3562 Bijlage Instandhoudingsplan park Vreugd & Rust 2023-2029

46

24-04-2023

Dit deelgebied met monumentale kas vormt een bijzonder onderdeel in de aanleg naar ontwerp van Zocher jr. (1937) en vormt de inleiding tot de achtergelegen (verdwenen) moestuin, maar is niet meer herkenbaar/zichtbaar.

Streefbeeld Herstel van het gazon voor de Grote kas met een samengesteld bloemperk (prestatie 8), de oude overhangende appelboom, een doorzicht op het dak van de Oranjerie en een zichtlijn vanaf de Huisplaats en het Oosteinde naar de Grote kas. Deze vormen een uitnodigende entree tot het Tennispark op de locatie van de voormalige moestuin met vrij zicht op de monumentale Grote kas.

Maatregelen

 Bomenrij langs het pad richting het deelgebied met enkele bomen aanvullen, waar mogelijk;  Aanleg van een samengesteld bloemperk, refererend naar de verdwenen bloemperken voor de kas;  Rododendrons terugzetten op het gazon en langs de randen. Snoeien oude overhangende appelboom;  Doorzicht naar het dak van de oranjerie herstellen;  Herstel sierheesterbeplantingen en extensieve grasoevers grenzend aan het Oosteinde;  Beperken aantal bouwkundige elementen in het gazon: kunstobjecten, betonnen paaltjes, nieuwe lantaarnpalen;  Alle paden technisch vernieuwen en voorzien van een afstrooilaag van licht grind (prestatie 7). Eventueel uitbreiden van het verhardingsvlak bij de entree en verbeteren toegang tot het erf achter de Grote kas;  Fietsparkeren uit het zicht;  Gracht Oosteinde: bijzondere vegetatie op de gemetselde grachtmuren handhaven, overige opslag van wilgen/elzen verwijderen. Aan de parkzijde maaien tot de waterlijn, ook onderlangs de bomen op de oevers. Beplanting op de oevers en opslag van wilgen/elzen, met name in de zichtlijn, verwijderen.

HISTORISCH GROENBEHEER i.s.m. STICHTING IN ARCADIË

24-04-2023

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN

Deelgebied N: gazon voor de Oranjerie

Deelgebied O: parkbos langs erfgrens Overplaats

Streefbeeld

Streefbeeld

De kwaliteitsverbetering in dit deelgebied betreft de vergroting van de belevingswaarde van dit deelgebied als onderdeel van de aanleg in landschapsstijl met als hoofdmoment de monumentale Oranjerie. Versterkt wordt: het kenmerkende oplopende reliëf naar de Oranjerie, de coulissen van beplantingen aan weerszijden van het gazon, het open gazon met extensief maaibeheer en stinzenplanten, de zichtlijn vanuit het Huispark (20e eeuws), de herkenbaarheid van de functie als oranjerie versterken, bijvoorbeeld door de plaatsing van kuipplanten. Terugbrengen van een solitaire boom op de plek van de inmiddels tot boomruïne verworden monumentale beuk.

Maatregelen

 Sortiment heestervak aan de rechterzijde van het gazon meer richten op de oorspronkelijke beplanting als boomgaard door middel van een gemengde beplanting met wilde fruitboomsoorten en bloeiende en besrijke heesters (grenzend aan deelgebied T, de voormalige moestuin;  Vervangen van het dichtgegroeide vak met heesterbeplanting links van de Oranjerie voor een meer open beplanting van lage sierheesters;  Uitsterfbeleid voor de bomen die in het gazon staan, met uitzondering van de te herplanten solitaire boom (nu boomruïne);  Bloemperk in het gazon voor de Oranjerie terugbrengen, zoals zichtbaar op historisch beeldmateriaal (prestatie 8);  Aanplanten/inzaaien van een onderbeplanting onder de magnolia’s op de padsplitsing;  Plaatsen kuipplanten ter vervanging van de storende hekwerken en hagen rond het monument;  Alle paden technisch vernieuwen en voorzien van een afstrooilaag van licht grind (prestatie 7). Terras toegankelijk maken vanuit gazon. Terras opsluiten d.m.v. een klinkerverharding met daarop de kuipplanten. Aanleg nieuwe padverbinding naar nieuwe brug naar Oosteinde;  Gracht Oosteinde: bijzondere vegetatie op de gemetselde grachtmuren handhaven, overige opslag van wilgen/elzen verwijderen. Aan de parkzijde maaien tot de waterlijn, ook onderlangs de bomen op de oevers. Beplanting op de oevers en opslag van wilgen/elzen, met name in de zichtlijn, verwijderen.

Natuurrijk oud parkbos in landschapsstijl langs de buitenranden van de Overplaats met diverse zichtlijnen naar de centraal gelegen deelgebieden en enige afscherming van de omgeving buiten het park. Aan de parkzijde van de bosvakken loopt een slingerend historisch wandelpad als onderdeel van de historische padenstructuur.

Maatregelen

 Groot onderhoud bestaande boombeplanting;  Herplant van veel inheemse bosbomen in het gehele bosvak langs de grote zichtlijn;  De bosvakken aanplanten met een basisassortiment van inheemse struiken plus sierheesters die aangeplant kunnen worden als accent langs de paden en parkbosranden. Tevens wintergroene heesters langs de buitenrand voor zichtafscherming in de winter;  Vrije padbermen 60-150cm langs de paden. Stimuleren van de kruidlaag en bosbodem, voornamelijk in stroken langs het pad met stinzenplanten (waaronder de plekken van de narcissenroute) en boskruiden;  Herstel van zichtlijnen conform de situatie op de 1916 kaart: door de bosvakken nabij de Parkweg naar de voormalige moestuin, naar de oude solitaire rode beuk en naar de achtergevel van de Oranjerie;  Kwaliteitsverbetering parkentrees naast de Oranjerie, bij het monumentale hek aan de Parkweg en bij de monumentale bank aan het Oosteinde d.m.v. accentbeplanting en verzorgde padbermen (prestatie 19 Entrees tot park).

Verwijderen van twee overbodige parktoegangen aan de Parkweg en de Rozenboomlaan die geen onderdeel zijn van de parkcompositie of hoofdrouting;  Inpassen fietsnietjes (6x6m) in het heestervak bij de entree naar de Oranjerie ter vervanging van de huidige fietsparkeerplek op het gazon;  Vervangen en plaatsen parkbanken met rugdekking en uitzicht (prestatie 15);  Eventueel een hek plaatsen ter vervanging van het voethek;  Alle paden technisch vernieuwen en voorzien van een afstrooilaag van licht grind (prestatie 7);  De oostelijke grenssloot grenzend aan particuliere tuinen: vrijzetten oevers van opschot.

47

HISTORISCH GROENBEHEER i.s.m. STICHTING IN ARCADIË

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN

Deelgebied P: gazon achter de Oranjerie

Deelgebied Q: parkbos langs Tennispark

Kenmerken/bijzonderheden

Streefbeeld

 Reigernesten in de boomtoppen.

Streefbeeld Open ruimte achter de Oranjerie waarin als blikvanger een solitaire rode beuk met monumentale omvang staat. Herstel van de beplantingsstructuur op hoofdlijnen ter versterking van de totaalcompositie van Zocher jr. met langgerekte padenlussen, verschillende interne zichtlijnen en de afwisseling van open en gesloten parkdelen. De contouren van de heestervakken en het gazon worden hersteld conform de 1916 kaart. De twee verdwenen dwarspaden worden niet hersteld, maar opengemaakt als zichtlijnen door de heesterbeplanting en tussen de bestaande bomen door. De verhardingen en beplantingen langs de gevels van de Oranjerie worden zorgvuldig ingepast in de historische padenstructuur en de aangrenzende gazons worden hersteld. Tegenover de Oranjerie staat nog één van de oorspronkelijk twee symmetrisch geplaatste monumentale paardenkastanjes. De vijverpartij wordt hersteld als de slingerend gegraven ‘beek’ met aan beide zijden grasoevers.

Maatregelen

 Contouren herstellen en zichtlijnen vrijmaken in de heestervakken, met behoud van de locaties van de narcissenroute;  Herstellen gazon als kruidenrijk grasland, met gemaaide padbermen voor een verzorgde uitstraling;  Groot onderhoud boombeplanting: handhaven van typische schuingegroeide naaldboom en vrijzetten van de oude rode beuk. Herplant bij afsterven beuk en kastanjes;  Alle paden technisch vernieuwen en voorzien van een afstrooilaag van licht grind (prestatie 7);  Vernieuwen van de klinkerverharding naar de entree van de Oranjerie met aan weerszijden een sierheesterbeplanting;  Fietsparkeren verplaatsen naar padberm bij entree Rozenboomlaan (deelgebied O).

