3402 (3) Jaarstukken 2022 Boekwerk - Sisa
Tekst van het document
Wat heeft het gekost? Wijkteams
Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022
Begroting na wijziging 2022
Realisatie 2022
Voor- / nadeel
Lasten
1.974
882
2.856
2.836
20
Baten
0
80
80
188
108
-1.974
-802
-2.776
-2.648
127
Saldo van lasten en baten Bedragen x € 1.000
De lasten betreffen met name Wmo Cliëntbegeleiding, Sociaal Servicepunt (inclusief de exploitatiekosten van De Waterlelie), uitvoeringskosten, opvang verwarde personen, en uitvoering van de Hart-wet-euro balans. Taakveld 6.3 Inkomensregelingen Tot dit taakveld behoren alle inkomens- en bijstandsvoorzieningen: inkomensvoorzieningen en loonkostensubsidies op grond van de Participatiewet, de IOAW en de IOAZ, bijzondere bijstand, kwijtschelding van gemeentelijke belastingen en heffingen, de schoolspullenpas en de Ooievaarspas.
Wat hebben wij daarvoor gedaan? In 2022 bestaat het totale bijstandsbestand uit circa 1.650 inwoners. Het totale bijstandsbestand is met circa 50 inwoners afgenomen. Er zijn 400 inwoners uitgestroomd uit de bijstand en 350 inwoners ingestroomd.
76
Ook in 2022 hebben we ons ingezet voor het vergroten van de financiële zelfredzaamheid van inwoners door onder andere de inzet van minimaregelingen. Een armoedeval wordt zo veel mogelijk beperkt, waardoor werken loont. Wat betreft de minimaregelingen is in 2022 aan ongeveer 1.000 kinderen de schoolspullenpas verstrekt, aan circa 2.500 inwoners de Ooievaarspas en ongeveer 2.500 inwoners maakten gebruik van de gemeentelijke collectieve zorgverzekering voor minima. De doelstellingen van dit taakveld stonden in 2022 onder druk vanwege de gevolgen van exogene ontwikkelingen, zoals de coronacrisis, de energiecrisis en de inflatie. Een deel van de inwoners heeft als gevolg hiervan moeite om rond te komen, waardoor zij aanspraak moesten maken op verschillende steunmaatregelen. Mede door deze ontwikkelingen heeft het Rijk de Participatiewet aangepast en is er een energietoeslag beschikbaar gesteld. Om de energietoeslag uit te keren aan inwoners die daar recht op hebben is, ad hoc het team energietoeslag opgezet. Mede door dit team hebben 3.703 inwoners de energietoeslag ontvangen in 2022. Verder is het plan van aanpak energiearmoede vastgesteld, waarmee extra subsidie beschikbaar is voor inwoners, verenigingen, organisaties en kleine ondernemers die hard geraakt zijn door de energiecrisis.
In het kader van dit plan hebben ook het Sociaal Servicepunt en de voedselbank extra subsidie ontvangen om deze inwoners te ondersteunen. De gevolgen van deze exogene ontwikkelingen lopen door in 2023 en worden gemonitord. Wanneer nodig zal de raad hierover worden geïnformeerd. Speerpunt
Status
Minder kinderen groeien op in armoede Het aantal kinderen dat opgroeit in armoede is gedaald van 13,5% in 2016 naar minder dan 10% in 2022 (bron: Minimabeleid 2019-2022. p. 12) Acties o.b.v. begroting: Het minimabeleid met de diverse regelingen voor kinderen wordt uitgevoerd waarbij kinderen die opgroeien in een minimagezin worden ondersteund. Het communicatiemateriaal van de minimaregelingen is herzien en wordt verspreid. Stand van zaken: Het doel is niet behaald. Door de inflatie en energiecrisis is landelijk het aantal mensen met financiële problemen toegenomen. Voor een compleet inzicht in het aantal kinderen dat in armoede leeft, wordt een nieuwe Armoedemonitor opgesteld. Dit is een breed onderzoek naar het aantal type huishoudens dat leeft in armoede in onze gemeente.
77
Wat heeft het gekost? Inkomensregelingen
Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022
Begroting na wijziging 2022
Realisatie 2022
Voor- / nadeel
Lasten
38.788
5.663
44.451
45.025
-574
Baten
32.809
-2.042
30.767
30.662
-105
Saldo van lasten en baten
-5.979
-7.705
-13.684
-14.363
-679
Bedragen x € 1.000
De lasten betreffen met name de kosten voor alle uitkeringen en de bijzondere bijstand inclusief armoedebestrijding (bijv. de schoolspullenpas). Daarnaast bevat dit taakveld de kwijtscheldingen van afval- en rioolheffingen en de energietoeslag. De baten betreffen met name de rijksinkomsten Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten (BUIG) en inkomsten uit andere gemeenten voor de uitvoeringskosten van de werkorganisatie Duivenvoorde. Taakveld 6.4 Begeleide participatie Tot dit taakveld behoren voorzieningen ter bevordering van maatschappelijke participatie die niet direct gericht zijn op doorstroming naar arbeid: 'oud' beschut werk (Wsw-werkplekken in de sociale werkvoorziening), nieuw beschut werk (loonvormend) en alternatief beschut werk (niet-loonvormend).
Wat hebben wij daarvoor gedaan? De gemeente investeert in het realiseren en uitbreiden van beschutte werkplekken, waar mogelijk bij reguliere werkgevers. Voor personen die niet bij een reguliere werkgever aan de slag kunnen, blijven werkplekken in een beschutte omgeving beschikbaar. Met de gemeente Zoetermeer en Rijswijk heeft Leidschendam-Voorburg het Werkbedrijf 'de Binnenbaan' opgericht. Circa 125 van onze inwoners werken beschut bij de Binnenbaan. In vergelijking met vorig jaar is dit aantal gelijk gebleven. Met de Binnenbaan wordt niet alleen samengewerkt op het gebied van beschut werken, maar ook voor reintegratietrajecten. In 2022 hebben ongeveer 12 inwoners een re-integratietraject gevolgd bij de Binnenbaan. In het verlengde daarvan is ingezet op het versterken van de samenwerking op het vlak van re-integratie trajecten. Verbonden partij(en) Werkbedrijf de Binnenbaan B.V. Doelstelling De gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Doel is dat iedere persoon met een sociale werkvoorzieningsindicatie op het voor hem of haar maximale niveau werkzaam is. De deelnemers hebben de uitvoering van de Wsw ondergebracht bij de Werkbedrijf de Binnenbaan. Daarnaast voert het Werkbedrijf de Binnenbaan reintegratiewerkzaamheden uit voor de deelnemende gemeenten.
Ontwikkelingen In 2022 heeft de Binnenbaan veel ondersteuning (organisatorische taken en tolken) kunnen bieden bij het vinden van een baan voor vluchtelingen uit Oekraïne.
78
Wat heeft het gekost? Begeleide participatie
Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022
Begroting na wijziging 2022
Realisatie 2022
Voor- / nadeel
Lasten
3.607
117
3.724
3.734
-10
Baten
0
0
0
39
39
-3.607
-117
-3.724
-3.694
30
Saldo van lasten en baten Bedragen x € 1.000
De lasten betreffen onder andere de uitvoering van de Wsw en de re-integratiewerkzaamheden door Werkbedrijf De Binnenbaan en de uitvoering van (alternatief) beschut werk. Taakveld 6.5 Arbeidsparticipatie Tot dit taakveld behoren alle op arbeid gerichte participatie- en re-integratievoorzieningen, waaronder sociale activering, detacheringsbanen, scholingstrajecten, proefplaatsingen, jobcoaching, (bepaalde) vormen van tijdelijke loonkostensubsidie, en loonwaardebepalingen.
Wat hebben wij daarvoor gedaan? De gemeente geeft uitvoering aan het Re-integratie- en Participatiebeleid 2019-2022. Het doel van het beleid is zoveel mensen als mogelijk aan het werk te helpen, het liefst bij een reguliere werkgever. In onze gemeente is in 2022 aan dit doel gewerkt door werk- en participatieconsulenten, matchmakers, accountmanagers en een leerwerkmakelaar. Om het beleidsdoel in de praktijk te brengen, wordt elk jaar ingezet op een verlaging van ons bijstandsbestand van 30-50 mensen. Door de begeleiding van inwoners met een bijstandsuitkering vanuit de gemeente in combinatie met de krappe arbeidsmarkt, is het bijstandsbestand met circa 50 mensen gedaald. Op basis van de BUIG-systematiek ligt het aantal bijstandsuitkeringen in Leidschendam-Voorburg echter nog steeds hoger dan de aantallen die op basis van de BUIGmodellen vanuit het Rijk bekostigd worden. Hiermee is sprake van een fors budgettair nadeel. Verder is het huidige Re-integratie en Participatiebeleid geëvalueerd en zijn de contouren voor het nieuwe beleid vormgegeven. Een aandachtspunt dat naar voren is gekomen uit de evaluatie, is de begeleiding van inwoners met een langere afstand tot de arbeidsmarkt. Vooruitlopend op het nieuwe beleid zijn in 2022 in totaal 5 tijdelijke participatieconsulenten actief geweest in het begeleiden van deze groep.
