3280 Strategische Agenda 2023-2026 MRDH

30 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

31 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

Voorbeeldproject per gebiedstype:

Metropolitaan en hoogstedelijk gebied

Stedelijk woon- en werkgebied

Hier werken we onder meer aan de regionale mbo- en hbo-campussen, zoals Dutch Innovation Park Zoetermeer, IT-campus Rotterdam, IT- en Security Campus Den Haag en BioTech Campus Delft.

Hier werken we onder meer aan Living Lab Nieuw Reyerwaard en resultaten van toepassingen uit Region of the Future op het gebied van data of robotica in de openbare ruimte.

Ruimtelijk wonen en recreëren

Greenports en Mainport

Hier werken we onder meer aan Hippisch kennis- en innovatiecentrum Equestrum in Midden-Delfland en Green Technology Campus Voorne-Putten.

Hier werken we onder meer aan het campusproject en LLO project op de Dutch Fresh Port.

2.4 Impact: maatschappelijk en meetbaar Het aanpakken van de mismatch tussen onderwijs en arbeidsmarkt en het verhogen van de productiviteit en bedrijvigheid zorgt voor de groei van welvaart en welzijn. Door een groei van het aantal arbeidsplaatsen en deze arbeidsplaatsen in te vullen door geschikt personeel groeit de arbeidsparticipatie. De extra arbeidsplaatsen en productiviteit dragen bij aan de ambitie van extra groei van welvaart en welzijn. De impact van onze activiteiten maken we meetbaar door de volgende indicatoren:

• jaarlijkse ontwikkeling arbeidsplaatsen binnen de focussectoren; • groeiend percentage studenten in de regio op mbo- en hbo-niveau binnen de relevante opleidingen; • groeiend aantal gediplomeerden (per leeftijd, geslacht en onderwijssoort) binnen relevante opleidingen; • het aantal campusversterkingsprojecten per jaar; • groeiend aantal deelnemende mkb aan de (innovatie)programma’s; • groeiend aantal mensen dat een LLO opleiding doorloopt binnen relevante sectoren/opleidingen.

2.5 Samenwerking en samenhang We werken met onze regionale partners zoals provincie Zuid-Holland, Human Capital Agenda 2.0, InnovationQuarter, de Port of Rotterdam, mbo-, hbo- en wo-onderwijsinstellingen, kennisinstellingen en Yes! Delft samen om de activiteiten te laten slagen. Er is een nadrukkelijke samenhang met bereikbaarheid en mobiliteit. Een betere bereikbaarheid draagt bij aan een betere toegankelijkheid van banen en dus meer kansen voor mensen. Hierdoor is een betere aansluiting op de arbeidsmarkt mogelijk. Via de activiteiten in de andere opdrachten wordt ingezet op het verbeteren van de bereikbaarheid van banen.

33 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

Actieve en collectieve vormen van mobiliteit stimuleren 3.1 Inzet Blijvende inzet We zetten in op actieve en/of collectieve vormen van mobiliteit (lopen, fietsen, OV en deelmobiliteit), omdat deze vormen de bereikbaarheid helpen verbeteren, minder ruimte innemen dan individuele automobiliteit, toegankelijk en betaalbaar zijn, de gezondheid bevorderen en minder emissies uitstoten. Hiermee benutten we de bestaande infrastructuur beter, bieden we mensen meer kansen om maatschappelijk mee te doen, ondersteunen we de mobiliteitstransitie die in verschillende (stedelijke) gebieden van de regio is ingezet en dragen we bij aan de klimaatopgave. Daarbij verschilt de aanpak per gebiedstype, omdat de mogelijkheden en behoeften in het (hoog) stedelijke gebied anders zijn dan in het meer landelijke gebied. Naast fysieke ingrepen maakt mobiliteitsmanagement het mogelijk om lopen, fietsen, OV en deelmobiliteit te stimuleren en spreiding van mobiliteit over de dag/week aan te moedigen. We stimuleren het toepassen van Mobility as a Service (MaaS), innovaties en nieuwe technologieën om de gewenste mobiliteitstransitie te bereiken.

Efficiënt omgaan met de ruimte voor verkeer zorgt er in steden en dorpen voor dat er meer ruimte is voor het inrichten van een prettige leefomgeving en dat is noodzakelijk gelet op de verwachte groei van inwoners in de aankomende jaren en andere opgaven in de openbare ruimte zoals meer groen, voorzieningen en klimaatadaptatie.

Vernieuwde inzet

• De MRDH wil raakvlakken en kansen van de combinatie OV, WMO, maatwerkvervoer, last mile activiteiten en deeldiensten benutten om het OV-systeem te verbeteren. Op initiatief van de individuele gemeenten wordt onderzocht wat mogelijke verbeteringen zijn. Met als uitgangspunt dat het voordelen oplevert voor de reiziger en de financiële situatie van het OV.

• Actieve en/of collectieve vormen van mobiliteit krijgen voorrang waarbij we dat vanuit regionaal perspectief uitwerken. Ten aanzien van de voetganger dragen we bij aan het verbeteren van looproutes van en naar OVknooppunten.

34 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

Uit de file op de fiets Aan de Nieuweweg in Poeldijk is de fietsroute van de toekomst gerealiseerd. Fietsburgemeester Westland Karin Zwinkels geeft het ter inspiratie mee aan de 21 gemeenten van de Metropoolregio. “Hartstikke goed dat in de Strategische Agenda ambitie wordt gesteld met metropolitane fietsroutes. Verbind je met elkaar en doe dat op een duurzame manier. Die boodschap geef ik graag mee. Een metropolitane fietsroute is tweerichtingsverkeer: het verbindt mensen uit verschillende gemeenten met elkaar. En zo is ons leven ook ingericht. Wonen, werken en studeren je doet het lang niet altijd in dezelfde gemeente. Mensen gaan op pad. Laten we daarbij inzetten op de fiets. Je blijft uit de file en blijft fit. De Nieuweweg verbindt Westland met Den Haag. Via het warmte-koudeopslagsysteem onder de weg wordt energie opgeslagen. Daardoor kan het fietspad in de zomer gekoeld worden en in de winter verwarmd. Op de panelen in het wegdek zit een coating die licht doorlaat en stroef is, zodat fietsers en bromfietsers voldoende grip houden op de weg. Het is een duurzame weg. Straatlantaarns met zonnecellen, asfalt dat wordt gemaakt bij een lagere temperatuur waardoor het milieuvriendelijker is, zonnepanelen in bankjes. Fietspaden als voorbode van een betere en duurzamer toekomst. We kunnen ze aanleggen in de metropoolregio. Laten we dat dan ook doen!’’

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

3.2 Aanpak en rollen We werken de komende vier jaar met de volgende aanpakken om actieve en collectieve vormen van mobiliteit te stimuleren: Programma Metropolitane fietsroutes Het programma helpt om hoogwaardige, regionale fietsroutes te realiseren om het gebruik van de fiets voor woon-werkverkeer te stimuleren. We helpen de individuele gemeenten bij het opstellen van een voorkeurstracé, schetsontwerp en financiële raming voor de gehele route. Rollen: De MRDH levert procesbegeleiding tot en met de samenwerkingsovereenkomst (incl. planstudie) en verleent subsidie aan wegbeheerders. Wegbeheerders leggen de fietsroutes aan en zorgen voor het beheer en onderhoud van de fietsroutes. OV-concessies: Rail Rotterdam, Rail Haaglanden, Bus Rotterdam en omstreken, Bus Voorne-Putten en Rozenburg, Bus Haaglanden-Stad en Bus Haaglanden Streek en jaarlijkse vervoersplannen Via de OV-concessies en de daarbinnen afgesproken jaarlijkse vervoerplannen kunnen wij de OV-maatregelen 'op straatniveau’ invoeren. Rollen: De MRDH verleent en managet de concessies voor het OV (per bus, tram en metro). We houden toezicht op de uitvoering en sturen op de uitvoeringskwaliteit en reizigerstevredenheid. De vervoerders stellen jaarlijkse vervoerplannen op voor verbeteringen aan het OV en voeren de verbeteringen uit.