48

24-04-2023

Een vrij gesloten parkbosdeel dat dit deel van de Overplaats afsluit van de erachter gelegen moestuin, thans tennispark, en gold als de grens van de Overplaats als “Bosch” in de 18e en 19e eeuw. Langs het bosvak loopt een slingerend bospad, passend in de lijnvoering van het padenstelsel in de Overplaats met een lijnvormige beplanting langs de paden van eik en beuk. Het streefbeeld betreft een algemene kwaliteitsverbetering van de beplantingen als onderdeel van een aantrekkelijke wandeling.

Maatregelen

 Groot onderhoud bestaande boombeplanting;  Lijnvormige beplanting: stammen zichtbaar maken en waar mogelijk bijplanten;  Omvormen van de voornamelijk wintergroene heesterbeplanting naar een soortenrijker en (ecologisch) interessanter sortiment;  Stimuleren van de kruidlaag en bosbodem, voornamelijk langs het pad met stinzenplanten en boskruiden;  Vanwege de geringe breedte van het bosvak takkenrillen buiten het zicht achter de heesters en maximaal 1m breed, 50cm hoog;  Het pad technisch vernieuwen en voorzien van een afstrooilaag van licht grind (prestatie 7) en vrije padbermen van ca. 60-150cm.

HISTORISCH GROENBEHEER i.s.m. STICHTING IN ARCADIË

24-04-2023

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN

Deelgebied R: rondom zichtas Huis ten Bosch

Deelgebied S: parkbos Overplaats

Kenmerken en bijzonderheden

Streefbeeld

Dit deelgebied vormde het hoofdmoment in de aanleg naar ontwerp van Zocher jr. (1837), kenmerkend voor zijn ontwerpkwaliteit en een zeldzaam motief in Nederland.  Zichtlijnen ◦ de 18e-eeuwse zichtas naar Huis ten Bosch als onderdeel van de Landgoedbiotoop. Deze zichtas is geïntegreerd in de latere aanleg in landschapsstijl. Andersom werd de voorgevel van Huis Vreugd en Rust spectaculair geframed door de boombeplanting langs de zichtas. Door de plaatsing van de toegangspoort in 1997 is de zichtlijn iets uit het lood.  Padenstructuur ◦ Het historische padenstelsel vormde een ruimtelijk spel rond de zichtas tussen het hoofdhuis Vreugd en Rust en Huis ten Bosch van paden met de S-vorm als centraal motief. De nog aanwezige paden zijn qua ligging sterk gewijzigd en versimpeld t.o.v. de inmetingskaart uit 1916 (zie hoofdstuk 2.2). Hierdoor is het langgerekte lijnenspel van paden niet of nauwelijks herkenbaar in het terrein in de huidige situatie.  Beplantingen ◦ De begeleidende heesterbeplantingen langs de zichtas ontbreken in de huidige situatie. De beplantingsstructuur naar ontwerp van Zocher jr. is door middel van historisch beeldmateriaal en de inmetingskaart 1916 tot op zekere hoogte te reconstrueren. Over de inrichting van het parkbos naast de zichtlijn is minder bekend (omgeving speeltuin).

Streefbeeld De nadruk ligt op herstel en restauratie van de krachtige totaalcompositie met vloeiende padlijnen rondom de 18e-eeuwse zichtas met de begeleidende heestergroepen en accentbeplantingen die de blik sturen. Dan aan de ene kant van de zichtlijn, dan aan de andere kant van de richtlijn. De monumentale poort beter inpassen in de vernieuwde padenstructuur. Naast de zichtas wordt het terrein in stand gehouden als “Bosch als lustplaats” door het toevoegen van bomen en behoud van kroonbedekking (prestatie 24, boombestand). In dit deel, buiten de zichtas, is een zoekgebied voor de vernieuwing van de huidige speelplaats als bosspeelplaats.

Maatregelen

 Groot onderhoud bestaande boombeplanting;  Terugbrengen van de paden uit 1837 en paden uit de 20e eeuw verwijderen. Bestaande bomen waar mogelijk inpassen in het nieuwe padenstelsel, eventueel met de stamvoet in halfverharding. Alle paden in één kleur afwerking: asfaltpaden voorzien van een afstrooilaag van licht grind (prestatie 7);  Aanpassen bestaande klinkerverharding bij de grote entreepoort (plaatsing 1997) met nieuwe gebogen padaansluitingen en heestercontouren, in de geest van Zocher;  Versterking van zichtas door het terugbrengen lage rododendrongroepen (19e-eeuws) en lage bladverliezende heestergroepen in één type gazon (extensief, met gemaaide padbermen);  Bomen die recent in of tegen de zichtas zijn geplant verwijderen waar mogelijk. Boomruïnes herplanten;  Veel bosbomen toevoegen zijdelings van de zichtas, in combinatie met vrijstaande bosheesters met daaronder bloem– en kruidenrijk gras, zodat er onderdoorzicht mogelijk blijft;  Zoekgebied van de speelplaats bij de Parkweg op of rond de huidige locatie.

Inrichten als avontuurlijke bosspeelplaats, passend in de parkbosomgeving;  Parkbanken vervangen door een passende parkbank (Prestatie 15, als kopie van het origineel bewaard gebleven exemplaar of nieuw aanschaffen model ‘Gardeluxe, type Zocher’);  Hondenpoepbakken verplaatsen naar een minder dominante locaties buiten de parkgrens: uit zichtlijn en geen onderdeel van ‘entreebeleving’ (NB: nader te bepalen);  Gracht Oosteinde: aan de parkzijde maaien tot de waterlijn, ook onderlangs de bomen op de oevers. Beplanting op de oevers en opslag van wilgen/elzen verwijderen.

Natuurrijk oud parkbos. Dit gebied is bewaard gebleven als “Bosch” en door de gemeente Voorburg in 1963 door herplant en beheer als bosperceel versterkt. De ecologische waarde van de boskern als rustgebied voor fauna binnen de Overplaats blijft behouden en wordt verder ontwikkeld. Het parkbos wordt ontwikkeld tot een gemengd assortiment bomen met een vrij gesloten onderbeplanting.

Maatregelen

 Groot onderhoud bestaande boombeplanting;  Het nieuw aan te planten assortiment bestaat vooral uit inheemse boom– en heestersoorten ter versterking van de ecologische waarden. Langs de paden worden stroken bosgrond vrijgehouden waar de groei van boskruiden wordt gestimuleerd. Voor beplantingen, zie H4;  Als natuurmaatregel is er in de kern van het bosvak plaats voor boomruïnes (staande dode bomen) en liggende bomen;  Paden die ontstaan door betreding dichtzetten met heesters.

Deelgebied T: voormalige moestuin Streefbeeld De omvang van de voormalige moestuin is nog beleefbaar. Ook nu het een tennispark is. Aan beide zijden staan restanten van de oorspronkelijke moestuinmuren en poorten. De beleving van de historische moestuinlocatie van Vreugd en Rust blijft behouden en wordt versterkt. Zie ook deelgebied M (gazon voor de Grote kas). De vijverpartij wordt hersteld als de slingerend gegraven ‘beek’ met aan beide zijden grasoevers. Het bosvak langs de oever wordt omgevormd in boomgaardsfeer met ecologische waarden. Dit met behoud van enkele bestaande bomen en conform het historisch gebruik van deze locatie. Het voormalige werkgebied van de tuinmannen in de 19e eeuw is in 1963 dichtgeplant met heesters. Er staat opslag van esdoorns en een deel is in gebruik als opslagterrein. Het bosvak wordt omgevormd in samenhang met de voormalige boomgaardstrook en dus te beplanten met enkele (wilde) fruitboomsoorten. Het bestaande opslagterrein is toe aan een kwaliteitsverbetering, bijvoorbeeld met een gedeelde functie voor de horeca in de Oranjerie en het Tennispark.

Maatregelen NB: onderstaande nader uit te werken in overleg met Tennispark Vreugd & Rust.  Restaureren gemetselde tuinmuur (eind 19e eeuw) met de tuinpoorten en spalieren voor leifruit (prestatie 9). Aanplant leifruit langs de tuinmuren;  Betonnen schuttingen herstellen of vervangen voor de oorspronkelijke houten schuttingen;  Herplant haag (1,5m hoog) als begrenzing met de nieuw in te richten ’boomgaard’;  De ruigte, dumpplaats met bladafval en de opslag van esdoorns verwijderen met behoud van enkele eiken. Verwijderen toegangspad naar de Oranjerie. Dit parkdeel is alleen toegankelijk voor onderhoudswerkzaamheden;  Verwerken bladafval op eigen terrein tennisbaan of afvoeren (niet dumpen in het bosvak);  Zone langs de moestuin en het voormalige werkgebied van de tuinmannen herplanten met wilde fruitbomen (prestatie 21) met een onderbeplanting van bloeiende en besdragende heesters.

