3402 (3) Jaarstukken 2022 Boekwerk - Sisa

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ....................................................................................................................................... 2 1 Algemeen ............................................................................................................................................ 4 1.1 Bestuurlijke samenvatting............................................................................................................. 5 1.2 Jaarcijfers 2022 in 1 oogopslag .................................................................................................. 17 1.3 Leeswijzer .................................................................................................................................. 18 2 Jaarverslag ........................................................................................................................................ 19 3 Programma's ..................................................................................................................................... 20 Programma 0. Bestuur en Ondersteuning ........................................................................................ 21 Programma 1. Veiligheid .................................................................................................................. 28 Programma 2.

Verkeer en Vervoer ................................................................................................... 32 Programma 3. Economie .................................................................................................................. 44 Programma 4. Onderwijs .................................................................................................................. 50 Programma 5. Sport, cultuur en recreatie......................................................................................... 57 Programma 6. Sociaal domein ......................................................................................................... 68 Programma 7. Volksgezondheid en milieu ....................................................................................... 93 Programma 8. Bouwen en wonen (VHLOSV) ................................................................................ 105 Algemene dekkingsmiddelen.......................................................................................................... 113 Overhead........................................................................................................................................ 120 Vennootschapsbelasting ................................................................................................................

122 Onvoorzien ..................................................................................................................................... 124 4 Paragrafen....................................................................................................................................... 126 Lokale Heffingen ............................................................................................................................ 127 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................... 134 Onderhoud Kapitaalgoederen ........................................................................................................ 150 Financiering .................................................................................................................................... 159 Bedrijfsvoering................................................................................................................................ 166 Verbonden Partijen ......................................................................................................................... 171 Grondbeleid ....................................................................................................................................

186 Duurzaamheid ................................................................................................................................ 191 Wet open overheid ......................................................................................................................... 192 5 Jaarrekening.................................................................................................................................... 193 5.1 Waarderingsgrondslagen ......................................................................................................... 194 5.2 Overzicht van baten en lasten .................................................................................................. 198 5.3 Begrotingsrechtmatigheid ......................................................................................................... 200 5.4 Financiële resultaten per programma ....................................................................................... 203

5.5 Balans met toelichting .............................................................................................................. 227 5.6 Realisatie investeringsplan ....................................................................................................... 259 5.7 Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (SISA-Bijlage) ............................................ 268 5.8 Overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld .............................................................. 285 5.9 Wet Normering Topinkomens (WNT) ....................................................................................... 287 5.10 Overige jaarrekening gegevens .............................................................................................. 290 6 Bijlagen............................................................................................................................................ 311 6.1 Subsidielijst .............................................................................................................................. 312 6.2 Kostendeclaratie college .......................................................................................................... 313 6.3 Integriteit...................................................................................................................................

314 6.4 Indicatoren................................................................................................................................ 315 6.5 Kerngegevens .......................................................................................................................... 322

1 Algemeen

4

1.1 Bestuurlijke samenvatting

5

Voorwoord In dit jaarverslag staan veel feiten en cijfers over 2022. Een van de belangrijkste cijfers is het opkomstpercentage van de gemeenteraadsverkiezingen: 51,15%. We zijn blij dat ruim 30.000 bewoners hun stem hebben uitgebracht. Helaas zegt het ook dat heel veel bewoners niet hebben gestemd. Het is een cijfer dat zegt: we moeten minder over de burger beslissen en meer mét de burger beslissen. Dit college dat in 2022 is gestart, neemt deze opdracht zeer serieus. We hebben ambities, we willen behouden wat goed is en goed gaat, en ons doel is om de komende jaren samen met de raad de gemeente en inwoners dichterbij elkaar te brengen. Begin 2022 zat Nederland nog in coronamaatregelen. Die verdwenen nog meer naar de achtergrond door oorlog in Europa. We hebben op Overgoo opvang gerealiseerd voor ontheemden uit Oekraïne en daarna tijdelijke opvang voor asielzoekers. Financieel was 2022 niet voor iedereen even makkelijk. We hebben kwetsbare inwoners een energietoeslag gegeven en inwoners zijn geholpen met de afwikkeling van de toeslagenaffaire. We werkten bovendien hard om de druk op de woningmarkt te verlagen. Ook op het gebied van participatie zijn er stappen gezet. De gemeenteraad stelde de Participatieleidraad vast. Een mooi staaltje participatie, omdat deze samen met inwoners, verenigingen, projectontwikkelaars en ambtenaren is gemaakt.

Met deze leidraad kunnen mensen die goede ideeën hebben om onze gemeente mooier te maken, gebruiken om deze ook echt te realiseren. Naast het bijstaan van vele inwoners, maatschappelijke instellingen en ondernemers in deze voortdurende crisis, is het reguliere werk ook doorgegaan. Weg- en groenonderhoud, schuldhulpverlening, paspoorten uitgeven, bouwvergunningen, subsidies voor cultuur, zorg, jeugd en nog veel meer. We hebben inwoners tijdens voorlichtingsavonden verteld hoe ze energiebesparende maatregelen in hun huizen kunnen treffen. De avonden waren drukbezocht en de tips zijn in veel gevallen opgevolgd. De collectieve inkoop voor isolatiemaatregelen was een groot succes. Ook hebben we samen met inwoners gekeken naar het groen in onze mooie gemeente. De nadruk lag op klimaatbestendigheid, ook bij bijvoorbeeld rioleringsprojecten. Verder is zoals beloofd het aantal boa’s uitgebreid: van 15 naar 21. Dit college is dankbaar dat het ‘t vertrouwen heeft gekregen om dit mooie stukje van de wereld te besturen. En trots dat zij zoveel betrokken inwoners en maatschappelijke organisaties mag verbinden. Dit jaarverslag is dan ook van u allen, en met u allen bouwen wij verder aan vooruitgang. Het college van burgemeester en wethouders, Martijn Vroom Astrid van Eekelen Bianca Bremer Marcel Belt Philip van Veller Jeffrey Keus

6

Samenvatting: wat hebben we gedaan in 2022 De hoofdlijnen van wéér een roerig jaar Het jaar 2022 had voor velen het jaar moeten worden waarin de wereld, en dus ook LeidschendamVoorburg, zich weer zou oprichten na 2 jaar coronacrisis. Maar de inval van Rusland in Oekraïne zette onze wereld opnieuw op zijn kop. Het college is er trots op dat er langdurig tijdelijke huisvesting en maatschappelijke ondersteuning is ingericht voor ontheemden uit Oekraïne. Dit had niet gekund zonder de steun van de vele betrokken vrijwilligers en organisaties en we zijn dankbaar en blij dat dit gezamenlijk is bereikt. Gedurende de periode 29 juni tot 12 juli zijn er asielzoekers gehuisvest op het sportcomplex De Kastelenring in Leidschendam. In samenwerking met voetbalvereniging RKAVV en de betrokkenheid van vele vrijwilligers is het aanmeldcentrum in Ter Apel tijdelijk geholpen. Veel inwoners zagen als gevolg van de torenhoge energieprijzen hun koopkracht ernstig dalen, en kwamen daardoor zelfs in financiële problemen. Het college heeft inwoners, ondernemers en organisaties gesteund door rijksregelingen voor inkomensondersteuning voortvarend uit te voeren. Omdat de energiecrisis geen kortdurende gebeurtenis is, heeft de raad eind 2022 met de Bestemmingsreserve Ondersteuning Energielasten geld apart gezet.

