en sinds 2020 (eens per twee jaar) een tablet voor kinderen op de basisschool. Het bereik hiervan was in 2020 hoger dan in 2021 en 2022.
In de vier gemeenten is veel ondersteuning voor kinderen. Het beleid in Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg richt zich er expliciet op om kinderarmoede te verminderen. Hiervoor worden onder andere extra middelen ingezet om de bekendheid te vergroten en daarmee ook het bereik. Het bereik van de kindregelingen in Wassenaar en Voorschoten is redelijk stabiel. In Oegstgeest neemt het bereik toe *Bronnen: Data aanlevering beleidsmedewerker L-V, Beleidsplan Sociaal Domein 2021-2024 Oegstgeest
63
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Bereik gemeentepolis is hoog in Oegstgeest en neemt af in Wassenaar, Voorschoten en L-V door overgang naar 1 aanbieder Bereik gemeentepolis in absolute aantallen in Wassenaar, Voorschoten, Oegstgeest*
Bereik gemeentepolis in absolute aantallen* 800
3000
2000 400 1000
nb
0
2018 W'naar
nb
2019
2020
V'schoten
2021 L-V
0
2022
nb
2018
O'geest
nb
2019
2020
2021
W'naar
V'schoten
O'geest
2022
Toelichting Dit hangt samen met de overgang van twee aanbieders voor de gemeentepolis naar één aanbieder. In 2021 en 2022 neemt het bereik wel weer toe, maar is nog niet op het niveau van 2019. In Oegstgeest is het bereik in 2021 43%. Dit ligt boven het landelijk bereik van 35%. In Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg wordt het doel om alle inwoners uit de doelgroep te bereiken niet gehaald.
De vier gemeenten bieden een gemeentepolis voor inwoners. In Wassenaar en Voorschoten is deze regeling er voor inwoners met een inkomen tot 130%, in Leidschendam-Voorburg voor inwoners met een inkomen tot 125% en in Oegstgeest is dit afhankelijk van het type aanvullende verzekering tot 120 % of tot 130%. In Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg is het bereik afgenomen. *Bronnen: Data aanlevering beleidsmedewerker L-V, Beleidsplan Sociaal Domein 2021-2024 Oegstgeest, Waarstaatjegemeente.nl en Evaluatierapport gemeentepolis 2021 Oegstgeest
64
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
De gemeenten lijken doeltreffender bij inwoners met bijstandsuitkering en kinderen dan bij ouderen en werkenden “Bij ouderen met AOW en een klein pensioen constateren we dat ze van heel veel regelingen geen gebruik maken, maar er wel recht op hebben.”
“Ik zit qua inkomen op bijstandsniveau, maar omdat ik zelfstandige ben zegt de gemeente dat is jouw probleem.”
Hulpverleners Wassenaar en Voorschoten
Inwoner Wassenaar
“Er is meer voor kinderen dan voor ouders, er is eigenlijk weinig voor volwassenen.” Hulpverlener Wassenaar
“Als je een eigen huis hebt draait de gemeente de geldkraan dicht.” Hulp verleners
Inwoners
Inwoner Voorschoten
“Veel inwoners hebben instantieangst.” Hulpverleners alle gemeenten
Toelichting Uit interviews met hulpverleners blijkt dat ouderen de weg naar de gemeente pas weten te vinden sinds de energietoeslag. Hulpverleners zien dat veel ouderen ook in aanmerking komen voor andere regelingen, maar daar tot nu toe geen gebruik van maken. Zelfstandigen en huiseigenaren met een laag inkomen hebben het gevoel dat zij buiten de boot vallen in het minimabeleid.
Op dit moment zijn er geen specifieke cijfers over het bereik onder verschillende doelgroepen beschikbaar. Hulpverleners en beleidsmakers geven aan dat aanvragers vooral inwoners met een bijstandsuitkering zijn. Door de kindpakketten, de focus van gemeenten op kinderen in armoede en de actieve rol van Stichting Leergeld lijkt het bereik groter onder huishoudens met kinderen.