De vervoerders doen, conform de afgesloten concessies, voorstellen en gemeenten adviseren ook vanuit lokaal perspectief op de vervoerplannen. De besluiten over de (randvoorwaarden voor de) concessies worden genomen in de Bestuurscommissie Vervoersautoriteit. Vervolgens wordt een gedragen vervoerplan na consultatie van gemeenten en consumentenorganisaties goedgekeurd. Smart mobility, MaaS en programma AVLM We ontwikkelen en delen kennis op het gebied van Smart Mobility, Mobility as a Service (Maas) en Automatisch Vervoer op de first en Last Mile. We stimuleren het toepassen van innovaties die het regionale mobiliteitssysteem verbeteren en vernieuwen. Innovatie is geen doel op zich. We hanteren een afweegkader Smart Mobility en MaaS waarbij bijdrage aan de opdrachten uit de Strategische Agenda voorop staat. Rollen: De MRDH is kennismakelaar en subsidieverlener voor het toepassen van innovaties en nieuwe technologieën. Wegbeheerders voeren de toepassingen uit en ook andere partijen zoals de vervoerders realiseren, hiertoe gestimuleerd door de MRDH, innovatieprojecten.

Opdracht 1

Strategische Agenda 2023 - 2026

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

Deelmobiliteit in de regio We onderzoeken de potentie van deelmobiliteit in regionaal verband en in relatie tot de OV-concessies. We maken de koppeling met andere thema's zoals ketenmobiliteit, verstedelijking en actieve, duurzame mobiliteit. We bieden de individuele gemeenten (als wegbeheerder) en andere partijen (grondeigenaren) de juiste handvaten om zelf aan de slag te gaan met deeldiensten. Rollen: De MRDH ontwikkelt kennis, deelt kennis en onderzoekt de potentie in relatie tot de OV-concessies. Wegbeheerders en de andere partijen (grondeigenaren, vervoerders en marktpartijen) voeren projecten uit. Mobiliteitsmanagement via Zuid-Holland Bereikbaar De MRDH organiseert als mede-initiatiefnemer via Zuid Holland Bereikbaar het borgen van de bereikbaarheid (acceptabele hinder) in de regio. Dat doen we door mobiliteitstransitie met de ambitie voor duurzame toekomstvaste gedragsverandering. De grootschalige wegwerkzaamheden zijn mede de aanleiding om in te zetten op structurele gedragsverandering en reizigers met onder meer de fiets en OV te laten reizen. Onder andere door werkgeversaanpakken en een logistieke aanpak. Daarnaast werkt Zuid-Holland Bereikbaar aan gebiedsaanpakken waarbij bekeken wordt welke maatregelen nodig zijn om de hinder te beperken, de doorstroming op langere termijn te waarborgen en structureel duurzaam mobiliteitsgedrag te stimuleren.

Rollen: De MRDH is mede-initiatiefnemer van Zuid-Holland Bereikbaar en bepaalt mede (met lokale inbreng van de gemeenten) welke activiteiten voor duurzame gedragsverandering worden uitgevoerd. De individuele gemeenten worden actief betrokken bij de ontwikkeling van de gebiedsaanpakken.

3.3 Verwachte resultaten in 2026 (niet limitatief) De aankomende vier jaar zetten we ons in om de volgende resultaten mogelijk te maken: Resultaten op straat

• Circa 100 km Metropolitane fietsroutes realiseren tot en met 2026. • Verbeterd OV-systeem zodat het makkelijker en aantrekkelijk wordt voor de reiziger om het OV te gebruiken en een OV-systeem dat is afgestemd op lopen en fietsen en past in de buitenruimte. Daarvoor:

•

Programma duurzame mobiliteit We ontwikkelen kennis en monitoren de effecten van duurzame mobiliteit op CO2-reductie en afname stikstof en fijnstof. Daarvoor gebruiken we het al ontwikkelde digitale platform: www.mrdh.nl/duurzamemobiliteit. We helpen maatregelen die een effectieve bijdrage leveren aan verduurzaming zoals deelmobiliteit en de werkgeversaanpak te realiseren. Met deze activiteiten dragen we bij aan de Europese doelstelling, 55% reductie van de CO2-uitstoot in 2030, die in het Regeerakkoord is onderschreven. Rollen: De MRDH is kennismakelaar, adviseert (gevraagd en ongevraagd) de individuele gemeenten over duurzame mobiliteit en stelt de vervoerders in staat om maatregelen voor duurzame mobiliteit uit te voeren. We agenderen uitdagingen en randvoorwaarden voor duurzame mobiliteit bij andere partijen zoals het Rijk en provincie ZuidHolland. De individuele gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor het uitvoeren van de maatregelen voor duurzame mobiliteit.

36 |

Opdracht 2

• • •

37 |

voeren we aanpassingen van het OV-netwerk uit (vraag en aanbod), rekening houdend met andere opgaven, zoals inrichting van de buitenruimte, omgevingshinder, 30-50 km/u, lopen, fietsen en verkeersveiligheid in de gemeenten. Onder meer via het ‘Plan Toekomstvast Tramnet’, programma’s ‘Versnellen OV Regio Den Haag en Regio Rotterdam’ en het programma ‘Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio’; vergroten we de vervoercapaciteit waar de reizigersgroei dat op korte termijn noodzaakt; onderzoeken we de mogelijkheden van de combinatie van OV, maatwerkvervoer, WMO, last mile activiteiten en deeldiensten. Op initiatief van de individuele gemeenten wordt onderzocht wat mogelijke verbeteringen zijn. Het uitgangspunt is een win-win situatie voor reigers, de financiën van het OV en de financiën van de gemeenten in relatie tot WMO; voeren we in 2023 het landelijk anders betalen voor OV (OVpay) in. Het nieuwe systeem gebruiken we daarna voor nieuwe vormen van OV-tarieven.

Strategische Agenda 2023 - 2026

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

Opdracht 1

• Circa zes projecten per jaar voor het testen en uitproberen van innovaties en nieuwe technologieën die het • Minimaal 250 emissievrije bussen laten instromen in de concessies. Daarnaast realiseren de concessiehouders verschillende projecten in de aankomende vier jaar die inzetten op duurzame mobiliteit zoals het plaatsen van zonnepanelen op de OV-assets, het inkopen van donkergroene stroom, het terugwinnen van remenergie en het benutten van de restcapaciteit van de elektriciteit van het metronet voor bijv. laadpalen bij metrostations. Kennisontwikkeling en opdrachtverlening:

• Kennisontwikkeling van Smart Mobility en het toepassen van innovaties die het regionale mobiliteitssysteem

Door in te zetten op actieve en collectieve vormen van mobiliteit zorgen voor een prettige leefomgeving voor onze inwoners: dat ze werk, opleidingen, voorzieningen en ook vrienden en familie kunnen bereiken. Daarbij stimuleren we dat inwoners lopen, fietsen en gebruik maken van het OV zodat bestaande infrastructuur beter wordt benut en emissies worden verminderd. Dat leidt tot een verschuiving in de modal split: meer lopen, fietsen, OV en minder autogebruik.

• in 2026 is de emissie van CO door verkeer afgenomen om bij te dragen aan de Europese doelstellingen 2

55% reductie van de CO2-uitstoot in 2030 en 0% CO2-uitstoot in 2050;

stikstof en fijnstof.

3.5 Samenwerking en samenhang Voor de beschreven activiteiten werken we nauw samen met de vervoerders, andere wegbeheerders en Zuid-Holland Bereikbaar. Onder meer bij de onderwerpen fiets, smart mobility en duurzame mobiliteit stemmen we af en delen we kennis met de provincie Zuid-Holland en het Rijk. Zij zijn beide ook een initiatiefnemers van Zuid-Holland Bereikbaar en we zijn dan ook actief in de aansturing van Zuid-Holland Bereikbaar. De focus van deze opdracht ‘actieve en collectieve vormen van mobiliteit stimuleren’ zetten we ook in bij opdracht 1, 5 en 6. De samenhang tussen deze vier opdrachten is groot.

Voorbeeldproject per gebiedstype

Metropolitaan en hoogstedelijk gebied

Stedelijk woon- en werkgebied

In dit gebiedstype werken we onder meer aan de Metropolitane fietsroute van Den Haag naar Pijnacker en het Plan Toekomstvast Tramnet (regio Rotterdam).