Hiermee worden ook in de toekomst degenen ondersteund die hulp nodig hebben als gevolg van de energiecrisis. Daarnaast ging ook al het ‘gewone’ werk door. Denk aan onder andere het verbeteren van de bereikbaarheid, het aantrekkelijker en veiliger maken van de woonomgeving, het bouwen van huizen, het ondersteunen van de kwetsbare groepen in de samenleving, stimuleren van sport en cultuur en inzetten op verduurzaming. Het takenpakket van een gemeente is omvangrijk en de verwachtingen van onze inwoners zijn hoog. Aan al die taken heeft het college zo goed mogelijk uitvoering gegeven, waarbij daarnaast ook gewerkt is aan het verbeteren van de relatie tussen overheid en inwoner, het op peil houden van de ambtelijke organisatie in tijden van een gespannen arbeidsmarkt en het verbeteren van de samenwerking met (buur)gemeenten. Voor en met inwoners De algehele trend, recente landelijke ontwikkelingen (toeslagen, Groninger gaswinning), en lokale ontwikkelingen (NTA-onderzoek) verslechteren de relatie tussen inwoner en overheid. Ook de relatief lage opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen is een belangrijk signaal. Het college zet zich in om deze relatie te verbeteren. In 2022 is gestart met de uitwerking van de Inspraak- en participatieverordening.

Daarbij zijn inwoners nauw betrokken, om zo te komen tot goede en heldere afspraken over hoe participatie ingezet kan worden in Leidschendam-Voorburg. De participatieleidraad is inmiddels, na inzet van vele betrokkenen, tot stand gekomen. In januari 2022 gaf het college aan de gegevensbescherming binnen de gemeentelijke organisatie versneld te willen verbeteren. Personele wisselingen hebben de voortgang bemoeilijkt. Wel is het privacy bewustzijn in de organisatie sterk toegenomen en zijn goede stappen gezet om de basisinstrumenten en -registraties te verbeteren. Het college beseft dat gegevensbescherming nooit af is en spant zich er daarom blijvend voor in. De gemeente maakt het voor onze inwoners steeds eenvoudiger om zaken digitaal te regelen. Bij het Servicecentrum vragen inwonersrijbewijzen, reisdocumenten en vele andere producten en diensten aan. Om die aanvragen sneller en efficiënter te laten verlopen digitaliseren we steeds meer. Zo werden in 2022 (na een start in augustus) al 361 rijbewijzen digitaal verstrekt.

7

Ook zijn er bijna 1.800 aanvragen bij Burgerzaken geheel of gedeeltelijk digitaal verwerkt, zonder dat een bezoek aan het Servicecentrum nodig was. Maatwerk blijft wel altijd mogelijk, begin 2022 heeft de gemeente bij ouderen of zieken documenten thuisbezorgd. Wonen, werken en recreëren in een aantrekkelijke omgeving Sinds het begin van de oorlog in Oekraïne heeft het college zich in nauwe samenwerking met regiogemeenten en partners ingezet voor de opvang en ondersteuning van ontheemden uit Oekraïne. In 2022 is de locatie Overgoo gerealiseerd voor de langdurige tijdelijke huisvesting. Er wonen nu ongeveer 200 mensen. Er zijn ook een aantal ontheemden uit Oekraïne (144) ondergebracht bij gastgezinnen. In 2022 zijn we verdergegaan met voorbereidingen voor de invoering van de Omgevingswet. De invoering is nu beoogd in 2024. Diverse bouwstenen van de omgevingsvisie zijn opgeleverd, de gemeentelijke regelgeving is toegespitst op het Omgevingsplan, de werkprocessen vergunningverlening en dienstverlening zijn aangepast op de Omgevingswet, alsook toezicht en handhaving. Daarnaast is er breed getraind met de nieuwe werkwijze die de Omgevingswet vereist. Iedereen wil een dak boven zijn hoofd en een eigen plek. De woningmarkt in Nederland is krap, ook in Leidschendam-Voorburg. We gaan door met woningen realiseren. Daarbij kiezen we voor 30% sociaal en 20% middenduur.

In 2022 zijn er ruim 300 woningen opgeleverd. We spannen ons ook in voor het behoud van woningen en wijken met een bijzonder en/of historisch karakter. Het bijzondere Oranjekwartier heeft daarom in 2022 de status van gemeentelijk monument gekregen. Verder zijn er plannen gemaakt voor de ontwikkeling van de Van Ruysdaellaan, Klein Plaspoelpolder en de Vlietweg. Tenslotte is het onderzoek naar mogelijke locaties voor flexwoningen voor spoedzoekers gestart om zo de druk op de sociale woningbouw te verminderen. De hoge inflatie, stijgende rente en stijgende bouwkosten zijn een bron van zorg voor het gewenste bouwtempo in de nabije toekomst. Voor winkelcentrum Julianabaan zijn we gestart met het ontwikkelen van een integrale gebiedsvisie waarin ook de raadmoties voor de ondergrondse parkeergarage en de inpasbaarheid van een cultuurgebouw worden meegenomen. In lijn met het raadsbesluit zijn ook de voorbereidingen gestart voor de verhuizing en verbouwing van de bibliotheek in Leidschendam. In juli 2022 lag het Ontwerp bestemmingsplan ‘Doorontwikkeling Vlietland Noord’ ter inzage en in september is samen met de provincie en projectontwikkelaar een raadinformatiebijeenkomst georganiseerd voor de gemeenteraden van Leidschendam-Voorburg, Leiden en Voorschoten en voor Provinciale Staten van Zuid-Holland.

Het college heeft meer geld ter beschikking gesteld voor de realisatie van Groen-Blauwe projecten, waarvoor de uitvoering in 2023 moet beginnen. Maar ook in het reguliere werk aan het openbaar groen versterken en verbeteren we het ecosysteem. Denk daarbij aan het aanplanten van extra bomen en het vervangen van bestrating door groen. In 2022 is Het Nieuwe Inzamelen in alle wijken ingevoerd, de inzamelfrequenties zijn aangepast en nascheiding bij hoogbouw is ingevoerd. Monitoring van de vuilgraad en verzoeken van inwoners leiden soms tot aanpassingen, maar er zijn geen grote knelpunten gesignaleerd. De VANG-norm van 100 kg restafval per persoon wordt nog niet bereikt. Leidschendam-Voorburg wil een goed vestigingsklimaat creëren en behouden voor bedrijven en ondernemers. In 2022 hebben we besloten de ondernemersfondsen Leidschendam-Centrum en Huygenskwartier financieel te blijven ondersteunen. Om de verduurzaming van zakelijk vastgoed te versnellen biedt de gemeente samen met marktpartijen een gratis energiescan aan ondernemers aan. Ook is in 2022 gestart met het opstellen van het nieuwe terrassenbeleid. Vooruitlopend op dit beleid hebben de verruiming van de terrassen vanuit coronabeleid nog een laatste keert verlengd. Om onze

8

mooie gemeente te promoten en recreatie en toerisme te stimuleren is de promotiecampagne ‘Laat je verrassen’ voortgezet. We hebben de focus verlegd naar de ondernemers in de recreatieve sector, de retail en de horeca, aangezien zij financieel extra hard zijn getroffen door de coronamaatregelen. Naast aandacht voor activiteiten en evenementen op de website voor extra promotie, hebben we een ondernemers toolkit ontwikkeld met promotiemiddelen. Steun voor wie het nodig heeft Ontheemden uit Oekraïne , de toeslagenaffaire en de energiearmoede hebben het college voor nieuwe uitvoeringsopgaven in het sociaal domein gesteld. Van het uitvoerend vermogen van de gemeente is in 2022 wederom veel meer gevraagd dan voorzien, na twee uitdagende corona-jaren (TOZO 1-4, TONK). In 2022 werd duidelijk dat in toenemende mate de adequate uitvoering van de reguliere taken in het sociaal domein in gevaar komt. De gespannen situatie op de arbeidsmarkt draagt hieraan bij. De rol van het college voor de opvang van en ondersteuning aan ontheemden uit Oekraïne is niet alleen een kwestie van huisvesten. Het raakt ook veel andere taken, van informatievoorziening en inschrijvingen in het basisregister tot het uitkeren van leefgeld en het bieden van onderwijs en taalondersteuning. Twee belangrijke onderdelen zijn het uitkeren van leefgeld en het organiseren van onderwijs.