Vanuit het corona herstelbeleid is het loket voor schuldhulpverlening voor ondernemers in het najaar opgestart. In 2022 hebben circa 10 ondernemers aangeklopt bij dit loket. Het loket blijft ook in 2023 nog open en wordt in ditzelfde jaar geëvalueerd.
79
Wat heeft het gekost? Arbeidsparticipatie
Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022
Begroting na wijziging 2022
Realisatie 2022
Voor- / nadeel
Lasten
5.050
106
5.156
5.132
24
Baten
151
407
558
410
-148
-4.899
301
-4.598
-4.722
-124
Saldo van lasten en baten Bedragen x € 1.000
De lasten betreffen participatie- en re-integratie trajecten, begeleiding naar werk, loonkostensubsidie en maatwerktrajecten. De baten betreft de vergoeding van Wassenaar en Voorschoten in het kader van de uitvoering binnen het taakveld Arbeidsparticipatie, de bijdrage voor het uitvoeringsplan arbeidsmarktregio en de ESFsubsidie. Taakveld 6.6 Maatwerkvoorzieningen Tot dit taakveld horen (Wmo)voorzieningen om zelfstandig te kunnen functioneren voor mensen met fysieke beperkingen, die op basis van een beschikking verstrekt worden: woningaanpassingen, hulpmiddelen en de overige voorzieningen voor fysiek beperkten.
Wat hebben wij daarvoor gedaan? De gemeente zorgt voor een adequate verstrekking van maatwerkvoorzieningen zodat inwoners langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen en actief kunnen blijven participeren. Daarmee geeft zij uitvoering aan haar wettelijke taken en aan het VN verdrag voor de rechten van personen met een handicap. Ondanks de landelijke ontwikkelingen zoals krapte op de arbeidsmarkt heeft de gemeente de inwoners kunnen voorzien van ondersteuning. In 2022 maakten 4.521 inwoners gebruik van een Wmo-maatwerkvoorziening. Om de adequate verstrekking van maatwerkvoorzieningen voort te kunnen zetten, zijn er in 2022 diverse inkooptrajecten gestart, zoals woningaanpassingen, trapliften, begeleiding en leerlingenvervoer (deze laatste is afgerond). Ook is de voorbereiding voor het Wmobeleid opgestart.
Wat heeft het gekost? Maatwerkvoorzieningen (Wmo)
Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022
Begroting na wijziging 2022
Realisatie 2022
Voor- / nadeel
Lasten
2.038
354
2.392
2.335
57
Baten
3
0
3
12
9
-2.035
-354
-2.389
-2.323
66
Saldo van lasten en baten Bedragen x € 1.000
De lasten betreffen de kosten voor hulpmiddelen en woonvoorzieningen.
80
De baten betreffen de eigen bijdragen die cliënten betalen voor woonvoorzieningen. Taakveld 6.71 Maatwerk dienstverlening 18+ Tot dit taakveld behoort individuele ondersteuning aan inwoners die zelfstandig wonen en die daarvoor een toekenningsbeschikking (indicatie) hebben ontvangen van de gemeente: Wmobegeleiding (individueel en dagbesteding), huishoudelijke ondersteuning, respijtzorg ten behoeve van mantelzorgers, individueel vervoer en curatieve schuldhulpverlening. Het omvat zowel de voorzieningen in natura als de persoonsgebonden budgetten (PGB's).
Wat hebben wij daarvoor gedaan? De gemeente heeft in 2022 circa 3.600 hulpvragen (meldingen) ontvangen voor inwoners in het kader van de Wmo. Dit mondde uit in circa 3.300 aanvragen. Door het oppakken van de hulpvragen en door de samenwerking met welzijnspartijen, ondersteunt de gemeente haar inwoners in hun behoefte zolang mogelijk thuis te wonen. Aanvullend zijn de volgende punten opgepakt voor de inkoop en organisatie van Wmo-ondersteuning: Voor de inkoop van de Wmo-ondersteuning werkt de gemeente regionaal samen op inkoop en contractmanagement van Wmo-begeleiding (H6). In 2022 zijn voorbereidingen getroffen voor de nieuwe aanbestedingsprocedure 2023 voor de inkoop van begeleiding. Ook is opnieuw de GGD voor 2023 en 2024 gecontracteerd voor het houden van toezicht op de kwaliteit van Wmo-voorzieningen. Er zijn gesprekken gevoerd over het ontschotten van de verschillende vormen van dagbesteding. Deze lopen door in 2023. Voor Huishoudelijke Ondersteuning is de gemeente momenteel nog steeds in afwachting van een wetswijziging waarin resultaatgericht beschikken een plek krijgt in de Wmo. De verordening en beleidsregels zijn daarom nog niet aangepast. In 2022 maakten circa 2.300 inwoners gebruik van Huishoudelijke Ondersteuning. Het beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 is uitgevoerd. De ambitie uit dit beleidsplan is dat meer inwoners (duurzaam) schuldenvrij zijn.
Een boeggolf aan financiële hulpvragen naar aanleiding van de coronacrisis is in 2022 uitgebleven. Voor de inwoners die toch in een schuldsituatie terechtkwamen, regelde de gemeente curatieve schuldhulpverlening. Het doel van het curatieve schuldhulpverleningstraject is het duurzaam oplossen van de schuldsituatie van de inwoner. In 2022 hebben ongeveer 130 inwoners zich aangemeld voor schuldhulpverlening.
Wat heeft het gekost? Maatwerk dienstverlening 18+
Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022
Begroting na wijziging 2022
Realisatie 2022
Voor- / nadeel
Lasten
14.351
-905
13.446
13.760
-314
Baten
723
-153
570
498
-72
-13.628
752
-12.876
-13.263
-386
Saldo van lasten en baten Bedragen x € 1.000
81
De lasten betreffen met name kosten voor huishoudelijke ondersteuning, begeleiding (in groepsverband en individueel) en curatieve schuldhulpverlening. De baten betreffen de inkomensafhankelijke eigen bijdragen die cliënten betalen bij het afnemen van Wmo-diensten. Taakveld 6.72 Maatwerk dienstverlening 18Tot dit taakveld behoren vormen van jeugdhulp voor kinderen en jongeren tot 18 jaar die uitsluitend toegankelijk zijn met een toekenningsbeschikking (indicatie) van de gemeente of een verwijzing van een huisarts of specialist. Het betreft: ambulante begeleiding en dagbesteding, jeugd- en opvoedhulp, jeugd-GGZ, vervoer van en naar dagbesteding, persoonlijke verzorging en kortdurend verblijf. In sommige gevallen is sprake van verlengde jeugdhulp voor jongeren tussen de 18 en 23 jaar. Alle hulp kan ook via een Persoonsgebonden Budget ingezet worden, mits het niet in natura beschikbaar is.
Wat hebben wij daarvoor gedaan? Tot dit taakveld behoren de maatwerkvoorzieningen voor de jeugdigen van 0 – 18 (-23) jaar, waar de jeugdige een indicatie voor ontvangt. De gemeente Leidschendam-Voorburg biedt jeugdhulp aan de jeugdigen die dat nodig hebben. De jeugdhulp kent verschillende vormen: - Ambulante hulp (begeleiding, opvoedhulp) - Jeugdhulp met verblijf - GGZ-ondersteuning (basis en specialistisch) - Crisishulp - Gesloten Jeugdzorg In 2022 zijn maatwerkvoorzieningen verstrekt aan jeugdigen in de gemeente, zodat zij veilig en gezond kunnen opgroeien. De gemeente heeft in 2022 circa 3.800 aanvragen ontvangen. Van deze aanvragen kwamen er ongeveer 1.000 binnen via de eigen lokale toegang (jeugdteam) en 2.800 via externe verwijzers (huisarts, gecertificeerde instellingen). Circa 2.000 jeugdigen hebben in 2022 geïndiceerde jeugdhulp ontvangen. De definitieve aantallen over 2022 worden in de monitor Sociaal Domein vermeld. Deze monitor verschijnt in het voorjaar van 2023. De jeugdigen in Leidschendam-Voorburg met jeugdhulp ontvingen deze hulp van de gecontracteerde aanbieders of middelen een Persoonsgebonden Budget. Wanneer er geen passende hulp beschikbaar was binnen het gecontracteerde aanbod (door wachtlijsten of door een specifieke hulpvraag), zijn maatwerkcontracten afgesloten. Hierdoor was de hulp tijdig beschikbaar voor de jeugdigen.