49

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN

HISTORISCH GROENBEHEER i.s.m. STICHTING IN ARCADIË

Streefbeeld Broekplaats In geel de open zichtas Stichting In Arcadië, 2022

Noteboompark (DH)

24-04-2023

3.4 Uitwerking streefbeeld Broekplaats Algemene uitgangspunten streefbeeld Broekplaats:

Broeksloot

V

Het Juliana-Bernhardpark en het Boerenbosje zijn van oudsher één gebied, gelegen tussen Parkweg en Broeksloot. Naamgeving als Broekplaats (prestatie 29). In het gebied lag sinds begin 19e eeuw een kadastraal ingemeten terreindeel rondom de grote zichtas en in gebruik als “bouwland”. De Noordenburglaan is een 20e-eeuwse doorsnijding en deelt het gebied in twee deelgebieden die qua structuur in de huidige situatie (o.a. de cirkelvormige paden) duidelijk wel bij elkaar horen, maar vanwege de verschillende aanlegperioden een eigen identiteit en sfeer hebben. Dit beheerplan betreft voornamelijk omvormingsmaatregelen voor de beplantingen met het volgende streefbeeld:

Noordenburglaan

 De 18e-eeuwse grote zichtlijn wordt hersteld als verbindende factor;  Voor het Juliana-Bernhardpark zijn de jaren ‘30 als aanlegperiode leidend;  Voor het Boerenbosje de wederopbouwperiode; Het streefbeeld voor de Overplaats van Vreugde en Rust wordt in deze paragraaf uitgewerkt voor de volgende deelgebieden. Deelgebied V: Juliana-Bernhardpark Deelgebied W: Boerenbosje

U

Parkweg

50

HISTORISCH GROENBEHEER i.s.m. STICHTING IN ARCADIË

24-04-2023

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN

Deelgebied U: Juliana-Bernhardpark Streefbeeld Voor het Juliana-Bernhardpark zijn de jaren ‘30 is als aanlegperiode leidend. Bij restauratie en herstel gerefereerd naar de gemengde, architectonische ontwerpstijl. De extra parktoegang is met de lage hekpijlers goed ingepast en blijft gehandhaafd. De grote zichtas is voldoende herkenbaar door de herplant van een deel van de bomenrijen in de afgelopen decennia, maar wordt extra versterkt door het toepassen van een lagere heesterbeplanting tot maximaal ’vensterbankniveau’ bij de Parkweg en de Noordenburglaan waar de bezoeker overheen kan kijken en de lange verbindende zichtlijn kan ervaren. De onderstaande maatregelen betreffen alleen de beplantingen. Bij omvorming van deze beplantingen zijn de rijke beplantingsplannen uit het oeuvre van de betrokken tuinarchitect H. Roeters van Lennep (1889-1971) inspirerend, al zijn er geen originele beplantingsplannen voor dit park bekend. Vanwege de beheerbaarheid door de dienst Stadsbeheer worden niet alle sierbeplantingen gereconstrueerd, maar dit kan in de toekomst wel worden uitgebouwd.

Maatregelen Maatregelen beplantingen (voor een uitgebreide toelichting zie hoofdstuk 4):  Groot onderhoud bestaande boombeplanting;  Versterken herkenbaarheid locatie gesloopte Hofboerderij ‘Vreugd en Rust’ aan de Parkweg door de aanplant van de Indische paardenkastanjes (Aesculus indica, minder ziektegevoelig) als toekomstige vervanger van de oude paardenkastanjes;  Aanplant/omvorming van de heestervakken naar een heesterbeplanting ’intensief’ met een zorgvuldig ontworpen struiklaag van aantrekkelijk bloeiende heesters, geïnspireerd op beplantingen uit de jaren ’30 en door Roeters van Lennep toegepaste soorten en mengsels;  De heesters tussen het Juliana-Bernhardpark en het Boerenbosje in de zichtas mogen max 1.20 meter hoog worden voordat ze worden gesnoeid op natuurlijke wijze (dus niet scheren);  Paden beheren met gemaaide padbermen door langs het pad een strook van minimaal een meter vrij te houden van heesters en laaghangende takken voor een verzorgde uitstraling;  Reconstructie van de twee gebogen bloembedden op de kopse kanten van de conische vijver en de aanleg van een rechthoekig plantvak bij het monument. Aanplant van een (beheerbaar) assortiment sterke vaste planten met een bloeitijd van mei tot november;  Herstel van de bestaande gazons en aanvullen en stimuleren van de stinzenplanten. Oevers meemaaien en oeverplanten pluksgewijs aanplanten of handhaven.

Overige maatregelen of ter overweging:  Plaatsen of vervangen parkbank(en) en overig parkmeubilair;  Alle paden technisch vernieuwen en voorzien van een afstrooilaag van licht grind (prestatie 7); Ter overweging: herstel van het oorspronkelijke tracé van het wandelpad (oostkant bij Parkweg);  Accenturen van voetgangersoversteek Parkweg en Noordenburglaan, bijvoorbeeld door afwijkende materiaalkeuze of legverband. Nader uit te werken;  Herstel bol afgewerkte grasoevers en beschoeiing tot de waterlijn, waar en indien nodig. Dit conform de originele technische uitwerking van de vijver en de profielen voor de oevers. Deze is als afbeelding opgenomen in het historisch onderzoek. Archief: tek.nr 2390. HGA, arch.nr 534001, Verzameling technische tekeningen;  Verbeteren waterkwaliteit, stimuleren of aanplanten waterplanten. Nader te onderzoeken.

Deelgebied V: Boerenbosje Streefbeeld Voor het Boerenbosje is de wederopbouwperiode het meest beeldbepalend voor de opzet-, sfeer en samenstelling van beplantingen. De gedetailleerde luchtfoto uit 1964 geldt als ijkpunt en inspiratie. De beplantingen zijn eenvoudiger dan in het Juliana-Bernhardprak, maar desondanks met aandacht aangelegd en verzorgd.

Maatregelen Maatregelen beplantingen (voor een uitgebreide toelichting zie hoofdstuk 4):  Groot onderhoud bestaande boombeplanting;  Aanplant/omvorming van de heestervakken naar een heesterbeplanting ’intensief’ met een beperkt gemengd sortiment en een uitstraling van een eenvoudige, gelaagde sierbeplanting uit de wederopbouwperiode;  Herstel van één van de twee heekstergroepen in de oksels van het halfronde pad conform situatie 1964. In de andere oksel staat nu een boom. Ter versterking van de symmetrie van het panorama wordt er een solitaire heester (reuzenkornoelje) aan de overzijde van het fietspad geplant, tevens ter aankleding van de brug (bj. ca. 2006);  De heesters tussen het Juliana-Bernhardpark en het Boerenbosje in de zichtas mogen max 1.20 meter hoog worden voordat ze worden gesnoeid op natuurlijke wijze (dus niet scheren);  Reconstructie van de twee gebogen bloembedden langs de halfronde paden. Aanplant van een assortiment sterke vaste planten die geschikt zijn voor de natte omstandigheden hier, zoals rozen met een lange bloeitijd;  Paden beheren met gemaaide padbermen door langs het pad een strook van minimaal een meter vrij te houden van heesters en laaghangende takken voor een verzorgde uitstraling. Langs één kwart van het halfrond wordt de gazonrand golvend aanlegt met wisselende breedte, conform de luchtfoto uit 1964.

Overige maatregelen of ter overweging:  Plaatsen of vervangen parkbank(en) en overig parkmeubilair;  Alle paden technisch vernieuwen en voorzien van een afstrooilaag van licht grind (prestatie 7);  Versterken herkenbaarheid van de gesloopte koepel aan de Broeksloot. Treurwilg niet verwijderen (plantlocatie als onderdeel van de aanleg 1955 of zelfs <1938). Nader te onderzoeken;  Kappen oude sierkers (plantlocatie onderdeel aanleg 1955) en de herplante jonge esdoorn (plantlocatie jaren ’70) om de zichtas te openen;  Wat betreft de instandhouding van de grote zichtas aan de overzijde van de Broeksloot in het Noteboompark is afstemming tussen gemeente Leidschendam-Voorburg en gemeente Den Haag vereist.