Op locatie De Haar is op 7 juni 2022 gestart met het geven van onderwijs aan Oekraïense kinderen van 4 tot en met 12 jaar oud. De hulp aan de gedupeerden van de toeslagenaffaire heeft zich in 2022 verbreed en verdiept. De ondersteuning omvat nu vijf leefgebieden. Hierbij wordt een plan van aanpak opgesteld waarin de nieuwe start van de gedupeerde centraal staat. Bovendien is duidelijk geworden dat herstellen van de schade nog jaren duurt vanwege de enorme impact op de levens van de getroffenen duurt. We zijn erop voorbereid om vanaf 2023 de ondersteuning te starten aan kinderen en ex-partners van gedupeerden en aan gedupeerden die momenteel in het buitenland wonen. Met de Energietoeslag heeft het Rijk een grootschalige ingreep gedaan om huishoudens die gebukt gaan onder de hoge energieprijzen, met extra geld te ondersteunen. De uitvoering is belegd bij de gemeenten en daarvoor is onder hoge druk een uitvoeringsorganisatie ingericht. Deze Energietoeslag is in Leidschendam-Voorburg in 2022 vervolgens 2.703 keer uitgekeerd. Met het oog op de langere termijn heeft de raad besloten een bestemmingsreserve te creëren om ook de komende tijd nog maatregelen te kunnen nemen die de ernstige gevolgen van de hoge energieprijzen kunnen dempen.

Naast deze acute extra taken waarvoor het college zijn verantwoordelijkheid heeft genomen, is ook de reguliere maatschappelijke ondersteuning doorontwikkeld. Met de aanscherping van het Sociaal Kompas heeft het college een gerichtere en duidelijkere lijn ingezet voor adequate maatschappelijke ondersteuning voor hen die het nodig hebben. De nadruk is komen te liggen op preventief in plaats van curatief, zorg voor degenen die dit het hardst nodig hebben en meer integraliteit. Er is gewerkt aan het opzetten van pilots waarin wordt toegewerkt naar één gezin, één plan en één regisseur, zodat gezinnen met meerdere problemen effectiever kunnen worden geholpen. Maatschappelijke partners en organisaties die geworteld zijn in de wijken en buurten werken mee aan ondersteuning dicht bij huis. We zijn gestart met het opstellen van het nieuwe re-integratie en participatiebeleid. Bewoners met een bijstandsuitkering krijgen ondersteuning naar werk of het participeren in de samenleving. Parallel aan de voorbereiding van het nieuwe beleid is gestart met verschillende pilots om kennis op te doen over een andere aanpak, met meer focus op de participatiegroep (inwoners met een langere afstand tot de arbeidsmarkt).

9

10

Op 1 januari 2022 is ook de nieuwe Wet inburgering ingegaan die de gemeente meer regie geeft over de inburgeringsplicht. In 2022 is het college gestart met het bieden van begeleiding op het gebied van taal, arbeidsmarkt en sociale activiteiten. Er is contact geweest met 108 inburgeraars die onder de nieuwe wet vallen. In het onderwijs zijn we gestart met het opstellen van een Lokale Educatieve Agenda 2023-2027 en hebben we de preventieve aanpak schoolverlaters verstevigd. Ook is het leerlingenvervoer opnieuw aanbesteed. Ook zijn in 2022 bijeenkomsten en trainingen georganiseerd om de lokale coalitie tegen eenzaamheid te verstevigen. Verder is de aanpak van schuldhulp geïntensiveerd. Daarbij wordt sterker ingezet op vroegtijdige signalering en proactief aanbieden van hulp. Het loket voor schuldhulpverlening aan ondernemers is opgestart en loopt door in 2023. Door mensen met een bijstandsuitkering beter te begeleiden, is het totale bestand met meer dan 3% gedaald. Daarnaast hebben we meer beschutte werkplekken gecreëerd en zijn meer re-integratietrajecten ingekocht. Jeugdzorg blijft een complex vraagstuk. De landelijke discussie over de hervormingsagenda is nog steeds niet afgerond waardoor een duidelijk handelingskader uitblijft.

Daarnaast heeft de gemeente Den Haag ervoor gekozen om vanaf 2024 jeugdzorg anders te organiseren, wat ook effecten heeft op de regionale samenwerking. Tegelijk gaat ook het zorgen door: circa 2.000 jongeren hebben in 2022 geïndiceerde jeugdhulp aangevraagd en gekregen. Het programma Sterk voor Noord stond in 2022 in het teken van gerichte acties in de wijk en het maken van uitvoeringsplannen samen met onze maatschappelijke partners. Zo krijgen de eerste kinderen begeleiding vanuit het project ‘Kinderen op gezond gewicht’, is de afvalproblematiek verminderd en helpen participatieconsulenten inwoners op weg naar werk. Verder zijn er voorbereidingen getroffen voor onder andere het Jongeren Perspectief Fonds, zodat de uitvoering in 2023 van start kan gaan. In de uitvoeringsplannen zijn de doelen en ambities van het programma vertaald naar concrete acties en bijbehorende middelen voor de komende jaren (vanaf 2023). Bereikbaar te voet, fiets, ov en auto Westfield Mall of the Netherlands (de Mall) blijft groeiende aantallen bezoekers trekken sinds de opening in 2021. Om dat in goede banen te leiden, werkt de gemeente Leidschendam-Voorburg, met Rijkswaterstaat, Zuid-Holland Bereikbaar, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), eigenaar Unibail-Rodamco-Westfield en HTM samen aan een betere doorstroming in het gebied.

In 2022 is langs de lijn van het in februari 2022 genomen raadsbesluit de verkeerssituatie verder verbeterd door het optimaliseren van de slimme verkeerslichten (iVRI's) en het parkeerverwijssysteem. Ook wordt naast automobiliteit - meer ingezet op fiets en openbaar vervoer. Daarnaast onderzoeken we de financiële haalbaarheid van een automatisch rijdende OV-shuttle tussen station Mariahoeve en de Mall. Met subsidie van het Rijk en de MRDH is een aantal extra verkeersveiligheidsprojecten voorbereid. Ook werd de herinrichting van de Dr. van Noortstraat in Stompwijk uitgevoerd en is de Veenpoldersweg opgeleverd en opengesteld voor het verkeer. In 2022 is gewerkt aan een systeem om parkeerontheffingen digitaal te verlenen. Meerdere disciplines binnen de gemeente hebben samengewerkt om het systeem per januari 2023 operationeel te krijgen. Het systeem verbetert de service en dienstverlening naar inwoners. Tevens versimpelt het administratieve handelingen en kunnen beleidswijzigingen makkelijk geïmplementeerd worden. Veiligheid, een gezamenlijke verantwoordelijkheid Zoals aangegeven in het coalitieakkoord, heeft het college geïnvesteerd in veiligheid. De gemeente heeft ingezet op behoud en versterking van de handhavingscapaciteit door een structurele uitbreiding van het aantal boa’s. In 2022 is ook het sub-team ‘bijzondere wetten’ van de boa’s uitgebreid.

Hierdoor kunnen we structureel controleren bij evenementen, is er meer aandacht voor alcoholgebruik bij para-commerciële inrichtingen en reageren we adequaat op (overlast)meldingen. Ten slotte is er ook meer tijd voor controles in het kader van de Basisregistratie Personen.