In dit gebiedstype werken we onder meer aan de verbetering van de fietsinfrastructuur ‘onderdoorgang Hoornbrug noordzijde’ in Rijswijk en de Parkshuttle 2.0 van en naar Rivium in Capelle aan den IJssel.

Ruimtelijk wonen en recreëren

Greenports en Mainport

In dit gebiedstype werken we onder meer aan R-net Ridderkerk-Rotterdam en de Metropolitane fietsroute van Delft naar Naaldwijk door Midden-Delfland.

In dit gebiedstype werken we onder meer aan fietsstroken Veilingweg in De Lier, Automatisch Vervoer naar Rotterdam The Hague Airport en aan de Metropolitane fietsroute van Zoetermeer naar Rotterdam door Lansingerland.

38 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

Opdracht 6

verplaatsingen toegenomen ten opzichte van 2022;

2

* Indicatie op basis van huidige begroting 2023-2026 exclusief apparaatslasten. De cijfers in de begroting zijn leidend. Het bedrag bevat de gehele OV-concessies, zowel exploitatie als beheer en (vervangings)onderhoud.

Opdracht 5

• in 2026 is het gebruik van actieve en/of collectieve vervoerswijzen als aandeel van de totale hoeveelheid

• Kennisontwikkeling en -deling van duurzame mobiliteit en monitoring van de effecten op de reductie van CO , € 1.836 miljoen*

Opdracht 4

De impact van onze activiteiten maken we meetbaar door de volgende indicatoren:

verbeteren en vernieuwen. Belangrijke onderwerpen zijn de digitaliseringsopgave van verkeersgegevens, Automatisch Vervoer op de first en Last Mile (AVLM) en (samenwerking op het gebied van) slimme verkeerslichten.

mobiliteitsmanagement in de regio uit te voeren.

Opdracht 3

3.4 Impact: maatschappelijk en meetbaar

regionale mobiliteitssysteem verbeteren en vernieuwen.

• Kennisontwikkeling en -deling van deelmobiliteit. • We geven Zuid-Holland Bereikbaar opdracht om

Opdracht 2

39 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

Vernieuwen van werklocaties 4.1 Inzet Blijvende inzet Het economische en maatschappelijk belang van winkelgebieden, kantorenlocaties en bedrijventerreinen is groot. Deze plekken bieden werkgelegenheid aan een brede beroepsbevolking, bieden ondernemers en bedrijven de ruimte om te produceren, innoveren en slimme oplossingen te bedenken. Daarmee spelen ze (in potentie) een sleutelrol in grote transities, zoals de energietransitie, circulaire transitie en klimaatadaptatie (waaronder ruimte voor groenblauwe oplossingen op bedrijventerreinen) en digitalisering. De metropoolregio Rotterdam Den Haag telt 250 bedrijventerreinen, 80 kantorenlocaties en 100 winkelgebieden. Werklocaties vertegenwoordigen het overgrote deel van het verdienvermogen van de regio door de gevestigde mkb en zijn de plekken waar productie, creativiteit en innovatie hun basis vinden. Hier zijn de kenmerkende sectoren van de regio geclusterd, zoals de winkels in de binnensteden en de maakindustrie, logistiek en voedselindustrie op bedrijventerreinen. Het mobiliteitsaspect is hierbij van belang. Mensen werken over het algemeen het liefst dicht bij hun woonplaats. Dat geldt zeker voor mbo’ers. De ruimte voor werklocaties, en specifiek bedrijventerreinen, staat onder druk. Er is sprake van een tekort aan verschillende typen bedrijventerreinen en er ontstaat door diverse gebiedstransformaties een extra ruimtevraag.

In relatie tot de verstedelijking is er een opgave om de verhouding tussen bevolkingsgroei en ruimte voor werken en bedrijven te bewaken. Vernieuwde inzet

We zetten extra in op het optimaal en beter benutten van de beschikbare ruimte voor werken, groenblauwe recreatie en wonen. De Metropoolregio Rotterdam Den Haag helpt gemeenten proactief bij het organiseren en realiseren van voldoende en kwalitatief goede ruimte om te werken en zorgt voor een adequate bereikbaarheid. De verschillende publieke partijen in de regio werken aan het verkrijgen van een goede balans tussen werken, groenblauwe recreatie en wonen. Wanneer taken en bevoegdheden elders zijn belegd, zal MRDH om dit resultaat te verkrijgen agenderend optreden richting andere partners. Bij onvoldoende resultaat zal MRDH gemeenten, de Provincie en haar partners (ongevraagd) adviseren op welke wijze het resultaat geboekt kan worden of een bijdrage aan het resultaat kan worden geleverd, juist vanuit dit grote belang.

40 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

De Loods: de nieuwe norm voor werken in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Roger Pels startte in 2010 met ICT consultancy Cavero in Rijswijk. “We begonnen in een aftands gebouw aan de burgemeester Elsenlaan in Rijswijk. Van binnen was het oké maar toen we groeiden gingen klanten opmerkingen maken over de aanblik van het gebouw. Het was het begin van een speurtocht naar een geschikte locatie. Ik keek in de hele metropoolregio maar vond wat ik zocht vlakbij, in de Plaspoelpolder. Goed bereikbaar en een centrale ligging. Ik zag een vervallen oude maakloods uit 1964. De plek was perfect maar in heel slechte staat en iedereen verklaarde me voor gek. Maar ik wist zeker dat ik daar het verschil kon maken. Het idee was en is om gelijkgestemde kennisbedrijven een inspirerende plek te bieden. Connectie en co-creatie. Een combinatie van kantoorruimte, schone maakruimtes , sportruimte, horeca, conferentieruimtes en veel buitenruimte. Een echte hot-spot. In 2018 hebben we de locatie aangekocht. We trekken om ons heen ook bedrijven aan. Van de rotste kies in de Plaspoelpolder naar the place to be in de regio. Dat is wat er gebeurd. Mijn advies: kies regionaal koers voor goede werklocaties die aansluiten bij de veranderende vraag. Het is meer dan vierkante meters, loodsen- of functionele kantoordozen bouwen. Het moet leefbaar en gezellig zijn.

Geef ondernemers die kiezen voor de verbinding een kans. Zo creëer je de gewenste, nieuwe economie en haal je banen naar locaties die dat echt heel erg nodig hebben. If you built it, they will come.’’

41 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

4.2 Aanpak en rollen

Werklocaties

We werken de komende vier jaar met onze partners aan de volgende activiteiten:

LEGENDA

Strategie Werklocaties MRDH Aan de hand van de Strategie werklocaties MRDH sturen de 21 gemeenten op het versterken van de ruimtelijke economische structuur van de regio door markevenwicht tussen vraag en aanbod van ruimte te stimuleren, het beter benutten van de bestaande werklocaties en het aanjagen van vergroening en verduurzaming. De strategie bestaat uit de modules ‘kantoren’, ‘detailhandel’ en ‘bedrijventerreinen’, waarin een visie, strategische opgaven en regionale afspraken zijn opgenomen. Rollen: om voldoende en kwalitatief goede ruimte voor werklocaties te realiseren is goed samenspel met het ruimtelijk instrumentarium van de gemeenten en de provincie Zuid-Holland van belang. Dit geldt ook voor de organisatiegraad van ondernemers op bedrijventerreinen. Hier ondersteunt de MRDH bij met de beschreven programma’s.

Werkmilieus Regulier Gemengd stedelijk Grootschalige distributie Grootschalige productie Overig

Regionale afstemming over passende ruimte voor werklocaties De MRDH organiseert de regionale afstemming tussen de individuele gemeenten om gezamenlijk te sturen op de voorraad van winkels, bedrijventerreinen en kantoren. Met een ontwikkelplan en afwegingskaders komt de MRDH tot een regionaal advies. Door goede afstemming ontstaat een bij de marktvraag passende voorraad van kantoren, detailhandel en bedrijventerreinen, waarmee de regio inspeelt op trends en concurreert met andere grootstedelijke regio’s. De al gemaakte afspraken van de bestaande woon-werkakkoorden zijn integraal meegenomen in de geactualiseerde regionale bedrijventerreinenvisie. Rollen: de MRDH geeft regionaal afgestemd advies aan de provincie Zuid-Holland en maakt afspraken met de individuele gemeenten over regionale programmering van kantoren en bedrijventerreinen, zodat inzichtelijk is waar nog extra (of juist vermindering van) het type bedrijfsruimte komt.