Met ingang van 2022 is het nieuwe woonplaatsbeginsel ingevoerd. De overdracht van cliënten is in Leidschendam-Voorburg goed verlopen, waarbij de zorg voor de jeugdigen is gecontinueerd. Naar aanleiding van de regiovisie, die is opgesteld door de H10-gemeenten, is in het begin van 2022 het regionale uitvoeringsplan vastgesteld. Het doel daarvan is een duurzaam en versterkt jeugdhulpstelsel te realiseren. In 2022 is gestart met de lokale vertaling van de regiovisie (jeugdbeleid). In een raadsbrief (iBABS 3075) is de raad geïnformeerd over de voortgang op de volgende onderwerpen: - Pilot regie - Onderwijs en jeugdhulp - Geïndiceerde zorg en het zorglandschap - Toegang tot de geïndiceerde jeugdhulp
82
In 2022 is de dynamiek in de jeugdhulp onveranderd hoog gebleven. Landelijk is de discussie rondom de hervormingsagenda nog niet afgerond. Daarnaast heeft gemeente Den Haag ervoor gekozen om vanaf 1 januari 2024 delen van de jeugdhulp op een andere manier te organiseren. De gemeente Leidschendam-Voorburg blijft anticiperen op alle ontwikkelingen, om de jeugdhulp ook in de komende jaren te blijven borgen. Speerpunt
Status
Regiovisie Jeugdhulp De verdere transformatie van de jeugdhulp is het doel van de regiovisie. Deze transformatie behelst met name een verschuiving jeugdzorg van zware naar lichte zorgvormen, de-medicalisering en normalisering. De regiovisie biedt ruimte voor een lokale uitwerking. Voor de gemeente Leidschendam-Voorburg betekent dit dat het lokale jeugdbeleid in 2022 geactualiseerd wordt. Acties o.b.v. begroting: • •
• •
•
In 2022 wordt samen met de jeugdhulpaanbieders gewerkt aan een effectievere en efficiëntere inzet van jeugdhulp. Duidelijke afbakening in ons lokaal jeugdbeleid van de jeugdwet door o.a. de grenzen en ruimte worden verkend in andere domeinen en wetten, zoals bijvoorbeeld bij de WLZ en passend onderwijs. Verbeteren afstemming passend onderwijs en jeugdhulp (afwegingskader en werkwijze). Voortzetten van de POH-J bij de huisartsen, in de doorontwikkeling zal aandacht zijn voor de aansluiting met het lokale team en partners in het voorliggend veld. Op dit moment is er in 20 van de 25 huisartspraktijken een POH aanwezig. De ambitie is dat in 2022 bij alle huisartsen een POH-J aanwezig is. Het Rijk heeft bij het verstrekken van de extra middelen verschillende besparingsmogelijkheden gepresenteerd. Deze besparingsmogelijkheden worden lokaal in het jeugdbeleid verder uitgewerkt.
Stand van zaken: De raad is geïnformeerd over de lokale vertaling van de regiovisie door middel van een raadsbrief (IBABS 3075). De hervormingsagenda is begin 2022 opgeschort als gevolg van de voorgenomen bezuinigingen van het nieuwe kabinet. Eind 2022 lijkt er beweging te ontstaan in de gesprekken tussen de VNG en het Rijk. De druk op de jeugdhulpketen was in 2022 onverminderd groot. Er blijft landelijk sprake van wachtlijsten en knelpunten in het zorgaanbod en de jeugdhulpketen. De krapte op de arbeidsmarkt is ook in toenemende mate een probleem.
Verbonden partij(en) Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (voorheen H10 Inkoopbureau) Doelstelling Het servicebureau behartigt de belangen van de gemeenten op het terrein van uitvoering van inkooptaken binnen het sociaal domein, zoals gezamenlijke inkoop en het contracteren van Jeugdzorg.
83
Ontwikkelingen In 2022 is de evaluatie van de GR Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (SbJH) afgerond. De kernconclusies zijn dat alle jeugdhulp doeltreffend en rechtmatig is gecontracteerd, producten en tarieven zijn beschreven en vastgelegd en dat relatie-, contract- en kwaliteitsbeheer adequaat zijn ingericht. De verbeterpunten richten zich met name op de sturing vanuit gemeenten, waardoor de meerwaarde kan worden versterkt. Het gaat om structurele reflectie op de doeltreffendheid van beleid en uitvoering, de positie, rol en handelingsruimte van het SbJH, de betrouwbaarheid van de prognoses en een gezamenlijke inspanning om de transformatiedoelen te realiseren.
Wat heeft het gekost? Maatwerk dienstverlening 18-
Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022
Begroting na wijziging 2022
Realisatie 2022
Voor- / nadeel
Lasten
21.959
-382
21.577
21.533
45
Baten
0
0
0
-18
-18
-21.959
382
-21.577
-21.551
27
Saldo van lasten en baten Bedragen x € 1.000
De lasten betreffen de kosten voor jeugdzorg (in natura en PGB's). De jeugdhulp wordt grotendeels ingekocht door het regionaal Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden. Taakveld 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ Tot dit taakveld behoren alle opvang- en beschermd wonen voorzieningen, inclusief de zorg en begeleiding die geboden wordt aan de inwoners die in deze voorzieningen verblijven: vrouwenopvang, beschermd wonen (voor volwassen inwoners met psychiatrische en verslavingsproblematiek) en maatschappelijke opvang (voor daklozen). Ook de aanpak van huiselijk geweld (onderdeel van Veilig Thuis) en de inloopfunctie voor volwassen inwoners met psychiatrische en verslavingsproblematiek vallen onder dit taakveld. Een groot deel van deze voorzieningen wordt georganiseerd en gefinancierd door centrumgemeente Den Haag.
Wat hebben wij daarvoor gedaan? In 2022 zijn op basis van de in 2021 vastgestelde Regiovisie 'Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang' keuzes uitgewerkt en geïmplementeerd met betrekking tot de overheveling van de verantwoordelijkheid en het bijbehorend budget voor Beschermd Wonen van centrumgemeente Den Haag naar onze gemeente. In juni 2022 werd bekend dat de decentralisatie wederom is uitgesteld, nu naar 1 januari 2024. De inloop GGZ wordt uitgevoerd via de partners aan de subsidietafel Zelfredzame Inwoners en is in 2022 gecontinueerd volgens het uitvoeringsplan 2020. De middelen hiervoor zijn met ingang van 2022 toegevoegd aan het taakveld 'Samenkracht en Burgerparticipatie'.
84
Speerpunt
Status
Decentralisatie Beschermd Wonen Vanaf 1 januari 2023 heeft de gemeente de (financiële) verantwoordelijkheid voor nieuwe Beschermd Wonen cliënten. De voorbereidingen hiervoor vinden in 2022 plaats. Acties o.b.v. begroting: In het najaar van 2021 wordt de regiovisie Beschermd Wonen vastgesteld. In 2022 worden de kaders daaruit uitgewerkt en vastgesteld in formele samenwerkingsafspraken tussen de gemeenten in de H5. Er wordt een start gemaakt met de intensievere samenwerking op uitvoering tussen het lokale Wmoloket en de regionale uitvoering door de gemeente Den Haag. Stand van zaken: In juni 2022 is de decentralisatie beschermd wonen opnieuw uitgesteld door de Rijksoverheid, naar 1 januari 2024. In 2022 zijn op basis van de in 2021 vastgestelde regiovisie 'Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang' keuzes verder uitgewerkt met betrekking tot de overheveling van de verantwoordelijkheid en bijbehorend budget voor Beschermd Wonen van centrumgemeente Den Haag naar onze gemeente. Dit ter voorbereiding op de nieuwe taken en verantwoordelijkheden per 2024. Vanwege het uitstel is het samenwerkingsconvenant voor het regionaal samenwerkingsverband ook nogmaals verlengd voor 2023.
