3211-IHP Primair en Voorgezet Onderwijs 2025-2040 NIEUWE VERSIE
Tekst van het document
Integraal Huisvestingsplan Primair en Voortgezet Onderwijs 2025-2040
1
Ondertekening Dit IHP is tot stand gekomen op basis van een intensief proces met de schoolbesturen Panta Rhei primair onderwijs, Montessori Stichting Vreugd en Rust, Lucas Onderwijs, Scholengroep Spinoza en Vlietkinderen als vertegenwoordiging van de kinderopvangorganisaties in Leidschendam-Voorburg.
De basis voor goed onderwijs komt vanuit een gedeelde visie en een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van gebouwen voor onderwijs en opvang en hoe deze bijdragen aan de (talent)ontwikkeling van kinderen en jongeren.
1
Alle partijen onderschrijven de koers en missie van het IHP Primair en Voortgezet Onderwijs voor de komende 16 jaar.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
6 Visie op onderwijshuisvesting 24 6.1 Primair onderwijs 24 6.2 Voortgezet onderwijs 25 6.3 Doorgaande leerlijn 26 6.4 Capaciteitsafspraken 26 6.5 Beweging en buitenruimte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 6.6 Bewegingsonderwijs 27 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
5 Het onderwijs in Leidschendam-Voorburg 5.1 Basisscholen 5.2 Speciaal basisonderwijs 5.3 Voortgezet onderwijs 5.2 Leerlingenprognoses 5.3 Onderwijshuisvesting
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
4 Beleidskaders 4.1 Capaciteitsafspraken 4.2 Bewegingsonderwijs 4.3 Lopende ontwikkelingen
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 2
1 4
Voorwoord
2 Inleiding en samenvatting IHP 2.1 Doelstelling 2.2 Scope 2.3 Aanpak 2.4 Status 6 6 6 7 8
3 Algemene kaders 9 3.1 Wettelijke taak gemeenten 9 3.2 Wettelijke taak schoolbesturen 9 3.3 Verordening huisvesting onderwijs 11 3.4 Integraal Huisvestingsplan 11 3.5 Financiële uitgangspunten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 3.6 Beleggen bouwheerschap 13 14 14 16 16
19 19 19 19 19 22
2 6.7 Duurzaamheid (nieuwbouw) 6.8 Renovatie (vernieuwbouw) 6.9 Circulariteit 6.10 In stand te houden bestaande gebouwen 6.11 Inclusie 6.12 Gebruik en uitstraling 27 30 31 32 33 35
7 Analyse en toekomstscenario’s per wijk 7.1 De Prinsenhof 7.2 De Heuvel/Amstelwijk 7.3 De Zijde / Duivenvoorde / Park Veursehout 7.4 Damsigt e.o. 7.5 Leidschendam Zuid 7.6 ’t Lien / De Rietvink 7.7 Stompwijk 7.8 Voorburg Noord 7.9 Voorburg West 7.10 Bovenveen 7.11 Essesteijn 7.12 Voorburg Midden / Oud 39 41 41 43 45 45 46 49 51 51 53 53 55
8 Bewegingsonderwijs 60
9 Planning en Financiën 62 9.1 Planning 62 9.2 Financiële uitgangspunten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 9.3 Aanvullende financiële uitgangspunten 63
Bijlagen Bijlage 1 – Begrippenlijst Bijlage 2 – Leerlingengegevens en prognoses Bijlage 3 – Analyse onderwijshuisvesting + factsheets onderwijsgebouwen – ICS Adviseurs Bijlage 4 – Analyse capaciteit bewegingsonderwijs Bijlage 5 – Planning projecten IHP 2025-2040 Bijlage 6 – Uitvoeringskader IHP 2025-2029 64 64 64 64 64 64 64
3
1. Voorwoord Voor u ligt het nieuwe Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor het primair en voortgezet onderwijs in onze gemeente. Dit plan is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met scholen en kinderopvangorganisaties. Ik wil iedereen die hieraan heeft bijgedragen van harte bedanken. Vanaf het begin was duidelijk dat dit geen standaarddocument mocht worden. Het gaat niet om berekeningen van leerlingprognoses, vierkante meters of normbedragen. Dit plan gaat over mensen – over de plekken waar kinderen leren lezen, schrijven en rekenen, waar jongeren zich verdiepen in geschiedenis, biologie en techniek, waar talenten worden ontdekt, vriendschappen ontstaan en herinneringen worden gemaakt. Het gaat om gebouwen waar leerkrachten en pedagogisch medewerkers hun vak met passie en toewijding kunnen uitoefenen en elke dag het verschil kunnen maken. We bouwen met dit plan aan de toekomst van ons onderwijs. Dat doen we vanuit de gezamenlijke doelen uit de Lokale Educatieve Agenda: de ontwikkeling van het jonge kind, doorgaande leerlijnen, de school van de toekomst en de verbinding met de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd moeten we zorgen dat er voldoende ruimte is, en dat onze schoolgebouwen gezond, duurzaam en toekomstbestendig zijn. Deze opgave is groot en complex. Veel gebouwen zijn verouderd en
de druk op de ruimte neemt toe. Daar komt bij dat de financiering vanuit het Rijk al jaren tekortschiet. Landelijk is het tekort opgelopen tot ruim 1,2 miljard euro per jaar; voor onze gemeente betekent dat een tekort van drie tot vijf miljoen per jaar. Dat dwingt ons om slim en creatief te zijn – om te kiezen voor kwaliteit, duurzaamheid en samenwerking. Daarom maken we met dit IHP de stap van Bijna Energieneutraal (BENG) naar volledig Energieneutraal (ENG). We investeren in gebouwen die niet alleen duurzaam zijn, maar ook gezond, licht en uitnodigend. Met groenblauwe schoolpleinen, frisse binnenruimtes en sportvoorzieningen die beweging stimuleren. Onderwijs is meer dan kennisoverdracht. Het is ook samenleven. Scholen zijn oefenplaatsen voor de samenleving: plekken waar kinderen leren omgaan met vrijheid, verantwoordelijkheid en verschil. Waar ze leren dat iedereen ertoe doet. Daarom zetten we vol in op inclusief onderwijs. Ieder kind moet onderwijs kunnen volgen dichtbij huis. Geen enkel kind mag thuis komen te zitten omdat er geen passende plek is. Elk kind hoort erbij, en dat vraagt om gebouwen én gemeenschappen die die belofte waarmaken. We maken ons zorgen over het aantal kinderen dat jeugdzorg ontvangt. In onze gemeente, net als elders, is dat inmiddels één op de zeven – en in het basisonderwijs zelfs één op de vier
4
jongens. Dat mogen we niet vanzelfsprekend vinden. Onze ambitie is om de jeugdzorg te halveren. Niet door méér zorg te organiseren, maar door betere ontwikkelomgevingen te creëren. Daarom investeren we in scholen en kindcentra die méér zijn dan onderwijsgebouwen. Plekken die ook na schooltijd openstaan voor sport, cultuur en ontmoeting. We zoeken ook naar koppelkansen met woningbouw, groen of andere voorzieningen. Als gemeente nemen we daarbij het bouwheerschap op ons. Zo kunnen we huisvestingsprojecten integraal aanpakken, publieke waarden beter borgen en middelen doelmatiger inzetten. Zo bouwen we niet alleen aan toekomstbestendige en beter betaalbare gebouwen, maar ook aan sterke wijken en gemeenschappen. Immers: ‘it takes a village to raise a child’. Ik ben trots op wat we samen met het onderwijs en de kinderopvang hebben bereikt. Want uiteindelijk gaat het niet om de gebouwen zelf, maar om wat er binnen én buiten gebeurt: de ontwikkeling van kinderen – onze toekomst. Daar doen we het voor.
Jeffrey Keus Wethouder Onderwijshuisvesting
IHP Integraal Huisvestingsplan Het IHP voor primair en voortgezet onderwijs omschrijft de gewenste voorzieningenstructuur voor onderwijshuisvesting op basis van een visie op onderwijs. Trends en ontwikkelingen die van invloed zijn op het onderwijs worden geanalyseerd. Er wordt gekeken naar de huidige capaciteit, leerlingenprognoses en ruimtebehoefte. Dit alles wordt vertaald in een aantal categorieën om te komen tot de gewenste voorzieningenstructuur. Het IHP biedt de gemeente in samenwerking met de schoolbesturen en kinderopvang partners de mogelijkheid gericht onderwijshuisvestingsbeleid te voeren, strategische keuzes te maken en besluiten integraal af te wegen. Het resultaat is een planmatige aanpak en een beleidsmatig kader voor de onderwijshuisvesting: zowel ruimtelijk, kwalitatief als financieel.