51

HISTORISCH GROENBEHEER i.s.m. STICHTING IN ARCADIË

52

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN

24-04-2023

STICHTING IN ARCADIË

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

25-04-2023

4 Uitwerking beplantingen

53

STICHTING IN ARCADIË

Beplantingsplan Huisplaats, totaal overzicht. 54

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

25-04-2023

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

STICHTING IN ARCADIË

25-04-2023

4.1 Beplantingen Huisplaats Inleiding Het groen van de Huisplaats valt volledig onder de functie ‘cultuurhistorisch groen’ in verband met de rijksmonumentale status van het park. In deze paragraaf worden de omvormingsmaatregelen besproken van het deelgebied Huisplaats. Dit wordt gedaan per beheertypen, deze zijn als volgt: • Parkbos (natuurfunctie) en onderbegroeiing: de randen van het park met inheemse bosboomsoorten, (inheemse) heesters als dichte onderbegroeiing en de kruidlaag / bosbodem met eventuele stinzenplanten; • Boomgroepen en solitaire bomen: de bomen die verspreid door het park staan in gazon of in heestergroepen; • Heesters extensief: de heestergroepen met weinig terug komende beheermaatregelen. Binnen dit beheertype vallen veelal inheemse bosheesters en groot uitgroeiende sierheesters; • Heesters intensief: de heestergroepen met regelmatig terugkomende beheermaatregelen. Binnen dit beheertype vallen veelal sierheesters die indien nodig makkelijk te snoeien zijn door terug te zetten of seizoensgebonden gesnoeid te moeten worden; • Kuipplanten / potterie: eventueel te plaatsen kuipplanten / potplanten rond het hoofdhuis als sierelement; • Vaste planten: plantvakken met vaste planten en stinzenplanten rond het hoofdhuis en de waterpartijen; • Gras (met bollen): verschillende typen gras met al dan niet aanwezige stinzenplanten.

Per beheertype worden de maatregelen voor subtype dan wel beplantingsvak. De beheertypen worden als volgt omschreven: • Ingrepen: per sub-beheertype / beplantingsvak wordt omschreven welke maatregelen nodig zijn om tot het gewenste streefbeeld te komen zoals omschreven is in het voorgaande hoofdstuk. Enkele van deze ingrepen zullen van algemene aard zijn en worden op het einde van dit onderdeel benoemd; • Aanplant assortiment: afhankelijk van het beheertype wordt per beplantingsvak een beplantingsassortiment voorgesteld, of worden plantsoorten opgesomd waar in de toekomst uit gekozen kunnen worden. In het laatste geval is van belang dat er per locatie apart wordt gekeken naar de aanplantomstandigheden. Als slot worden er per beheertype eventuele aandachtspunten benoemd voor het beheer.

55

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

STICHTING IN ARCADIË

25-04-2023

IV.

V.

I.

III.

Beplantingsplan Huisplaats, detail van het parkbos, bosvakken en kruidenlaag / bosbodem. 56

II.

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

STICHTING IN ARCADIË

Parkbos en onderbegroeiing De aangewezen parkboslocaties, deelgebieden F en L, worden beheerd als parkbos met daarbij een natuurfunctie en bestaan uit een gemengd assortiment bomen met een vrij gesloten onderbeplanting. Het nieuw aan te planten assortiment, nu en in de toekomst, bestaat grotendeels uit inheemse plantsoorten ter versterking van de ecologische waarden in het park. Langs de paden liggen stroken bosgrond waar de groei van boskruiden wordt gestimuleerd.

Maatregelen bomen in bosvakken De bomen in dit deelgebied zijn toe aan groot onderhoud. Dit deelgebied bestaat voornamelijk uit bomen met een monumentale omvang, volwassenbomen of jong opschot / recent aangeplante bomen. Op diverse punten staan bomen te dicht op elkaar om uit te kunnen groeien tot toekomstbomen in een parksituatie of jonge bomen worden beperkt in hun groei door bomen met een monumentale omvang. Ingrepen • Verwijderen van jong / halfwas opschot om ruimte te maken voor overige bomen en aan te planten heesters; • Aanwijzen van toekomstbomen die niet beperkt worden door concurrentie en / of schaduwdruk. Deze bomen zullen in de komende decennia uitgroeien tot bomen met een monumentale omvang; • Per boom beoordelen of dat deze gesnoeid of gekapt moet worden. Als voorbeeld, indien bomen met een monumentale omvang direct met elkaar concurreren wordt er niet ingegeven i.v.m. de monumentale waarde van de bomen of bomen zijn bewust dicht op elkaar aangeplant om een bepaalde reden of als sierelement in de parkaanleg.

Een reden voor snoeien / kap kan zijn dat de boom: te dicht op andere bomen staat, een ziekte heeft, risico vormt doordat schuingroei / zwaar overhangende takken / te dicht op een gebouw staat; • Gezonde bomen met een monumentale omvang zo lang mogelijk behouden door directe concurrentie van jong / halfwas opschot of grote heesters te verwijderen; • Terugbrengen van het aantal boomruïnes / dode bomen ten behoeve van de parkbeleving als historisch Zocherpark. Binnen de aangeven contouren op de kaart mogen boomruïnes / dode bomen in beperkte mate staan ten behoeve van de ecologie. Zodra de mogelijkheid zich voordoet, een ander boom sterft af of de boom wordt gevaarlijk, dient de boom herplant te worden (zie kaart pagina 58); • Verwijderen / herplanten jonge bomen in de openruimtes (zie kaart pagina 58) en voor overige bomen geldt een uitsterfbeleid, deze bomen worden niet herplant; • In de bosvakken mogen takkenrillen staan achter de eerste rij heesters. De takkenrillen mogen maximaal 100cm breed zijn en 50cm hoog. Aanplant assortiment Bij het uitvallen van bomen kan gekeken worden of dat er voldoende licht op de bosbodem valt om nieuwe bomen aan te planten. In de actuele situatie zouden op enkele punten langs de randen van de bosvakken kleine sierbomen kunnen worden aangeplant. Op dit moment staan er in de bosvakken voornamelijk eerste grootte bomen.

Bij aanplant in de (nabije) toekomst kunnen de hiernaast opgesomde boomsoorten worden toegepast. Er is onderscheid gemaakt tussen een basis assortiment en bomen die aangeplant kunnen worden als accent langs de bosrand of bij grotere bomen in het bosvak. Bij de keuze voor het basis assortiment is voornamelijk gekeken naar natuurlijk voorkomende inheemse

25-04-2023

bosboomsoorten. Bij de keuze voor de bomen als accent is voornamelijk gekeken naar boomsoorten die toegepast zijn in historische parken en bekende plantlijsten van J.D. Zocher jr. De accentbomen worden op geruime afstand van elkander aangeplant en dienen als sierelement in het bosvak of langs de rand van het bosvak. Als voorbeeld; in een bosrand van 100 strekkende meter worden maximaal 10 accentbomen aangeplant op locaties waar de gekozen accentboom qua sierwaarde tot zijn recht komt. Denk hierbij aan: het einde van een zichtlijn, op een hoek / kruispunt van wandelpaden / beplantingsvak, als contrast (door kleur / bladvorm / kroonvorm / etc), nabij een element (bank / beeld / brug / etc.), enzovoorts. Bij de aanplant van de boom-/heestersoort wordt rekening houden met de standplaats behoefte (lichtval / ruimte voor natuurlijke ontwikkeling / etc.) van die specifieke boom-/heestersoort. De volgende boomsoorten komen in aanmerking voor de bosvakken: • Acer campestre / veldesdoorn; • Alnus glutinosa / zwarte els; • Betula pendula / ruwe berk; • Betula pubescens / zachte berk; • Carpinus betulus / haagbeuk; • Fagus sylvatica / beuk; • Tilia cordata / winterlinde; • Tilia platyphyllos / zomerlinde; • Quercus robur / zomer eik; • Quercus petraea / winter eik.

Als accent in de bosranden of in het bosvak komen de volgende boomsoorten in aanmerking: • Abies concolor / Colorado zilverspar; • Abies nordmanniana / Kaukasische zilverspar; • Alnus cordata / hartbladige els; • Alnus subcordata / kaukasische els; • Betula nigra / zwarte berk; • Castanea sativa / tamme kastanje; • Catalpa bignonioides / trompetboom; • Fagus sylvatica ‘Pendula’ / treurbeuk; • Gleditsia triacanthos / valse Christusdoorn; • Laburnum x watereri / gouden regen; • Liriodendron tulipifera / tulpenboom; • Magnolia kobus / beverboom; • Magnolia sieboldii / beverboom; • Magnolia soulangeana / beverboom; • Malus sylvestris / wilde appel; • Paulownia tomentosa / Anna Paulownaboom; • Prunus avium / wilde kers; • Pyrus pyraster / wilde peer; • Quercus acutissima / gezaagdbladige eik; • Quercus cerris / moseik; • Quercus phellos / wilgbladige eik; • Robinia pseudoacacia / valse acacia; • Thuja occidentalis / levensboom; • Tsuga heterophylla / oostelijke Hemlockspar.