Wat heeft het gekost? Geëscaleerde zorg 18+
Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022
Begroting na wijziging 2022
Realisatie 2022
Voor- / nadeel
Lasten
151
388
540
546
-6
Baten
0
0
0
1
1
-151
-388
-540
-545
-5
Saldo van lasten en baten Bedragen x € 1.000
Een groot deel van de voorzieningen voor geëscaleerde zorg voor volwassenen wordt georganiseerd en gefinancierd door centrumgemeente Den Haag. De lokale lasten betreffen de subsidie aan de inloop GGZ, noodopvang dakloze gezinnen en huiselijk geweld (inclusief gemeentelijke bijdrage aan vrouwenopvang). Taakveld 6.82 Geëscaleerde zorg 18Tot dit taakveld behoren voorzieningen en maatregelen gericht op het waarborgen van de veiligheid van kinderen en jeugdigen tot 18 jaar. Hieronder vallen: Jeugdreclassering, Jeugdbescherming, Verslavingszorg, Veilig Thuis (jeugd), Crisis Interventie Team, Jeugdbeschermingstafel en Verwijsindex en Meldsystemen. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor: - Het borgen van de signalering huiselijk geweld en kindermishandeling (HGKM) - Het creëren en borgen van veiligheid (Jeugdbescherming, Veilig Thuis, het Crisis Interventie Team, de Jeugdbeschermingstafel en JeugdzorgPlus) - Regievoeren op de samenwerking - Het voorkomen van HGKM
85
Wat hebben wij daarvoor gedaan? Om bovenstaande te realiseren, is het lokale team versterkt op basis van het landelijke 'Kwaliteitskader werken aan veiligheid voor lokale (wijk)teams en gemeenten (2019)'. Dit kwaliteitskader biedt een richtlijn voor de gemeenten in hun regierol op de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling en geeft een overzicht op de kwaliteitsvereisten waar de lokale teams aan moeten voldoen. In 2022 is ingezet op het verbeteren van de samenwerking met de Gecertificeerde Instellingen (GI's) door middel van Beter Samenspel. Hierbij wordt ook geanticipeerd op het landelijke Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Beide bovenstaande ontwikkelingen worden in 2023 verder geconcretiseerd, onder andere in de pilot Regie (iBABS 3075). Er kan gesproken worden van een crisissituatie in de jeugdveiligheidsketen. Door diverse oorzaken er een hoge druk bij de Gecertificeerde Instellingen (GI's) en bij Veilig Thuis. In 2022 is het verbeterplan voor de GI's gecontinueerd, waarbij onder andere is gewerkt aan het verlagen van de caseload. Ook voor Veilig Thuis is in 2022 een verbeterplan opgesteld, dat de focus legt op werving van personeel en het verkorten van de wachttijden. Zowel landelijk als regionaal is gewerkt aan het stroomlijnen van de ontwikkelingen in de jeugdveiligheidsketen. Dit wordt in 2023 voortgezet.
Speerpunt
Status
Doorontwikkeling lokale team als volwaardig partner binnen de veiligheidsketen Landelijk is de ambitie uitgesproken om toe te werken naar regionale veiligheidsteams (waarin Veilig Thuis, Raad voor de Kinderbescherming en de Gecertificeerde Instellingen worden samengebracht). In deze ambitie is een spilfunctie toegewezen aan de lokale teams, bijvoorbeeld in een regierol van nul tot honderd. Deze ontwikkeling en andere ontwikkelingen in de veiligheidsketen vragen om een andere/bredere rol van het lokale team. Om zo uiteindelijk als volwaardig partner te kunnen functioneren binnen deze keten met als doel het creëren van duurzame veiligheid in de huishoudens. Acties o.b.v. begroting: • •
Implementatie Beter Samenspel Hervorming JB keten (herziening caseloadnorm, sturen op actueel zicht op wachtlijsten, inzet Expertiseteam Complexe Zorg)
Stand van zaken: De implementatie van het regie- en verbeterplan vanuit het kwaliteitskader loopt volgens plan. Om aan te kunnen sluiten bij de landelijke ambitie, waarin het werken met veiligheidsteams wordt beoogd, zijn er in het lokale team aanpassingen nodig. In 2022 is de regierol van de gemeente in het jeugdteam verder uitgewerkt, zodat hier begin 2023 mee gestart kan worden in een pilot regie jeugd. De volgende punten worden geconcretiseerd: - het borgen van de signalering huiselijk geweld en kindermishandeling (HGKM) - het voorkomen van HKGM - het creëren en borgen van veiligheid - regievoeren op de samenwerking
86
De ambitie van de Haaglandse gemeenten om eind 2022 te kunnen voldoen aan het Kwaliteitskader, is door de stuurgroep Regiovisie Aanpak Huiselijk Geweld halverwege de looptijd van het project verschoven naar eind 2023. De VNG commissie Zorg, Jeugd en Onderwijs en de VNG-commissie Bestuur en Veiligheid hebben in februari 2022 ingestemd met het verlengen van de geldigheid van het Kwaliteitskader voor onbepaalde tijd. De pilot regie jeugd is op 1 januari 2023 gestart binnen de afdeling WIJZ (Werk, Inkomen, Jeugd en Zorg), met inachtneming van privacywetgeving. Daarnaast wordt ingezet op het verstevigen van de positie van de Aandachtsfunctionarissen Huiselijk Geweld en Kindermishandeling en daarmee ook het toepassen van de Meldcode. Beter Samenspel wordt binnen de regievoering vormgegeven met als doel het realiseren van een bestendig en afgestemd samenwerkingsproces. De gevolgen van het Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming zijn landelijk in 2022 nog onvoldoende duidelijk geworden. De jeugdbeschermingsketen en het programma HGKM zijn daarin onlosmakelijk met elkaar verbonden. Om een volwaardig partner te blijven in de keten is samenwerking en afstemming binnen de keten noodzakelijk. Regionale en landelijk ontwikkelingen zijn hier van invloed op en dat proces verloopt landelijk moeizaam.
Er is sprake van een crisissituatie in de keten die zich uit in een hoge druk bij de GI’s (waar onder andere toegewerkt zal worden naar een lagere caseload en versterking GGZ expertise), bij Veilig Thuis (waar onder andere middels een verbeterplan nagestreefd wordt wachtlijsten te verkorten en meer personeel te werven en te behouden) en er is onduidelijkheid over het Toekomstscenario wat versneld moet worden vormgegeven. Het tijdspad is van 9 jaar teruggebracht naar 3 jaar. Dit neemt niet weg dat het versterken van het lokale team doorgang vindt, met inachtneming van bovenstaande knelpunten.
Verbonden partij(en) GGD en VT Haaglanden Doelstelling Het bevorderen, beschermen en bewaken van de publieke gezondheid (onderdeel GGD). Het voorkomen van huiselijk geweld en kindermishandeling, door middel van een samenhangende aanpak (Onderdeel Veilig Thuis). Ontwikkelingen Voor Veilig Thuis wordt in 2023 uitvoering gegeven aan het in 2022 opgestelde verbeterplan, deze is besproken met de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. De ontwikkelingen rondom preventie krijgen verder vorm via de Regionale preventie infrastructuur (Integraal Zorgakkoord en Gezond en Actief Leven Akkoord).
Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (voorheen H10 Inkoopbureau) Doelstelling Het servicebureau behartigt de belangen van de gemeenten op het terrein van uitvoering van inkooptaken binnen het sociaal domein, zoals gezamenlijke inkoop en het contracteren van Jeugdzorg.
87
Ontwikkelingen In 2022 is de evaluatie van de GR Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (SbJH) afgerond. De kernconclusies zijn dat alle jeugdhulp doeltreffend en rechtmatig is gecontracteerd, producten en tarieven zijn beschreven en vastgelegd en dat relatie-, contract- en kwaliteitsbeheer adequaat zijn ingericht. De verbeterpunten richten zich met name op de sturing vanuit gemeenten, waardoor de meerwaarde kan worden versterkt. Het gaat om structurele reflectie op de doeltreffendheid van beleid en uitvoering, de positie, rol en handelingsruimte van het SbJH, de betrouwbaarheid van de prognoses en een gezamenlijke inspanning om de transformatiedoelen te realiseren.