Kindcentrum De Telescoop
5
2 Inleiding en samenvatting IHP In Leidschendam-Voorburg werken we vanuit de overtuiging dat ieder kind beschikt over talent en dat het onze gezamenlijke verantwoordelijkheid is om deze talenten te ontdekken, te ontwikkelen en inzetbaar te maken voor de maatschappij De centrale vraag in het IHP is welke huisvesting is er nodig om dit te bereiken Waar de plannen in het vorige IHP zich voornamelijk op het onderwijs richtte, met een voorkeur om hier ook kinderopvang als partner toe te voegen, hanteren we in dit plan geen sectorale benadering, maar een benadering gericht op het bevorderen van kind-/ talentontwikkeling Vanzelfsprekend speelt het onderwijs een zeer belangrijke rol, maar is daarin niet de enige partij
2 1 Doelstelling
.
.
.
De gemeente heeft een wettelijke taak om zorg te dragen voor de onderwijshuisvesting voor het primair en voortgezet onderwijs. De basis voor het onderwijshuisvestingsbeleid van de gemeente is vastgelegd in de verordening voor de onderwijshuisvesting (zie hoofdstuk 3.3).
.
.
Om de investeringen in onderwijshuisvesting voor het basisonderwijs (BO), speciaal basisonderwijs (SBO) en voortgezet onderwijs (VO) voor meerdere jaren te bepalen zijn in respectievelijk 2019 en 2017 de huidige Integrale Huisvestingsplannen (IHP) voor het primair onderwijs (PO) en het voortgezet onderwijs (VO) opgesteld. In deze IHP’s was ook aanvullend beleid op onderwijshuisvesting door de gemeente en de schoolbesturen vastgelegd.
Sindsdien hebben zich verschillende ontwikkelingen voorgedaan, landelijk (wet- en regelgeving, klimaatakkoord energietransitie), lokaal (gebiedsontwikkelingen, onderwijslandschap) en financieel (stijging bouw- en energieprijzen). Daarnaast is de behoefte ontstaan om één huisvestingsplan te ontwikkelen voor zowel het primair onderwijs als het voortgezet onderwijs. De gemeente en schoolbesturen hebben derhalve de behoefte om het IHP te actualiseren en te bundelen tot één IHP, waarmee ze de koers voor de komende vier jaar en de richting voor de daaropvolgende jaren verder aanscherpen. Met de gemaakte afspraken in het IHP willen gemeente en schoolbesturen gezamenlijk bereiken dat leerlingen, medewerkers en bezoekers van het primair- en voortgezet onderwijs kunnen verblijven in gebouwen die positief bijdragen aan de leer- en werkprestaties. Dit vertaalt zich in duurzame, inspirerende en functionele gebouwen, die een goed binnenklimaat hebben en voor alle partijen binnen de beschikbare middelen te exploiteren zijn.
2 2 Scope De scope van het IHP betreft alle schoolgebouwen voor het primair en voortgezet onderwijs en voorzieningen voor bewegingsonderwijs. Het bewegingsonderwijs is in dit IHP beoordeeld
6
op basis van capaciteit. Daarnaast is er in de gemeente ook nog een school voor (voortgezet) speciaal onderwijs; het Schakenbosch Onderwijs en Zorg (iHub onderwijs). Omdat het een interne school betreft voor leerlingen die verblijven in de jeugdzorginstelling Schakenbosch, is deze school buiten de scope van dit IHP gelaten. Voorliggend IHP omvat een richtinggevend kader voor de periode van 2025-2029, met een doorkijk naar 2039 (eerstkomende 16 jaar), met meerjarige investeringsafspraken waarmee gemeente en schoolbesturen aan hun gezamenlijke doelstelling vorm en inhoud geven. In het plan zijn gedragen afspraken gemaakt over de kwaliteit, verdeling van verantwoordelijkheden, het proces/tijdspad en de financiering. Het IHP wordt elke vier jaar aan de hand van actuele ontwikkelingen en trends, voortschrijdend inzicht en nieuwe prognoses bijgesteld. Op die manier blijft het IHP een dynamisch en actueel plan. Elk project, zoals in dit IHP gedefinieerd, wordt op basis van een huisvestingsonderzoek concreter uitgewerkt. Dit wordt toegelicht in het Uitvoeringskader IHP 2025-2029. Relatie met Lokale Educatieve Agenda Parallel aan het IHP werkt de gemeente en tal van maatschappelijke organisaties, waaronder de schoolbesturen, aan de Lokale Educatieve Agenda (LEA). In de LEA staan de gezamenlijk missie en visie over het belang van de ruimte voor (talent-)ontwikkeling van kinderen.
INTERVIEW 1
Onderwijshuisvesting kan hier een belangrijke bijdrage aan leveren. In de LEA zijn drie ontwikkellijnen opgenomen:
“Het schoolgebouw is een tweede thuis voor de docenten en leerlingen” Pieter Uittenbogaard, docent economie aan het Sint Maartenscollege en Leraar van het Jaar 2023 in de sector voortgezet onderwijs
• • •
Al zo’n 21 jaar geeft Pieter economie op middelbare scholen in de gemeente. De afgelopen 16 jaar bij het Sint Maartenscollege. |n 2023 werd hij verkozen tot Leraar van het Jaar. Vanaf zijn favoriete plek in de school (het door Gaudi geïnspireerde mozaïek bankje van Victor Nobrega, docent handvaardigheid, tekenen en CKV bij ‘het Maartens’) geeft hij zijn visie op wat een goed schoolgebouw zou moeten zijn.
Ruimtelijke consequenties van deze programmalijnen, waaronder thuisnabij onderwijs, het faciliteren van een doorgaande leerlijn en ruimte voor inclusief onderwijs, maken onderdeel uit van dit IHP. De uitwerkingen van de drie ontwikkellijnen in de LEA worden tevens als richtinggevende uitgangspunten gehanteerd voor de huisvestingsonderzoeken.
“Een schoolgebouw is de fysieke uiting van het karakter van de organisatie. Tegelijkertijd is het een tweede thuis voor docenten en leerlingen. Zo voelt het Maartens in ieder geval voor mij. Dat komt mede door de sfeer die hier hangt. Hier is Tegelijkertijd moet ik bekennen dat het klaslokaal in de zomers met 30+ graden Celsius verre van ideaal is. Luchtkwaliteit is dus een belangrijk aandachtspunt. Maar probeer verder niet teveel fundamentele veranderingen door te voeren en verwar modern alsjeblieft niet met kil en kaal! De kern is een klaslokaal met stoelen en tafels én fijne gemeenschappelijke ruimtes waar je elkaar kan ontmoeten. Daarnaast zou het prettig zijn als er voor de docenten meer plekken zijn om rustig te werken of een telefoongesprek te kunnen voeren. Ik zeg altijd dat kennis ons belangrijkste wapen tegen mis- en desinformatie is. Hoe mooi zou het zijn als je op verschillende plekken in het gebouw met die kennis wordt geconfronteerd. Denk aan traptreden met wiskunde- en taalregels. Of vitrines die je vertellen over geschiedenis en natuurkunde.”
Het (hele) jonge kind De school van de toekomst Beroepskansen VMBO-MBO
Wettelijke taak IHP In het voorstel wetswijziging onderwijshuisvesting wordt het opstellen van een IHP een wettelijke taak (zie paragraaf 3.1). Het doel hiervan is om meer integraal en planmatig de kwaliteit van de onderwijshuisvesting te waarborgen. Dit IHP voldoet aan de eisen die daar in het wetsvoorstel aan worden gesteld.