57

STICHTING IN ARCADIË

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

25-04-2023

Beplantingsplan Huisplaats, detail van de locaties voor de open ruimtes en de toegestane locaties voor boomruïnes.

58

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

STICHTING IN ARCADIË

25-04-2023

Tilia cordata / winterlinde

Quercus robur / zomer eik

Catalpa bignonioides / trompetboom

Robinia pseudoacacia / valse acacia

Quercus acutissima / gezaagdbladige eik

Malus sylvestris / wilde appel 59

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

STICHTING IN ARCADIË

25-04-2023

Basisassortiment

Aronia melanocarpa / appelbes

Mespilus germanica / mispel

Wetenschappelijke namen Aronia melanocarpa Amelanchier lamarckii Aucuba japonica Cornus alba Cornus mas Cornus sanguinea Crataegus laevigata Crataegus monogyna Elaeagnus ebbingei Euonymus alatus Frangula alnus Ligustrum vulgare Mespilus germanica Prunus spinosa Ribus nigrum Ribus rubrum Sambucus nigra Staphylea colchica Sorbus aucuparia Viburnum burkwoodii Viburnum lantana Viburnum opulus Viburnum rhytidophyllum

Nederlandse namen appelbes krentenboompje broodboom witte kornoelje gele kornoelje rode kornoelje eenstijlige meidoorn tweestlijlige meidoorn olijfwilg kardinaalsmuts sporkehout wilde liguster mispel sleedoorn appelbes aalbes gewone vlier pimpernoot wilde lijsterbes sneeuwbal sneeuwbal Gelderse roos sneeuwbal

Bosvak I. II.

III. IV.

V.

III. IV.

V.

Accentsoorten Bosvak

Sorbus aucuparia / wilde lijsterbes

Lonicera fragrantissima / winterkamperfoelie

Viburnum lantana / sneeuwbal

60

Wetenschappelijke namen

Nederlandse namen

Crataegus laevigata ‘Paul’s Scarlet’

rode meisdoorn

Daphne mezereum

peperboompje

Hydrangea aspera ‘Sargentiana’

fluweelhortensia

Ilex aquifolium ‘Bacciflava’

hulst

Lonicera fragrantissima

winterkamperfoelie

Philadelphus ‘Virginal’

boerenjasmijn

Philadelphus cv

diverse cultivars

Rosa pimpinellifolia

duinroos

Sambucus racemosa

trosvlier

Sambucus cv

div erse cultivars

Sorbus sorbifolia

lijsterbesspirea

Viburnum bodnantanse ‘Dawn’

sneeuwbal

Viburnum cv

diverse cultivars

I.

II.

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

STICHTING IN ARCADIË

Maatregelen onderbegroeiing bosvakken Per bosvak worden de ingrepen benoemd, het aanplant assortiment wordt in tabelvorm aan het einde van dit beplantingstype vermeld. De nummers van de bosvakken corresponderen met de kaart. Ingrepen • Bosvak I.: ◦ Aanpassen bosvak contour aan het ontwerp door heesters te verwijderen of sterk terug te snoeien indien mogelijk; ◦ Verwijderen sneeuwbes, opschot hulst en enkele hulsten die in groepen staan. • Bosvak II: ◦ Aanpassen bosvak contour aan het ontwerp door heesters te verwijderen of sterk terug te snoeien indien mogelijk; ◦ Afzetten rondbladige hulst; ◦ Verwijderen sneeuwbes en gewone hulst; • Bosvak III.: ◦ Aanpassen bosvak contour aan het ontwerp door heesters te verwijderen of sterk terug te snoeien indien mogelijk; ◦ Afzetten hulst; ◦ Verwijderen sneeuwbes en grootbladige laurier. • Bosvak IV.: ◦ Aanpassen bosvak contour aan het ontwerp door heesters te verwijderen of sterk terug te snoeien indien mogelijk; ◦ Verwijderen sneeuwbes. • Bosvak V.: ◦ Aanpassen bosvak contour aan het ontwerp door heesters te verwijderen of sterk terug te snoeien indien mogelijk; ◦ Enkele van de zeer grote struiken hulst afzetten zodat deze opnieuw kunnen uitgroeien; ◦ Verwijderen sneeuwbes, opschot hulst, bonte broodboom en enkele hulsten die in groepen staan verwijderen. • NB.

In deze bosvakken staan vaak bolgewassen, let op bij het verwijderen van heesters. Aanplant assortiment De vrijgekomen ruimte wordt ingeplant met de vermelde heestersoorten in de tabel. Er is onderscheid gemaakt tussen een basis assortiment en heesters die aangeplant worden als accent langs de bosrand of bij grotere heesters in het bosvak. De (accent) heesters worden in oneven groepen aangeplant, de aantallen zijn afhankelijk van de volwassen grootte en groeiwijze. Aandachtspunten • Paden beheren met gemaaide padbermen door langs het pad een strook van 60 tot 150cm vrij te houden van heesters en laaghangende takken. Met aanplant afstand hiermee rekening houden zodat heester niet recht afgeschoren hoeven te worden indien deze te groot uitgroeien; • Hou bij de aanplant van de heesters rekening met de volwassenhoogte en -breedte. Door de heesters op een ruimere afstand in te planten kunnen ze uitgroeien in hun natuurlijke vorm wat scheelt in aanplant kosten en toekomstige beheerkosten. Ook komt de natuurlijke vorm van de plant beter tot uiting.

25-04-2023

Maatregelen kruidlaag en bosbodem Ingrepen • Kruidlaag en bosbodem stimuleren in stroken van 60 tot 150cm langs de wandelpaden binnen het beheergebied parkbos; • Kruidlaag aanplanten ten zuidwesten en noordwesten van de bosvijver. Aanplant assortiment Het verkrijgen van de gewenste boskruiden wordt op twee manieren bereikt: • Een periode afwachten en zien wat er van nature op komt; • Op accentplekken, kruis- / hoekpunt van wandelpaden, het zaaien of aanplanten van gewenste soorten en aanzien of dat de boskruiden zich handhaven en vermenigvuldigen: ◦ Ajuga reptans / kruipend zenegroen; ◦ Dryopteris affinis / geschubde mannetjesvaren; ◦ Dryopteris dilatata / breedbladige stekelvaren; ◦ Fragaria vesca / bosaardbei; ◦ Lamium galeobdolon / gele dovenetel; ◦ Oxalis acetosella / witte klaverzuring; ◦ Teucrium scorodonia / valse salie; ◦ Trivolium / klaver, diverse soorten. • Ten zuidwesten en noordwesten van de bosvijver de boskruiden aanplanten als gesloten beplanting.

Tussen de heestervakken worden de volgende vaste planten en boskruiden aangeplant: ◦ Ajuga reptans / kruipend zenegroen; ◦ Dryopteris affinis / geschubde mannetjesvaren; ◦ Dryopteris dilatata / breedbladige stekelvaren; ◦ Ficaria verna / speenkruid; ◦ Fragaria vesca / bosaardbei; ◦ Glechoma hederacea / hondsdraf; ◦ Lamium galeobdolon / gele dovenetel; ◦ Myosotis sylvatica / bosvergeet-me-nietje; ◦ Oxalis acetosella / witte klaverzuring; ◦ Teucrium scorodonia / valse salie; ◦ Trivolium / klaver, diverse soorten; ◦ Viola riviniana / bleeksporig bosviooltje. Aanplanten van stinzenplanten: • Anemone nemorosa / bosanemoon (wit en paars); • Arum italicum / Italiaanse aronskelk; • Corydalis solida / vingerhelmbloem; • Eranthis hyemalis / winterakoniet; • Galanthus nivalis / sneeuwklokje; • Hyacinthoides non-scripta / Blue Bell. Aandachtspunten • Heesters die binnen deze stroken komen op natuurlijke wijze snoeien, afzetten of verwijderen.

61

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

STICHTING IN ARCADIË

25-04-2023

7.

8.

6. 9.

5.

4. 3.

2.

1.

1.

Beplantingsplan Huisplaats, detail van boomgroepen en solitaire bomen. 62

1.