Wat heeft het gekost? Geëscaleerde zorg 18-
Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022
Begroting na wijziging 2022
Realisatie 2022
Voor- / nadeel
Lasten
2.762
303
3.065
2.865
200
Baten
32
104
136
136
0
-2.730
-199
-2.929
-2.729
200
Saldo van lasten en baten Bedragen x € 1.000
De lasten betreffen de gedwongen jeugdhulp (onder andere jeugdreclassering en jeugdbescherming), de kosten van de gemeenschappelijke regeling GGD Veilig Thuis, onderdeel Veilig Thuis, de kosten voor crisisinterventies in de jeugdzorg en de jeugdbeschermingstafel.
88
Financiële toelichting op hoofdlijnen Tabel van lasten en baten Programma Sociaal domein
Lasten Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams Inkomensregelingen Begeleide participatie Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Maatwerk dienstverlening 18+ Maatwerk dienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+ Geëscaleerde zorg 18Totaal lasten Baten Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams Inkomensregelingen Begeleide participatie Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Maatwerk dienstverlening 18+ Maatwerk dienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+ Geëscaleerde zorg 18Totaal baten Saldo van baten en lasten
Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022
Begroting na wijziging 2022
Realisatie 2022
Voor- / nadeel
13.716 1.974 38.788 3.607 5.050 2.038 14.351 21.959 151 2.762 104.397
2.308 882 5.663 117 106 354 -905 -382 388 303 8.835
16.024 2.856 44.451 3.724 5.156 2.392 13.446 21.577 540 3.065 113.231
14.775 2.836 45.025 3.734 5.132 2.335 13.760 21.533 546 2.865 112.540
1.249 20 -574 -10 24 57 -314 45 -6 200 691
2.612 0 32.809 0 151 3 723 0 0 32 36.331 -68.066
1.963 80 -2.042 0 407 0 -153 0 0 104 358 -8.476
4.575 80 30.767 0 558 3 570 0 0 136 36.689 -76.542
5.105 188 30.662 39 410 12 498 -18 1 136 37.032 -75.508
530 108 -105 39 -148 9 -72 -18 1 0 343 1.034
Bedragen x € 1.000
Toelichting financiën Het saldo van baten en lasten van het programma Sociaal domein is ten opzichte van de begroting 2022 per saldo € 1,0 miljoen voordelig. Hieronder wordt voor de relevante taakvelden ingegaan op de grootste onder- en overschrijdingen. Lasten Taakveld Samenkracht en burgerparticipatie (€ 1.249.000 voordeel) Op dit taakveld is sprake van een optelsom van verschillende grote en kleinere over- en onderschrijdingen. De belangrijkste afwijkingen worden hieronder toegelicht: • De kosten voor de crisisopvang van de asielzoekers waren niet begroot (€ 470.000 nadeel), maar deze kosten zijn volledig vergoed door het COA. • In 2022 werd verwacht dat er bij de maatschappelijke integratie van statushouders een inhaalslag zou plaatsvinden om aan de gestelde taakstelling te voldoen. Nu blijkt dat deze inhaalslag pas in 2023 komt. Er blijft hierdoor budget over in 2022 (€ 84.000 voordeel), maar er zal een tekort zijn in 2023. • De kosten voor het programma Sterk voor Noord zijn in 2022 € 204.000 (voordeel) lager dan verwacht omdat de start van de uitvoering vertraagd is. Het budget voor het programma komt
89
•
•
•
•
•
deels uit de algemene reserve en deels uit de bestemmingsreserve Herstelbeleid. Het voordeel zit verspreid over deze budgetten. Hier tegenover staat een lagere onttrekking aan de bestemmingsreserve Herstelbeleid van € 112.000. Voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne heeft het Rijk de Bekostigingsregeling Opvang Ontheemden Oekraïne opgezet. Via deze regeling worden de kosten vergoed rondom de transitie van het gebouw, dagelijkse opvang en verstrekkingen. Tegenover het budget aan de kant van de baten van € 2,5 miljoen staat eenzelfde budget aan de kant van de lasten. Daarnaast wordt dit lastenbudget aangevuld met € 500.000 uit de bestemmingsreserve Oekraïne crisis. Dit budget is uiteindelijk niet benut, omdat het Rijk alle kosten vergoedt. Hier tegenover staat een lagere onttrekking van de bestemmingsreserve Oekraïne crisis van € 500.000. Op het begrote budget vanuit het Rijk zit aan de lastenkant een nadeel van € 326.000, maar aan de batenkant een voordeel van dezelfde hoogte. Voor de activiteiten die samenhangen met de Wet inburgering is een plan gemaakt, welke door het Rijk wordt vergoed door middel van een Specifieke uitkering. Tegenover het budget voor de lasten, staat dus een gelijk budget voor de baten. Daarnaast is er ook nog een uitvoeringsbudget beschikbaar vanuit de algemene reserve.
De uitvoering van dit plan is vertraagd waardoor de lasten lager zijn (€ 718.000 voordeel). Hierdoor wordt er dus minder vergoed vanuit het Rijk, wat een nadeel geeft van € 377.000 op de baten. Ook binnen dit taakveld vallen de doorbelaste salarislasten hoger uit dan begroot (€ 116.000 nadeel). Op hoofdlijn is dit te verklaren doordat de salariskosten binnen dit taakveld zijn toegenomen als gevolg van de loonstijging vanuit de nieuwe CAO, die gedurende 2022 is vastgesteld. Tegenover dit nadeel staat een voordeel op het taakveld Overhead doordat rekening was gehouden met een stelpost loonstijging. In het bestedingsplan Langer Zelfstandig Wonen zit de subsidieregeling Collectieve woningaanpassing. Deze regeling is later in werking getreden dan verwacht, namelijk 1 oktober 2022 in plaats van begin van 2022. Daarnaast moeten de aanvragen door woningcorporaties of Verenigingen Van Eigenaren gedaan worden en deze zijn in het najaar minder actief en met planvorming bezig, waardoor deze aanvragen zijn uitgebleven voor 2022 (€ 560.000 voordeel). Tegenover dit voordeel staat een lagere onttrekking van € 560.000 aan de bestemmingsreserve Langer Zelfstandig Wonen. Binnen dit taakveld was een bedrag opgenomen voor ondersteuning van de energielasten van wijkverenigingen, maar hier is in 2022 nog geen gebruik van gemaakt waardoor het budget niet is benut (€ 45.000 voordeel).
Hier tegenover staat een lagere onttrekking aan de bestemmingsreserve Ondersteuning Energielasten.
Taakveld Inkomensregelingen (€ 574.000 nadeel) • Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie. Het nadeel ten opzichte van het geraamde budget was € 124.000. • Onder de Bekostigingsregeling Opvang Ontheemden Oekraïne vallen ook de verstrekkingen die de gemeente doet aan de ontheemden, waaronder het leefgeld. Ook hier is een budget begroot aan de lastenkant van € 700.000 met daar tegenover een gelijk budget aan baten. Op het begrote budget vanuit het Rijk zit aan de lastenkant een nadeel van € 74.000, maar aan de batenkant een voordeel van dezelfde hoogte. • Ook binnen dit taakveld vallen de doorbelaste salarislasten lasten hoger uit dan begroot (€ 625.000 nadeel). Op hoofdlijn is dit te verklaren doordat de salariskosten binnen dit taakveld zijn toegenomen als gevolg van de loonstijging vanuit de nieuwe CAO, die gedurende 2022 is vastgesteld. Tegenover dit nadeel staat een voordeel op het taakveld Overhead doordat rekening was gehouden met een stelpost loonstijging. Voorstel overheveling
90
Voor de eenmalige energietoeslag is een deel van het budget niet benut (€ 75.000), omdat de aanvragen voor december nog niet volledig binnen waren. Voorgesteld wordt om het budget over te hevelen naar 2023 om hiermee de aanvragen van december 2022 te dekken. Taakveld Arbeidsparticipatie (€ 24.000 voordeel) Voorstel overheveling Voor de Wet Breed Offensief was in 2022 budget begroot (€ 38.000), maar door vertraging in het aannemen van de wet bij de eerste kamer is het budget niet benut. De uitgaven verschuiven naar 2023 en daarmee het budget ook. Daarnaast was de verwachting dat het Welzijnsgesprek eind 2022 zou starten, maar dit is vertraagd naar 1 mei 2023. Voorgesteld wordt om het budget (€ 50.000) over te hevelen naar 2023. Taakveld Maatwerk dienstverlening 18+ (€ 314.000 nadeel) • Begeleiding (€ 109.000 nadeel): Het negatieve saldo wordt veroorzaakt door zorgkosten uit december 2021 die ten laste van 2022 zijn geboekt (-€ 240.000). Dit nadeel wordt echter deels gecompenseerd doordat de stijging in het aantal inwoners dat gebruik maakt van, met name een duurdere vorm van, begeleiding die we in 2020 en 2021 zagen, in 2022 niet is doorgezet. Dit heeft geleid tot een voordeel op het budget (€ 131.000). • Huishoudelijke Ondersteuning (€ 298.000 nadeel): Het negatieve saldo wordt veroorzaakt door zorgkosten uit december 2021 die ten laste van 2022 zijn geboekt.