11

In 2022 is bovendien gestart met de invulling van de wijkgerichte dienstverlening, ook een speerpunt uit het coalitieakkoord. Een regisseur wijkveiligheid is verantwoordelijk voor het ontwikkelen en uitvoeren van wijkactieplannen. Dit doet de regisseur samen met de bewoners en ondernemers. Wijken worden op deze manier direct betrokken bij de uitvoering van het veiligheidsbeleid en de handhaving, waardoor gericht maatwerk (afgestemd op aard, omvang en problematiek in de wijk) mogelijk wordt. Inwoners beschikken hiermee over een belangrijke verbinding met de gemeente. Ook zijn boa’s gekoppeld aan specifieke wijken. Zo ontstaat er een hechtere samenwerking en is er een nauwere verbinding met de partners in de wijken, zoals politie, woningbouwcoöperaties en hulpverleningsinstanties. Een concreet en recent voorbeeld van deze samenwerking is de aanpak rondom het gebouw van de Koreaanse kerk. In deze casus is nauw opgetrokken met de politie. Op verschillende tijden, ook ’s nachts, is op deze locatie gecontroleerd en is er een gemeenschappelijk beeld geschetst van de situatie. Aan de hand van dit gemeenschappelijke beeld hebben we een gezamenlijke aanpak bepaald. Deze versterkingen komen ook terug de Nota Veiligheid 2023-2026 die de raad op 6 december 2022 heeft vastgesteld.

Het opstellen en uitvoeren van wijkactieplannen in samenspraak met inwoners en veiligheidspartners, is een hoeksteen van deze nota. Daarnaast krijgen regionale speerpunten, zoals ondermijning, maatschappelijk ongenoegen, cyberveiligheid, jeugd en veiligheid en zorg en veiligheid ook lokale prioriteit in de Nota Veiligheid. Duurzame toekomst en goede leefomgeving voor iedereen In 2022 is in de Heuvel/Amstelwijk als eerste wijk gestart met de transitie naar een aardgasvrije wijk. De inwoners zijn hierover per brief geïnformeerd. Op 28 september en 5 oktober 2022 zijn er twee informatiebijeenkomsten voor eigenaren, Verenigingen van Eigenaren (VvE’s) en huurders van een woning in De Heuvel/Amstelwijk gehouden. Vanuit het Rijk is van het Proeftuin programma Aardgasvrije Wijken een subsidiebedrag van € 4 miljoen toegekend voor het uitvoeren van een verkenning naar de mogelijkheden voor het toepassen van aquathermie en aardgasvrij maken van 500 woningen in de Amstel-Heuvelwijk. Inwoners deden 724 subsidieaanvragen voor isolatie van hun woning en/of de aanleg van een groendak in 2022. Het subsidiebudget voor 2022 is daarmee volledig benut. Daarnaast is in 2022 aan 47 particuliere eigenaren door de gemeente een rentekorting verstrekt.

De rentekortingregeling geldt voor particuliere eigenaren van woningen en eigenaren van woningen die onderdeel van een VvE zijn, en die een beroep hebben gedaan op de landelijke energie bespaarlening. De vraag naar energie bespaarleningen was lager dan verwacht. Daarom is eind 2022 een deel van het budget verschoven naar de subsidieregeling die bijna was uitgeput. Er zijn diverse webinars en workshops georganiseerd om inwoners te informeren over de mogelijkheden om te verduurzamen. In 2022 is begonnen met de aanpak van energiearmoede met de inzet van besparingsmaatregelen. Met de woningbouwcorporaties zijn afspraken gemaakt om enkele complexen te verduurzamen en om voor een aantal (overwegend gemengde) VvE's meerjarenonderhoudsplannen te maken om tot verduurzaming te komen. Ook is gestart met de inzet van Energiehulpen die kleine maatregelen uitvoeren in slecht geïsoleerde complexen waar meer energiearmoede voorkomt. De vastgestelde notitie Duurzaam Bouwen bevat onze visie op de verduurzaming van de gebouwde omgeving en geeft richting aan het beleid voor de komende jaren. Ten behoeve van cofinanciering van isolatie en ventilatiemaatregelen bij de verduurzaming van onderwijshuisvesting is een voorziening verduurzaming onderwijshuisvesting vastgesteld. In 2022 is van die regeling nog geen gebruik gemaakt.

12

Het huishoudboekje 2022 Financiële resultaat 2022 Het jaarrekeningresultaat is € 5,9 miljoen voordelig, wat ten opzichte van de begroting een voordeel betekent van € 3,5 miljoen. Een toelichting op hoofdlijnen is opgenomen in dit hoofdstuk. Bij de financiële samenvatting per programma is een gedetailleerde toelichting per programma opgenomen. In het overzicht hieronder staat per programma welk bedrag was begroot, wat is uitgegeven en wat het verschil tussen beiden is. Een min in de kolom ‘Begroting’ en de kolom ‘Jaarrekening’ staat voor een last. Een min in de kolom ‘Verschil’ betekent een nadelig verschil: er is meer uitgegeven of minder ontvangen dan begroot. Een plus betekent een voordelig verschil: er is minder uitgegeven dan begroot of meer ontvangen dan begroot. Programma

Begroting na wijz. 2022 -6.897

Jaarrekening 2022 -6.264

Verschil

Veiligheid

-8.890

-8.932

-42

Verkeer en Vervoer

-11.339

-9.733

1.606

Economie

-1.048

-435

614

Onderwijs

-5.903

-5.748

156

Sport, cultuur en recreatie

-17.106

-16.173

932

Sociaal domein

-76.542

-75.508

1.034

853

1.009

157

-4.295

-7.558

-3.263

Algemene Dekkingsmiddelen

161.099

162.967

1.867

Overhead

-33.745

-32.492

1.253

Vennootschapsbelasting

-30

-68

-38

Onvoorziene uitgaven

-100

0

100

Totaal van lasten en baten

-3.944

1.065

5.009

Mutaties reserves

6.413

4.884

-1.530

Totaal

2.470

5.949

3.479

Bestuur en Ondersteuning

Volksgezondheid en milieu VHLOSV

633

Bedragen x € 1.000

De rode draad voor veel afwijkingen is dat zij worden veroorzaakt door extra ontvangsten voor activiteiten die nog in 2023 uitgevoerd zullen worden of in de toekomst mogelijk tot extra lasten zullen leiden. Daarnaast zijn er werkzaamheden en projecten die nog niet in 2022 uitgevoerd of afgerond konden worden. Het valt op dat de open einde regelingen in het sociaal domein dit jaar per saldo geen grote afwijkingen ten opzichte van de begroting laten zien. Kanttekening hierbij is dat het voorziene nadeel op de BUIG reeds verwerkt is in de begroting via de 2 e tussentijdse rapportage 2022. De herziening van de grondexploitaties levert tenslotte een relatief groot nadeel op. De grootste afwijkingen (voor- en nadelen) zijn in de onderstaande tabel opgenomen.

13

Samenvatting afwijkingen

Totaal

Verschuiving werkzaamheden

2.319.000

Decembercirculaire 2022 (met name energietoeslag 2023)

2.337.000

Vergoedingen graafwerkzaamheden openbare ruimte

500.000

Businesscase sociale woningbouw

220.000

Aanpassingen pensioenen en wachtgeld

285.000

Herziening grondexploitaties Overige afwijkingen Totaal Bedragen x € 1

-2.367.000 185.000 3.479.000

Verschuiving werkzaamheden € 2.319.000 (voordeel) Een aantal geplande werkzaamheden worden om diverse redenen doorgeschoven naar 2023. Bij het doorschuiven van budgetten wordt kritisch gekeken naar de redenen om over te hevelen. Het betreft meestal incidentele budgetten voor werkzaamheden die al gestart zijn maar enige vertraging hebben opgelopen (vaak door externe afhankelijkheden). Het betreft onder andere de verder uitgestelde implementatie van de Omgevingswet, de uitvoeringskosten klimaatakkoord, het digitaliseren van de genealogische archieven, de uitvoeringsbudgetten voor groen-blauwe projecten en de herstelwerkzaamheden in Park Vreugd & Rust. In de bijlage bij deze jaarstukken is een volledig overzicht van de overhevelingen van budgetten 2022 naar 2023 te vinden. Daarnaast is er ook een tweetal grotere effecten door verschuivingen die niet in de overhevelingen worden meegenomen: • Bijdrage aan Leefbaarheid en mobiliteit Binckhorst (€700.000 voordeel): De financiële bijdrage aan t.b.v. de regionale bereikbaarheid was in 2023 geraamd op € 700.000, maar is niet uitgegeven omdat er in 2022 nog geen werkzaamheden zijn uitgevoerd aan de Verlengde Velostrada.