2 3 Aanpak Een belangrijk uitgangspunt voor het Integraal Huisvestingsplan LeidschendamVoorburg is dat het een gezamenlijk plan is van schoolbesturen en de gemeente. De betrokkenheid en aandacht van schoolbesturen en de gemeente vormen de basis voor de aanpak en uitvoering. Ook kinderopvang partijen, vertegenwoordigd door Vlietkinderen, namen deel aan dit proces. Tijdens meerdere (fysiek en digitale) werksessies hebben schoolbesturen, gemeente
7
Ontwerp Kindcentrum Ruysdael (BDG Architecten) en kinderopvang gezamenlijk informatie, inzichten en standpunten uitgewisseld om tot een samenhangend en gedragen plan te komen. Gedurende het proces vormt ieder deelproduct de input voor het daaropvolgende deelproduct. De deelproducten zijn tijdens de werksessies besproken, aangescherpt, vastgesteld en verwerkt in het IHP. Op basis van de werksessies over scenario’s en financiën hebben de schoolbesturen gezamenlijk een planning opgesteld en afgestemd met de gemeente. Deze planning vormt de onderlegger voor de uitvoeringsagenda en financiële perspectieven, zoals in dit IHP opgenomen. Door het doorlopen van deze verschillende fasen is het Integraal Huisvestingsplan (IHP) gezamenlijk ontwikkeld. Elke fase werd afgerond met instemming van de betrokken partijen over de deelproducten, waardoor het
Ontwerp De Vijverhof (DP6 Architectuurstudio) IHP steunt op breed gedragen uitgangspunten
vangnet’ voor situaties waarin het IHP niet voorziet.
2 4 Status Dit IHP is een gezamenlijk plan van de gemeente Leidschendam-Voorburg, de schoolbesturen voor primair en voortgezet onderwijs en kinderopvangpartijen. Het (concept-)IHP wordt vastgesteld in het Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO) tussen de gemeente en schoolbesturen en daarna ter besluitvorming aangeboden aan het College en de Gemeenteraad. Gemeente en schoolbesturen spannen zich in om de voorgestelde maatregelen in dit IHP nader uit te werken in huisvestingsonderzoeken en daarna te realiseren. De Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs 2020 van de gemeente Leidschendam-Voorburg dient als ‘juridisch
8
In het IHP zijn voorstellen voor de onderwijshuisvesting en bewegingsonderwijs opgenomen waarin we een vooruitblik schetsen van zo’n 16 jaar. Het is de verwachting dat het IHP elke vier jaar wordt herijkt op basis van evaluatie van de voortgang van het uitvoeringsprogramma en nieuwe inzichten in bijvoorbeeld de ontwikkeling van het aantal leerlingen en woningbouwontwikkelingen. De voortgang van de uitvoering van het IHP wordt jaarlijks gemonitord door de werkgroep onderwijshuisvesting, leerlingen prognoses worden tweejaarlijks geactualiseerd. Bij de huisvestingsonderzoeken worden telkens de meest recente leerlingen prognoses vergeleken met de oktobertellingen.
3 Algemene kaders Gemeente en schoolbesturen hebben een eigen verantwoordelijkheid als het gaat om de bekostiging, het beheer en de exploitatie van de onderwijshuisvesting waar ook de voorzieningen voor bewegingsonderwijs onderdeel van uitmaken •
3 1 Wettelijke taak gemeenten
•
.
.
Gemeenten dragen de zorg voor de voorzieningen in de huisvesting van het BO, SBO, (V)SO en VO welke zich op het grondgebied van de gemeente bevinden. Dit wordt de zorgplicht genoemd en staat beschreven in de Wet op het Primair Onderwijs (hierna: WPO), art. 91 en verder. De WPO vormt samen met de Wet op het Voortgezet Onderwijs (WVO) en de Wet op de Expertisecentra (WEC) de basis voor onderwijshuisvestingsbeleid op gemeentelijk niveau. De wettelijke zorgplicht schrijft voor dat er voldoende en kwalitatief goede huisvesting is voor het onderwijs en het bewegingsonderwijs.
Daarnaast heeft de gemeente een rol bij het in stand houden van het openbaar onderwijs en is de gemeente verantwoordelijk voor het huisvesten van bekostigde internationale scholen.
•
De belangrijkste elementen uit de wetgeving zijn als volgt: • De voorzieningen in de huisvesting waarvoor de gemeente verantwoordelijk is, zijn benoemd in de wetgeving (art. 92, WPO). Daarbij gaat het
o.a. om (vervangende) nieuwbouw, uitbreiding, eerste inrichting en onderwijsleerpakketten, herstel van constructiefouten en herstel en vervanging bij schade door bijzondere omstandigheden. In de WVO is in 2005 een wetswijziging opgenomen waarbij de verantwoordelijkheid voor het onderhoud bij het VO is door gedecentraliseerd naar de schoolbesturen. Voor het PO is de verantwoordelijkheid voor het onderhoud sinds 1 januari 2015 door gedecentraliseerd naar de schoolbesturen. De gemeente(raad) is verplicht om een verordening voor de onderwijshuisvesting vast te stellen. Deze verordening dient in op overeenstemming gericht overleg met schoolbesturen tot stand te komen (WPO, art. 102). Binnen de gestelde kaders van deze WPO, WEC en de WVO kunnen gemeenten een eigen verordening opstellen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft ter ondersteuning een modelverordening voor de onderwijshuisvesting opgesteld waarin de Rijksregelgeving is vastgelegd. In de praktijk wordt deze modelverordening door gemeenten gebruikt en op onderdelen uitgebreid. De gemeente dient jaarlijks een budget vast te stellen zodanig dat redelijkerwijs kan worden voorzien in de huisvesting van de scholen op het grondgebied van de gemeenten.
9
•
•
De gemeente dient een programma voorzieningen onderwijshuisvesting vast te stellen. Dit programma bevat alle aangevraagde voorzieningen die het jaar daaropvolgend voor bekostiging door de gemeente in aanmerking komen. Verzoeken die worden afgewezen moeten in een overzicht staan evenals de weigeringsgronden op basis waarvan aanvragen geweigerd kunnen worden. De uitzondering hierop is dat gemeenten met schoolbesturen kunnen overeenkomen dat het schoolbestuur zelf verantwoordelijk is voor de huisvestingsvoorzieningen en daarvoor van de gemeente jaarlijks een bedrag ontvangt. Hierbij gaat het om de zogenaamde doordecentralisatie. Dit kan gaan om alle huisvestingsvoorzieningen, maar ook om een gedeelte daarvan. Hoewel er sprake is van een doordecentralisatie van taken behoudt de gemeente de zorgplicht.
Gemeenten ontvangen via de algemene uitkering uit het Gemeentefonds van het Rijk financiële middelen om te kunnen voldoen aan deze zorgplicht. De gemeente is vrij om deze middelen naar eigen inzicht te besteden en weegt daarvoor de investeringen in onderwijshuisvesting (inclusief bewegingsonderwijs) af tegen haar andere taken en verantwoordelijkheden.
3 2 Wettelijke taak schoolbesturen De schoolbesturen gaan over de inhoud
van het onderwijs en zijn verantwoordelijk voor onderhoud, aanpassingen, exploitatie en beheer van de onderwijshuisvesting. Hiervoor ontvangen zij middelen van het Rijk, een zogenaamde lumpsumvergoeding, bestaande uit een component per leerling en een component per school. Voor het bewegingsonderwijs in het primair onderwijs is de demarcatie afwijkend: de gemeente is integraal verantwoordelijk voor de stichtingskosten en de (materiële) instandhouding. Indien een gymzaal onderdeel uitmaakt van het juridisch eigendom van een PO schoolbestuur, ontvangt het schoolbestuur een klokuurvergoeding voor de materiële instandhouding van de gemeente. Voorstel voor wetswijziging Op 27 januari 2025 is het wetsvoorstel planmatige en doelmatige aanpak onderwijshuisvesting naar de Tweede Kamer gestuurd. Het voorstel beoogt dat processen en middelen beter op elkaar worden afgestemd en dat er een meer gelijkwaardige positie ontstaat tussen gemeenten en schoolbesturen. De kwaliteit van de onderwijshuisvestingsportefeuille zou het uitgangspunt moeten zijn. Een aantal zaken verandert door dit wetsvoorstel. Renovatie Renovatie wordt een voorziening in de onderwijshuisvesting waarvoor de gemeenten verantwoordelijk zijn.