• Schuldhulpverlening (€ 234.000 voordeel): In het afgelopen jaar is in verschillende coronamonitors aangegeven dat de verwachting is dat er landelijk sprake zou zijn van een aanzuigende werking voor financiële hulpvragen. Gebleken is dat dit effect is uitgebleven door het verlengen van diverse landelijke steunmaatregelen. • Toerekening salarislasten (€ 84.000 nadeel): De doorbelaste salarislasten zijn hoger uitgevallen dan begroot. Dit te verklaren doordat de salariskosten zijn toegenomen als gevolg van de loonstijging vanuit de nieuwe CAO, die gedurende 2022 is vastgesteld. Tegenover dit nadeel staat een voordeel op het taakveld Overhead, waar de dekking van deze stijging terecht is gekomen. • Overig (€ 57.000 nadeel) Taakveld Geëscaleerde zorg 18- (€ 200.000 voordeel) Er was in 2022 sprake van een lichte daling van het aantal cliënten in het gedwongen kader (de gecertificeerde instellingen). Daarnaast is er, onder andere door gesprekken die met deze gecertificeerde instellingen hebben plaatsgevonden, minder doorverwezen naar niet-gecontracteerde zorgaanbieders. Taakveld Geëscaleerde zorg 18+ (€ 6.000 nadeel) Voorstel overheveling Met de versterkingsgelden Veilig Thuis en Crisis is de voorbereiding van de pilot van de regiefunctie Jeugd in 2022 gedaan.
De uitvoering van de pilot is vertraagd naar 2023, waarmee ook voorgesteld wordt om het budget (€ 45.000) over te hevelen naar 2023. Baten Taakveld Samenkracht en burgerparticipatie (€ 530.000 voordeel) • In 2021 waren de servicekosten (energie en onderhoud) hoger voor de gebouwen voor kinderopvang. Deze servicekosten worden in het opeenvolgende jaar (2022) vergoed door de huurder. Daarnaast is de indexatie van de huur van deze panden niet goed verwerkt in de begroting 2022. Samen geeft dit een voordeel van € 100.000. • Voor Collectief Vervoer is de ontvangen eigen bijdrage niet in de begroting opgenomen (€ 56.000 voordeel).
91
• • • •
Dit jaar zijn er minder terugvorderingen van subsidies geweest dan van tevoren verwacht, waardoor er aan nadeel op dit budget zit van € 84.000. Wet Inburgering (zie ook de lasten bij dit taakveld, € 377.000 nadeel) Crisisopvang asielzoekers (zie ook de lasten bij dit taakveld, € 466.000 voordeel) Noodopvang Oekraïners (zie ook de lasten bij dit taakveld, € 326.000 voordeel).
Taakveld Wijkteams (€ 108.000 voordeel) In 2022 waren geen opbrengsten geraamd voor de toeslagen affaire, maar de kosten worden door het Rijk vergoed via een Specifieke uitkering (€ 146.000 voordeel). Taakveld Inkomensregelingen (€ 105.000 nadeel) De bijdrage van de gemeenten Wassenaar en Voorschoten in de uitvoeringskosten Werk & Inkomen is hoger dan geraamd. De extra werkzaamheden hadden onder andere betrekking op het uitbetalen van de energietoeslag en het leefgeld van de Oekraïense vluchtelingen. De totale gebundelde uitkering (BUIG, zie ook de lasten) is lager dan begroot (€ 171.000 nadeel). Taakveld Arbeidsparticipatie (€ 148.000 nadeel) De ontvangen ESF-subsidie (Europees Sociaal Fonds) voor de uitvoering van de Participatiewet is volledig verantwoord in 2021 (€ 320.000), deze subsidie was echter ook voor 2022 (€ 160.000 nadeel).
92
Programma 7. Volksgezondheid en milieu Omschrijving Wettelijke taken De gemeente heeft een aantal wettelijke taken op het gebied van publieke gezondheidszorg: Jeugdgezondheidszorg (JGZ), infectieziektebestrijding, epidemiologie, gezondheidsbevordering, technische hygiëne zorg, psychosociale hulpverlening bij ongevallen, rampen en ingrijpende gebeurtenissen, medische milieukunde, prenatale voorlichting aan aanstaande ouders en preventieve ouderengezondheidszorg. Gemeenten zijn tevens wettelijk verplicht een Gemeentelijke Gezondheids Dienst (GGD) in stand te houden. De infectieziektebestrijding en een deel van de overige taken worden uitgevoerd door de GGD. De wettelijke taken op het gebied van jeugdgezondheidszorg worden uitgevoerd door Stichting JGZ Zuid-Holland West, op grond van een convenant waarin diverse gemeenten met elkaar samenwerken. De gemeente heeft tevens een aantal milieu gerelateerde wettelijke taken. De gemeente is wettelijk verplicht om huishoudelijk afval (gescheiden) in te zamelen. Elke gemeente maakt zelf de keuze hoe zij in haar afvalbeleid de afweging maakt tussen de wensen van inwoners, financiële middelen (afvalstoffenheffing) en milieuambities. De vaststelling van het afvalbeleid is een verantwoordelijkheid van de gemeente. De uitvoering van dit afvalbeleid is belegd bij Avalex. Ook binnen de uitvoering is ruimte voor een eigen gemeentelijke invulling.
Daarnaast zorgt de gemeente voor de afvoer van afvalwater en overtollig regenwater via de riolering, stimuleert zij een goede waterkwaliteit door voorlichting, scheiding van regen-, grond- en afvalwater en wordt de doorstroming van het oppervlaktewater verbetert. Ook is de gemeente verantwoordelijk voor het grondwater in stedelijk gebied. In Nederland worden mens en milieu tegen maatschappelijk onaanvaardbaar geachte gezondheidsen milieurisico’s beschermd. Omdat het geheel van wet- en regelgeving ingewikkeld is, wil het Rijk met de invoering van de Omgevingswet de regels voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving vereenvoudigen en samenvoegen. Het programma bestaat uit de volgende taakvelden: Nummer Naam Taakveld 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5
Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria
Wat willen wij bereiken? Meer inwoners met een gezonde leefstijl Op individueel niveau leidt een betere gezondheid tot meer welbevinden, participatie, veerkracht en zelfregie. Op maatschappelijk niveau leidt een betere gezondheid tot meer arbeidsproductiviteit en lagere zorgkosten. Minder eten, meer bewegen, niet roken, veilig vrijen, voldoende ontspanning en weinig alcohol leiden tot aanzienlijke gezondheidswinst en een betere kwaliteit van leven. Eveneens bepalend zijn genetische aanleg en de sociale, fysieke en economische omstandigheden waarin mensen leven. De gemeentelijke inspanningen zijn gericht op het stimuleren van een gezonde leefstijl.
93
Een gezond woon- en leefklimaat Een van de doelen van de Omgevingswet is het beschermen van de veiligheid en de gezondheid van de mens en zijn omgevingskwaliteit. In Leidschendam-Voorburg wordt al enige tijd ingezet op een gezond woon- en leefklimaat ten behoeve van minder ziekte en overlast door luchtvervuiling. Het doel van het project Grip op Grondstoffen is betere afvalscheiding, waardoor milieuwinst behaald wordt, er minder restafval verbrand wordt en er meer opbrengst is van gescheiden grondstoffen, wat de kostenstijging, met name veroorzaakt door hogere verbrandingstarieven, drukt. Taakveld 7.1 Volksgezondheid Tot dit taakveld behoren maatregelen ter bescherming van de gezondheid van de bevolking als geheel, van specifieke risicogroepen, van jeugd en van ouderen, het monitoren van de gezondheidssituatie, ziektepreventie, gezondheidsbevordering, vroegtijdig signaleren van specifieke stoornissen en gezondheidsbedreigende factoren, bestrijding van infectieziekten en aanbieden van vaccinaties, het geven van voorlichting, advies en begeleiding, het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouder,; het bewaken van gezondheidsaspecten in bestuurlijke beslissingen, het bevorderen van medisch milieukundige zorg, het bevorderen van technische hygiëne zorg en het bevorderen van psychosociale hulp bij rampen.