Voorgesteld wordt om voor het totaalbudget van € 3,1 miljoen (geraamde uitgaven 2022 tot en met 2024) een nieuwe bestemmingsreserve te vormen, omdat de planning van de bijdrage aan dit regionale project niet goed voorspelbaar is. Eerder is dit ook gebeurd voor de bijdragen die de gemeente doet voor het ondergronds brengen van kabels en leidingen. Deze werkwijze voorkomt grote schommelingen in de gemeentelijke begroting. • Bouwleges (€260.000 nadeel): Twee projecten (KPP- deellocatie 3A en Laan van Nieuw oosteinde 1- kerk) worden naar verwachting pas in 2023 uitgevoerd waardoor de bouwleges een jaar later zullen worden geïnd. Decembercirculaire 2022 € 2.337.000 (voordeel) Bij de decembercirculaire zijn middelen ontvangen voor de eerste € 500 aan energietoeslag voor 2023 zodat uitbetaling in 2022 kon plaatsvinden. Onze gemeente heeft daar niet voor gekozen zodat de energietoeslag in 2023 zal worden uitgekeerd aan rechthebbenden. Het volledige bedrag van €2 miljoen zal naar 2023 worden overgeheveld. Het overige voordeel in de decembercirculaire betreft kleine budgetaanpassingen met name in het sociaal domein. Daar waar deze middelen in 2023 benodigd zijn, worden ze meegenomen in de overhevelingen van budgetten uit 2022 naar 2023.

Vergoedingen graafwerkzaamheden openbare ruimte €500.000 (voordeel) Wanneer een gemeente het recht verleent aan een externe partij om kabels en leidingen aan te leggen in de openbare ruimte dient hier een vergoeding voor betaald te worden. In 2022 hebben we voor de aanleg van glasvezelnetwerk de volledige vergoeding ontvangen (bij de begroting was uitgegaan van 90% in 2022 en 10% in 2023). Daarnaast zijn er ook incidenteel extra inkomsten door een hogere tegemoetkoming in de kosten voor degeneratiekosten en herstelwerkzaamheden aan bestrating door het aanleggen van overige kabels en leidingen.

14

De raad heeft middels het aannemen van Motie 702 Kwaliteitsimpuls openbare ruimte" afgesproken deze middelen op een later moment hiertoe in te zetten. Businesscase sociale woningbouw € 220.000 (voordeel) De middelen voor de businesscase sociale woningbouw 2020 zijn niet besteed, omdat besloten is om deze businesscase niet op te stellen. De wijk in kwestie (Leidschendam noord) heeft al relatief veel sociale woningbouw. Aanpassingen (voorzieningen) pensioenen en wachtgeld per saldo € 285.000 (voordeel) Er heeft een actualisatie van de voorzieningen voor pensioenen van Politieke Ambtsdragers plaatsgevonden. Voor de actuariële waardeberekeningen van de pensioenen is gebruik gemaakt van een hogere rekenrente. Daardoor hoeft er minder kapitaal in de voorziening te worden aangehouden. Oud wethouders hebben recht op wachtgeld. Hiervoor wordt een voorziening aangehouden. In 2022 zijn er oud wethouders aan de voorziening toegevoegd en is deze geactualiseerd op basis van de totale wachtgeld periode. De leidt tot een extra storting in de voorziening. Herziening grondexploitaties € 2.367.000 (nadeel) De drie gemeentelijk grondexploitaties (Vlietvoorde, Klein Plaspoel Polder en Rijnlandlaan) zijn geactualiseerd en leiden tot mutaties in de verliesvoorziening.

Onder invloed van de verwachte toekomstige rentelasten en prijsstijgingen is een storting van afgerond € 2,5 miljoen in de verliesvoorziening van Vlietvoorde benodigd. Daarnaast is de grondexploitatie van Rijnlandlaan per 31 december 2022 afgesloten dat per saldo leidt tot een incidenteel voordeel van € 135.000. Realisatie investeringsplan 2022 Voor 2022 stond een bedrag van € 36,6 miljoen aan investeringen gepland. In werkelijkheid is dat € 25,6 miljoen geworden. Dit betekent dat in 2022 circa 70% van het totaal beschikbare investeringsbedrag is uitgegeven. Ten opzichte van voorgaande jaren is een groter deel van de geplande investeringen gerealiseerd. De totale afwijking op de geplande uitgaven bedraagt € 11 miljoen waarbij € 1,4 miljoen het gevolg is van het tegen lagere kosten afronden van de investering. Dit betekent dat € 9,6 miljoen van de geplande investeringsuitgaven wordt gefaseerd. De belangrijkste afwijkingen betreffen: • Minder uitgaven voor de investeringen in sportvoorzieningen (€ 3,3 miljoen), met name vanwege een verschuiving van de fasering voor het Sportpark Westvliet en de realisatie van het Rugbycomplex. • Bij de rioleringsprojecten is de realisatie € 2,5 miljoen lager dan begroot.

Dit betreft voor een groot deel fasering van werkzaamheden en een voordeel (€ 0,8 miljoen) op het project rioolvervanging Strabolaan doordat het project tegen lagere kosten is gerealiseerd. • Bij onderwijshuisvesting betreft het de afronding van het Nieuwe VO Veurs Voorburg waarbij de bouwkosten lager zijn uitgevallen (€ 0,8 miljoen voordeel). Bij de Nieuwbouw Vijverhof is sprake van een onderuitputting van het voorbereidingskrediet in 2022 (€ 0,4 miljoen fasering) • Bij verkeer en vervoer € 2,4 miljoen lagere dan begroot. De grootste afwijkingen zijn de herinrichting Strabolaan (€ 0,4 miljoen voordeel), fasering van verkeersregelinstallaties, vervanging lichtmasten en aanpassing fysieke infrastructuur vanwege samenloop met andere projecten (€ 0,7 miljoen fasering ), fasering door langere levertijden (€0,3 miljoen). Weerstandsvermogen Het risicoprofiel is nagenoeg gelijk ten opzichte van de jaarrekening 2021. De totale weerstandscapaciteit is in 2022 met afgerond € 10 miljoen afgenomen met name de onttrekkingen ten behoeve van het vormen van bestemmingsreserves voor Sterk voor Noord (€ 9 miljoen), Ondersteuning energielasten (€ 1,3 miljoen) en de Oekraïne crisis (€ 1,5 miljoen). De weerstandscapaciteit is 8,6 maal zo groot als het risicoprofiel. Dat betekent dat het weerstandsvermogen, gemeten aan de algemene norm van de NAR, uitstekend is.

15

Afsluitend In financiële zin is 2022 weer een bijzonder jaar geweest. Na de coronacrisis zagen gemeenten wéér veel nieuw werk op zich afkomen met de opvang en regelingen rondom Oekraïense vluchtelingen, de noodopvang van vluchtelingen omdat het in Ter Apel vastliep én de energiearmoede. Het extra werk wat hieruit voort kwam, in een krappe arbeidsmarkt, had significant effect op vrijwel alle werkzaamheden van de gemeente. Daarnaast heeft de onvoorspelbaarheid van de Rijksinkomsten en veelheid aan regelingen z'n weerslag op de voorspelbaarheid van de gemeentelijke financiën. In de financiële realisatie zien we dit in belangrijke mate terug door het verschuiven van activiteiten en/of middelen vanuit 2022 naar 2023. Ondanks het financieel positieve exploitatieresultaat over 2022 is er nog geen zicht op voordelen die effect hebben op het structurele exploitatiesaldo in de meerjarenbegroting op de langere termijn. De verwachting is dat het effect van de wereldwijde prijsstijgingen én rentestijgingen beslag zullen gaan leggen op de toekomstige begrotingen. Met het negatieve resultaat op de grondexploitaties is dat ook in de jaarrekening 2022 al zichtbaar. De afwijking van het jaarrekening resultaat in 2022 is overigens kleiner dan de voorgaande jaren. Dat heeft onder meer te maken met het feit dat er strakker is gestuurd op realistisch plannen, begroten en verantwoorden.