Daarbij wordt renovatie gedefinieerd als een alternatief voor nieuwbouw waarbij sprake is van vernieuwing of grootschalige verandering van een gebouw of een gedeelte daarvan door middel van een samenhangend geheel van maatregelen, dat is gericht op het verlengen van de levensduur
INTERVIEW 2 “Doordat we zo dicht op de school zitten, kunnen we vroegtijdig achterstanden signaleren” Gulay Yigitdol, medewerker Spel- en Opvoedpunt Al sinds de oprichting van het Spel- en Opvoedpunt in Leidschendam is Gulay Yigitdol erbij. Als spin in het web zag zij het punt uitgroeien tot een belangrijke vindplaats van opvoedkennis en contact voor ouders en hun kinderen. Het Spel- en Opvoedpunt is gehuisvest in het Integrale Kind en Expertise Centrum (IKEC) De Waterlelie. In het pand zitten ook een basisschool, peuter- en buitenschoolse opvang, kinderdagverblijf en verschillende zorg- en welzijnsorganisaties. Gulay ziet veel toegevoegde waarde in het gebouw als verzamelplek voor maatschappelijk relevante organisaties. “Bij het Spel- en Opvoedpunt zien we veel ouders die behoefte hebben aan contact met andere ouders. Hier kunnen zij met hun kinderen langskomen en ervaringen met elkaar uitwisselen. Bij ons kunnen ze ook terecht met vragen over opvoeding en opgroeien. Door de plek in het gebouw is er een lage drempel voor ouders van de kinderen die hier op school zitten. Maar ook ouders van kinderen die elders naar school gaan, weten ons te vinden. Doordat we zo dicht op de school zitten, kunnen we vroegtijdig achterstanden signaleren. We werken cultuursensitief en merken dat ouders ons vertrouwen, waardoor ze zich kwetsbaarder durven opstellen.
Dan is het extra fijn dat er zulke korte lijntjes met de andere organisaties in het gebouw zijn. Het is prettig om snel met professionals te kunnen schakelen, zodat we ouders en hun kinderen zo goed mogelijk kunnen helpen. Ik gun iedere school ruimte voor zo’n inlooppunt voor ouders!”
10
van het gebouw of het gedeelte daarvan. IHP wordt wettelijke taak Het IHP wordt wettelijk verankerd als verantwoordelijkheid van de gemeente. De gemeenteraad stelt het integraal huisvestingsplan vast, dat in elk geval bevat: • •
•
een beschrijving van elk schoolgebouw op het grondgebied van de gemeente; de geraamde investeringsbedragen per schoolgebouw voor de voorzieningen in de huisvesting, bedoeld in artikel 92, voor een periode van vier jaar; het beleid voor de onderwijshuisvesting in relatie tot de prognose van het aantal leerlingen in de gemeente in de periode waarop het plan betrekking heeft.
Meerjarenonderhoudsplan Het bevoegd gezag stelt op basis van een bouwkundige inspectie per schoolgebouw een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) vast voor het onderhoud en stelt de gemeenteraad van de gemeente waar het betreffende schoolgebouw staat in de gelegenheid hier kennis van te nemen. Voorafgaand aan het op overeenstem-ming gericht overleg over het integraal huisvestingsplan brengt het bevoegd gezag het MJOP ter kennis van de deelnemers aan dit overleg. Investeringsmogelijkheden PO Aan de kosten genoemd in artikel 115 van de WPO, waarop een bevoegd gezag de bekostiging mag aanwenden, wordt een zin toegevoegd die de investeringsmogelijkheden bij primair onderwijs versoepelt: “Bij een overschot op deze bedragen kan het bevoegd gezag dat overschot besteden aan huisvestingsvoorzieningen”.
Deze genoemde zaken in het wetsvoorstel zijn reeds tijdens de actualisatie van dit IHP al gehanteerd/geïmplementeerd.
3 3 Verordening huisvesting onderwijs De Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Leidschendam-Voorburg 2020 biedt het juridische kader. De verordening is hoofdzakelijk een uitwerking van de regels zoals die in de WPO zijn vastgelegd, maar biedt ook ruimte voor een lokaal huisvestingsbeleid. Dit IHP is daarop de verbijzondering in relatie tot de huisvestingsonderzoeken en beschikbaar stellen van kredieten. Op grond van de verordening stelt de gemeente (het college) jaarlijks het programma voorzieningen onderwijshuisvesting vast waarin wordt aangegeven welke aangevraagde voorzieningen voor vergoeding in aanmerking komen. De verordening bevat namelijk criteria voor het toekennen van huisvestingsaanvragen. Daarnaast is vastgelegd op welke vergoeding de schoolbesturen kunnen rekenen bij een bepaalde huisvestingsvoorziening. Een aanvraag voor opname van een voorziening op het programma voorzieningen onderwijshuisvesting moet volgens de verordening voor 1 februari van het jaar van de vaststelling van het programma voorzieningen onderwijshuisvesting zijn ingediend bij de gemeente. Ook bevat de verordening regels over het delen van ruimtes in schoolgebouwen met andere scholen, verenigingen of commerciële partijen, zoals kinderopvangorganisaties.
3 4 Integraal Huisvestingsplan Dit Integraal Huisvestingsplan vat de
11
gezamenlijke visie van schoolbesturen en gemeente Leidschendam-Voorburg op de onderwijshuisvesting samen en vertaalt deze naar voorgenomen huisvestingsmaatregelen per schoollocatie. Concreet voor de periode tot en met 2029 en met een globale doorkijk naar 2040. Dit IHP wordt elke vier jaar herijkt, waarmee telkens de eerstvolgende vier jaar geconcretiseerd worden. Daarmee zijn gemeenten en schoolbesturen in staat om middelen te reserveren, te anticiperen en reageren op relevante ontwikkelingen en bij te dragen aan de klimaatdoelstellingen op lokaal, regionaal, landelijk en internationaal niveau. De gemeente en schoolbesturen spannen zich gezamenlijk in om de in het IHP opgenomen maatregelen te onderzoeken als onderdeel van een integraal huisvestingsonderzoek conform het bijgevoegde uitvoeringskader (bijlage 6). Het College van Burgemeester & Wethouders stelt het uitvoeringsprogramma vast en geeft hieraan uitvoering. De Gemeenteraad heeft middelen beschikbaar gesteld waaruit investeringskredieten voor onderwijshuisvesting tot en met 2029 kunnen worden aangevraagd. Op basis van een huisvestingsonderzoek wordt de opgave van een project geformuleerd met bijbehorende voorlopige investering. Het toekennen hiervan is een raadsbesluit. Het definitieve investeringsbedrag wordt op basis van het definitief ontwerp vastgesteld (eveneens door de raad).
Als voorwaarde voor het toekennen van middelen deelt het schoolbestuur een Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) met de gemeente.
3 5 Financiële uitgangspunten De gemeente werkt vanuit financiële kaders. Dit zijn algemene kaders voor het vaststellen van kredieten en het begroten van de uitgaven, maar ook specifieke financiële kaders voor onderwijshuisvesting – zoals de begroting van nieuwbouwplannen en het werken met normbedragen. De financiële inkomsten en uitgaven voor de gemeente bepalen mede de kaders voor de onderwijshuisvesting. Rekening houden met investeringen op de lange termijn Nieuwe investeringen in de onderwijshuisvesting voor de lange termijn worden opgenomen in het Investeringsplan (IVP), welke door de gemeenteraad jaarlijks (voor de zomer) wordt afgewogen en vastgesteld. Alle projecten die voor de eerstkomende 4 jaar zijn gepland worden in het IVP opgenomen. Begroting uitgaven De investeringen voor onderwijshuisvesting worden in de begroting verwerkt in het programma onderwijs. De gemeente begroot en verantwoordt volgens het baten- en lastenstelsel; zij rekent investeringen voor nieuwe schoolgebouwen toe aan het tijdvak waarin deze gebruikt worden. Dit betekent dat de gemeente investeringen presenteert op de balans (activeren) en ten laste brengt van het resultaat via de afschrijvingskosten. Een groot deel van de uitgaven van de gemeente ligt daarom voor jaren vast in de vorm van afschrijvingskosten en rentekosten, samen kapitaallasten genoemd.
Met ingang van dit IHP zal voor onderwijshuisvestingsprojecten de afschrijvingstermijn van investeringen worden verlengd van 40 naar 50 jaar.