De infectieziektebestrijding en een deel van de overige taken worden uitgevoerd door de GGD. De wettelijke taken op het gebied van jeugdgezondheidszorg worden uitgevoerd door Stichting JGZ ZuidHolland West, op grond van een convenant waarin diverse gemeenten met elkaar samenwerken. Daarnaast voeren diverse partners preventieve activiteiten uit op basis van subsidieafspraken (deze kosten vallen voornamelijk in taakveld 6.1). Een gezonde leefstijl draagt bij aan een goede participatie en zelfredzaamheid van inwoners. Het neemt daarom een belangrijke plek in in het beleid (sociaal Kompas) en de uitvoering van de gemeente. Een gezonde leefstijl begint op jonge leeftijd en is ook op latere leeftijd van groot belang. Centraal staat vroegtijdige signalering van een ongezonde leefstijl, kennisdeling over gezonde leefstijl en het optimaal benutten van de openbare ruimte en spotfaciliteiten. Ook het Rijk erkent het belang van leefstijlinterventies en stelde in het kader van corona extra budget beschikbaar voor de inzet van gezonde leefstijlinterventies en de impuls op bewegen. Dit loopt via de eerder genoemde landelijke Regeling Sportakkoord en leefstijlinterventies 2020-2022.
Wat hebben wij daarvoor gedaan? De gemeente heeft uitvoering gegeven aan haar wettelijke taken op publieke gezondheidszorg en jeugdgezondheidszorg door deelname aan de gemeenschappelijke regeling GGD en door het convenant met JGZ Zuid-Holland West. De GGD was in 2022 vooral zichtbaar door een centrale rol te vervullen in de bestrijding van corona. Denk bijvoorbeeld aan het aanbieden van vaccinaties en testen van mensen met klachten. Gedurende het jaar werd de inzet daarvan langzaam afgeschaald. In 2022 is de evaluatie van de GR GGD en VT Haaglanden afgerond. Verbeterpunten zijn meegenomen in de uitvoeringsagenda 2022-2024. De middelen voor de leefstijlinterventies zijn in 2022 ingezet voor de uitvoering van een lokaal preventieakkoord tussen de gemeente en verschillende lokale partners. Het bevat concrete maatregelen om een gezondere leefstijl te bevorderen en onder andere roken, overgewicht en overmatig alcoholgebruik tegen te gaan. Er zijn in 2022 diverse theatervoorstellingen voor jongeren op scholen geweest als alcoholpreventiecampagne, Kind naar gezonder gewicht is verder uitgerold en de Nationale Diabetes Challenge heeft plaatsgevonden. Bij de jeugdgezondheidszorg is met ingang van 2022 een prenataal bezoek aan zwangeren en gezinnen in kwetsbare situaties aangeboden. Dit is in 2022 verder uitgerold. Met een huisbezoek kan
94
in een vroegtijdig stadium van de zwangerschap, na signalering door de verloskundig zorgverlener, hulp en ondersteuning door de jeugdverpleegkundige aangeboden worden. De ontwikkelingen op het gebied van gezondheidspreventie hebben ook verband gehouden met het lokale sportbeleid en akkoord in taakveld 5.1 Sportbeleid en activering.
Verbonden partij(en) GGD en VT Haaglanden Doelstelling Het bevorderen, beschermen en bewaken van de publieke gezondheid (onderdeel GGD). Het voorkomen van huiselijk geweld en kindermishandeling, door middel van een samenhangende aanpak (Onderdeel Veilig Thuis). Ontwikkelingen In het algemeen bestuur van 13 oktober 2022 is de uitvoeringsagenda vastgesteld. Met betrekking tot de uitvoeringsagenda heeft het algemeen bestuur een aantal prioriteiten meegegeven: het opstellen van een bestuursagenda voor de bestuursperiode 2022-2026, organiseren van het bestuurlijke gesprek over de stemverhouding binnen de GR, de afweging voor het instellen van weerstandsvermogen en het verwerken van de wijzigingen vanuit de nieuwe Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Hiernaast versterkt de GGD verder op het vlak van infectieziektebestrijding en als adviseur voor een gezonde leefomgeving.
Wat heeft het gekost? Volksgezondheid
Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022
Begroting na wijziging 2022
Realisatie 2022
Voor- / nadeel
Lasten
2.869
148
3.017
3.075
-58
Baten
40
87
127
127
-1
-2.829
-61
-2.890
-2.949
-59
Saldo van lasten en baten Bedragen x € 1.000
De lasten betreffende de gemeenschappelijke regeling GGD, lokaal gezondheidsbeleid en de jeugd gezondheidszorg vormen de grootste posten binnen dit taakveld. Taakveld 7.2 Riolering Tot dit taakveld behoren de wettelijke zorgplicht om het stedelijk afvalwater in te zamelen en te transporteren, de afvoer van het regenwater in de openbare ruimte en de aan- en afvoer van grondwater in de openbare ruimte onder bepaalde voorwaarden. Deze gemeentelijke taken zijn vastgelegd in het Water & Rioleringsplan (WRP) 2022-2027. In het WRP zijn de beleidsdoelen, maatregelen en financiële dekking opgenomen. De belangrijkste doelen zijn: • De afvalwaterriolering borgt de volksgezondheid door het verwijderen van afvalwater uit de leefomgeving.
95
•
•
•
•
De hemelwaterriolering is toekomstbestendig en houdt rekening met autonome ontwikkelingen als woningbouw en een veranderend klimaat met extremere neerslag. Toekomstbestendig betekent ook aandacht voor duurzaamheid, gericht op een gelijkblijvende en liefst afnemende kwantitatieve en kwalitatieve belasting van het woon- en watermilieu. Het oppervlaktewatersysteem is in 2050 duurzaam, robuust, schoon en aansprekend en zodanig ingericht dat de gevolgen van klimaatverandering zo goed mogelijk opgevangen worden. Het grondwatersysteem wordt waar mogelijk benut voor het vasthouden van regenwater en draagt zo bij aan een veerkrachtig watersysteem dat neerslag goed kan verwerken en droge perioden kan overbruggen. Het waar mogelijk een bijdrage leveren aan klimaatadaptatie en duurzaam omgaan met water (sluiten kringloop).
Wat hebben wij daarvoor gedaan? Riolering De gemeente vervangt de riolering bij voorkeur buurt voor buurt, waarbij steeds meer vanuit assetmanagement en opgave-gericht werken wordt gedacht. Dit betekent dat eerst de buurten worden aangepakt waar de risico’s op het falen van de riolering het grootst zijn. De gemeente probeert rioolvervanging zoveel mogelijk te combineren met werk aan de weg, drinkwater en energie infrastructuur en vooral ruimtelijke ontwikkelingen. Het blijkt dat dit tot meer vertraging leidt in de planning dan verwacht, vooral in de rioolvervangingsprojecten Kon. Julianalaan, Marcellus Emantslaan, van Faukenbergestraat / van Naeltwijckstraat en Veursestraatweg/Parnashofweg. Het rioolvervangingsproject Strabolaan en omgeving is volgens planning afgerond. Meer informatie over de voortgang van de rioolprojecten is opgenomen in het projectenboek. Naast het regulier beheer, onderhoud en vervanging van voorzieningen, zijn er ook een paar belangrijke aandachtspunten, zoals de kernprestatie-indicator 'Goed Gebruik van de riolering en andere voorzieningen'. Dit betekent meer stimuleren van het infiltreren van hemelwater en het bestrijden van verkeerde lozingen, zoals hygiënische doekjes en vet, die tot pompstoringen leiden. Hiertoe is een communicatieplan opgesteld en in uitvoering gezet.
Bij nieuwbouwprojecten wordt de riolering zo klimaat adaptief mogelijk ingericht en wateroverlast zoveel mogelijk voorkomen door de vloerpeilen voldoende hoog te kiezen. Dit alles vraagt flinke personele inspanning. Het is van belang de riolerings- en wateraspecten bij nieuwprojecten goed af te stemmen enin te passen in de bestaande omgeving. Hiertoe wordt een wateradvies afgegeven, vergunningsaanvragen getoets en overeenstemming gezocht om de watersystemen in toekomstige openbare ruimte over te nemen in beheer. Het ontwikkelingsproces van initiatie tot en met overdracht beheer wordt daarvoor gevolgd. Bui van de Eeuw De gemeente wordt klimaatbestendig op het gebied van water gemaakt bij rioolvervanging door: • Hemelwater af te koppelen van de gemengde riolering (project Strabolaan ca. 20.000m2 in 2022) • Waar mogelijk hemelwater te infiltreren in de bodem en waar dat kan te vergroenen • Daarbij hoort ook de aanleg van drainage • Verwijderen van bestrating en aanleg van plantvakken aan het van Wassenaer-Hoffmanplein, de Parkweg / Rozenboomlaan en aan de Bachlaan (operatie Steenbreek). In 2022 is gerealiseerd: • Onderzoek uitgevoerd rondom het winkelcentrum Julianabaan/Marcellus Emantslaan
96
• •
Afgekoppeld aan de Prinses Beatrixlaan in Leidschendam (6.000m2). Aanleg van infiltrerende parkeerbestrating aan het Buitenwater (170m2).
