Document · PDF

3191 Kadernota 2024-2027

Raadsvergadering 5 juli 2023, gemeente Leidschendam-VoorburgBij agendapunt: Raadsvoorstel: Vaststellen Kadernota 2024-2027.10.060 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Inhoud Inhoud ...................................................................................................................................................... 2 Bestuurlijke samenvatting ........................................................................................................................ 3 Financiële samenvatting .......................................................................................................................... 7 Financieel meerjarenperspectief ............................................................................................................. 9 Toelichting Programma's ....................................................................................................................... 14 Bestuur en Ondersteuning ................................................................................................................. 14 Veiligheid ........................................................................................................................................... 15 Verkeer en Vervoer ........................................................................................................................... 16 Onderwijs ...........................................................................................................................................

18 Sport, cultuur en recreatie ................................................................................................................. 19 Sociaal domein .................................................................................................................................. 21 Bouwen en wonen (VHROSV) .......................................................................................................... 23 Algemene Dekkingsmiddelen ............................................................................................................ 24 Overhead ........................................................................................................................................... 26 Ontwikkelingen ...................................................................................................................................... 30 Sociaal domein .................................................................................................................................. 30 Ruimtelijk domein .............................................................................................................................. 32 Bedrijfsvoering & dienstverlening ......................................................................................................

33 Bijlagen .................................................................................................................................................. 34 1.

Uitgangspunten kadernota ........................................................................................................ 34

Verloop Reserves ...................................................................................................................... 35

Bestuurlijke samenvatting Van goed naar (nog) beter Er gebeurt veel in onze maatschappij en dat vraagt om een gemeente die (financieel) in staat is om aan veel eisen en wensen te voldoen. We moeten kunnen inspelen op ontwikkelingen die vaak moeilijk of niet te voorspellen zijn, en ondertussen ook inspanningen en investeringen doen die nodig zijn om onze eigen ambities te doen slagen. Dat alles is niet makkelijk maar wel noodzakelijk. Landelijk zie je dat het vertrouwen in de eigen gemeente is gedaald. Wij werken er iedere dag hard aan om het vertrouwen van onze inwoners te vergroten. Deze kadernota schetst de contouren van de begroting van 2024. Na de bespreking en vaststelling door de gemeenteraad worden de onderdelen verder uitgewerkt en ingevuld, waarna de eigenlijke begroting in november kan worden vastgesteld. Maar de grote lijn is al goed zichtbaar: onze mooie gemeente staat er in veel opzichten goed voor, maar tegelijkertijd moet er ook veel worden gedaan om dat zo te houden en beter te maken. We werken aan vooruitgang voor onze inwoners en onze mooie leefomgeving. Om daar ook in 2024 verder aan te bouwen, bevat deze kadernota een aantal plannen met bijbehorende financieringsvoorstellen. Ook signaleert de kadernota een aantal ontwikkelingen die we sowieso moeten oppakken.

Al met al resulteert dit in een financieel beeld dat er voor de komende twee jaar goed uit ziet, maar daarna, net zoals bij de meeste andere gemeenten, verslechtert door de gewijzigde uitkering uit het Gemeentefonds die het grootste deel van onze inkomsten bepaalt. De uitdaging is groot, maar gelukkig gaan we die niet alleen aan maar samen met alle betrokkenen in de hele gemeente en daarbuiten. We maken de plannen samen en voeren ze samen uit.

Dichter bij inwoners Een belangrijk verbindend middel is burgerparticipatie. In 2023 stellen we een participatieverordening op waarmee we de handvatten en regels voor participatie duidelijk hebben gemaakt. Daarmee hebben we het instrumentarium voor participatie gereed conform de Omgevingswet-vereisten. Belangrijkste is echter dat we blijven leren, doen en experimenteren rondom participatie. In 2023 zijn we gestart met actieve stappen rond jongerenparticipatie. Dat zetten we in 2024 onverminderd voort. We gebruiken duidelijke taal, want we willen dat iedereen onze informatie begrijpt. We blijven onze dienstverlening verbeteren. Inwoners kunnen hun vragen stellen op het moment en de manier die zij willen. We zorgen er ook voor dat producten sneller en eenvoudiger digitaal kunnen worden aangevraagd. Voorbeelden hiervan zijn de digitale parkeerontheffing en het digitaal doorgeven van een verhuizing. Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Vanaf dat moment vindt ruimtelijke ordening plaats op grond van deze wet, inclusief de digitale ondersteuning daarvan waarbij het contact met de gemeente eenvoudiger wordt.