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

STICHTING IN ARCADIË

Boomgroepen en solitaire bomen Het bomenbestand in dit deelgebied bestaat voor een groot deel uit eerste grote bomen met een monumentale omvang of er zijn recent bomen van de eerste orde aangeplant. Het resultaat is dat er een breedassortiment bomen aanwezig zijn die allemaal groot uitgroeien, de lagere boomsoorten zijn vrijwel niet aanwezig. Als gevolg staan bomen op diverse punten te dicht op elkaar om uit te kunnen groeien tot toekomstbomen in een parksituatie of jonge bomen worden beperkt in hun groei door bomen met een monumentale omvang. In dit deelgebied staan voornamelijk uit bomen met een monumentale omvang, volwassenbomen of jong opschot / recent aangeplante bomen. Ingrepen • Aanwijzen van toekomstbomen die niet beperkt worden door concurrentie en / of schaduwdruk. Deze bomen zullen in de komende decennia uitgroeien tot bomen met een monumentale omvang; • Per boom beoordelen of dat deze gesnoeid of gekapt moet worden. Als voorbeeld, indien bomen met een monumentale omvang direct met elkaar concurreren wordt er niet ingegeven i.v.m. de monumentale waarde van de bomen of bomen zijn bewust dicht op elkaar aangeplant om een bepaalde reden of als sierelement in de parkaanleg.

Een reden voor snoeien / kap kan zijn dat de boom: te dicht op andere bomen staat, een ziekte heeft, risico vormt doordat schuingroei / zwaar overhangende takken / te dicht op een gebouw staat; • Het te behouden bomenbestand indien nodig op natuurlijke wijze snoeien en bomen langs de zichtlijnen indien nodig opsnoeien; • Gezonde bomen met een monumentale omvang zo lang mogelijk behouden door directe concurrentie van jong / halfwas opschot of grote heesters te verwijderen; • Terugbrengen van het aantal boomruïnes / dode bomen ten behoeve van de parkbeleving als historisch Zocherpark. Binnen de aangeven contouren op de kaart mogen boomruïnes / dode bomen in beperkte mate staan ten behoeve van de ecologie. Zodra de mogelijkheid zich voordoet, een andere boom sterft af of de boom wordt gevaarlijk, dient de boom herplant te worden (zie kaart pagina 58); • Verwijderen / herplanten jonge bomen in de openruimtes (zie kaart pagina 58) en voor overige bomen geldt een uitsterfbeleid, deze bomen worden niet herplant; • Op de hertenkamp nieuwe bomen los en groepsgewijs in de parkweide aanplanten met boombescherming ter vervanging van verdwenen bomen (zie kaart pagina 58).

Aanplant assortiment hertenkamp Op de hertenkamp worden nieuwe bomen aangeplant, de volgende soorten komen in aanmerking: • Castanea sativa / tamme kastanje; • Crataegus laevigata / meidoorn (meerstammig); • Liriodendron tulipifera / tulpenboom; • Quercus acutissima / gezaagdbladige eik; • Quercus cerris / moseik; • Quercus petraea / winter eik; • Quercus x turneri ‘Pseudoturneri’ / Oostenrijkse eik, optie: meerstammig. Aanplant assortiment boomgroepen en solitaire bomen rest van het park Op enkele punten kunnen de historische structuren worden aangevuld met de volgende soorten: 1. Platanus x hispanica / plataan; 2. Betula pendula ‘Tristis’ / treurbeuk; 3. Magnolia sieboldii / beverboom; 4. Salix babylonica / treurwilg; 5. Betula papyrifera / papierberk;

25-04-2023

6. Cercidiphyllum japonicum / katsuraboom; 7. Cercis siliquastrum / Judasboom; 8. Salix aurita / geoorde wilg; 9. Parrotia persica / Perzisch ijzerhout. Indien er in de (nabije) toekomst bomen door ouderdom of ziekte worden verwijderd, dient de stobbe uitgefreesd te worden en zodat op dezelfde locatie een nieuwe boom herplant kan worden. Voor de te herplanten boom kan gekozen voor eenzelfde soort als de verwijderde boom of voor een andere soort die past binnen de historische uitstraling van het park. Indien er voor gekozen wordt om niet eenzelfde boomsoort toe te passen komen de volgende boomsoorten in aanmerking: • Acer campestre ‘Green Column’ / zuilvormige veldesdoorn; • Acer negundo / vederesdoorn; • Aesculus indica / Indische paardenkastanje; • Betula papyrifera / papierberk; • Betula pendula ‘Tristis’ / treurberk; • Betula utilis / witte himalayaberk; • Calocedrus decurrens / wierookceder; • Castanea sativa / tamme kastanje; • Catalpa bignonioides / trompetboom; • Cedrus deodara / Himalya ceder • Cercidiphyllum japonicum / katsuraboom; • Cercis siliquastrum / Judasboom; • Davidia involucrata / vaantjesboom; • Fagus sylvatica ‘Pendula’ / treurbeuk; • Fagus sylvatica ‘Purpurea’ / rode beuk; • Ginkgo biloba / Japanse notenboom; • Gleditsia triacanthos / valse Christusdoorn; • Hamamelis x intermdia ‘Jelena’ / toverhazelaar; • Larix decidua / Europese lork; • Larix kaempferi

/ Japanse lork; • Liquidamber styraciflua / amberboom; • Liriodendron tulipifera / tulpenboom; • Magnolia kobus / beverboom; • Magnolia sieboldii / beverboom; • Magnolia soulangea / beverboom; • Pinus nigra ‘Pyramidalis’ / zuilvormige zwarte den; • Platanus x hispanica / plataan; • Quercus acutissima / gezaagdbladige eik; • Quercus cerris / moseik; • Quercus palustris / moeraseik; • Quercus phellos / wilgbladige eik; • Quercus robur ‘Fastigiata Koster’ / zuileik; • Robinia pseudoacacia / valse acacia; • Salix babylonica / treurwilg (een enkele langs waterpartijen, buiten de zichtlijnen); • Styphnolobium japonicum / honingboom; • Taxodium distichum / Moerascypres (een enkele langs waterpartijen, buiten de zichtlijnen); • Thuja occidentalis / levensboom; • Tilia henryana / Chinese linde; • Tilia tomentosa / zilverlinde; • Tilia tomentosa ‘Pendula’ / treur zilverlinde; • Tilia x europaea ‘Euchlora’ / krimlinde. 63

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

STICHTING IN ARCADIË

17.

18.

25-04-2023

1.

1.

16. 1. 3.

19. 3. 1.

19.

15.

4.

14. 5.

19.

13. 19.

6.

5. 6.

6. 6.

10. 8.

12.

7. 10. 11.

Beplantingsplan Huisplaats, detail van de extensieve heesters. 64

7.

9.

7.

2.

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

STICHTING IN ARCADIË

Heesters extensief In de Huisplaats worden diverse nieuwe heestervakken aangeplant en bestaande heestervakken omgevormd of verwijderd. Het nieuw aan te planten assortiment, nu en in de toekomst, bestaat grotendeels uit inheemse plantsoorten ter versterking van de ecologische waarden in het park. De heestervakken dienen als accentbeplanting op de historische locaties langs paden, zichtlijnen en vijvers (conform oude foto’s en de inmetingskaart uit 1916). De aanplant van nieuwe heestergroepen worden gedaan in de geest van Zocher op locaties waar reconstructie niet mogelijk is en ter begeleiding van later toegevoegde parkonderdelen, zoals entree, koepel, etc. (zie ontwerpvoorstel). Per heestervak worden de ingrepen benoemd, het aanplant assortiment wordt in tabelvorm aan het einde van dit beplantingstype vermeld. De nummers van de bosvakken corresponderen met de kaart. Ingrepen • Vak 1.: ◦ Aanpassen contour heestervakken aan het ontwerp door heesters te verwijderen of sterk terug te snoeien indien mogelijk; ◦ Enkele van de zeer grote struiken hulst en taxus afzetten zodat deze opnieuw kunnen uitgroeien; ◦ Verwijderen van sneeuwbes, grootbladige laurier, opschot van hulst of venijnboom, Bonte broodboom en haag van veldesdoorn.

• Vak 2.: ◦ Aanpassen contour heestervakken aan het ontwerp door heesters te verwijderen of sterk terug te snoeien indien mogelijk; ◦ Verwijderen van sneeuwbes, vlier en overig opschot. • Vak 3.: ◦ Verwijderen haag langs het wandelpad; ◦ Aanpassen contouren heestervakken door het verwijderen en terug te zetten van rhododendrons. • Vak 5.: ◦ Verwijderen van heesters in dit gazon; ◦ Contour van het nieuwe heestervak uitzetten op het grasveld en het gras verwijderen. • Vak 6.: ◦ Op het eiland de bamboe blijven maaien op twee groepen bij de watercypressen na om de contouren van het eiland zichtbaar te houden; ◦ De twee groepen bamboe op de oeverrand qua grootte niet meer laten groeien; ◦ De groepen bamboe regelmatig in delen afzetten om te voorkomen dat de groepen uit elkaar gaan vallen; ◦ NB. Op historische afbeeldingen is te zien dat op het eiland een kleine groep bamboe, enkele solitaire vaste planten en een beuk staan in het gazon. Door de wildgroei van de bamboe en de twee volwassen watercipressen is het niet realistisch om de historische situatie te herstellen. • Vak 8.: ◦ Aanpassen contour heestervakken aan het ontwerp door heesters te verwijderen of sterk terug te snoeien indien mogelijk; ◦ Behouden van de els die over het water heen groeit; ◦ Verwijderen van sneeuwbes en overig opschot.