N

42 |

0

5

Strategische Agenda 2023 - 2026

10

15

Versnellingsaanpak bedrijventerreinen De versnellingsaanpak bedrijventerreinen maakt het beter benutten van bedrijventerreinen mogelijk. We onderscheiden daarin drie verschillende activiteiten: beter benutten, Next Economy Bedrijventerreinen en functiemenging. Beter benutten betekent actief aan de slag met planologisch optimaal benutten en vormen van intensivering, te beginnen met een goede analyse van het feitelijk gebruik. Tevens wordt er gekeken naar een intensievere benutting van de ruimte bijvoorbeeld door de hoogte en/of de diepte in te gaan, of meervoudig ruimtegebruik toe te passen. Er is daarnaast veel behoefte aan hogere milieucategorie bedrijventerreinen (HMC) en aan watergebonden bedrijventerreinen in de regio. De MRDH werkt een regionale aanpak uit om het totaal areaal HMC en watergebonden bedrijventerrein beter te benutten. Daarnaast ondersteunt de MRDH de individuele gemeenten om in te zetten op de aandachtsgebieden die van belang zijn voor de kwaliteit van bedrijventerreinen: groenblauwe oplossingen op bedrijventerreinen, mobiliteit/ CO2-reductie, energie, circulariteit, informatie, personeel en financieringsvraagstukken. Kennisontwikkeling is gericht op het ontwikkelen van versnellingsmethodieken. Functiemenging is een belangrijk middel om bedrijfsruimte te behouden in transformatiegebieden. Functiemenging is niet het doel, maar een instrument.

Dit instrument is relatief nieuw. Om doelstellingen daadwerkelijk te realiseren, met aandacht voor voldoende werklocaties, ondersteunt de MRDH de individuele gemeenten met kennisdeling en projectfinanciering.

43 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

4.3 Verwachte resultaten in 2026 Rollen: De MRDH levert bij de versnellingsaanpak bedrijventerreinen projectondersteuning en cofinanciering, advies, kennisontwikkeling, monitoring en lobby voor financiering van projecten met een regionaal belang. Dat doen we in nauwe samenwerking met onze partners, zoals de provincie Zuid-Holland. Regionale kantorenvisie en -programmering Het coronavirus heeft een aantal bekende trends versterkt, zoals geconcentreerde vestiging bij knooppunten, de ontmoetingsfunctie van kantoren en een dalende kantoorquotiënt (m2 per werknemer). Daarom actualiseren we vanaf medio 2023 de Regionale Kantorenvisie en programmering op basis van een nieuw marktonderzoek wat dan door de provincie Zuid-Holland beschikbaar wordt gesteld. Daarnaast is de verduurzaming van het kantorenvastgoed een opgave. Vanaf 2023 gaat de verplichting van energielabel C in. Formeel mag een kantoor niet worden gebruikt als deze geen energielabel C of hoger heeft. Echter één derde van de huidige voorraad heeft geen of een te laag energielabel. Daarom ontwikkelt de MRDH een aanpak voor de individuele gemeenten op het gebied van verduurzaming van kantoren. Rollen: De MRDH levert een actualisatie van de kantorenvisie en adviseert de individuele gemeenten over bijvoorbeeld verduurzaming van kantoren.

Daarnaast delen we kennis, brengen trends en ontwikkelingen in beeld, ondersteunen pilots en monitoren de regionale vastgoedmarkt voor kantoren. We doen dit in samenwerking met de provincie Zuid-Holland. De vastgoedeigenaren zijn verantwoordelijk voor de realisatie van de verduurzaming.

Versnellingsaanpak vitale stads- en dorpskernen Het revitaliseren van winkelgebieden is onvermijdelijk door het teruglopend winkelaanbod. De MRDH ondersteunt de individuele gemeenten die krimp, kwaliteitsverhoging, concentratie en/of transformatie verwerken in een gebiedsvisie/centrumvisie in winkelgebieden. De focus van de MRDH is hierbij niet alleen groeibewaking en detailhandel, maar ook het realiseren en behouden van vitale centrumgebieden. Rollen: De MRDH levert in samenwerking met de provincie Zuid-Holland projectondersteuning en cofinanciering, advies over vitale stads- en dorpskernen, deelt kennis en monitort de regionale vastgoedmarkt voor detailhandel.

44 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

• Lager percentage leegstand bedrijventerreinen, kantoren en detailhandel (o.b.v. vloeroppervlakten). • Beter benutten van geschikte locaties voor HMC bedrijven op bestaande bedrijventerreinen. • Beter benutten van geschikte locaties voor watergebonden bedrijven. • Hoger percentage kantoren met minimaal energielabel C. • Revitalisering/verduurzaming verouderd of leegstaand vastgoed op € 8,0 bedrijventerreinen voor nieuwe bedrijvigheid.

miljoen*

* Indicatie op basis van huidige begroting 2023-2026 exclusief apparaatslasten. De cijfers in de begroting zijn leidend.

Voorbeeldproject per gebiedstype:

Metropolitaan en hoogstedelijk gebied

Stedelijk woon- en werkgebied

In dit gebiedstype werken we onder meer met het Fonds vitale kernen Rotterdam.

In dit gebiedstype werken we onder meer aan verduurzaming bedrijventerrein in Nissewaard en Capelle aan den IJssel.

Ruimtelijk wonen en recreëren

Greenports en Mainport

In dit gebiedstype werken we onder meer aan het vergroenen van Capelle West om tot optimale kwaliteit te komen en versnellingsmethodieken voor meer zon op dak in bijvoorbeeld Halfweg-Molenwatering (gemeente Nissewaard).

In dit gebiedstype werken we onder meer mee aan de Ruimtelijke Economische Strategie Greenport.

45 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

4.4 Impact: maatschappelijk en meetbaar De inspanningen op een samenhangend ruimtelijke-economisch beleid zorgen voor een aantrekkelijk woon- en vestigingsklimaat wat bijdraagt aan brede welvaart. De aandacht voor duurzame kantorenlocaties in multimodaal bereikbare gebieden draagt bij aan een aantrekkelijke leefomgeving. Banen bevinden zich nabij huidige en toekomstige inwoners. Door daarnaast winkelgebieden te vitaliseren, door het blijven aanbieden van een divers winkelaanbod, blijven voorzieningen bereikbaar op korte afstand van woningen. De impact van onze activiteiten maken we meetbaar door de volgende indicatoren:

• woon-werkbalans meer in evenwicht; • match tussen vraag en aanbod (per werkmilieu) op bedrijventerreinen; • match tussen vraag en aanbod (type) kantoren; • minder winkelleegstand; • terugdringen aantal gemeenten met meer dan 10% winkelleegstand; • terugdringen gemiddeld percentage leegstand kantorenvoorraad; • onttrekking kantoren op incourante locaties uit regionale voorraad.

4.5 Samenwerking en samenhang Voor de realisatie van de hierboven beschreven activiteiten en resultaten werken we samen met onder meer de provincie Zuid-Holland en het Rijk. Temeer omdat de integrale afweging van bovenlokale ruimteclaims in gebieden de formele taak van de provincie Zuid-Holland is (in nauwe samenwerking met de gemeenten). We houden rekening met de locaties voor werken bij de opdrachten die zich richten op het verbeteren van de bereikbaarheid.