We zijn er voor kwetsbare inwoners We ondersteunen inwoners die dat nodig hebben. Of dat nu is door de hoge energieprijzen, de toeslagenaffaire, of andere omstandigheden. We bieden leefgeld aan ontheemden uit Oekraïne en we verlichten energiearmoede. Wij vormen een laatste vangnet voor inwoners, organisaties en verenigingen die met alle landelijke energiemaatregelen onvoldoende worden geholpen. In 2023 en 2024 wordt er met extra inzet gewerkt aan het digitaliseren en het optimaliseren van werkprocessen. Daarmee zorgen we dat inwoners makkelijker en sneller aanvragen kunnen doen. De gemeente heeft een regierol bij huishoudens met gestapelde problematiek. In 2023 zijn twee projecten gestart waarbij vanuit de gemeente nadrukkelijker een regierol wordt opgepakt in specifieke casuïstiek; het gaat om de Pilot Regie Jeugd voor huishoudens met kinderen waarbij de veiligheid in het geding is en de start van een multidisciplinair team in de wijken Sterk voor Noord. Met de komst van de Wet aanpak meervoudige problematiek in het sociaal domein (Wams), die naar verwachting in januari 2024 wordt ingevoerd, wordt de regierol vanuit de gemeente verder uitgewerkt en geïmplementeerd. We hebben regelmatig contact met mensen met een bijstandsuitkering. In 2023 en 2024 worden gesprekken gevoerd met alle inwoners die een bijstandsuitkering ontvangen.

Deze gesprekken zijn bedoeld om de inwoners (wederom) te leren kennen en met hen in contact te blijven. We zetten in op tijdig(er) signaleren van problemen om zo de juiste hulp en waar nodig maatwerk te bieden. De menselijke maat staat hierbij voorop. Huisartsen zijn belangrijke doorverwijzers naar jeugdhulp. In 2024 moeten er betere afspraken zijn over de doorverwijzingen en de samenwerking tussen de huisartsen en het gemeentelijke jeugdteam. Ook het landelijke en lokaal zorgdomein is volop in beweging. In 2023 zijn het integraal zorgakkoord (IZA) en het gezond en actief leven akkoord (GALA) getekend door zorgpartijen, waaronder gemeenten. Samen gaan we voor toegankelijke en betaalbare zorg, preventie, stimuleren van gezondheid en bevorderen dat mensen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. In 2024 werken we door aan het versterken van de sociale basis in wijken, krijgt de aanpak eenzaamheid een vervolg, zetten we in op valpreventie en maken we afspraken over integraal werken in de toegang naar zorg.

Veiligheid, een gezamenlijke verantwoordelijkheid We zorgen dat het in onze gemeente veilig blijft om te wonen, werken, ondernemen, recreëren en verblijven. We zetten in op behoud en versterking van handhaving en leggen de focus op resultaten bij de aansturing van onze handhavers. Daarnaast worden zij opgeleid op specifieker thema's, zoals Jeugd en Ondermijning. Op deze manier kunnen we als gemeente nog beter inspelen op actualiteiten in de wijk. Bovendien worden door wijkactieplannen de aandachtspunten in de wijk zichtbaar en kunnen we, waar mogelijk samen met inwoners, de problemen aanpakken.