25-04-2023

• Vak 9.: ◦ Aanpassen contour heestervakken aan het ontwerp door heesters te verwijderen of sterk terug te snoeien indien mogelijk; ◦ Behouden van de els die over het water heen groeit; ◦ Verwijderen van sneeuwbes en overig opschot. • Vak 10.: ◦ Aanpassen contour heestervakken aan het ontwerp door heesters te verwijderen of sterk terug te snoeien indien mogelijk; ◦ Verwijderen van sneeuwbes, dwergmispel en opschot populier en overige plantsoorten. • Vak 13.: ◦ Aanpassen contour heestervakken aan het ontwerp door hulsten te verwijderen. • Vak 15.: ◦ Aanpassen contour heestervakken aan het ontwerp door heesters te verwijderen of sterk terug te snoeien indien mogelijk; ◦ Verwijderen van sneeuwbes, hulst, vlier en overig opschot. • Vak 17.: ◦ Aanpassen contour heestervakken aan het ontwerp door heesters te verwijderen of sterk terug te snoeien indien mogelijk; ◦ Vak leegruimen. • Vak 18.: ◦ Aanpassen contour heestervakken aan het ontwerp door heesters te verwijderen of sterk terug te snoeien indien mogelijk; ◦ Vak leegruimen. • Contour van het nieuwe heestervak uitzetten op het grasveld en het gras verwijderen voor de volgende vakken: 4, 7, 11, 12, 14, 16 en 19. Aanplant assortiment De vrijgekomen ruimte wordt ingeplant met de onderstaande heestersoorten.

Er is onderscheid gemaakt tussen een basis assortiment en heesters die aangeplant kunnen worden als accent op de hoeken van en plantvak of als accent in het heestervak. De (accent) heesters worden in oneven groepen aangeplant, de aantallen zijn afhankelijk van de volwassen grootte en groeiwijze. In vak 3, 6 en 13 worden geen nieuwe beplantingssoorten geïntroduceerd. Aandachtspunten • Enkele vaknummers worden gebruikt voor meerdere gelijksoortige heestervakken. In deze gevallen hoeven niet alle genoemde heesters in elk vak aangeplant te worden. De soorten worden gekozen op basis van de grootte van het vak en de locatie van het vak in relatie tot de directe omgeving; • Paden beheren met gemaaide padbermen door langs het pad een strook van minimaal een meter vrij te houden van heesters en laaghangende takken. Met aanplant afstand hiermee rekening houden zodat heester niet recht afgeschoren hoeven te worden indien deze te groot uitgroeien; • Hou bij de aanplant van de heesters rekening met de volwassenhoogte en -breedte. Door de heesters op een ruimere afstand in te planten kunnen ze uitgroeien in hun natuurlijke vorm wat scheelt in aanplant kosten en toekomstige beheerkosten. Ook komt de natuurlijke vorm van de plant beter tot uiting.

65

STICHTING IN ARCADIË

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

25-04-2023

Basisassortiment Heestervak Wetenschappelijke namen

Nederlandse namen

Amelanchier lamarckii ‘Ballerina'

krentenboompje

Cornus alba ‘Sibirica’

rode kornoelje

Crataegus laevigata

eenstijlige meidoorn

Crataegus monogyna

tweestijlige meidoorn

Elaeagnus ebbingei

olijfwilg

Hydrangea quercifolia

eikenbladhortensia

Lonicera fragrantissima

winterkamperfoelie

Philadelphus ‘Virginal’

boerenjasmijn

Prunus lusitanica

Portuguese laurier

Rhododendron ‘Marcel Menard’

rododendron

Rhododendron ‘Onkel Diners’

rododendron

Rhododendron cv

diverse cultivars

Taxus baccata

venijnboom

Viburnum burkwoodii

sneeuwbes

Viburnum burkwoodii ‘Anne Russell’

sneeuwbes

Viburnum tinus ‘Eskimo’

sneeuwbes

1.

2.

4.

5.

7.

8.

9.

10.

11.

12. 14.

15.

16.

17.

18. 19.

3.

5.

7.

8.

9.

10.

11.

12. 14.

15.

16.

17.

18. 19.

Accentsoorten Heestervak Wetenschappelijke namen

Nederlandse namen

Cornus kousa

Japanse kornoelje

Cornus kousa ‘Satomi’

kornoelje

Crataegus laevigata ‘Paul’s Scarlet’

rode meidoorn

Daphne mezereum

peperboompje

Hibiscus syriacus ‘Oiseau Blue’

altheastruik

Hibiscus syriacus ‘Red Heart'

altheastruik

Hydrangea involucrata

hortensia

Hydrangea macrophylla ‘Lanarth White’

hortensia

Hydrangea paniculata 'Limelight'

pluimhortensia

Ilex aquifolium ‘Argentea Marginata’

zilvergerande hulst

Ilex aquifolium ‘Bacciflava’

hulst

Philadelphus ‘Manteau d’Hermine’

boerenjasmijn

Salix aurita

geoordewilg

Salix rosmarinifolia

rozemarijnwilg

Syringa vulgaris ‘Andenken an Ludwig Späth' sering

66

Syringa vulgaris ‘Michel Buchner’

sering

Viburnum bodnantanse ‘Dawn’

sneeuwbal

Weigelia ‘Bristol Ruby’

weigela

1.

2.

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

STICHTING IN ARCADIË

25-04-2023

Amelanchier lamarckii ‘Ballerina' krentenboompje

Rhododendron ‘Marcel Menard’ / rododendron

Weigelia ‘Bristol Ruby’

Prunus lusitanica / Portugese laurier

Cornus alba ‘Sibirica’ / rode kornoelje

Crataegus laevigata ‘Paul’s Scarlet’ / rode meidoorn 67

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

STICHTING IN ARCADIË

25-04-2023

A. H.

G.

B.

C.

D.

E.

F.

Beplantingsplan Huisplaats, detail van de intensieve heesters. 68

STICHTING IN ARCADIË

25-04-2023

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

Heesters intensief In de Huisplaats worden diverse nieuwe heestervakken aangeplant en bestaande heestervakken omgevormd of verwijderd. Deze heestervakken dienen als accentbeplanting op de historische locaties langs paden, zichtlijnen en vijvers (conform oude foto’s en de inmetingskaart uit 1916). De aanplant van nieuwe heestergroepen worden gedaan in de geest van Zocher op locaties waar reconstructie niet mogelijk is en ter begeleiding van later toegevoegde parkonderdelen, zoals entree, koepel, etc. (zie ontwerpvoorstel). De ingrepen voor de heestervakken worden benoemd, het aanplant assortiment wordt in tabelvorm aan het einde van dit beplantingstype vermeld. De nummers van de bosvakken corresponderen met de kaart.

Ingrepen • Contour van het nieuwe heestervak uitzetten en indien nodig het gras of bestaande heesters verwijderen. Aanplant assortiment De vrijgekomen ruimte wordt ingeplant met de onderstaande heestersoorten. Er komen drie soorten heestervakken voor: solitaire heesters in het gazon, een vak bestaande uit één soort en een gemengd vak. Aandachtspunten • Paden beheren met gemaaide padbermen door langs het pad een strook van 60 tot 150cm vrij te houden van heesters en laaghangende takken. Met aanplant van de heesters rekening houden zodat heester niet constant gesnoeid te hoeven worden; • Hou bij de aanplant van de heesters rekening met de volwassenhoogte en -breedte. Door de heesters op een ruimere afstand in te planten kunnen ze uitgroeien in hun natuurlijke vorm wat scheelt in aanplant kosten en toekomstige beheerkosten. Ook komt de natuurlijke vorm van de plant beter tot uiting;. Heestervak Wetenschappelijke namen

Nederlandse namen

Cornus kousa ‘Satomi’

kornoelje

Corylopsis pauciflora

schijnhazelaar

Deutzia gracilis

bruidsbloem

Hamamelis x Jelena

toverhazelaar

Hydrangea macrophylla ‘Lanarth White’

hortensia

Hydrangea paniculata 'Little Lime'

pluimhortensia

Philadelphus 'Manteau D'Hermine'

boerenjasmijn

Physocarpus opulifolius 'Little Angel'

blaasspirea

Rosa Cornelia

trosroos

Rosa Schneewittchen

trosroos

Rosa Stadt Rom

trosroos

Spiraea japonica 'Genpei'

spierstruik

Syringa meyeri 'Palibin'

dwergsering

A.