65
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Budget per inwoner neemt af in Wassenaar en Voorschoten en blijft redelijk stabiel in L-V en Oegstgeest Budget minimaregelingen per inwoner uit doelgroep (110% in W, V en L-V en 120% in O)* 1.000
800
600
400 2018
2019 W'naar
2020 V'schoten
L-V
2021
O'geest
Toelichting Waarbij in Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam gekeken is naar inwoners uit huishoudens met een inkomen tot 110% en in Oegstgeest naar inwoners met een inkomen tot 120%. In Wassenaar, Voorschoten neemt het budget door de jaren heen af. In Leidschendam-Voorburg en Oegstgeest is het budget per inwoner in de doelgroep door de jaren heen redelijk stabiel.
In dit onderzoek is alleen gekeken naar het budget dat beschikbaar is voor de regelingen. Er wordt geen onderzoek gedaan naar de kosten van de uitvoering van de minimaregelingen, waardoor het moeilijk is om informatie te geven over doelmatigheid. Wel is het mogelijk om op basis van de beschikbare cijfers een inschatting te maken van het budget per inwoner in de doelgroep. *Bronnen: Data aanlevering beleidsmedewerkers L-V en Oegstgeest, Waarstaatjegemeente.nl en CBS
66
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Het budget en de realisatie liggen in Leidschendam-Voorburg en Oegstgeest in de meeste jaren dicht bij elkaar Budget (b) en realisatie (r) minimaregelingen (in €)*
Budget (b) en realisatie (r) Ooievaarspas en OV-regeling in L-V (in €)*
4000000 400.000
3000000 2000000
Budget (b) en realisatie (r) zorgverzekering en Individuele Bijzondere Bijstand (ibb) in Oegstgeest (in €)* 600.000 400.000
200.000
1000000
200.000
0
0
2018 2019 2020 2021 2022 L-V b
LV-r
Ob
Or
2018 2019 2020 2021 2022 L-V b
L-V r
0
2018 2019 2020 2021 2022 O b zorg O b ibb
O r zorg O r ibb
Toelichting In Oegstgeest liggen budget en realisatie van de zorgverzekering dicht bij elkaar. Bij de individuele bijstand ligt het budget hoger dan de realisatie.
Op het moment van dit onderzoek was het alleen voor Oegstgeest en Leidschendam-Voorburg mogelijk om naast het budget ook de realisatie aan te leveren. Budget en realisatie liggen door de jaren heen dicht bij elkaar. Wat in Leidschendam-Voorburg opvalt, het budget en realisatie van de Ooiveaarspas en OV-regeling afnemen. Waarbij de realisatie een grotere daling laat zien dan het budget. * Bron: input van beleidsmedewerkers L-V en Oegstgeest. Van slechts enkele specifieke regelingen zijn zowel budget als realisatie bekend
67
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Op basis van onderzoek is de doelmatigheid in Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg verbeterd Toelichting In opdracht van Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg is een minima-effectrapportage uitgevoerd door Nibud (2017). Hierbij is gekeken naar het effect van landelijke en lokale inkomensondersteunende regelingen op de financiële positie van huishoudens met een laag inkomen in de gemeente. Dit om vast te stellen of huishoudens voor wie het minimabeleid bedoeld is, maandelijks geld overhouden of tekort komen. Op basis van de uitkomsten heeft een herverdeling van middelen plaatsgevonden. Voor verschillende doelgroepen (huishoudsamenstellingen) is vervolgens in het onderzoek Armoedeval het effect van deze herverdeling onderzocht. Hieruit kwam naar voren dat regelingen doelmatig zijn omdat minimahuishoudens door het gebruik van regelingen financieel op vooruit gaan. Er waren echter huishoudens die maandelijks geld tekort kwamen. De herverdeling heeft er voor gezorgd dat het beleid beter aansluit bij de inwoners. Het is belangrijk om te evalueren of de herverdeling van geld het gewenste effect heeft gehad.
68
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
5. Sturing Periodiek kwantitatief onderzoek versterkt het beleid, concrete doelen zullen sturing helpen
Maak kennis met een inwoner “Ze vragen van alles, maar ik zie dat dan zo en dan raak ik helemaal in paniek. Wat is dat dan en ja, terwijl ze eigenlijk om het zo maar te zeggen als je iets verbergt in Nederland dan weten ze alles, kunnen ze alles te weten komen, maar met dit moet het ingewikkeld gaan. Bijvoorbeeld heffingskorting.”