46 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

Versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk 5.1 Inzet Blijvende inzet De 21 gemeenten verbeteren de kwaliteit van het bestaande mobiliteitsnetwerk inclusief de knooppunten van verschillende vervoerssystemen zodat meer mensen het netwerk gebruiken en hoger waarderen. Zo verbeteren we de bereikbaarheid van de metropoolregio vanuit kwalitatief oogpunt en benutten we het bestaande netwerk beter. Een robuust, betrouwbaar, veilig en samenhangend netwerk in de metropoolregio is en blijft noodzakelijk. In het bijzonder voor de Mainport en de Greenport. Het vrachtverkeer maakt immers gebruik van hetzelfde autonetwerk. De aankomende decennia worden grootschalige werkzaamheden uitgevoerd in het kader van beheer en onderhoud van de infrastructuur. Dit is noodzakelijk om de kwaliteit van het huidige netwerk op orde te houden. Maar dit betekent structurele (forse) hinder als gevolg van verminderde capaciteit op het wegennetwerk. Daarom werken we met acht partners samen in Zuid-Holland Bereikbaar om de hinder te beperken en om duurzame gedragsverandering te realiseren (zie opdracht 3). De eigen OV-infrastructuur is op termijn steeds moeilijker te dekken uit onze huidige BDU-gelden. Nu al gaat het merendeel van de BDU op aan beheer en onderhoud van OVinfrastructuur en de trend is stijgende door extra noodzakelijke areaaluitbreidingen en vervangingsinvesteringen van bestaande assets.

47 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 5

Opdracht 4

Opdracht 6

Regionale mobiliteitsnetwerk 2023 - 2026 LEGENDA Snelwegen N-wegen Spoornetwerk HOV-netwerk Internationaal knooppunt Metropolitaan knooppunt

Metropolitane fietsroutes 1. Den Haag CS - Monster 2. Den Haag HS - Naaldwijk 3. Den Haag - Pijnacker 4. Zoetermeer - Rotterdam 5. Naaldwijk - Delft 6. Delft - Rotterdam Alexander 7. Westland - Rotterdam 8. Dordrecht - Rotterdam 9. Dordrecht - Rotterdam

(IC-Stations en station Zoetermeer, HOV-knoop Beurs en Zuidplein)

Bovenlokaal knooppunt Sprinter station Overige doorfietsroutes Knooppunt ontwikkeling 1. Den Haag Laan van NOI 2. Rijswijk 3. Den Haag Hoornwijck 4. Den Haag Ypenburg 5. Nootdorp 6. Zoetermeer 7. Pijnacker Zuid 8. Langsingerland (Berkel) Westpolder 9. Rotterdam Alexander 10. Maassluis West 11. Schiedam Vijfsluizen 12. Schiedam 13. Rotterdam Beurs 14. Capelsebrug 15. Poortugaal 16. Rhoon 17. Barendrecht

1

3

4

2

5

3

2

6

7

5

4

1

8

6 9

7

Goe

10

e der

13

n

c or r id or

14

12 11

8B

A1 5

8A

“Twee jaar geleden ben ik verhuisd van Rotterdam naar Capelle aan den Ijssel. Recent heb ik een nieuw appartement gekocht, op loopafstand van halte De Terp. Bereikbaarheid, met én zonder auto, is belangrijk voor me. Ik houd ervan om af te spreken met vrienden. Soms ga ik naar hen toe, maar vaker komen ze bij mij thuis gezellig langs. Met de metro is daar makkelijk een mouw aan te passen. En dat geldt ook voor shoppen in de binnenstad van Rotterdam. Ik werk in het oude postkantoor en stap uit bij Beurs. Als vrouw in de bouw moet ik ook voor projecten vaak in de stad zijn. Zonder de metro wordt alles een stuk lastiger. Als die in de toekomst nog vaker gaat rijden en Beurs een mooiere uitstraling krijgt, wordt het nóg aangenamer reizen. Dan gaat ons metrostelsel helemaal dat van Londen en Parijs achterna.” Niesha Dwarka, forens. N

Strategische Agenda 2023 - 2026

17

A16

Ons metrostelsel gaat dat van Londen en Parijs achterna

48 |

16

idor corr re n ede Go

15

49 |

0

5

10

Strategische Agenda 2023 - 2026

15

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

5.2 Aanpak en rollen De MRDH zet voor de aankomende vier jaar in op de volgende activiteiten: Regionaal basisnetwerk fiets Het regionale basisnetwerk fiets bestaat uit ongeveer 1.400 km fietspad. In 2022 is het regionale basisnetwerk fiets geactualiseerd en kunnen gemeenten de komende jaren subsidie tot maximaal 50% subsidie aanvragen om fietspaden in het netwerk te verbeteren. Daarbij maken we de koppeling met het programma verkeersveiligheid en gaat het om verbeteringen die de kwaliteit en de verkeersveiligheid verhogen:

• fietspaden verbreden en met de juiste verharding; • fietspaden langs 50km-wegen zijn gescheiden; • op rotondes binnen de bebouwde kom heeft de fietser voorrang.

Rollen: De MRDH verleent subsidie voor verbeteringen op het regionale basisnetwerk fiets op basis van de samen afgesproken inhoudelijke randvoorwaarden. Daarnaast is de MRDH kennismakelaar. Wegbeheerders voeren de verbeteringen aan de fietspaden uit. Regionale UitvoeringsAgenda Verkeersveiligheid We werken vanuit de aanpak ‘Maak een punt van Nul’, aan het verminderen van het aantal slachtoffers in het verkeer. De vastgestelde verkeersveiligheidsagenda geeft een beeld van de risico’s van de infrastructuur, risico-gedragingen en risicogroepen in het verkeer. Vanuit dit beeld is duidelijk, waarop de komende jaren wordt ingezet. We onderscheiden vier onderwerpen:

• verbetering fietsinfrastructuur, zie het regionale basisnetwerk fiets; • verbetering van weginrichting conform Duurzaam Veilig met extra aandacht voor basisschoolomgevingen en 30-50 km/u;

• handhaving; • gedragsbeïnvloeding: educatie op scholen en voorlichting voor jongeren en ouderen. Voor elk onderwerp is in de aanpak een streefwaarde voor 2025 geformuleerd. Rollen: De MRDH ondersteunt de individuele gemeenten met kennis, accountmanagement en financiële middelen om gedragsinterventies en infrastructurele maatregelen tot uitvoering te brengen. De MRDH is gesprekspartner van het Rijk over het nationale verkeersveiligheidsbeleid en de Rijksinzet in nationale kaders en (financiële) middelen.

Doorstromingsprojecten uit OV Ontwikkelprogramma’s Haagse regio en regio Rotterdam In opdracht 1 zijn deze programma’s uitgebreid beschreven. Via deze programma’s werken wij met individuele gemeenten, vervoerders en andere partijen aan een aantal doorstromingsprojecten voor de tram en bus. Rollen: De MRDH is concessieverlener van het regionale OV en werkt met de individuele gemeenten en vervoerder de projecten voor de ontwikkeling van het OV uit. OV-concessies, onderdeel assets Binnen de railconcessies HTM en RET maken wij afspraken over het beheer en onderhoud van de gehele portefeuille voor het financiële langere termijnperspectief. Daarnaast maken we afspraken over de raakvakken met lopen, fietsen, deelmobiliteit, vervoer over water, kwaliteit buitenruimte en verkeersveiligheid. We faciliteren verbeteringen aan het OV-netwerk door de komende jaren extra remisecapaciteit toe te voegen, zowel in Den Haag als regio Rotterdam voor metro, tram én bus. Onder meer op de locaties GAVI Den Haag, ‘s Gravenweg en Waalhaven-Zuid Rotterdam, Beverwaard Rotterdam en Poeldijk Westland. Rollen: De MRDH is concessieverlener van het regionale OV en maakt financiële afspraken met HTM en RET over het benodigde beheer en onderhoud van de assets (incl. remises) op basis van de kaders die in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit worden vastgesteld.

Autonetwerk en verkeersmanagement via Zuid-Holland Bereikbaar We optimaliseren het bestaand wegennetwerk door te adviseren bij infrastructurele ingrepen in het netwerk door wegbeheerders en maken aanvullende kansen (zoals fietsverbindingen) mogelijk, waarbij ook ingezet wordt op andere mobiliteitsoplossingen en gedragsverandering. Bij de doorstromingsmaatregelen openbaar vervoer wordt samen met de wegbeheerders gekeken waar bus en tram sneller door het netwerk kunnen. We geven opdracht aan Zuid-Holland Bereikbaar voor het verkeersmanagement (monitoring en informatievoorziening bij ongevallen) en om de programmering van beheer- en onderhoudsprojecten op elkaar af te stemmen. Rollen: MRDH is adviseur voor de wegbeheerders bij infrastructurele ingrepen en is mede-initiatiefnemer van Zuid-Holland Bereikbaar. De gemeenten, provincie Zuid-Holland en het Rijk (als wegbeheerders) zijn verantwoordelijk voor de realisatie van infrastructurele ingrepen en de afstemming van de wegwerkzaamheden met Zuid-Holland Bereikbaar als helpende schakel.