Door middel van de tussentijdse rapportages is er bijgestuurd en zijn de benodigde financiële bijstellingen aan de raad voorgelegd. Met het financiële resultaat over 2022 bevindt de gemeente zich nog wel in een goede positie om de onzekerheden voor 2023 en later het hoofd te kunnen bieden. Echter, de grote transitieopgaven, de effecten van mondiale spanningen, de financiële onzekerheden én de krappe arbeidsmarkt zijn van grote invloed op onze gemeente en maken het noodzaak om kritisch te blijven sturen en passende maatregelen te treffen.

16

1.2 Jaarcijfers 2022 in 1 oogopslag

17

1.3 Leeswijzer De jaarstukken 2022 bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. In het jaarverslag wordt verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid op de door de raad vastgestelde programma’s. Er wordt antwoord gegeven op de drie W-vragen: Wat willen we bereiken, Wat hebben we daarvoor gedaan en Wat heeft het gekost. De mate waarin we de beleidsspeerpunten, zoals opgenomen in de programmabegroting 2022, hebben gerealiseerd, brengen we tot uitdrukking met de volgende kleuren: Status van de speerpunten van beleid per 31 december 2022 GROEN ORANJE ROOD

Speerpunt is gerealiseerd in 2022 Vertraging in de voorbereiding/uitvoering, speerpunt wordt afgerond in 2023 Knelpunten in de voorbereiding/uitvoering, speerpunt wordt niet gerealiseerd

Bij de programmaverantwoordingen wordt per speerpunt een toelichting gegeven op de status per 31 december 2022. Het jaarverslag bevat ook de paragrafen die vanuit een dwarsdoorsnede een aantal specifieke thema’s uitwerken. De jaarrekening vormt het financiële gedeelte van de jaarstukken 2022. In de jaarrekening is een overzicht van de baten en lasten over 2022 opgenomen. Het bevat een toelichting op het overzicht van baten en lasten evenals de balans met toelichting. De verplichte indicatoren zijn in de bijlage opgenomen. De vermelde cijfers zijn gebaseerd op de meest recente gegevens die door het CBS (www.waarstaatjegemeente.nl) zijn gepubliceerd.

18

2 Jaarverslag

19

3 Programma's De programmaverantwoording bevat de verantwoording over de realisatie van de programma's en overzichten van de algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en de post onvoorzien. De programmaverantwoording biedt per programma inzicht in: • de wijze waarop getracht is de beoogde maatschappelijke effecten te bereiken - Wat willen we bereiken? • de mate waarin de doelstellingen zijn gerealiseerd - Wat hebben we daarvoor gedaan? • de gerealiseerde baten en lasten - Wat heeft het gekost? De verplichte indicatoren zijn in bijlage opgenomen. De vermelde cijfers zijn gebaseerd op de meest recente gegevens die door het CBS (www.waarstaatjegemeente.nl) zijn gepubliceerd.

20

Programma 0. Bestuur en Ondersteuning Omschrijving Dit programma gaat over het bestuur, de ondersteuning daarvan en de relatie tussen de burger en het bestuur. Betrokkenheid en dienstverlening zijn vanuit de gemeente uitgangspunt voor deze relatie. Het programma bevat de overkoepelende taakvelden van raad en college op het terrein van het openbaar bestuur en de ondersteuning daarvan door de gemeentelijke organisatie. Het programma bestaat uit de volgende taakvelden: Nummer

Naam Taakveld

0.1 0.2 0.3 0.63 0.10

Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Parkeerbelasting Mutaties reserves

Wat willen wij bereiken? Voor dit programma geen specifieke doelen. Taakveld 0.1 Bestuur Tot dit taakveld behoren de facilitering van het college van burgemeester en wethouders, raad en raadscommissies, de ondersteuning van de raad en griffie, de regionale, landelijke en internationale bestuurlijke samenwerking, de lokale rekenkamer, de lokale ombudsfunctie en de accountantscontrole.

Wat hebben wij daarvoor gedaan? Het college van burgemeester en wethouders, raad en raadscommissies, griffie, de regionale, landelijke en internationale bestuurlijke samenwerking, de regionale rekenkamercommissie en ombudsfunctie zijn door de organisatie zo goed mogelijk ondersteund. Speerpunt

Status

Herstelbeleid De gemeente heeft gedurende de corona crisis acute maatregelen genomen. Voor de komende periode wordt er ingezet op herstel. De contouren voor het herstelbeleid zijn in 2021 vastgesteld. De verdere uitwerking volgt de komende jaren en komt terug onder de verschillende programma’s en taakvelden. Acties o.b.v. begroting: In de begroting 2022 zijn geen nadere acties opgenomen bij dit speerpunt.

21

Stand van zaken: In het bestedingsplan herstelbeleid 2022 zijn verschillende doelen en opgaven benoemd. In 2022 zijn verschillende van deze doelen en opgaven bereikt of uitgevoerd, waaronder: • Het aanstellen van extra participatieconsulenten. • Het uitvoeren van een onderzoek naar de opzet van een VvE voor het Huygenskwartier. • Het vergroenen van de buitenruimte. • Het ondersteunen aan de culturele sector. Voor 2023 is de gemeenteraad akkoord gegaan met een aangepast herstelbeleid.

Wat heeft het gekost? Bestuur

Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022

Begroting na wijziging 2022

Realisatie 2022

Voor- / nadeel

Lasten

4.417

-799

3.618

3.783

-165

Baten

8

-8

0

544

544

-4.409

791

-3.618

-3.239

379

Saldo van lasten en baten Bedragen x € 1.000

De lasten betreffen: de vergoedingen voor raad- en commissieleden, de salarissen en wachtgelden van (voormalige) collegeleden, de kosten van de griffie en de accountantskosten voor de controle van de jaarrekening. Taakveld 0.2 Burgerzaken Het taakveld gaat over de gemeentelijke dienstverlening op het gebied van burgerzaken. Hieronder vallen diverse diensten en producten zoals: het verstrekken van uittreksels uit het bevolkingsregister, reisdocumenten, rijbewijzen, het afsluiten van huwelijken en activiteiten ten behoeve van het organiseren van verkiezingen. We zijn een servicegerichte gemeente die aansluiting zoekt bij de wensen en eisen die inwoners aan onze dienstverlening stellen.

Wat hebben wij daarvoor gedaan? Inwoners kunnen bij het Servicecentrum terecht voor rijbewijzen, reisdocumenten en vele andere producten en diensten. De gemeente is hiervoor bereikbaar via de website, telefoon (14 070), sociale media (Twitter, Instagram en Facebook) en e-mail. Via de site of telefoon kan een afspraak gemaakt worden. Ook bestaat de mogelijkheid om een huisbezoek te regelen. In 2022 waren 22.374 bezoekers bij de gemeente die op afspraak langs zijn gekomen, dit is 3% meer dan in 2021. De belangrijkste producten binnen burgerzaken zijn: • Rijbewijzen, 6941 aanvragen in 2022, -12% minder aanvragen dan in 2021 • Paspoort en ID kaarten, 8351 aanvragen in 2022, 34% meer dan in 2021 • Uittreksels BRP, 2842 aanvragen in 2022, -3% minder dan in 2021. In 2022 werden 101.000 telefonische klantcontacten afgehandeld en 25.000 klantcontacten per email. We ontvingen circa 18.450 inwoners aan onze balie in het Servicecentrum. We werkten aan het uitbreiden van de mogelijkheden om digitaal transacties met de gemeente te doen. Zo werden in 2022

22

(na een start in augustus) al 361 rijbewijzen digitaal aangevraagd. Er zijn bovendien 1800 aanvragen geheel of gedeeltelijk digitaal verwerkt, zonder dat een bezoek aan het Servicecentrum nodig was. Er is 135 keer digitaal aangifte gedaan van overlijden. Zo maken we het voor onze inwoners steeds eenvoudiger om zaken digitaal te regelen. Op 16 maart 2022 waren de gemeenteraadsverkiezingen. De opkomst van de gemeenteraadsverkiezingen binnen Leidschendam-Voorburg was 51,15%. Ruim 30.000 inwoners hebben hun stem uitgebracht. Deze opkomst is lager dan de gemeenteraadsverkiezingen in 2018. De opkomst was toen 57,4%. Van alle 331 gemeenten in Nederland daalde de opkomst, tijdens de gemeenteraadsverkiezingen, bij 294 gemeenten. De gemeente wil de telefonische bereikbaarheid verbeteren. Daarvoor is het telefoniesysteem eind 2022 vervangen. We streven naar een bereikbaarheid van ten minste 90%. In 2022 was onze bereikbaarheid gemiddeld 95%. Slechts 4 van de 52 weken was de bereikbaarheid lager dan 90%.