Klik of scan de QR code om deze inwoner te horen
Alleenstaande moeder uit Leidschendam-Voorburg Deze inwoner is eind dertig en heeft 2 kinderen en een LAT relatie. Ze heeft al jaren een Wajong uitkering van het UWV. Ze weet via een vriendin dat er regelingen zijn. Vroeger had ze budgetbeheer. Maar de kosten daarvan zijn te hoog, dus ze beheert haar financiën weer zelf. Daar zag ze tegenop, maar het lukt haar. Ze vindt het heel ingewikkeld om een aanvraag te doen. Er moeten veel formulieren worden ingevuld. Het mag niet via de Flitsbalie,
*Dit is een echt verhaal van een echte inwoner van LeidschendamVoorburg.
omdat ze geen bijstandsuitkering heeft. Ze zou daarbij best wat hulp kunnen gebruiken, maar voelt zich aan haar lot overgelaten. Voor het aanvragen van de energietoeslag is ze door de gemeente doorverwezen naar Woej. Ze begrijpt niet goed waarom iemand van de gemeente zelf haar daar niet bij kon helpen.
70
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Beschrijving en vergelijking van de sturing op het minimabeleid in de vier gemeenten Inwonerbeleving Beleid
Dit hoofdstuk beschrijft:
Resultaat
Uitvoering
Sturing
Hoe kunnen gemeenteraden sturen in het minimabeleid?
Beleidskeuzes
Hoe worden beleidskeuzes voor minimabeleid gemaakt?
Meten
Hoe wordt de effectiviteit van het minimabeleid gemeten?
Informeren
Hoe worden gemeenteraden geïnformeerd over het minimabeleid?
71
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Periodiek kwantitatief onderzoek versterkt het beleid, concrete doelen zullen sturing helpen 1
4
In alle gemeenten wordt beleid gemaakt op basis van onderzoeken, evaluaties en participatietrajecten met inwoners, partners en de gemeenteraad. In Oegstgeest lijkt er wel minder sturingsinformatie te zijn om beleid op te baseren
In Wassenaar, Voorschoten en LeidschendamVoorburg zien we heel gerichte verbeteringen op basis van aanbevelingen uit onderzoek. Verbeteren wordt wel moeilijker gemaakt doordat doelen niet SMART zijn geformuleerd. Gemeenteraad Oegstgeest lijkt onvoldoende data te hebben om op te sturen.
Beleid maken
Meten
Verbeteren
Informeren
Alle gemeenten behalve Oegstgeest laten door externe bureaus kwantitatief onderzoek uitvoeren. Interne metingen beperken zich tot budget en gebruik. Belevingsonderzoek onder inwoners gebeurt niet, behalve zeer summier in Oegstgeest. Metingen sluiten maar deels aan op beleidsdoelen
Gemeenteraden worden wisselend geïnformeerd. In Oegstgeest is er minder informatie beschikbaar omdat er geen onderzoek wordt gedaan. Ook zien we hier geen management rapportages, in tegenstelling tot in de andere drie gemeenten. Beleidsevaluaties worden in alle gemeenten gedeeld met de raad
2
3
Toelichting gemeenteraden sturen op basis van informatie die zij ontvangen naar aanleiding van metingen. Door middel van schriftelijke vragen en moties kunnen zij invloed uitoefenen op huidig beleid. We zien dit in alle gemeenten gebeuren. Hier is duidelijk te zien dat de communicatie over minimabeleid stijgt vanaf de coronatijd en zeker het afgelopen jaar door de urgentie veroorzaakt door de energiearmoede en stijgende inflatie.
Voor een goede sturing zijn vier elementen van belang: heldere doelen, regelmatige meting van de effectiviteit van je activiteiten, informatievoorziening over uitkomst van de onderzoeken en keuzes maken over verbeteringen. In die eerste fase van doelen stellen wordt de gemeenteraad in alle gemeenten betrokken bij het ontwikkelen van een nieuw beleidsplan. Tijdens de uitvoering van een plan kunnen de
72
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Beleid wordt ontwikkeld op basis van evaluaties, onderzoek en in samenspraak met inwoners, partners en de raad Keten partners
Inwoners
Management rapportages
(Tussen)evaluaties Coalitieakkoord
Onderzoeksrapporten
Participatietraject extern
Inwonersenquêtes*
Participatietraject raad
Nieuw beleid
Advies raden
Toelichting In het geval van Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg worden beleidskeuzes tussen de gemeenten in goed overleg afgestemd. Hier hebben de gemeenteraden bovendien buiten het minimabeleid ook een rol in het opstellen van het beleid voor het hele sociaal domein. Dit beleid werkt weer door in de keuzes die in het minimabeleid gemaakt worden. In Oegstgeest is dit één traject, omdat er geen apart minimabeleidsplan is opgesteld.