Programma knooppunten De MRDH, stationsbeheerders en de individuele gemeente(n) hebben samen onderzocht en bepaald welke knooppunten worden aangepakt. Vervolgens helpt de MRDH om de opgave uit te werken, de raakvlakken tussen modaliteiten onderling en met de ruimtelijke omgeving (o.a. verstedelijking) te bespreken, de relevant partijen te betrekken en de oplossingsrichtingen te verkennen. Rollen: De MRDH helpt de individuele gemeenten en andere partijen met de planvorming en het opstellen van het startdocument. Daarnaast levert de MRDH subsidie voor de verbetering van het OV-knooppunt. De gemeente (als wegbeheerder) of de stationsbeheerder is verantwoordelijk voor de realisatie van de verbetering.

50 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

51 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

5.3 Verwachte resultaten in 2026 (niet limitatief) Resultaten op straat

• Circa 100 km fietspad op het regionaal basisnetwerk fiets is verbeterd in 2026 (incl. verkeersveilige inrichting). • Circa 160 projecten voor verbetering van de verkeersveiligheid van het regionale mobiliteitsnetwerk. • Een toename van het aantal deelnemende basisscholen aan SCHOOL op SEEF van 33% naar 62% en toename

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

verkort. De tramlijnen voor de langere afstanden worden versneld en aanvullend worden enkele buslijnen omgebouwd tot volwaardige BRT-lijnen (bus rapid transit). In het hele netwerk worden bovendien vele kleinere ingrepen (afscheiding langs trambanen, optimaliseren van verkeerregelinstallaties en halteverplaatsingen) voorbereid, waar de maatregelen en impact per lijn zal verschillen.

• We geven in de aankomende 4 jaar opdracht voor beheer- en onderhoudsprojecten van het regionaal OV.

Voor het beheersen van de toenemende druk op de onderhoudsbudgetten voor de railinfrastructuur komen wij met inhoudelijke en financiële voorstellen inclusief lobby over de verhoging van de BDU-gelden. Om zo te voorkomen dat de nu gereserveerde bedragen aan het einde van de railconcessies ontoereikend blijken.

• De concessiehouders voegen de komende jaren extra remisecapaciteit toe zowel in de regio Haaglanden als

Opdracht 6

Metropolitaan en hoogstedelijk gebied

Stedelijk woon- en werkgebied

In dit gebiedstype werken we onder meer aan OV-knooppunt Laan van NOI en Rotterdam Beurs en versnellen tramlijn 25 en bus 70 in Rotterdam.

In dit gebiedstype werken we onder meer aan Duurzaam Veilig inrichten Weteringlaan (Delft), herinrichten Dr. Van Noortstraat (LeidschendamVoorburg), Bereikbaarheidsplan Mall of the Netherlands, Bereikbaarheidsplan Beatrixlaan en aan de OV-knooppunten station Nootdorp, Pijnacker-Zuid, Rijswijk, Spijkenisse en Westpolder.

Ruimtelijk wonen en recreëren

Greenports en Mainport

In dit gebiedstype werken we onder meer aan de fietsstraat Tijsjesdijk (Albrandswaard), de rotonde Burgemeester Aalberslaan – Koekoekstraat (Krimpen aan den IJssel), de fietsbrug over de Abram van Rijckevorselweg in Capelle aan de IJssel en OV-knooppunten Rhoon, Poortugaal en Barendrecht.

In dit gebiedstype werken we onder meer aan de basisaanpak verkeersmanagement Zuid-Holland, Regioregie (afstemming onderhoudsprojecten en evenementen incl. OV).

• Circa 18 OV-knooppunten zijn verbeterd in 2026. De volgende knooppunten staan op de planning:

• We investeren in doorstromingsmaatregelen voor het OV om ervoor te zorgen dat de reistijd in het OV wordt

Opdracht 5

Voorbeeldproject per gebiedstype

van het aandeel deelnemende voortgezet onderwijs scholen aan Totally Traffic van 38% naar 49%.

Capelsebrug, Delft Campus, Den Haag Hoornwijck, Den Haag Ypenburg, Pijnacker Zuid, Nootdorp, Lansingerland Westpolder, Schiedam Vijfsluizen, Maassluis West, Rhoon, Poortugaal, Barendrecht, Zoetermeer Station, Schiedam Centrum, Den Haag Laan van NOI, Rotterdam Beurs, Rotterdam Alexander en Rijswijk Station.

Opdracht 4

5.4 Impact: maatschappelijk en meetbaar

regio Rotterdam voor metro, tram én bus. Advisering en opdrachtverlening

• Advisering bij infrastructurele ingrepen en subsidiering voor optimalisatie in het wegennetwerk door

Door de kwaliteit van het huidige netwerk op orde te houden en te verbeteren waar dat nodig is kunnen meer inwoners op een prettigere manier werk, opleiding, sociale contacten en voorzieningen bereiken. We dragen bij aan het veilig reizen en de gezondheid van onze inwoners. We verlichten de druk op het wegennet zodat er voldoende ruimte ontstaat om de ritten te faciliteren die niet op een andere manier gemaakt kunnen worden.

wegbeheerders.

• Via Zuid-Holland Bereikbaar wordt het verkeersmanagement uitgevoerd en afstemming multimodale programmering werkzaamheden spoor & weg georganiseerd. Zo worden ook problemen met verkeersmanagement en de programmering van wegwerkzaamheden gesignaleerd en geadresseerd bij de betreffende gemeenten.

€ 204 * miljoen

De impact van onze activiteiten maken we meetbaar door de volgende indicatoren:

• in 2026 is 71% van het regionale basisnetwerk fiets breed genoeg conform de verkeersveilige inrichting; • in 2026 is de gemiddelde gebruikerswaardering van de OV-knooppunten minimaal 7,5 op 90% van de punten. Daarbij onderscheiden we (inter-)nationale OV-knooppunten (8), metropolitaan OV-knooppunt (7,5) en lokaal OV-knooppunt (7);

• in 2026 is de gemiddelde gebruikerswaardering in de OV-concessies een 8,0; • in 2026 is de gemiddelde snelheid op 70% van de regionale tram- en buslijnen toegenomen met minimaal 2 km/u op de regionale tram,- en buslijnen ten opzichte van 2022;

• in 2026 is de doorstroming en betrouwbaarheid van minimaal 90% van het regionaal autonetwerk minimaal voldoende*.

* Indicatie op basis van huidige begroting 2023-2026 exclusief apparaatslasten. De cijfers in de begroting zijn leidend.

52 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

* Na voltooiing van de Adaptieve Ontwikkelstrategie wegen en fietsnetwerk wordt bekeken of deze indicator gehandhaafd blijft of wordt aangepast.

53 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

Opdracht 1

Opdracht 2

5.5 Samenwerking en samenhang Voor de activiteiten in deze opdracht werken we samen en stemmen we af met onder meer de vervoerders, provincie Zuid-Holland, omliggende regio’s en gemeenten in Zuid-Holland, hoogheemraadschappen, stationsbeheerders en het Rijk. Zeker voor de financiële en inhoudelijke ondersteuning van het Rijk bij verkeersveiligheid. Voor dat onderwerp is ook de samenwerking met de veiligheidsdriehoek belangrijk. Ook met uitvoerende partners zoals RWS, ProRail en het Havenbedrijf zoeken we de samenwerking op. Met Zuid-Holland Bereikbaar en de mede-initiatiefnemers werken we samen voor het verkeersmanagement (en mobiliteitsmanagement) in de regio. De activiteiten bij deze opdracht richten zich op het in orde houden van de basis (het regionale mobiliteitsnetwerk). Deze basis is van essentieel belang voor de activiteiten beschreven bij de andere opdrachten, zoals deel- en ketenmobiliteit en verstedelijking.

54 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

55 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Herstellen van het OV-systeem Disclaimer: de actualiteit kan de nuance van deze opdracht snel achterhalen. De grote lijn blijft staan. De besluitvorming in het OV-transitieprogramma is leidend.