Ontwerp aula Sint Maartenscollege (DAT architecten)
12
Financiële risico’s Door de capaciteitsafspraken worden de risico’s van een onvoorziene leerlingenontwikkeling per school beperkt. De risico’s van een onvoorziene bouw kostenstijging kunnen worden beperkt door zo realistisch mogelijk te begroten. De stijging van de bouwkosten in de afgelopen jaren is vooral het gevolg van toenemende duurzaamheidseisen, krapte in de ‘bouwmarkt’ en schaarste van materialen (de vraag overstijgt het aanbod). Ook veranderende weten regelgeving kunnen van invloed zijn op de aard en kosten van projecten.
3 6 Beleggen bouwheerschap Het beleggen van het bouwheerschap voor onderwijshuisvestingsprojecten bij het bevoegd gezag van de desbetreffende school maakt onderdeel uit van de onderwijswetgeving WPO, WVO EN WEC. Dezelfde onderwijswetten bieden echter ook de mogelijkheid om gezamenlijk te besluiten dat de gemeente als bouwheer optreedt en de voorziening tot stand brengt. De gemeente wil met ingang van dit IHP het bouwheerschap van onderwijshuisvesting op zich nemen. Enerzijds omdat projecten steeds complexer worden en grotere risico’s met zich meebrengen. Anderzijds om meer grip te krijgen op projecten met betrekking tot aspecten als investeringskosten en planning. Het borgen van kennis over meerdere projecten zal hier ook aan bijdragen. De rol en positie van het onderwijs wordt vanzelfsprekend geborgd in de projecten. De inhoudelijke expertise op het geven van onderwijs ligt immers bij de schoolbesturen.
Interieur Veurs Voorburg
13
4 Beleidskaders
Het bepalen van het maximaal aantal leerlingen op basis van het bruto vloeroppervlak gebeurt conform de verordening onderwijshuisvesting. Indien vanwege aantoonbare redenen (bijvoorbeeld een ongunstige verhouding tussen bruto en netto vloeroppervlakte (BVO te opzichte van NVO) de realiteit niet aansluit bij de norm zal de realiteit als uitgangspunt worden gehanteerd. De afwijkingen op de norm worden vastgelegd. De schoolbesturen kunnen hier geen rechten aan ontlenen (precedentwerking). De verordening blijft het uitgangspunt voor aanvragen bij huisvestingsvoorzieningen.
Kern
Telling
BO Leidschendam 2.074
Capaciteit 2..500
Stompwijk
154
200
Voorburg
3.447
3.740
Gemeente
5 675
6 440
VO Leidschendam 1.081
1.250
3.680
4.220
Gemeente
4 761
5 470
.
Voorburg
Tabel 1 – Capaciteitsafspraken per kern
.
.
Gemeente en schoolbesturen willen zowel de diversiteit in onderwijsaanbod als de spreiding van onderwijscapaciteit behouden en waar nodig versterken. Uitgangspunt hierbij is dat kinderen in het basisonderwijs zo veel mogelijk in hun eigen wijk naar school moeten kunnen gaan. Voor het voortgezet onderwijs heeft de gemeente meer een regiofunctie. In het IHP wordt ingezet op behoud van de positie
die de gemeente op basis van het dekkend onderwijsaanbod inneemt in de regio.
Om te voorkomen dat leerlingenstromen in Leidschendam-Voorburg leiden tot onwenselijke groei of daling van leerlingaantallen bij scholen zijn er in de voorgaande IHP’s volumeafspraken opgenomen. Voor het BO waren de volumeafspraken afgeleid van de leerling instroom, voor het VO waren de (gewenste) leerlingaantallen het vertrekpunt. Voor het SBO is geen capaciteitsafspraak gemaakt, vanwege de specifieke doelgroep die dit betreft en het ontbreken van (lokale) alternatieven. Op basis van gesprekken met de schoolbesturen en een analyse van de voorgaande afspraken zijn voor een aantal locaties waar nodig de eerder gemaakte volumeafspraken bijgesteld. Uitgangspunt hierbij is dat per locatie het overeengekomen maximaal aantal leerlingen moet kunnen worden gehuisvest in de desbetreffende huisvesting (berekend op basis van het bruto vloeroppervlak). In dit IHP spreken we daarom niet langer van volumeafspraken, maar van capaciteitsafspraken.
.
.
4 1 Capaciteitsafspraken
14
De capaciteitsafspraken hebben consequenties voor zowel de gemeente als de schoolbesturen: •
•
•
•
De gemeente verplicht zich van haar kant zorg te dragen voor passende huisvesting op basis van het berekend leerlingenaantal passend bij de afgesproken capaciteitsafspraak, indien de leerlingen ook daadwerkelijk op die school zitten. Dat kan door te verwijzen of het gebouw uit te breiden – dit alles conform de verordening. Schoolbesturen committeren zich met de capaciteitsafspraken voor lange tijd aan het vastgestelde leerlingenaantal met een marge van 10%. Schoolbesturen kunnen geen aanspraak maken op uitbreiding bij realisatie van de capaciteitsafspraken, zelfs indien er op grond van de 10% marge toch recht op uitbreiding ontstaat. Schoolbesturen treden in overleg met de gemeente bij een voorgenomen wijziging van het onderwijsaanbod.
Capaciteitsafspraken basisonderwijs Voor het primair onderwijs geldt dat er een plaatsingsbeleid wordt uitgevoerd, dat inhoudt dat leerlingen uit de wijk van de school voorrang hebben op leerlingen uit andere wijken of andere gemeenten. De afspraak uit het vorige IHP dat het plaatsingsbeleid niet geldt voor Montessorischool NV&R wordt gehandhaafd omdat zij geen buurtschool zijn.
Telling 01-10-24
Capaciteits afspraak
Het merendeel van de leerlingpopulatie komt van verder weg uit de gemeente of uit de regio.
Voorburg
454
480
Hoofdlocatie
Voorburg
402
450
Kindcentrum De Telescoop
Hoofdlocatie
Voorburg
278
340
07DP
RK-PC SWS Emmaüs
Hoofdlocatie
Leidschendam
554
520
07LY
Kindcentrum Trampoline
Hoofdlocatie
Leidschendam
234
280
07SP
Kindcentrum Cascade
Hoofdlocatie
Voorburg
277
330
07SP
Basisschool De Driemaster
Dislocatie
Voorburg
219
280
08NI
RKBS De Lusthof
Hoofdlocatie
Voorburg
468
480
08NI
RKBS Maerten van den Velde Dislocatie
Stompwijk
154
200
08VR
PCBS De Zonnewijzer
Hoofdlocatie
Leidschendam
221
200
08VR
Klein Plaspoelpolder
Dislocatie
Voorburg
-
200
09MH
St. Maartensschool
Hoofdlocatie
Voorburg
337
360
10NH
CBS De Vijverhof
Hoofdlocatie
Voorburg
247
240
10VD
OBS De Margriet
Hoofdlocatie
Leidschendam
156
200
11JD
IKC MMiXX
Hoofdlocatie
Leidschendam
213
300
12JQ
PCBS Groen van Prinsterer
Hoofdlocatie
Voorburg
345
340
12NO
OBDB De Tandem
Hoofdlocatie
Leidschendam
239
280
De overeengekomen capaciteitsafspraken vormen het uitgangspunt met betrekking tot de ruimtebehoefte van onderwijs in projecten vanuit dit IHP. Voor een aantal locaties gelden afspraken die voorafgaand aan dit IHP zijn gemaakt: 1. RK-PC SWS Emmaüs – In overleg met het schoolbestuur wordt de volumeafspraak uit het IHP PO 2019-2023 gehandhaafd ondanks dat het gebouw geschikt is voor circa 500 leerlingen. 2. OBDB De Tandem – De volumeafspraak uit het IHP PO 2019-2023 wordt gehand-haafd ondanks dat het gebouw geschikt is voor circa 235 leerlingen. De capaciteitsafspraak is het gewenst aantal leerlingen op basis van verwachte groei van de basisgeneratie 3. CBS De Vijverhof – Na oplevering van de vernieuwbouw (lopend project) wordt voldaan aan de capaciteitsafspraak. 4. OBS De Margriet - Het huidige gebouw is geschikt voor circa 180 leerlingen. In aanloop naar de vernieuwbouw zijn 2 tijdelijke lokalen geplaatst. 5. RKBS Maria Bernadette - Na oplevering van de vervangende nieuwbouw (lopend project) wordt voldaan aan de capaciteitsafspraak.