In alle vier gemeenten wordt de raad actief betrokken bij het maken van beleidskeuzes, namelijk op twee centrale onderdelen: 1. Eén van de uitgangspunten is het coalitieakkoord. De keuzes gemaakt in het coalitieakkoord worden meegenomen in de ontwikkeling van het beleid 2. Na een extern participatietraject wordt ook een participatietraject met de gemeenteraad opgestart. Tijdens dit traject kunnen raadsleden meedenken over het nieuwe beleid
*Alleen in Oegstgeest
73
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Periodieke metingen in externe onderzoeken informeren beleidskeuzes, maar sluiten niet altijd aan op doelstellingen Intern gemeten Budget
Budget
Gebruik per regeling
Gebruik per regeling
Extern gemeten Budgetrealisatie
Bekendheid
Doelgroep per regeling
Wel of geen bijstand
Wijk
Regelingen per persoon
Type huishouden
Bereik per regeling
Kinderen in armoede
Tevredenheid inwoners
Beleving inwoners
Bereik per regeling
Toelichting
Combinaties regelingen*
Beleving inwoners
Regelingen per persoon
Combinaties regelingen
Doelgroep per regeling
Tevredenheid inwoners
Budgetrealisatie
Wel of geen bijstand
Wijk
Type huishouden
andere regelingen waar ze recht op hebben. Dit kan drempelverlagend werken. In Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg sluiten de indicatoren deels aan op de beleidsdoelen. Zo wordt bereik, gebruik en percentage kinderen in armoede gemeten. Om bereik te verhogen kunnen indicatoren zoals combinaties van regelingen* inzicht geven in waar nog actief gecommuniceerd kan worden. In Oegstgeest is het doel om bereik, bekendheid en toegankelijkheid te verbeteren. Het begrip ‘toegankelijkheid’ is echter onvoldoende meetbaar gemaakt. Bereik en bekendheid worden wel gemeten, maar dit lijkt alleen te gebeuren op het moment dat er een beleidsevaluatie plaatsvindt of een nieuw beleidsplan gemaakt wordt.
Alle gemeenten houden budget, bereik en gebruik per regeling bij. Verdere indicatoren gaan in op demografische kenmerken. Er wordt voor zover wij weten geen belevingsonderzoek gedaan gericht op minimabeleid. Leidschendam-Voorburg gebruikt een dashboard voor het monitoren van bereik, waarover regelmatig gerapporteerd wordt aan Wassenaar en Voorschoten. Een completer en onafhankelijk beeld van inwonerbeleving kan sturing helpen, in plaats van incidentele gesprekken door raadsleden of wethouders met inwoners. Voor het vergroten van bereik is het kansrijk om inwoners die al een regeling hebben proactief te adviseren over * Dit wordt gemeten in de armoedemonitor. Onderzoek wordt uitgevoerd tegelijkertijd met dit onderzoek
Niet gemeten
74
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg doen regelmatig onderzoek, in Oegstgeest gebeurt dit niet Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg* Divosa Benchmark Armoede & Schulden
Tussenevaluatie
Start nieuw beleidsplan
Marap Q1/2 2019
Onderzoek Armoede ‘Armoedeval’ Index
Start onderzoek Armoedemonitor
Marap Q1/2 2021
Marap Q1/2 2022
Oegstgeest* Evaluatie beleidsplan
Start nieuw beleidsplan
Evaluatie gemeentepolis
Inwonersenquête
Toelichting Leidschendam-Voorburg is het de intentie om elk half jaar een management rapportage op te leveren. In realiteit is dit twee keer aan het eind van het jaar gebeurd, waarbij de analyse het eerste half jaar van dat jaar besloeg. In alle gemeenten geldt dat, als er gemeten wordt, dit met relatief grote tussenpozen gebeurt. Zo wordt de Armoedemonitor elke vier jaar uitgevoerd. Om effectiever te kunnen sturen zou je vaker de cijfers willen kunnen evalueren.