Blijven werken aan bereikbaarheid Regionale samenwerking en publiek-private samenwerking bij bereikbaarheidsvraagstukken is op veel fronten aan de orde. Zo zijn we nauw betrokken bij de ontwikkeling van de CID-Binckhorst. Maar één onderwerp springt eruit: de Mall of the Netherlands. De Mall is een trekpleister van formaat, uniek in zijn soort en omvang in Nederland. De bezoekersaantallen zijn boven verwachting hoog. Op zich is dat mooi, maar het vertaalt zich wel in flinke uitdagingen voor het verkeer. Omwonenden in de omliggende wijken ervaren overlast en de doorstroming van de N14 verloopt niet altijd soepel. De bereikbaarheid en mobiliteitsvraagstuk rond de Mall is geen specifiek gemeentelijk vraagstuk en zelfs niet alleen een overheidsvraagstuk. Het is een gedeelde opgave van de eigenaar-exploitant van de Mall (URW), de gemeente, de vervoersbedrijven en bovenlokale overheden. Dit vraagt een nieuw soort samenwerking van publieke en private partijen, om te beginnen met de opbouw van een alliantie tussen partijen waarvan de meeste één maat groter zijn dan Leidschendam-Voorburg. Dat vraagt expertise die een middelgrote gemeente als de onze nu nog niet in huis heeft. De voorbereidingen voor deze alliantie starten in 2023, waarbij de verwachting is dat de vorming daarvan en vooral het opzetten van een gezamenlijk programma van maatregelen voornamelijk in 2024 plaatsvinden.

Duurzame toekomst en een goede leefomgeving voor iedereen Dat doen we met inwoners, ondernemers en organisaties. Uitgangspunt daarbij is het in 2023 vastgestelde uitvoeringsprogramma Duurzaamheid. Daarin hebben we ingezet op verbreding en versnelling van de opgave en met als belangrijke pijler dat iedereen in onze gemeente in staat wordt gesteld mee te doen met verduurzaming. Ook in 2024 investeren we in de verduurzaming van onze gemeente. Er wordt een nieuw circulair afvalbeleid vastgesteld en we werken aan de wijkuitvoeringsplannen in de Heuvel-/ Amstelwijk en Leidschendam Zuid. We maken openbare ruimte bestendig tegen steeds extremere weersomstandigheden door de oppervlakte te vergroenen en voldoende voorzieningen voor waterberging aan te leggen. We stimuleren elektrisch rijden door de laadinfrastructuur hierop optimaal in te richten. We werken ook aan de verbetering van de luchtkwaliteit. Regionaal zetten we in op het Schone Lucht Akkoord (SLA): de uitvoering van de motie ‘80 km op snelwegen’ in de regio. Aan de hand van het in 2023 opgestelde GroenActiePlan versterken we de biodiversiteit en nemen we maatregelen voor klimaatadaptatie.

Wonen, werken en recreëren in een aantrekkelijke omgeving Komende jaren wordt fors geïnvesteerd in de leefbaarheid en bereikbaarheid van Voorburg West. Aan de komst van twee tramverbindingen, die kort over het grondgebied van Leidschendam-Voorburg lopen, wordt een fors bedrag gekoppeld dat ten goede komt aan de gehele wijk. Daarover heeft het college afspraken gemaakt met het rijk en de regio. Er wordt fors geïnvesteerd in de ontwikkeling van CID Binckhorst. In de onderhandelingen stond voor Leidschendam-Voorburg de uitkomst centraal van de participatie waarin inwoners ideeën en wensen naar voren brachten. Vooral een groene omgeving en de verkeersveiligheid waren onderwerpen die mensen bezighielden. Met het geld kan daaraan tegemoet worden gekomen. De plannen worden samen met inwoners ingevuld. In 2024 gaan er binnen onze gemeente naar verwachting veel woningbouwprojecten in uitvoering: de Triadome-locatie en deellocatie 3a in Klein Plaspoelpolder, Van Ruysdaellaan, Schakenbosch en diverse deelgebieden in Vlietvoorde. Deze nieuwbouwprojecten zullen voor honderden nieuwe woningen zorgen.

Slagkracht Het is gebleken dat het nodig is om de organisatie op bepaalde plekken te versterken. Op die manier kan de gemeente een organisatie zijn die wendbaar is, meebeweegt met maatschappelijke ontwikkelingen en middenin de samenleving staan. De eisen aan beleid en beleidsontwikkeling veranderen en er worden zwaardere eisen gesteld aan informatiebeveiliging. ICT wordt ook een steeds belangrijker onderdeel van de werkprocessen. Daarnaast verandert de wijze van beheer van de openbare ruimte. Op deze plekken wordt de slagkracht van de organisatie vergroot. Genoeg uitdagingen voor nu en het komende jaar die we niet alleen aan kunnen gaan. Wij zetten ons dagelijks in om onze mooie gemeente bereikbaar, veilig, duurzaam en groen te houden, met genoeg voorzieningen voor iedereen.