Daarnaast is in samenwerking met het Netwerk Waterketen Delfland een stresstest voor extreme neerslag uitgevoerd. In onderzoek is hoe de stijging van het aantal wooneenheden en de daarmee toenemende afvoer van afvalwater kan worden opgevangen door het bestaande rioolnetwerk. Oppervlaktewater In 2022 is gebaggerd in De Star en een klein deel van 't Lien. De pilot kroosruimen heeft geleid tot een flink hogere ecologische en belevingswaarde van het water door de omwonenden en deze is uitgebreid naar meer watergangen in de parken. Ook het jaarlijks verwijderen van overdadige plantengroei is uitgevoerd. Grondwater In de Rietvink zijn bewonersavonden per deelgebied georganiseerd. Hierbij konden inwoners hun vragen over de grondwatersituatie stellen. Naar aanleiding hiervan is de situatie onderzocht en in de meeste gevallen blijkt de nu nog ervaren natte kruipruimte samen te hangen met ophoging van de kruipruimten. Bij een paar gevallen vindt nog nader onderzoek plaats.
Verbonden partij(en) Centrumregeling samenwerking gemalendiensten Doelstelling De Centrumregeling samenwerking gemalendiensten (NAD) is in 2019 opgericht. Het is een samenwerking tussen de gemeenten Leidschendam-Voorburg, Delft en Pijnacker-Nootdorp. Het doel van deze samenwerking is de personele kwetsbaarheid bij het operationeel gemalenbeheer te verminderen met één gezamenlijke beheer- en onderhoudsdienst voor gemalen die goed uitgerust zijn om aan de huidige en toekomstige problematiek rondom de gemalen het hoofd te bieden. Ontwikkelingen In de loop van 2022 is een aantal contracten overgedragen aan de samenwerking, waardoor de bijdrage van Leidschendam-Voorburg evenredig is toegenomen. Het betreft kosten die al op de begroting van Leidschendam-Voorburg stonden sinds het vaststellen van het Water en Rioleringsplan 2022-2027.
Wat heeft het gekost? Riolering
Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022
Begroting na wijziging 2022
Realisatie 2022
Voor- / nadeel
Lasten
4.823
-103
4.720
4.665
55
Baten
7.665
0
7.665
7.424
-241
Saldo van lasten en baten
2.842
103
2.945
2.759
-186
Bedragen x € 1.000
97
De lasten betreffen de kosten voor het beheer en onderhoud van het gemeentelijk riool- en drainagestelsel (zie voor de kostenopbouw van de rioolheffing de paragraaf lokale heffingen). De baten betreffen de inkomsten uit de rioolheffing. Taakveld 7.3 Afval Tot dit taakveld behoren de taken, die het belang dienen van de bescherming van het milieu, met inbegrip van een doelmatig afvalstoffenbeheer. De gemeente werkt mee aan het programma Van Afval Naar Grondstof (VANG) om te komen tot een vermindering van het restafval. Hiervoor is het project Grip op Grondstoffen (GoG) gestart. De doelstelling daarbij is per jaar maximaal 100 kg restafval per inwoner en minimaal 75% afvalscheiding in 2025.
Wat hebben wij daarvoor gedaan? In het kader van het project Grip op Grondstoffen is een communicatiecampagne gestart om te komen tot een betere afvalscheiding. Deze campagne zie je onder andere terug bij de bovengrondse containers, waar informatie op staat welk soort afval in de verschillende bakken thuishoort. In 2022 is Het Nieuw Inzamelen (HNI) 2.0 in alle wijken ingevoerd. In de wijken met restafval aan huis (laagbouw) zijn de inzamelfrequenties van wekelijks naar alternerend inzamelen (1 x per 14 dagen) omgezet. Op basis van de monitoring van de vullingsgraden is met Avalex gekeken waar nog kleine verbeteringen aan HNI doorgevoerd moeten worden. Zo kunnen er op locatie ondergrondse containers bijgeplaatst of gewisseld worden. Op verzoek van inwoners kunnen er in sommige gevallen ondergrondse GFT-containers bijgeplaatst worden. Het doorvoeren van deze kleine aanpassingen is een doorlopend proces dat op operationeel niveau wordt uitgevoerd. In 2022 is nascheiding doorgevoerd bij ondergronds inzamelen bij hoogbouw in de gemeente. Bij de laagbouw is bronscheiding gehandhaafd. De kwaliteit van PMD-inzameling bij de laagbouw is gemonitord en voldoet aan de gestelde kwaliteit. Er is dus milieutechnisch geen aanleiding om de laagbouw in één of meerdere wijken ook over te laten gaan op nascheiding. Hiermee worden hogere kosten voor inzameling van huishoudelijk afval voorkomen.
Verbonden partij(en) Gemeenschappelijke regeling Avalex Doelstelling Door een regionale organisatie van de afvalinzameling wil de gemeente schaalvoordelen behalen. De afvalinzameling is gericht op het inzamelen van grondstoffen. Dit betekent dat inwoners afval zoveel mogelijk gescheiden aanbieden. Ontwikkelingen De hoge prijsstijgingen, onder meer voor brandstof en arbeid, zorgen voor een druk op de begroting van Avalex. Echter, 2022 wordt naar verwacht afgesloten met een klein positief resultaat. Naar verwachting zal 2023 wel een tekort laten zien. Binnen Avalex wordt ook nagedacht over een meerjarenkoers. Aan de hand van drie scenario's is hierover gesproken met betrokken ambtenaren en bestuurders. In de eerste helft van 2023 neemt het bestuur van Avalex een besluit over het te volgen scenario. Een en ander hangt samen met de strategie die de afzonderlijke gemeenten willen volgen op afvalgebied. Avalex draagt zorg voor de uitvoering van deze plannen. Verder zal de GR Avalex gewijzigd worden aan de hand van de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). De aangepaste GR Avalex zal in 2023 twee maal voorgelegd
98
worden aan de raad; de eerste maal voor zienswijze, de tweede maal voor instemming met de GR waarna het college de GR Avalex (een collegeregeling) kan vaststellen.
Wat heeft het gekost? Afval
Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022
Begroting na wijziging 2022
Realisatie 2022
Voor- / nadeel
Lasten
9.911
0
9.911
9.988
-77
Baten
13.172
0
13.172
13.280
108
Saldo van lasten en baten
3.260
0
3.260
3.291
31
Bedragen x € 1.000
De lasten betreffen (een deel van) de kosten voor afvalinzameling en de gemeentelijke kosten voor het project 'omgekeerd inzamelen'. De overige kosten van afvalinzameling en -verwerking betreffen straatvegen, kwijtscheldingen, overhead en btw. Deze zijn op andere taakvelden verantwoord. Het totaal van deze kosten wordt doorberekend in de afvalstoffenheffing. Zie paragraaf lokale heffingen voor een toelichting op de kostendekkendheid. De baten betreffen de inkomsten uit de afvalstoffenheffing. De opbrengsten voor de verkoop van grondstoffen verloopt via de begroting van Avalex. Taakveld 7.4 Milieubeheer Tot dit taakveld behoren gemeentelijke taken ter bescherming van het milieu, waaronder bodem, geluid- en luchtkwaliteit, verduurzaming, energie en ongediertebestrijding. Een deel van de wettelijke taken op deze gebieden is ondergebracht bij de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH). Gemeenten hebben afgesproken een forse bijdrage te leveren aan het beperken van de gevolgen van de klimaatverandering. Op weg naar een CO2-neutrale gemeente in 2050 is het streven om in 2030 de tussendoelstelling 49% CO2-reductie te bereiken ten opzichte van 2007. In 2030 streven we naar een opwek van 140 TeraJoule aan zonne-energie. Wat hebben wij daarvoor gedaan? In 2022 is de notitie Duurzaam Bouwen en het interferentiebeleid bodem vastgesteld.