6.1 Inzet Blijvende inzet Omdat het OV-gebruik door de coronacrisis en de gedragsverandering als gevolg daarvan langdurig is gedaald, hebben de OV-concessiehouders in de metropoolregio een forse opgave. In september 2022 was het aantal reizigers ongeveer 85% van de situatie ‘pre-corona’. De meest recente modellen en berekeningen van de concessiehouders gaan uit van 85% tot 95% in 2023. De huidige rijkssteunregeling (BVOV2022) eindigt per 31 december 2022. Het Rijk stelt een eenmalige vangnetregeling voor 2023 beschikbaar, maar die is ontoereikend om de lagere reizigersinkomsten in 2023 aan te vullen. Daarmee is de paradoxale situatie ontstaan dat, terwijl de coronacrisis voorbij is, de corona-opgave in het openbaar vervoer groter is dan ooit. De bestuurscommissie Vervoersautoriteit heeft daarom op 12 oktober 2022 de maatregelen uit het eerdere Transitieprogramma OV en corona verlengd voor de jaren 2023 en 2024. De MRDH stelt een eigen bijdrage beschikbaar van maximaal € 37 miljoen. Dit is aanvullend op reeds eerder genomen maatregelen om de vervoerbedrijven financieel te ondersteunen, om de transitie te maken naar een toekomstvast OV-systeem en aanvullend naast de reguliere concessiekosten.

Waar in de besluitvorming tot nu toe nog geen rekening mee gehouden is, zijn de kostenstijgingen waarmee de vervoerbedrijven te maken hebben, vanwege gestegen materiaal-, energie- en personeelskosten. In de concessieafspraken tussen de MRDH en vervoerbedrijven is vastgelegd hoe hiermee wordt omgegaan. Door indexatie van exploitatiesubsidies en doordat de MRDH risicodragend is voor het beheer en onderhoud van infrastructuur en railvoertuigen, komt een deel van de kostenstijgingen voor rekening van de MRDH. De bijdrage die de MRDH van het Rijk krijgt, de BDU-gelden, groeit echter onvoldoende mee. De MRDH voert een sterke lobby richting het Rijk gezien het belang van het OV voor de verstedelijkingsopgave, voor het economische vestigingsklimaat en de klimaatopgave. Wij verwachten dat de reizigersaantallen en reizigersopbrengsten in 2025 weer zullen zijn teruggekeerd op het niveau ‘pré-corona’, en dat er vanaf 2025 een verdere groei van het OV-gebruik plaatsvindt. Tegelijk moeten we rekening houden met scenario’s waarbij het herstel in een ander tempo plaatsvindt. Als de reizigersaantallen onverhoopt structureel lager blijven, ondanks inzet om reizigers weer terug te winnen en nieuwe inwoners als OV-reiziger te verwelkomen, dan is er sprake van een nieuwe werkelijkheid die rechtvaardigt dat eerder genomen beslissingen ter discussie gesteld worden.

Daarbij zal samenhang moeten bestaan tussen de maatregelen die worden genomen bij de OV-exploitatie (de hoeveelheid vervoeraanbod) en de investeringsbesluiten die de MRDH neemt om de (eerder verwachte) groei van de vervoervraag tijdig op te vangen. De jaren 2023-2024 kunnen gezien worden als overgangsjaren. Sterk uit deze (financiële) situatie komen betekent ook in de toekomst dat het vervoeraanbod zo goed mogelijk aansluit op de (gewijzigde) vervoervraag, en dat er ruimte is voor verbetering en investeringen in de mobiliteit en bereikbaarheid voor de groei van welvaart en welzijn van onze metropoolregio.

56 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

De tram is mijn hobby Wat het nu precies is weet Melissa Plug niet maar de tram vindt ze heerlijk. “Op een dag pak ik wel zes tot negen keer de tram.” Melissa is verknocht aan Den Haag maar heeft ook in Rotterdam gewoond. “Ik studeerde toen aan de Haagse Hogeschool dus ook toen was voor mij het openbaar vervoer heel belangrijk. De E-lijn, de metroverbinding die er nu is van Slinge naar Den Haag Centraal was er toe nog niet. Het is nu nog makkelijker geworden om van Rotterdam in Den Haag te komen. Ik heb ooit geprobeerd mijn rijbewijs te halen maar daar ben ik mee gestopt. Ik ben dus afhankelijk van het openbaar vervoer maar dat is geen probleem. De tram is mijn hobby geworden. Je ziet zo veel van de stad. Door de weeks ben ik activiteitenbegeleidster. Ik ga dan bijvoorbeeld met een mevrouw in een rolstoel naar de markt in de Loosduinse Hoofdstraat. De tram is zowel voor haar als voor mij onmisbaar.’’

57 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

Opdracht 6

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

Opdracht 1

Opdracht 2

Opdracht 3

Opdracht 4

Opdracht 5

Opdracht 6

6.2 Aanpak en rollen

6.4 Impact: maatschappelijk en meetbaar

Wij verwachten de aankomende twee jaar de volgende activiteiten uit te voeren:

Ons OV-systeem is financieel weer gezond in 2025. Op dat moment zijn de reizigersaantallen en inkomsten op concessieniveau weer op het niveau van referentiejaar 2019. De erfenis van de pandemie, een systeem dat veel te weinig inkomsten geneert om in stand te kunnen houden, is opgelost. Reizigers zijn weer terug, er komen nieuwe OV-reizigers bij en het OV-systeem als geheel vertoont weer jaarlijks groei ten opzichte van 2019. Het OV-systeem is ook kwalitatief beter geworden. Het nieuwe betalingssysteem maakt het laagdrempelig voor incidentele reizigers. De reistijd op veel OV-lijnen is meetbaar en merkbaar voor reizigers verkort. Op sommige plekken zijn deelmobiliteitsdiensten een logisch en betaalbaar onderdeel van de reis van onze inwoners geworden als vervanging van een verbinding die onvoldoende perspectief bleek te hebben. Overdag is het drukker in het OV, de spits is niet overal teruggekomen. Knooppunten zijn en worden opgeknapt en worden hoger gewaardeerd door reizigers. Juist daar vindt steeds meer stedelijke ontwikkeling plaats.

• sterke lobby richting het Rijk met onze partners voor het belang van en daarmee extra middelen voor het OV; • 2023 en 2024: indien nodig halfjaarlijkse periodieke herijkingen van het Transitieprogramma OV en corona om bij te sturen op de genomen transitiemaatregelen;

• wanneer de situatie stabiel genoeg is: herijking van de concessieafspraken tussen MRDH en de vervoerders om het OV ook op langere termijn betaalbaar en wendbaar te houden, (zoals in een normale situatie) langdurige inhoudelijke en financiële afspraken te bereiken en het tijdelijke Transitieprogramma OV en corona te beëindigen. Ook zal als het kan weer een reguliere vervoerplanprocedure worden gehanteerd, dus los van het Transitieprogramma;

• om het OV extra te stimuleren investeert de MRDH in versnellingsmaatregelen, ketenmobiliteit, nieuwe

betaalwijzen (de mogelijkheid om het OV te gebruiken met een bankpas, naast een OV-pas), lokaal maatwerkvervoer en verbetering van de arbeidsmarkt van de vervoerbedrijven, zoals benoemd bij opdracht 3 en 5. De keuzes worden gezamenlijk gemaakt aan de hand van het Afwegingskader dat in oktober 2020 is vastgesteld door de bestuurscommissie Vervoersautoriteit, en waarin onder meer staat dat het maatregelenpakket evenwichtig moet zijn: geografisch, qua reizigersdoelgroepen en qua toegankelijkheid. Het is van essentieel belang dat gebieden niet geïsoleerd raken van het OV. Alle maatregelen worden beoordeeld aan de hand van het Afwegingskader OV dat door de bestuurscommissie is vastgesteld op 28 oktober 2020.

6.3 Verwachte resultaten in 2026 • Het OV-systeem is voor reizigers aantrekkelijk, sluit aan op de gewijzigde vervoervraag, faciliteert tijdig (verwachte) groei van het OV-gebruik.