Wat heeft het gekost? Burgerzaken

Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022

Begroting na wijziging 2022

Realisatie 2022

Voor- / nadeel

Lasten

3.757

67

3.824

3.951

-127

Baten

1.162

0

1.162

1.194

33

Saldo van lasten en baten

-2.596

-67

-2.662

-2.756

-94

Bedragen x € 1.000

De baten betreffen legesopbrengsten voor de gemeentelijke dienstverlening (onder andere paspoorten, ID-kaarten, rijbewijzen, huwelijken). De lasten betreffen met name personele kosten voor het Servicecentrum. Taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Tot dit taakveld behoren taken met betrekking tot onroerend goed dat niet aan een specifiek beleidsveld is toe te delen. Het gaat hier concreet om het beheer, de verhuur en instandhouding van gebouwen en gronden die de gemeente Leidschendam-Voorburg (al dan niet tijdelijk) in bezit heeft. Als concrete voorbeelden kunnen worden genoemd: woningen, bedrijfsgebouwen, de brede school De Waterlelie, inkomsten van de benzineverkooppunten, snippergroen, erfpachten en opstalrechten.

Wat hebben wij daarvoor gedaan? De gemeente Leidschendam-Voorburg draagt zorg voor een optimaal beheer, verhuur en instandhouding van haar gebouwen en gronden.

23

Wat heeft het gekost? Beheer overige gebouwen en gronden

Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022

Begroting na wijziging 2022

Realisatie 2022

Voor- / nadeel

Lasten

1.800

612

2.412

2.143

269

Baten

1.646

0

1.646

1.759

113

Saldo van lasten en baten

-154

-612

-766

-385

382

Bedragen x € 1.000

De baten betreffen huur van gronden en panden, inkomsten benzineverkooppunten, retributie opstalrechten en canon erfpachten. Bij de lasten gaat het voornamelijk om de personele kosten, de zakelijke lasten, de verzekeringspremies, de kapitaallasten en de onderhoudskosten. Taakveld 0.63 Parkeerbelasting De gemeente heft geen parkeerbelasting. Er zijn gebieden waar gratis of korte tijd geparkeerd kan worden met een parkeerschijf (blauwe zones). Inwoners of bedrijven die gevestigd zijn in een blauwe zone kunnen een parkeerontheffing aanvragen. Voor het aanvragen van een parkeerontheffing zijn leges verschuldigd.

Wat hebben wij daarvoor gedaan? De gemeente is verantwoordelijk voor het administreren en uitgeven van parkeerontheffingen. In 2022 zijn 4379 parkeerontheffingen afgehandeld.

Wat heeft het gekost? Parkeerbelasting

Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022

Begroting na wijziging 2022

Realisatie 2022

Voor- / nadeel

Lasten

117

0

117

130

-13

Baten

267

0

267

246

-21

Saldo van lasten en baten

149

0

149

116

-33

Bedragen x € 1.000

Tot dit taakveld behoort de opbrengst van de parkeerontheffing blauwe zones. Taakveld 0.10 Mutaties reserves Op dit taakveld worden alle toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves geraamd en verantwoord. In het hoofdstuk "Financiële begroting", onderdeel "Reserves" worden de toevoegingen en onttrekkingen nader toegelicht.

Wat hebben wij daarvoor gedaan? Er zijn voor dit taakveld geen specifieke doelen beschreven.

24

Wat heeft het gekost? Mutaties reserves

Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022

Begroting na wijziging 2022

Realisatie 2022

Voor- / nadeel

Stortingen

10.662

25.443

36.105

34.624

1.481

Onttrekkingen

17.462

25.056

42.518

39.508

-3.011

Saldo van lasten en baten

6.801

-387

6.413

4.884

-1.530

Bedragen x € 1.000

De lasten en baten betreffen de geraamde toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. In het hoofdstuk "Financiële begroting", onderdeel "Reserves" worden de toevoegingen en onttrekkingen nader toegelicht. De lagere stortingen in reserves/lasten voor een bedrag van € 2,150 miljoen wordt als volgt verklaard: • Omdat de verkoop van de Herenstraat 40 - 42 niet heeft plaatsgevonden, is het geraamde bedrag (€ 1,5 miljoen) in de algemene reserve vrij besteedbaar niet gestort. • Omdat de toekomstige werkzaamheden Rietvink niet in 2022 afgerond zijn, is het geraamde bedrag (€ 350.000) in de reserve dekking afschrijvingen niet gestort. • Daarnaast zijn de werkelijke kosten van de investering verduurzaamheidsmaatregelen in / aan schoolgebouwen lager uitgevallen, waardoor de storting in de reserve Dekking afschrijvingen € 300.000 lager is dan geraamd. De lagere onttrekkingen aan bestemmingsreserves/baten voor een bedrag van € 3,7 miljoen worden verklaard doordat de werkelijke lasten die op meerdere programma's staan, € 3,7 miljoen lager zijn dan begroot. Bij de tweede Tussentijdse rapportage is besloten om de werkelijke en niet de geraamde lasten te onttrekken aan de verschillende bestemmingsreserves.

25

Financiële toelichting op hoofdlijnen Tabel van lasten en baten Programma Bestuur en Ondersteuning

Lasten Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Parkeerbelasting Totaal lasten Baten Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Parkeerbelasting Totaal baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Stortingen Onttrekkingen Saldo mutaties reserves Saldo na mutaties reserves

Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022

Begroting na wijziging 2022

Realisatie 2022

Voor- / nadeel

4.417 3.757 1.800 117 10.092

-799 67 612 0 -120

3.618 3.824 2.412 117 9.971

3.783 3.951 2.143 130 10.007

-165 -127 269 -13 -36

8 1.162 1.646 267 3.082 -7.009

-8 0 0 0 -8 112

0 1.162 1.646 267 3.074 -6.897

544 1.194 1.759 246 3.743 -6.264

544 33 113 -21 669 633

10.662 17.462 6.801 -209

25.443 25.056 -387 -275

36.105 42.518 6.413 -484

34.624 39.508 4.884 -1.380

1.481 -3.011 -1.530 -897

Bedragen x € 1.000

Toelichting Financiën Het saldo van baten en lasten (exclusief mutaties reserves) van het programma Bestuur en Ondersteuning is ten opzichte van de begroting 2022 in totaal € 633.000 voordelig. Hieronder wordt voor de relevante taakvelden ingegaan op de grootste onder- en overschrijdingen. Lasten Taakveld Bestuur (€ 165.000 nadeel) Binnen dit taakveld zijn er door externe inhuur op moeilijk invulbare vacatures meer kosten gemaakt dan in de begroting was verwacht. Ook vallen de (onkosten) vergoedingen van de raadsleden hoger uit dan eerder begroot. Daarnaast zijn de lasten in verband met innovatie en ontwikkeling van de organisatie lager uitgevallen. De voorziening wachtgeld wethouders is bedoeld om het wachtgeld waar oud wethouders recht op hebben te dekken. In 2022 zijn er oud wethouders aan de voorziening toegevoegd en is de voorziening geactualiseerd. De leidt tot een extra storting in de voorziening en een nadeel op dit taakveld. Taakveld Burgerzaken (€ 127.000 nadeel) Binnen taakveld Burgerzaken vallen de lasten hoger uit dan begroot. Op hoofdlijn is dit te verklaren doordat de salariskosten binnen dit taakveld zijn toegenomen als gevolg van de loonstijging vanuit de nieuwe CAO, die gedurende 2022 is vastgesteld. Tegenover dit nadeel staat een voordeel op het taakveld Overhead omdat rekening was gehouden met een stelpost loonstijging.