Vooral in Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg wordt de raad regelmatig geïnformeerd over de stand van zaken in het minimabeleid. Dit komt vooral door de regelmatige externe onderzoeken die uitgevoerd worden. In Oegstgeest ontvangt de raad geen onderzoeksrapporten, maar wel beleidsevaluaties en een inwonersenquête in 2021. In Wassenaar, Voorschoten en * Wij hebben ons voor deze analyse gebaseerd op de informatie die wij direct van gemeenten hebben ontvangen, aangevuld met publiek beschikbare documenten in de raadsinformatiesystemen. Het kan zijn dat dit geen compleet beeld is.
75
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Onderzoeken worden effectief ingezet om beleid te verbeteren, maar sommige doelstellingen komen niet aan bod Verbeterd beleid
Extern onderzoek Bijvoorbeeld: 1. Armoedemonitor (2016) & Minima-effectenrapportage (2017)
Bijvoorbeeld:
Management rapportages
(Tussen)evaluaties
2. Armoedeval (2020)
Schriftelijke vragen & moties
1. Geld doeltreffender verdeeld over nieuwe lijst doelgroepen
2. Verruimen kindpakket
Toelichting doelstelling van het vergroten van het bereik van minimaregelingen. Er wordt gesignaleerd dat bereik afneemt, maar omdat dit ook kan komen door afname van de doelgroep, worden hier geen consequenties aan verbonden. Dit illustreert dat het beleidsdoel om volledig bereik van de doelgroep te behalen* onvoldoende concrete handvatten biedt om goed te kunnen sturen. Gemeenteraden kunnen ook huidig beleid verbeteren door middel van schriftelijke vragen en moties. Dit zien we bijvoorbeeld bij het invoeren van de energietoeslag.
Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg gebruiken de externe onderzoeken als input voor management rapportages, tussenevaluaties en eindevaluaties van de beleidsplannen. Op basis van de uitkomsten van die onderzoeken wordt beleid verbeterd. Zo hebben de Armoede Monitor (2016), Minima-effectrapportage (2017) en onderzoek Armoedeval (2020) direct bijgedragen aan beter beleid. We zien echter geen verbeteringen die te maken hebben met de *zie voor de doelen hoofdstuk 1 en 3
76
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Bijlage A: Bronnen Lijst van geraadpleegde documenten en personen
Bronnenlijst: Wassenaar Bron
Datum
Opgesteld door
Minimabeleid 2019-2022, gemeente Wassenaar
2018/2019
Gemeente Wassenaar
Iedereen doet mee. Beleidsplan Sociaal Domein 2018-2021
2018
Gemeente Wassenaar en Voorschoten
Plan van aanpak financiële zelfredzaamheid Gemeente Voorschoten en Wassenaar 2019 2022
2019
Gemeente Wassenaar en Voorschoten
Collegebesluit Beleidsregels en bijzondere bijstand en minimabeleid 2020-1
2020
Gemeente Wassenaar
Beleidsregels bijzondere bijstand en minimabeleid 2020-1
Januari 2020
Gemeente Wassenaar
Onderzoek armoedeval gemeente Wassenaar 2020
Juni 2020
KWIZ
Raadsbrief tussenevaluatie minimabeleid en onderzoek armoedeval
14 juli 2020
Gemeente Wassenaar
Armoede index gemeente Wassenaar
September 2020
KWIZ
Managementrapportage werk en inkomen Voorschoten en Wassenaar Q1 Q2 2021
November 2021
Gemeente Wassenaar en Voorschoten
Informatiebrief centrale toegangsorganisatie
Januari 2022
Gemeente Wassenaar
Begroting (en realisatie) waar mogelijk per regeling 2018-2022
2023
Gemeente Leidschendam-Voorburg op verzoek van Purpose
78
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Bronnenlijst: Voorschoten Bron
Datum
Opgesteld door
Iedereen doet mee. Beleidsplan Sociaal Domein 2018-2021