12UO
OBS Prof. Casimirschool
Hoofdlocatie
Voorburg
245
240
13AR
OBS De Parachute
Hoofdlocatie
Voorburg
175
200
20UO
IKEC De Waterlelie
Hoofdlocatie
Leidschendam
198
240
20UU
RKBS Maria Bernadette
Hoofdlocatie
Leidschendam
259
280
20LI
SBO De Vliethorst
Hoofdlocatie
Leidschendam
121
-
Brin nr.
Onderwijslocatie
Type locatie
Kern
03TQ
Basisschool Essesteijn
Hoofdlocatie
04SR
Montessorischool NV&R
06LU
Tabel 2 – Capaciteitsafspraken basisonderwijs
15
Capaciteitsafspraken voortgezet onderwijs Voor het voortgezet onderwijs wordt geen plaatsingsbeleid uitgevoerd. Dit zou betekenen dat leerlingen uit Leidschendam-Voorburg voorrang hebben op een plek bij de VO-scholen in Leidschendam-Voorburg en dat leerlingen uit andere gemeenten geen gelijke kans meer hebben op een plek bij de VO scholen in Leidschendam-Voorburg.
Brin nr.
Onderwijslocatie
Type locatie
Kern
Telling 01-10-24
Capaciteits afspraak
00HI00
Dalton College
Hoofdlocatie
Voorburg
901
1.250
00HI0_
Nevenvestiging Dalton College
Nevenvestiging
Voorburg
-
100
00XK00
Veurs Lyceum
Hoofdlocatie
Leidschendam
820
850
00XK02
Veurs Voorburg
Nevenvestiging
Voorburg
418
400
02MU00 Sint Maartenscollege
Hoofdlocatie
Voorburg
1.229
1.370
02VO00
Gymnasium Novum
Hoofdlocatie
Voorburg
805
800
21GU04
Corbulo College
Nevenvestiging
Voorburg
327
300
31EW01
’s Gravendreef college
Nevenvestiging
Leidschendam
261
400
Tabel 3 – Capaciteitsafspraken voortgezet onderwijs Dit is gezien de regionale functie van de VO-scholen niet wenselijk. Daarnaast zijn er regionale afspraken gemaakt over de toelating tot VO-scholen. Om de overgang tussen PO en VO zo eerlijk en ongehinderd mogelijk te laten verlopen hebben de schoolbesturen van Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Rijswijk afspraken met elkaar gemaakt over het proces van aanmelding en toelating op VO-scholen. Deze afspraken geven vorm aan de jaarlijkse ‘BOVO-procedure’
2.
De overeengekomen capaciteitsafspraken vormen het uitgangspunt met betrekking tot de ruimtebehoefte van onderwijs in projecten vanuit dit IHP. Voor een aantal locaties gelden afspraken die voorafgaand aan dit IHP zijn gemaakt: 1. Dalton College – De volumeafspraak uit het IHP VO 2017-2026 voor 1.350 leerlingen wordt verdeeld over de hoofdlocatie en de nevenvestiging.
Bij toekenning van voorzieningen in de huisvesting wordt nadrukkelijk gekeken naar de actuele situatie om ‘gedwongen spreiding’ of desinvesteringen te voorkomen. Zo zal de huisvesting bijvoorbeeld alleen worden aangepast wanneer de instroomaantallen uit de capaciteitsafspraken ook daadwerkelijk gehaald worden en de prognose die lijn bevestigt.
3.
Gymnasium Novum - Er is een tijdelijke uitbreiding gerealiseerd te voldoen aan de volumeafspraak uit het IHP VO 2017-2026. Prognoses wijzen uit dat deze uitbreiding structureel nodig is. ’s Gravendreef college - Het huidige gebouw heeft onvoldoende capaciteit om 400 leerlingen te accommoderen, onderzocht wordt op welke wijze interne aanpassingen gedaan kunnen worden om wel de gewenste capaciteit te behalen.
16
4 2 Bewegingsonderwijs Naast de verantwoordelijkheid om te voorzien in adequate onderwijshuisvesting, is ook het voorzien in voldoende voorzieningen voor bewegingsonderwijs een verantwoordelijkheid van de gemeente. In dit IHP wordt de beschikbare capaciteit voor bewegingsonderwijs in relatie tot de (ontwikkeling) van de behoefte in kaart gebracht. En daar waar nieuwbouw van een of meerdere gymnastiekzalen onderdeel uitmaakt van een project voor onderwijshuisvesting, wordt daarmee rekening gehouden in de uitwerking. Voor de gymnastiekzalen gaan we in de uitwerking van dit IHP uit van multifunctionele gebruiksmogelijkheden, zodat de sportaccommodatie ook na schooltijd zo functioneel mogelijk kan worden benut. De richtlijnen en adviezen die zijn opgesteld door KVLO en NOC*NSF hanteren we als uitgangspunt voor de afmetingen van en eisen die worden gesteld aan deze voorzieningen. Uiteindelijk zal per situatie bij het opstellen van het huisvestingsplan opnieuw moeten worden beoordeeld wat voor die omgeving en situatie de meest passende sportaccommodatie is.
4 3 Lopende ontwikkelingen De wereld staat niet stil tijdens het proces van het ontwikkelen van een IHP. Voor een aantal schoollocaties lopen projecten vanuit de vorige IHP’s. Zo wordt er voor CBS De Vijverhof vernieuwbouw gerealiseerd. Voor zowel RKBS Maria Bernadette als het St. Maartenscollege wordt gewerkt aan een plan voor vervangende nieuwbouw. Lokale Educatieve Agenda Zoals eerder aangegeven wordt in de LEA
uitwerking gegeven aan thema’s rond talentontwikkeling voor kinderen. Bij het opstellen van de huisvestingsplannen voorafgaand aan uitvoering van projecten, zullen deze ontwikkelingen worden meegenomen. Energietransitie De gemeente werkt met diverse partners aan het aardgasvrij maken van de gemeente. Dat doet zij gefaseerd per wijk. Bij de uitvoering van projecten uit het IHP zal telkens worden gekeken hoe een project zich verhoudt tot ontwikkelingen op dit gebied. Gezonde schoolpleinen De gemeente werkt samen met Jantje Beton en IVN Natuureducatie aan het project Gezonde Schoolpleinen 25/26 voor het vergroenen van bestaande schoolpleinen. Voor nieuw te realiseren buitenruimte bij basisscholen hebben we in dit IHP de ambitie voor groenblauwe schoolpleinen opgenomen.
INTERVIEW 3 “Bewegingsonderwijs is de basis van een gezonde toekomst Dat wil je terugzien in het schoolgebouw” Jorick Hendriksen, Operationeel manager Athletic Skills Model Als oud-gymleraar weet Jorick hoe je leerlingen in beweging brengt. Tegenwoordig zet hij zijn ervaring en kennis in om bewegingsonderwijs opnieuw vorm te geven. Met de stijgende zorgen over beweegarmoede en overgewicht voelt hij de noodzaak om verandering te brengen. “We weten allemaal dat kinderen meer moeten bewegen. De beweegrichtlijn adviseert 1 uur beweging per dag en 3 keer per week intensieve inspanning. Toch halen veel kinderen dat niet. Waar voorheen de conditie prioriteit was, draait het nu om een combinatie van motoriek, fitheid én de sociaal-emotionele ontwikkeling. Je wil dat activiteiten niet alleen effectief zijn, maar dat leerlingen uit de les komen met het gevoel dat ze iets gaafs gedaan hebben. Dat kan verder gaan dan de gebruikelijke gooi, vang, sla en mik-activiteiten. Daarom zou ik scholen en de gemeente willen uitdagen om op andere manier naar gymzalen te kijken. Denk aan energieke, uitdagend, multifunctionele ruimtes.. Of door, eventueel aanvullend op de reguliere sporthal, ruimte te bieden aan bijvoorbeeld dans, urban, budo of klimmen. Door bij het ontwerp gelijk na te denken over de inhoud breng je esthetiek en functionaliteit samen.