• De lobby bij het Rijk heeft opgeleverd dat er (zicht is op) een structureel financieel gezonde situatie is bereikt. • Vervoerbedrijven hebben concessies die financieel gezond kunnen zijn, perspectief om te kunnen voortbestaan en aanbestedingen en inbestedingen kunnen weer op gang komen.

• Vanaf 2025 verwachten wij weer voldoende reizigers (teruggekeerde en nieuwe) te hebben om het OV-systeem verder te ontwikkelen en te groeien wat nodig is met de komst van 400.000 extra inwoners in Zuid-Holland.

58 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

We streven er dan ook naar om deze opdracht in december 2024 af te ronden. De impact van onze activiteiten maken we meetbaar door de volgende indicatoren:

• De kostendekkingsgraad van het OV per concessie is op december 2024 (of eerder) weer op het niveau van pre-corona 2019.

• Aantal dagelijkse OV-gebruikers is weer op het niveau van pre-corona 2019. De precieze langdurige financiële impact van de coronacrisis is nog niet bekend. Momenteel gaan we uit van een financiële opgave van € 133 miljoen euro in 2023 en 2024, die grotendeels wordt gedekt door de combinatie van rijkssteun, aanvullende financiële steun door de MRDH en de inhoudelijke maatregelen uit het Transitieprogramma OV en corona. Hoe groot de opgave zal zijn, ook in de jaren na 2024, is nog onzeker en hangt af van de mate waarin het reizigersherstel plaatsvindt vanaf het najaar 2022. Ook wat betreft de kostenstijgingen die zich voordoen is het momenteel nog niet duidelijk hoe hoog deze zijn en in hoeverre deze structureel zijn.

6.5 Samenwerking en samenhang We zijn in grote mate afhankelijk van het Rijk voor het versneld afronden van de activiteiten binnen deze opdracht. Zonder structurele rijkssteun zijn ingrijpende maatregelen niet uitgesloten en is er onvoldoende perspectief op een structureel gezonde situatie, zowel voor de MRDH als voor haar vervoerbedrijven met negatieve regionale effecten -breder dan het OV alleen- tot gevolg. Daarom zetten we fors in op lobby richting het Rijk. Daarnaast zijn de activiteiten om het OV verder te ontwikkelen afhankelijk van deze uitkomst. Hoe eerder het OV-systeem weer financieel gezond is hoe eerder verbeteringen worden doorgevoerd. Dat neemt niet weg dat de toekomstige ambitie en activiteiten uit opdracht 1 overeind blijven en we die in het vizier houden.

59 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

60 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

61 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

Van ambitie naar resultaat Inleiding De koers en opdrachten voor de komende vier jaar zijn in de eerste twee hoofdstukken geschetst. Daarnaast is het belangrijk om vast te leggen hoe de we met elkaar samenwerken en welk instrumentarium we tot onze beschikking hebben. Daarbij nemen we ook de aanbevelingen mee uit de tussenevaluatie Gemeenschappelijke Regeling zoals het vergroten van de uitvoeringskracht, de betrokkenheid van de raadsleden en de aanpassing van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen. Ook de aanbevelingen vanuit het onderzoek van de rekenkamer Rotterdam bijdrage aan de regionale economie worden meegenomen bij de uitvoering van de Strategische Agenda. Zo heeft deze Strategische Agenda al meer focus en gaan we aan de slag met monitoring. De Metropoolregio Rotterdam Den Haag heeft grote ambities en staat voor een forse opgave en de 21 samenwerkende gemeenten hebben elkaar nodig om onze ambities (de opdrachten) te behalen.

Met elkaar keuzes maken De Strategische Agenda bepaalt onze koers voor de aankomende jaren. De focus ligt op zes concrete opdrachten. Het is een ambitieuze agenda. Dat vraagt om vasthoudendheid, maar ook om wendbaarheid. Als we de uitvoering van projecten willen versnellen, nieuwe projecten zich aandienen, grote negatieve effecten door de coronacrisis in het OV blijven, we te maken krijgen met geen of lagere indexering van de BDU-gelden ten opzichte van de inflatie dan moeten we onze inzet faseren en prioriteren. Het ligt voor de hand dat we in die situatie eerst faseren en pas daarna prioriteiten opnieuw bezien. Bij het prioriteren gebruiken we leidende principes. Deze principes vormen de verbinding tussen wat we willen bereiken met onze opdrachten en de concrete uitvoering in de praktijk. De principes geven ons richting als we daadwerkelijk onze inzet moeten prioriteren en worden in de onderstaande volgorde gehanteerd. Bij de eerste stap passen we twee principes toe op één activiteit en vervolgens kijken we in stap 2 naar het totaal van onze inzet. Stap 1: A. De inzet levert een directe bijdrage aan één of bij voorkeur (in samenhang) meerdere opdrachten uit de Strategische Agenda. Toelichting: Dit principe zorgt ervoor dat we focus aanbrengen in de inzet die we plegen. We bepalen of de inzet bijdraagt aan één of meerdere opdrachten. Dus draagt het bij aan:

• investeren in bereikbaarheid om de inwonersgroei in de regio te faciliteren; • toekomstbestendige economie stimuleren; • actieve en collectieve vormen van mobiliteit stimuleren; • vernieuwen van werklocaties; • versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk; • herstellen van het OV-systeem.

Samenwerken: Hoe doen we dat? Met inzet, lef en vertrouwen Grote ambities vragen om wederzijds commitment en draagvlak om tot resultaten te komen. De geschetste regionale opgaven zijn groot voor iedere individuele gemeente en juist gezamenlijk kunnen we meer impact maken. De inzet is om met lef en vertrouwen samen te werken aan het versterken van het economische vestigingsklimaat en het verbeteren van de bereikbaarheid. De 21 gemeenten vormen samen de MRDH en iedere aangesloten gemeente draagt bestuurlijk en ambtelijk zijn steentje bij. De werkorganisatie ondersteunt de samenwerking en heeft een stimulerende, agenderende en faciliterende rol. Rolvast en agenderend De 21 gemeenten die samen de Metropoolregio Rotterdam Den Haag zijn, maken gezamenlijke afspraken over regionaal beleid op het gebied van Economisch Vestigingsklimaat en Verkeer en Vervoer en leggen dat vast in de Strategische Agenda 2023 - 2026. De geactualiseerde Strategische Agenda vervangt de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid (2016). In deze Strategische Agenda geven de gemeenten invulling aan beide kerntaken van de MRDH. De taken hebben een relatie met en invloed op het omgevingsbeleid en gebiedsgericht werken zorgt voor een bredere afweging van ruimtelijke belangen.

De MRDH agendeert bij de provincie Zuid-Holland om in het kader van het omgevingsbeleid te zorgen voor een integrale gebiedsgerichte afweging van bovenlokale belangen. De Strategische Agenda is een formeel document volgens de Planwet Verkeer en Vervoer als de Omgevingswet op 1 januari 2023 nog niet inwerking is getreden. De Planwet Verkeer en Vervoer vervalt als de Omgevingswet inwerking treedt. De Strategische Agenda heeft dan geen wettelijke status, maar de 21 gemeenten spreken af het regionale beleid van de Strategische Agenda mee te nemen in het lokale beleid. De MRDH biedt de individuele gemeenten (gevraagd en ongevraagd) hulp en advies bij de doorvertaling van regionaal beleid bij bijvoorbeeld de totstandkoming en actualisatie van omgevingsvisie en mobiliteitsvisies.

62 |

Strategische Agenda 2023 - 2026

B.

De inzet heeft directe impact op de groei van welvaart en welzijn van de metropoolregio waarbij we onder andere kijken naar kosteneffectiviteit. Toelichting: Dit principe zorgt ervoor dat we bespreken en bepalen of en in welke mate de inzet bijdraagt aan de groei welvaart en welzijn, oftewel brede welvaart, van de metropoolregio.

Stap 2: C.

We zorgen voor een evenwichtige inzet van het totaal aan activiteiten over de regio en houden daarbij rekening met de vastgestelde gebiedstypen. Toelichting: Dit principe zorgt ervoor dat alle gemeenten baat hebben bij onze samenwerking en de lusten en lasten evenwichtig over de regio worden verdeeld. Zorgt de samenwerking ook lokaal voor meerwaarde?