2018
Gemeente Wassenaar en Voorschoten
Minimabeleid 2019-2022, gemeente Voorschoten
2019
Gemeente Voorschoten
Plan van aanpak financiële zelfredzaamheid Gemeente Voorschoten en Wassenaar 2019 2022
2019
Gemeente Wassenaar en Voorschoten
Beleidsregels en bijzondere bijstand en minimabeleid 2020-1
2020
Gemeente Voorschoten
Informatiebrief onderzoek armoedeval 2020 Voorschoten
Juli 2020
Gemeente Voorschoten
Onderzoek armoedeval gemeente Voorschoten 2020
Juni 2020
KWIZ
Armoede index gemeente Voorschoten
September 2020
KWIZ
Prestatiedocument Voorschoten voor Elkaar definitief
Voorschoten voor elkaar
Diverse raadsbrieven en informatiebrieven
divers
Gemeente Voorschoten
Begroting (en realisatie) waar mogelijk per regeling 2018-2022
2023
Gemeente Leidschendam-Voorburg op verzoek van Purpose
79
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Bronnenlijst: Leidschendam-Voorburg Bron
Datum
Opgesteld door
Sociaal Kompas 2017 – 2020
2017
Gemeente Leidschendam-Voorburg
Minimabeleid 2019-2022, gemeente Leidschendam-Voorburg
2019
Gemeente Leidschendam-Voorburg
Collegebesluit Beleidsregels bijzondere bijstand en minimabeleid Leidschendam-Voorburg
2019
Gemeente Leidschendam-Voorburg
Plan van aanpak financiële zelfredzaamheid
2019
Gemeente Leidschendam-Voorburg
Doelenboom 2019
2019
Gemeente Leidschendam-Voorburg
Beleidsregels Bijzondere bijstand en minimabeleid
Januari 2020
Gemeente Leidschendam-Voorburg
Onderzoek armoedeval gemeente Leidschendam-Voorburg 2020
Juni 2020
KWIZ
Armoede index gemeente Leidschendam-Voorburg
Oktober 2020
KWIZ
Aanscherping Sociaal Kompas
2021
Gemeente Leidschendam-Voorburg
Begroting (en realisatie) waar mogelijk per regeling 2018-2022
2023
Gemeente Leidschendam-Voorburg op verzoek van Purpose
80
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Bronnenlijst: Oegstgeest Bron
Datum
Opgesteld door
Beleidsplan Met elkaar voor elkaar 2016-2020
2016
Gemeente Oegstgeest
Samen Oegstgeest! Beleidsplan sociaal domein 2021-2024
2020
Gemeente Oegstgeest
Evaluatie sociaal domeinplan
2020
Gemeente Oegstgeest
Beleidsregels Inkomensondersteuning Participatiewet 2021
2021
Gemeente Oegstgeest
Inwonersenquête 2021
2021
Gemeente Oegstgeest
Evaluatierapport gemeentepolis 2021
2022
BS&F
Begroting en realisatie per regeling
2023
Gemeente Oegstgeest op verzoek van Purpose
81
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Bronnenlijst: Algemeen Bron
Datum
Opgesteld door
Huishoudens met een inkomen tot 100%, 110%, 120% en 130% van het wettelijk sociaal minimum
2022
Waarstaatjegemeente.nl
Websites gemeenten Delft, Lansingerland, Leiderdorp, PijnackerNootdorp, Rijswijk
82
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Bronnenlijst: Geïnterviewde professionals Organisatie
Gemeente
Oegstgeest Oegstgeest Oegstgeest
Gemeente Oegstgeest Gemeente Oegstgeest Gemeente Oegstgeest
Beleidsmedewerker Inkomensconsulent WMO adviseur
Leidschendam-Voorburg
Gemeente L-V
Beleidsmedewerker
Leidschendam-Voorburg
Gemeente L-V
Beleidsmedewerker
Leidschendam-Voorburg
Gemeente L-V
Regisseur Inkomen
Leidschendam-Voorburg
Gemeente L-V
Kwaliteitsmedewerker Inkomen
Voorschoten en Wassenaar
Gemeente Voorschoten
Beleidsmedewerker
Voorschoten
Gemeente Voorschoten
Voormalig beleidsmw
Voorschoten
Gemeente Voorschoten
Beleidsadviseur Maatschappelijke Ontwikkeling
Wassenaar
Gemeente Wassenaar
Suicidepreventie
83
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Bronnenlijst: Geïnterviewde professionals Naam