Bewegingsonderwijs is de basis van een gezonde toekomst. Dat wil je terugzien in een schoolgebouw.”
Groen schoolplein OBS De Parachute
17
Stichting Panta Rhei Lucas Onderwijs Scholengroep Spinoza Stichting Montessori NV&R
Kindcentrum Trampoline
IKEC De Waterlelie 's Gravendreef College
OBS De Margriet
Maarten van den Veldeschool
SBO De Vliethorst Veurs Lyceum ODS De Tandem
SWS Emmaüs
RKBS Maria Bernadette
scholen Basisonderwijs
Basisschool Essesteijn PCBS De Zonnewijzer
PCBS De Driemaster
Veurs Voorburg
Kindcentrum De Cascade
Corbulo College Montessorischool Nieuw Vreugd en Rust Sint-Maartens college
dislocatie Klein Plaspoelpolder CBS De Vijverhof
IKC MMiXX
Stichting Panta Rhei
12
3.176
56%
Montessori St. Vreugd & Rust
1
401
7%
Stichting Lucas Onderwijs
7
2.098
37%
Totaal
20
5 675
1
121
100%
Scholengroep Spinoza
6
327
7%
Stichting Lucas Onderwijs
1
4.432
93%
Totaal
20
4.759
Dalton college OBS Professor Casimirschool
Sint Maartensschool
Gymnasium Novum
Speciaal Basisonderwijs
RKBS De Lusthof
Stichting Lucas Onderwijs PCBS Groen van Prinsterer Kindcentrum De Telescoop
Voortgezet onderwijs .
OBS De Parachute
leerlingen
18
5 Het onderwijs in Leidschendam-Voorburg Leidschendam-Voorburg telt in het funderend onderwijs (primair en voortgezet) in totaal 28 schoollocaties die ressorteren onder vier schoolbesturen Daarvan zijn 20 basisscholen, 1 school voor speciaal basisonderwijs en 7 voortgezet onderwijs scholen De gebouwen van deze scholen hebben een gezamenlijk oppervlak van bijna 80 000 m² BVO en zijn gemiddeld 44 jaar oud
Aantal gebouwen
Aantal schoolbesturen
Onderwijscapaciteit (m2 BVO)
Gemiddelde gebouwleeftijd
28
4
79 532
44
onderwijs aan in Leidschendam-Voorburg, Rijswijk, Den Haag, Delft, Westland, Zandvoort en Pijnacker-Nootdorp;
Leidschendam-Voorburg telt 20 basisscholen, verdeeld over 20 locaties. Leerlingen hebben de keuze uit openbaar, rooms-katholiek, protestants-christelijk, interconfessioneel en algemeen bijzonder onderwijs. Naast deze onderwijsrichtingen op basis van het geloof kunnen ouders ook kiezen voor onderwijs volgens de Montessori- of Daltonmethode. De gemiddelde loopafstand voor de leerlingen naar scholen bedraagt 1,03 kilometer; daarmee is het onderwijsaanbod voldoende gespreid en redelijk divers.
Montessori Stichting Vreugd & Rust (NV&R) biedt algemeen bijzonder onderwijs aan in Leidschendam-Voorburg en Leidschenveen (Den Haag).
5 2 Speciaal basisonderwijs Naast basisonderwijs is er in LeidschendamVoorburg ook één school voor speciaal basisonderwijs. SBO De Vliethorst is gevestigd in de wijk ’t Lien / De Rietvink en is onderdeel van Stichting Lucas Onderwijs.
.
.
.
.
Er zijn drie schoolbesturen voor het basisonderwijs in Leidschendam-Voorburg: .
.
5 1 Basisscholen
Stichting Panta Rhei biedt openbaar, roomskatholiek en algemeen bijzonder onderwijs aan in Leidschendam-Voorburg, Voorschoten, Leidschenveen (Den Haag) en Oegstgeest; Stichting Lucas Onderwijs biedt roomskatholiek, protestants-christelijk, algemeen bijzonder, interconfessioneel en openbaar
5 3 Voortgezet onderwijs Leidschendam-Voorburg telt zeven VOscholen. Het VO wordt aangeboden door Scholengroep Spinoza en Stichting Lucas Onderwijs. Daarnaast is er in de gemeente ook nog één school voor voortgezet speciaal onderwijs, het Schakenbosch College. Deze school (met brin-nummers 05YX12 en 05YX13) valt buiten dit IHP. Scholengroep Spinoza biedt VO aan in Leidschendam-Voorburg, Den Haag en Delft.
19
In Leidschendam-Voorburg biedt Spinoza een breed aanbod aan VO: alle niveaus van het VMBO (met LWOO), HAVO, VWO en Gymnasium. Stichting Lucas Onderwijs is een interconfessionele scholengroep en biedt VO aan in Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Zoetermeer. In Leidschendam-Voorburg biedt Stichting Lucas Onderwijs een Tech & Design College. Alle basisscholen in Leidschendam-Voorburg zijn, samen met bijna alle basisscholen van Den Haag en Rijswijk, aangesloten bij het Samenwerkingsverband Stichting Passend Primair Onderwijs Haaglanden (SPPOH). Het samenwerkingsverband is gevestigd in Den Haag.
5 2 Leerlingenprognoses De gemeente Leidschendam-Voorburg heeft eind 2024 leerlingenprognoses laten opstellen. Deze prognoses zijn opgesteld op basis van de oktobertelling van 2023 en zijn meegenomen als uitgangspunt van het IHP. Deze actuele leerlingenprognoses (zie bijlage 2) geven inzicht in de verwachte ontwikkeling
Tabel 5 – Basisgeneratie Leidschendam-Voorburg
Tabel 6 – Oktobertelling 01-10-2024 en leerlingprognoses
20
van het aantal leerlingen in de komende jaren. Xxllnc geeft aan: “In de ramingen van leerlingenaantallen zijn twee ontwikkelingen verwerkt. Dit zijn de trends in de omvang van de basisgeneratie in de afzonderlijke gebieden van de gemeente Leidschendam-Voorburg en de schoolkeuze. Bij de opzet van de prognoses zijn cijfers verwerkt met een uitsplitsing van leerlingen naar herkomstgebied.” Ook zijn de vastgestelde woningbouwontwikkelingen in de verschillende deelgebieden meegenomen in de prognose. Basisgeneratie De basisgeneratie geeft de omvang weer van de 4- tot en met 11-jarigen plus 30% 12-jarigen voor de berekening van leerlingenprognoses in het primair onderwijs. Voor het voortgezet onderwijs wordt uitgegaan van 70% van de 12-jarigen plus de 13- tot en met 18-jarigen. In tabel 5 op de vorige pagina wordt de basisgeneraties in de gemeente Leidschendam-Voorburg weergeven. In 2025 zijn er circa 6.960 kinderen in de basisgeneratie voor het basisonderwijs en circa 5.900 kinderen in de basisgeneratie voor het voortgezet onderwijs. Naar verwachting zullen beide basisgeneraties groeien, met een iets grotere groei in de basisgeneratie voor het basisonderwijs (± 4%). Als we de vergelijking maken tussen de twee kernen; Voorburg en Leidschendam, dan is daar wel een duidelijk verschil in te zien.
In Leidschendam wordt een groei verwacht (± 14% in de basisgeneratie voor het basisonderwijs en ±11% in de basisgeneratie voor het voortgezet onderwijs), terwijl in Voorburg de basisgeneratie naar verwachting zal teruglopen.