B.

C.

D.

E.

F.

G.

H.

69

STICHTING IN ARCADIË

Beplantingsplan Huisplaats, detail van de vaste planten. 70

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

25-04-2023

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

STICHTING IN ARCADIË

Kuipplanten / potterie In de voorzijde van het hoofdhuis komen kuip- of potplanten te staan ter vervanging van de betonnen anti-parkeerpalen. Ingrepen • Aanschaffen van winterharde potplanten; • Kuipen van historisch type (hout met metalen beslag) in verschillende maten; • Optioneel: aanschaffen van kuipplanten (incl. winterstalling). Aanplant assortiment, winterharde opties voor de potterie • Agave ‘Ferox’, Agave parrasana, Agave montana en Agave ovatifolia / agave; • Hebe ‘Cobb Valley’, Hebe ‘Pink Lady’, Hebe ‘Purple Pixie’ / veronica; • Hortensia, verschillende soorten; • Prunus lusitanica / Portugese laurier als snoeivorm; • Sarcococca hookeriana ‘Winter Gem’ / sarcococca; • Snoeivorm (bol- of bijenkorfmodel) van Liguster ovalifolium, Taxus baccata of Thuja (divers. • Yucca filamentosa, Yucca filamentosa ‘Bright Edge’, Yucca gloriosa, Yucca gloriosa ‘Variagata’ / palmlelie. Optioneel: aanplant assortiment, kuipplanten incl. winterstalling • Agapanthus / Afrikaanse lelie, verschillende soorten; • Agave lophanta ‘Quadricolor’ / agave; • Brugmansia arborea, Brugmansia aurea / engelentrompet; • Callistemon laevis / lampepoetserplant; • Choisya ternata / glansmispel; • Citrussoorten; • Nerium oleander (rood, roze of wit) / oleander.

25-04-2023

Vaste planten In de Huisplaats komen twee soorten plantvakken met vaste planten voor: • Het missende ronde bloemperk (typisch element in een 19e eeuwse aanleg) aan de voorzijde van het hoofdhuis. Deze locatie is gebaseerd op de inventarisatiekaart en oude foto’s en afbeeldingen. Voor dit plantvak is gekozen om geen reconstructie te doen maar te kiezen voor een hedendaags, meer onderhoudsarm en klimaatbestendig sortiment: vaste planten gecombineerd met bolgewassen voor seizoensbeleving; • Op een locatie langs de waterpartij komen vaste planten te staan. Ingrepen • Vak voor het hoofdhuis; lage haag en vaste planten verwijderen; • Contour van het nieuwe heestervak uitzetten en het gras verwijderen. Aanplant assortiment Vak voor het hoofdhuis, vaste planten: • Alchemilla mollis / vrouwenmantel; • Anemone ‘Wild Swan’ / anemoon; • Echinacea purpurea ‘Green Jewel’ / zonnehoed; • Echinacea purpurea ‘Augustkönigin’ / zonnehoed; • Echinops ritro ‘Veitch’s Blue’ / kogeldistel; • Geranium ‘Rozanne’ / geranium; • Lavendula angustifolia / lavendel; • Leucanthemum vulgare ‘Maikönigin’ / vroege margriet; • Pennisetum alopecuroides ‘Hameln’ / lampenpoetsersgras; • Persicaria amplexicaulis ‘Blackfield’ / adderwortel; • Persicaria bistorta ‘Superba’ / adderwortel; • Rudbeckia fuldiga ‘Little Goldstar’ / zonnehoed; • Salvia nemorosa ‘Mainacht’ / salie.

Vak voor het hoofdhuis, bollen: • Narcissus ‘February Gold’ / narcis; • Narcissus ‘February Silver’ / narcis; • Tulipa ‘Rem’s Favorite’ / tulp; • Tulipa ‘Golden Parade’ / tulp; • Tulipa ‘Purissima’ / tulp; • Tulipa ‘Prinses Irene’ / tulp; • Tulipa ‘Parade’ / tulp. Vak langs de waterrand: • Rhem palmatum tanguticum / sierrabarber. Waterplanten: langs de buitenste oever van de waterpartijen en langs de oevers van de Hertenweide met kruidenrijk grasland enkele waterplanten aanplanten ter aankleding van de oeverrand. Per locatie één plant aanplanten: • Iris pseudacorus / gele lis. Aandachtspunten De sierrabarber groeit uit tot een voorname vaste plant. Geadviseerd wordt om op de locatie van de waterpartij rond de Hertenkamp één exemplaar aan te planten. 71

STICHTING IN ARCADIË

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

25-04-2023

Deelgebied D: streefbeeld is gazon

Beplantingsplan Huisplaats, detail van het gazon en de extensieve graslanden. 72

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

STICHTING IN ARCADIË

25-04-2023

Gras (met bollen) Herstel van de parkaanleg in landschapsstijl met de gazons in de sfeer van de 19e eeuwse situatie met extensief grasland in de centrale zichtas, langs oevers en onder de bomen (open parkbos). Het hoge gras in de huidige situatie heeft weinig (ecologische) kwaliteit, het wordt platgelopen door met name honden, en de gazons onder bomen heeft veel kale plekken. Om deze reden is ervoor gekozen om de Huisplaats in te delen in vier soorten grasbeheer waarbij per locatie is gekeken naar het gebruik van de bezoekers en de mogelijkheden voor de ecologie. Ingrepen • Delen van het bestaande gazons verwijderen conform ontwerpvoorstel ten behoeve van beplantingsvakken; • Nieuwe gazondelen egaliseren; • Het gras wordt in drie zones verdeelt qua maaibeheer: ◦ Gazon: intensief maaibeheer van de gazonbermen (60-100cm) langs alle paden, het wandelpad langs de Vliet en de weide voor de koepel t.b.v. evenementen of picknicklocatie; ◦ Gazon met stinzenplanten: intensief maaibeheer vanaf het moment dat het loof van de stinzenplanten is afgestorven (ca. eind mei / begin juni) van overige gebieden tot aan de waterlijn, houtige gewassen en riet verwijderen. Dit conform de situatie op historische afbeeldingen en een kenmerk van Zocherparken; ◦ Kruidenrijk grasland op locaties waar bezoekers niet zullen komen en als aankleding van de parkaanleg.

• Oever- en waterbeplanting alleen pluksgewijs laten staan. Dit conform de authentieke uitstraling, en passend bij hedendaagse opvattingen over biodiversiteit. • Overbegrazing van de hertenkamp tegengaan: door het inperken van de veestapel en het afhekken van een deel van de hertenkamp in de nabijheid van het huis, zodat hier ook een struiklaag kan ontwikkelen; • Hondenbeleid in dit parkdeel aanscherpen i.v.m. platlopen van het hoge gras door honden in de huidige situatie. Aanplant assortiment • Inzaaien verschillende grasmengsels (mengseltypen afstemmen met beheerder): ◦ Gazon, vaker dan 16x per jaar maaien; ◦ Gazon met stinzenplanten, vanaf eind mei / begin juni beheren als een gazon en meenemen in het maaibeheer voor gazons. ◦ Kruidenrijk grasland, 1 tot 2x per jaar afzetten (na broedseizoen), voor langs de oeverrand; ◦ Weide, wordt begraasd door de herten. • Stinzenplanten in zichtlijnen en langs oevers: ◦ Crocus tommasianianus / crocus; ◦ Crocus vernus ‘Jeanne D’Arc’ / crocus; ◦ Crocus vernus ‘Flower Record’ / crocus; ◦ Fritillaria meleagris / kievitsbloem; ◦ Fritillaria Meleagris ‘Alba’ / kievitsbloem; ◦ Galanthus elwesii / groot sneeuwklokje; ◦ Galanthus nivalis / sneeuwklokje; ◦ Hyacinthoides non scripta (blauw) / Blue Bell.

73

STICHTING IN ARCADIË

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

25-04-2023

Beplantingsplan Overplaats, totaal overzicht.

Beplantingsplan Overplaats, totaal overzicht. 74

PARK VREUGD EN RUST TE VOORBURG - INSTANDHOUDINGSPLAN 2023-2029

STICHTING IN ARCADIË

25-04-2023