Taakveld Beheer overige gebouwen en gronden (€ 269.000 voordeel)

26

De lasten binnen dit taakveld vallen per saldo lager uit door een diversiteit aan (kleinere) posten. Hieronder vallen de energiekosten die hoger zijn uitgevallen. Daarnaast is er een bedrag begroot in verband met de versnelde afschrijving door de verkoop van een pand. Omdat de verkoop nog niet heeft plaatsgevonden zijn deze kosten niet gemaakt en is er een voordeel ontstaan. Baten Taakveld Bestuur (€ 544.000 voordeel) De baten binnen taakveld Bestuur zijn hoger uitgevallen dan begroot. Dit is op hoofdlijn te verklaren door de actualisatie van de voorzieningen voor pensioenen van Politieke Ambtsdragers. In de actuariële waardeberekeningen van de pensioenen is gebruik gemaakt van een hogere rekenrente. Daardoor hoeft er minder kapitaal in de voorziening te worden aangehouden. Mutaties in reserves De lagere onttrekkingen aan de bestemmingsreserves leiden tot lagere baten (nadeel) op dit taakveld van € 3,0 miljoen, omdat voor deze bestemmingsreserves de werkelijke lasten zijn onttrokken aan de reserves. De lagere onttrekking per reserve betreft: • Reserve Coronacrisis € 235.000 • Reserve Duurzaamheid en Energietransitie € 710.000 • Reserve Herstelbeleid € 740.000 • Reserve Langer Zelfstandig Wonen € 560.000 • Reserve Mobiliteit € 240.000 • Reserve Oekraïne crisis € 500.000 • Reserve ondersteuning Energielasten € 350.000 • Reserve toek..wzh.

Rietvink € 350.000 En een hogere onttrekking aan de Algemene reserve met bufferfunctie vanwege de herberekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Bij meerdere programma’s/taakvelden waar de begrote lasten betrekking op hebben, is sprake van een voordeel van gelijke omvang omdat de werkelijke lasten lager zijn dan begroot. De toelichting op dit nadelige effect van de verschillende onttrekkingen aan bestemmingsreserve is op meerdere Programma’s/taakvelden terug te vinden.

27

Programma 1. Veiligheid Omschrijving Het programma veiligheid richt zich op de veiligheid in de gemeente Leidschendam-Voorburg en het gevoel van veiligheid van de inwoners, ondernemers en bezoekers van de gemeente. De gemeente werkt daarbij nauw samen met partners in veiligheid, zoals het Openbaar Ministerie, politie, brandweer, woningbouwverenigingen, Omgevingsdienst Haaglanden en zorginstellingen. De gemeente zet instrumenten in als preventie, vergunningverlening, toezicht en handhaving. Het programma bestaat uit de volgende taakvelden: Nummer

Naam Taakveld

1.1 1.2

Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid

Wat willen wij bereiken? Een veilige gemeente, waarin iedereen zich veilig voelt. Taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Tot dit taakveld behoren alle reguliere taken van de brandweer en taken in verband met het beperken en bestrijden van rampen en zware ongevallen. Hieronder vallen brandbestrijding, preventieve maatregelen ten behoeve van de fysieke veiligheid en rampenbestrijding. Voor de taken binnen dit taakveld participeert de gemeente in de Veiligheidsregio Haaglanden (VRH). De VRH heeft een eigen begroting waarin de beleidsdoelstellingen zijn verwoord.

Wat hebben wij daarvoor gedaan? De gemeente heeft samen met de andere deelnemende gemeenten invulling gegeven aan het opdrachtgeverschap van de VRH. De VRH organiseerde onder meer de brandpreventie en brandbestrijding. Daarnaast zorgde de gemeente ervoor dat de gemeentelijke organisatie voorbereid is en blijft op het handelen bij maatschappij ontwrichtende gebeurtenissen.

Verbonden partij(en) Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) Doelstelling De activiteiten van de VRH zijn gericht op het vergroten van de veiligheid van de bevolking en bezoekers van de regio Haaglanden. De VRH heeft tot taak de brandweerzorg en organisatie van rampenbestrijding en crisisbeheersing in de regio goed te organiseren. Dit gebeurt in opdracht van de aangesloten gemeenten. Ontwikkelingen In 2022 is het nieuwe Regionale Beleidsplan vastgesteld voor de komende 4 jaar en wordt in de komende jaren toegewerkt naar een flexibelere, multidisciplinaire crisisbeheersingsorganisatie. Deze flexibiliteit is nodig omdat rampen en crises steeds complexer worden.

28

Wat heeft het gekost? Crisisbeheersing en brandweer

Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2022 2022

Begroting na wijziging 2022

Realisatie 2022

Voor- / nadeel

Lasten

6.214

150

6.364

6.279

85

Baten

0

0

0

0

0

-6.214

-150

-6.364

-6.279

85

Saldo van lasten en baten Bedragen x € 1.000

De lasten betreffen de bijdrage aan de veiligheidsregio en de kosten voor de gemeentelijke crisisorganisatie. Er zijn geen financiële baten. Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid Tot dit taakveld behoren alle gemeentelijke taken op het gebied van de openbare orde en veiligheid. Hieronder vallen het uitvoeren van het integraal veiligheidsbeleid 2020 - 2022, het Vergunningen, Toezichts- en Handhavingsbeleid 2020 - 2023, de Algemeen Plaatselijke Verordening (APV), de vergunningverlening op grond van de APV, Drank en Horeca en overige bijzondere wetten, het toezicht en handhaving hierop. Ook de uitvoering van het regionaal veiligheidsbeleid, waaronder de aanpak van ondermijning, is onderdeel van dit taakveld.

Wat hebben wij daarvoor gedaan? In 2022 is ingezet op behoud en versterking van onze handhaving door een structurele uitbreiding van het aantal boa’s. Daarnaast is in 2022 gestart met de invulling van de wijkgerichte dienstverlening. Dit houdt concreet in dat de boa's meer zichtbaar zijn in de wijk en er daardoor een directe verbinding ontstaat met de inwoners. Door boa’s te koppelen aan specifieke wijken, ontstaat een hechtere samenwerking en een nauwere verbinding met de partners in de wijken zoals politie, woningbouwcoöperatie en hulpverleningsinstanties. Eind 2022 is de nieuwe Nota Veiligheid 2023-2026 vastgesteld in de Raad. Er is integraal gewerkt aan de totstandkoming van deze Nota. Ook is er integraal met de veiligheidspartners bijgedragen aan de uitvoering van het regionaal veiligheidsbeleid. Het nieuwe Damoclesbeleid vormt de basis voor de ketenaanpak van drugs gerelateerde criminaliteit. In 2022 is de evaluatie van het Vergunningen, Toezichts- en Handhavingsprogramma 2022 uitgevoerd en het uitvoeringsprogramma 2023 opgesteld. Het VTH-programma heeft betrekking op vergunningverlening, toezicht en handhaving op het omgevingsrecht en in de openbare ruimte (inclusief parkeren in de blauwe zone gebieden). Aan het meerjarig versterkingsprogramma Leidschendam-Noord (raadsmotie 484) wordt uitvoering gegeven. Samenhang, integraliteit en coördinatie staan daarbij voorop.