Woningbouwontwikkelingen De prognose van deze basisgeneratie vloeit voort uit de demografische ontwikkelingen die zich in het verleden hebben voorgedaan en uit de aannames voor groei en trends voor de toekomst. Een belangrijk component daarvan zijn de woningbouwontwikkelingen. In bijlage 2 worden de mutaties in de woningenvoorraad in de gemeente Leidschendam-Voorburg weergegeven. In de komende 10 jaar vinden in Leidschendam de grootste woningbouwontwikkelingen plaats. Met name in Leidschendam Zuid (onderdeel van het cluster ‘Zuid en Damsigt’ zijn grote ontwikkelingen voorzien (circa 2.320 nieuwe woningen). Maar ook in de wijken De Prinsenhof & De Heuvel/Amstelwijk & De Zijde/ Duivenvoorde/Park Veursehout wordt een toename van circa 740 woningen verwacht. In Voorburg worden in Bovenveen en Essesteijn ongeveer 470 woningen gerealiseerd. Deze woningbouwontwikkelingen en ‘mutaties’ van de woningvoorraad zijn vastgesteld en/ of onherroepelijk. Daarmee behoren zij tot de ‘harde’ plancapaciteit. Daarnaast zijn er nog enkele ‘zachte’ plannen die nog in de ontwerpof planologisch voorbereidende fase zijn of enkel nog als potentieel te boek staan. Leerlingenprognoses De opgestelde leerlingenprognoses van teldatum 01-10-2024 zijn verwerkt in tabel 6 (pagina 23). Het totale aantal leerlingen in zowel Voorburg als Leidschendam naar verwachting met 5% zal toenemen van 2025 tot 2039.
Dit komt neer op circa 530 leerlingen. Deze groei is het meest zichtbaar in Leidschendam (70% van de groei). In Leidschendam-Voorburg gaan 5.675
21
leerlingen naar de scholen in het basisonderwijs (teldatum 1 oktober 2024). Over de gehele gemeente gezien blijft het aantal leerlingen de komende jaren stabiel met een lichte stijging op het eind van de prognoses. Waar het aantal leerlingen in Voorburg redelijk stabiel blijft met een lichte stijging van 1%, laat Leidschendam een aanzienlijke groei zien van 17%. Dit komt mede door het opnemen van een nieuwe dislocatie (van PCBS de Zonnewijzer) die zou kunnen groeien naar 200 leerlingen. Het subtotaal voor het basisonderwijs toont een groei van 7%. In Leidschendam gaan op teldatum 01-10-2024 121 leerlingen naar het speciaal basisonderwijs (SBO). De leerlingenprognose laat voor het komende jaar een groei zien van 12%. In absolute getallen betekent dat een groei van 15 tot 25 leerlingen. Groei van deze school is echter niet in lijn met de beleidsafspraken die in het SPPOH zijn gemaakt. In Leidschendam-Voorburg gaan 4.759 leerlingen naar de scholen in het voortgezet onderwijs (teldatum 1 oktober 2024). De prognoses laat bij de scholen in Voorburg een stabiele situatie zien van 1% groei in het aantal leerlingen. In Leidschendam is een lichte stijging waar te nemen van 3% groei. Het subtotaal voor het voortgezet onderwijs toont een groei van 2%. Leerlingenstromen Voor het basisonderwijs is het uitgangspunt dat zo veel mogelijk kinderen in hun eigen wijk naar school kunnen.
Toch gaan niet alle kinderen naar school in hun eigen gemeente. Van de 5.675 leerlingen in het basisonderwijs komen er 453 uit omringende gemeenten.
Figuur 1 – Leerlingstromen in het Primair en Voortgezet Onderwijs o.b.v. teldatum 01-10-2024
Figuur 2 – Leeftijd van onderwijshuisvesting
Dat is 8% van de leerlingpopulatie in Leidschendam-Voorburg. Voor het SBO en VO geldt dat dit meer regionale voorzieningen zijn. Van de leerlingpopulatie in het SBO komt 32% uit omringende gemeenten (39 leerlingen). Voor het VO is dit ca. 50% (2.373 leerlingen). Andersom gaan er 1.278 leerlingen in het PO en 2.015 leerlingen in het VO naar scholen in omringende gemeenten. Gegevens over de leerlingstromen zijn weergegeven op figuur 1 (zie ook bijlage 2).
niet meegerekend. Er zijn opvallend veel schoolgebouwen in de oudere categorieën van 40 jaar en ouder. Zelfs 9 gebouwen die meer dan 60 jaar geleden zijn gebouwd. Een aantal van deze gebouwen is in de afgelopen jaren gerenoveerd en/of uitgebreid. In de afgelopen periode is er ook een flinke slag geslagen in het realiseren van nieuwe schoolgebouwen, zo zijn er op dit moment 9 schoolgebouwen jonger dan 20 jaar (zie figuur 2).
5 3 Onderwijshuisvesting
gegevens aangeleverd over de capaciteit en de staat van de gebouwen. Op basis van deze gegevens zijn de gebouwen geanalyseerd op kwaliteit en financiën. Deze analyse is opgenomen in bijlage 3. In de gemeente Leidschendam-Voorburg zijn 28 scholen gevestigd in 28 schoolgebouwen. De totale beschikbare onderwijscapaciteit is 79.532 m2 BVO. Schoolgebouwen in het basisonderwijs hebben een gemiddelde onderwijscapaciteit van 1.722 m2 BVO per schoolgebouw, en scholen in het voortgezet onderwijs 5.977 m2 BVO per schoolgebouw.
Voor de actualisatie van het IHP is de staat van de schoolgebouwen opnieuw in kaart gebracht. Voor elk gebouw is een factsheet opgesteld (zie bijlage 3). De schoolbesturen hebben actuele
De gemiddelde gebouwleeftijd is 44 jaar. Het gaat hier om het initiële bouwjaar, eventuele uitbreidingen en/of renovatie zijn
22
Integraal Kindcentrum MMiXX
23
6 Visie op onderwijshuisvesting Het onderwijs en de huisvesting spelen een belangrijke en veelal centrale rol in de wijk Zoals in de LEA geformuleerd, is het de visie om als basisvoorzieningen samen te werken vanuit het perspectief van het kind en de jongere Onderstaand wordt voor het primair en voortgezet onderwijs beschreven welke invloed deze visie heeft op de huisvesting Daarnaast gaat dit hoofdstuk in op de capaciteitsafspraken en de visie op het stimuleren van meer beweging
wijkgerichte programma’s, zoals Sterk voor Noord, dragen bij aan het vormgeven van een dekkend aanbod binnen de wijk, al dan niet onder één dak gehuisvest. In LeidschendamVoorburg is er oog voor een breed aanbod aan voorzieningen en concepten, zodat er voor ieder kind een passend plek te vinden is. Het huisvesten van het primair onderwijs is onderdeel van de zorgplicht van de gemeente. Het voorzien in huisvesting voor kinderopvang is geen taak van de gemeente, hoewel de gemeente wel verantwoordelijk is voor (een dekkend) aanbod van voor- en vroegschoolse educatie. Voor het realiseren van een kindcentrum is er extra bouwvolume nodig voor het huisvesten van onder andere vooren vroegschoolse educatie, kinderopvang en buitenschoolse opvang.
De gemeente, schoolbesturen en opvangpartijen hebben de ambitie om, daar waar gewenst, (integrale-) kindcentra te realiseren. In een kindcentrum wordt voorzien in een doorgaande leerlijn van 0 tot 12 jaar. In een kindcentrum worden voorzieningen gehuisvest/activiteiten georganiseerd in belang van het kind en het gezin, aansluitend bij de behoeften van de populatie. Concreet bestaat een kindcentrum op zijn minst uit de combinatie van onderwijs en kinderopvang. Afhankelijk van de behoefte vanuit de organisatie of vanuit de wijk kunnen er aanvullende voorzieningen (zoals bijvoorbeeld (jeugd)zorg) aan het kindcentrum worden toegevoegd. Het aanbod binnen een kindcentrum verschilt dus per wijk en zelfs per locatie. De voorzieningen hoeven niet altijd onder één dak gehuisvest te zijn, het uitgangspunt is dat de benodigde voorzieningen thuis nabij te vinden zijn. De omgevingsvisie, de onderwijsvisie en
.
.
.
.
.
6 1 Primair onderwijs
Uitgangspunt is dat dit extra bouwvolume niet ten laste van de begroting onderwijs(huisvesting) van de gemeente wordt gefinancierd. Conform de huidige systematiek wordt voor het eigendom en beheer van een kindcentrum een Vereniging van Eigenaren (VvE) opgericht. Binnen deze VvE verkrijgt het schoolbestuur het juridisch eigendom van het onderwijs en (indien van toepassing) de gymzaal. De ruimte voor partners wordt door de gemeente vervolgens aan maatschappelijke organisaties (passend binnen de visie van de LEA) langjarig en op basis van een kostprijs dekkend tarief verhuurd. Dit deel blijft eigendom van de gemeente. Er dienen