Organisatie
Gemeente
Caroline Klaver-Bouman
Wassenaar
Gemeente Wassenaar
Wethouder
Paul de Bruijn
Voorschoten
Gemeente Voorschoten
Wethouder
Philip van Veller
Leidschendam-Voorburg
Gemeente L-V
Wethouder
Tim van Tongeren
Oegstgeest
Gemeente Oegstgeest
Wethouder
Marianne Kooijmans Leo van de Kerkhof Gijs van der Voet Mariette Bakker
Oegstgeest Oegstgeest Oegstgeest Oegstgeest
Adviesraad Oegstgeest Adviesraad Oegstgeest Kwadraad Kwadraad
Voorzitter Lid Sociaal raadsman Maatschappelijk werk
Jurny Booij Caroline van Enst
Oegstgeest Leidschendam-Voorburg
Kwadraad Sociaal Service Punt
Maatschappelijk werk Projectleider
Lia Bleijs
Leidschendam-Voorburg
Adviesraad Sociaal Domein (ASD)
Lid
Nelleke Goet Marjon Rijnders
Leidschendam-Voorburg Leidschendam-Voorburg
Lid Lid
Annette Gieszen
Wassenaar
Armoederegisseur
Carla van den Berg
Wassenaar
Adviesraad Sociaal Domein (ASD) Adviesraad Sociaal Domein (ASD) Stichting Maatschappelijke Ontwikkeling Wassenaar Stichting Maatschappelijke Ontwikkeling Wassenaar
Caroline van de Wetering
Voorschoten
Voorschoten Voor Elkaar
Armoederegisseur
Asha Kumar
Voorschoten
Voorschoten Voor Elkaar
Sociaal raadsvrouw
84
Sociaal werker
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Bijlage B: Minimaregelingen Vergelijking tussen de minimaregelingen van de vier gemeenten
Individuele bijzondere bijstand en -inkomenstoeslag Individuele bijzondere bijstand De individuele bijzondere bijstand ondersteunt minima huishoudens met een breed aanbod aan inkomensondersteuning Gemeente
Inkomensgrens
Wassenaar
n.v.t.
Voorschoten
n.v.t.
Leidschendam-Voorburg
n.v.t.
Oegstgeest
o.b.v. draagkracht berekening
Aanbod
Vergelijking
Medische kosten buiten collectieve zorgverzekering, begrafeniskosten, curatele, budgetbeheer, rechtsbijstand, levensonderhoud 18-20jr wel/niet in instelling, babyuitzet, maaltijdvoorziening, stookkosten
Alleen Oegstgeest biedt deze individuele bijzondere bijstand aan op basis van een draagkrachtberekening. De andere gemeenten hebben een deel van het aanbod in deze regeling ondergebracht in de bijzondere bijstand voor speciale doelgroepen, waarbij de inkomensgrens 110% of 130% is.
Individuele Inkomens Toeslag (IIT) Inwoners kunnen aanspraak maken op deze toeslag als ze 3 jaar of langer een minimuminkomen hebben Gemeente
Inkomensgrens
Wassenaar
110%
Voorschoten
110%
Leidschendam-Voorburg
110%
Oegstgeest
100%
Aanbod
Vergelijking Alle gemeenten bieden een individuele inkomenstoeslag na 3 jaar laag inkomen. Oegstgeest hanteert een lagere inkomensgrens van 100%, tegenover 110% van de rest.
86
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Bijzondere bijstand voor speciale doelgroepen Bijzondere bijstand voor chronisch zieken en gehandicapten Deze vorm van bijzondere bijstand moet voorzien in zorgkosten van chronisch zieken en gehandicapten die niet in de collectieve zorgverzekering gedekt zijn Gemeente Inkomensgrens Aanbod Vergelijking Wassenaar
110%
Voorschoten
110%
Leidschendam-Voorburg
110%
Oegstgeest
n.v.t.
Oegstgeest biedt geen aparte bijzondere bijstand voor chronisch zieken en gehandicapten, dit is opgenomen in de individuele bijzondere bijstandsregeling
Bijzondere bijstand voor pensioengerechtigden Met deze vorm van bijzondere bijstand worden pensioengerechtigden ondersteund die niet rond kunnen komen van hun AOW en pensioen Gemeente Inkomensgrens Aanbod Vergelijking
Wassenaar
110%
Voorschoten
110%
Leidschendam-Voorburg
110%
Oegstgeest
n.v.t.
Oegstgeest biedt geen aparte bijzondere bijstand voor pensioengerechtigden, deze doelgroep kan wel gebruik maken van de participatieregeling voor volwassenen
87
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Participatieregelingen Participatieregeling voor volwassenen Met dit type regeling stimuleren gemeenten volwassenen om mee te doen aan sport- en culturele activiteiten en zichzelf (professioneel) te ontwikkelen Gemeente
Inkomensgrens
Aanbod
Vergelijking
Wassenaar
130%
Voorschoten
130%
Leidschendam-Voorburg
130%
Ooievaarspas
Oegstgeest
120%
Culturele- en sportactiviteiten en lidmaatschappen inclusief attributen. Lessen en cursussen, NS kortingskaart
Alle gemeenten hebben participatieregeling. Wassenaar, Voorschoten en Oegstgeest in een regeling, Leidschendam-Voorburg in een pas. Oegstgeest hanteert een lagere grens van 120% tegenover de 130% van de rest.
Kindpakket Het kindpakket heeft tot doel om de participatie van kinderen op school, sport en cultuur mogelijk te maken voor minimahuishoudens Gemeente
Inkomensgrens
Aanbod
Vergelijking
Wassenaar
130%
Voorschoten
130%
School, sport, cultuurkosten BO en VO, computerregeling, tabletregeling, internetkosten, schoolspullenpas
Leidschendam-Voorburg
130%
Alle gemeenten bieden een uitgebreid kindpakket aan. Oegstgeest hanteert een lagere grens van 120% tegenover 130% van de andere gemeenten
Oegstgeest
120%
Participatieregeling, PC project, excursies en werkweken, jeugdsport- en cultuurfonds
88
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Collectieve zorgverzekering en energietoeslag Collectieve zorgverzekering voor minima Inwoners kunnen een beroep doen op deze (aanvullende) zorgverzekering om kosten voor zorg betaalbaar te maken Gemeente
Inkomensgrens
Wassenaar
130%
Voorschoten
130%
Leidschendam-Voorburg
125%
Oegstgeest
120%
Aanbod
Vergelijking
130% geldt voor grootste aanvullende verzekering
Alle gemeenten bieden een collectieve zorgverzekering voor minima. Oegstgeest hanteert een langere inkomensgrens van 120% voor de basisverzekering, tegenover 130% van Wassenaar en Voorschoten en 125% van Leidschendam-Voorburg.
Energietoeslag Deze (tijdelijke) regeling is bedoeld voor het dekken van de gestegen energiekosten Gemeente
Inkomensgrens
Wassenaar
120%
Voorschoten
120%
Leidschendam-Voorburg
120%
Oegstgeest
120%
Aanbod
Vergelijking Alle gemeenten bieden de energietoeslag aan op inkomensgrens van 120%. In de gemeenteraden wordt wel besproken of het mogelijk is om de inkomensgrens te verhogen naar 130%.
89
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023
Witgoedregeling en studietoeslag Witgoedregeling (duurzame gebruiksgoederen) Inwoners kunnen een beroep doen op deze regeling als zij een duurzaam gebruiksgoed moeten aanschaffen, zoals witgoed of een fiets Gemeente
Inkomensgrens
Wassenaar
110%
Voorschoten
110%
Leidschendam-Voorburg
n.v.t.
Oegstgeest
o.b.v. draagkrachtberekening
Aanbod
Vergelijking Leidschendam-Voorburg heeft geen aparte witgoedregeling, in tegenstelling tot Wassenaar en Voorschoten met een regeling met een inkomensgrens van 110%. In Oegstgeest valt deze onder inrichtingskosten. Hierbij wordt de draagkrachtberekening gehanteerd. In Leidschendam-Voorburg valt dit onder de Bijzondere Bijstand.
Individuele studietoeslag Deze regeling is bedoeld voor inwoners die door een medische beperking niet in staat zijn te werken naast het volgen van een studie
Gemeente
Inkomensgrens
Wassenaar
Wordt aangeboden in kader van Participatiewet artikel 36b en gefinancierd door het Rijk.
Voorschoten
Aanbod
Vergelijking De studietoeslag wordt in de vier gemeenten aangeboden in het kader van Participatiewet artikel 36b, die een studietoeslag landelijk regelt.
Leidschendam-Voorburg Oegstgeest
Voorwaarden staan in participatiewet. Zie hiervoor Verordening individuele studietoeslag Participatiewet gemeente Oegstgeest 2015 90
Rekenkamercommissie WVOLV Onderzoek minimabeleid| April 2023