Het college van burgemeester en wethouders, Martijn Vroom Astrid van Eekelen Bianca Bremer Marcel Belt Jeffrey Keus Philip van Veller

Financiële samenvatting De financiële ontwikkeling van het meerjarenperspectief kan grofweg ingedeeld worden in twee categorieën: ontwikkelingen die van invloed zijn op de baten en lasten van het bestaande beleid en ontwikkelingen door beleidswijzigingen (nieuw beleid en intensivering). In onderstaande tabel zijn de totalen weergegeven. Kadernota 2024 - 2027

2024

2025

2026

2027

Meerjarenbegroting 2023-2026

-294

6.784

-3.518

-3.762

Nota van Wijziging 2023-2026

4.657

1.855

3.421

-759

Amendementen begroting 2023-2026

-168

Breder toepassen amendement index subsidies

-253

Uitgangspositie Kadernota

3.942

8.218

-518

-4.942

Exogeen en autonoom

-2.963

-3.031

-3.091

-3.150

-472

-181

-1.585

-1.530

Raadsvoorstellen en -brieven

Volume-ontwikkeling

-287

564

Loon- en prijsontwikkeling

-130

Effecten investeringsplan

-31

-220

728

-51

Totaal effect Kadernota 2024 - 2027

-5.059

-5.366

-4.101

-4.474

Correctie voor saldo incidentele baten en lasten

1.553

436

2.913

-4.619

-9.416

Vastgestelde begroting - raad november 2022:

Nieuw beleid en intensivering Slagkracht Leidschendam-Voorburg

Structureel begrotingssaldo 2024 - 2027 Bedragen x € 1.000

Meerjarenperspectief Gesteld kan worden dat de jaren 2024 en 2025 er (licht) positief voorstaan. De financiële ontwikkelingen kunnen gedekt worden met de beschikbare middelen. In de jaren vanaf 2026 ziet het beeld er anders uit. Dat is niet zozeer gelegen in de financiële effecten van de in deze kadernota voorliggende voorstellen, als wel met de ingreep die het Rijk heeft gedaan in de financiering van het gemeentefonds. Incidenteel is daar voor 2026 (afgerond) € 1,0 miljard voor vrijgemaakt door het Rijk. Vanaf 2027 is dat niet het geval, al is inmiddels wel bekend dat deze aanvulling vanaf 2027 structureel wordt doorgetrokken. Dit effect zal worden verwerkt via de meicirculaire 2023. Met deze situatie worden vrijwel alle gemeenten geconfronteerd. Het college wil niet vooruitlopen op de verdere gesprekken tussen de VNG en het Rijk. De gemeente Leidschendam-Voorburg is behoedzaam en volgt de gesprekken nauwgezet, maar adviseert om met deze rode cijfers naar het Rijk – en de toezichthouder - goed inzichtelijk te maken welke onevenwichtige herijking zij heeft uitgevoerd met het gemeentefonds.

Gemeentelijke reserves De gemeente Leidschendam-Voorburg heeft een flinke financiële buffer. Het betreft hier onder andere een algemene reserve vrij besteedbaar en diverse door de raad ingestelde bestemmingsreserves. Deze bestemmingsreserves zijn onder andere gelabeld voor duurzaamheid en energietransitie, herstelbeleid, mobiliteit, bereikbaarheid, onderwijshuisvesting en langer zelfstandig wonen. De omvang hiervan maakt het mogelijk dat de gemeente fors investeert in belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen, zonder dat dit ons meerjarenperspectief raakt of dat er op andere belangrijke taakvelden ingegrepen moet worden. Het gaat hier altijd om incidentele uitgaven. Er zijn diverse bestedingsplannen, waaronder het recentelijk herijkte bestedingsplan Duurzaamheid en Energietransitie, door de raad goedgekeurd en de uitvoering is gaande. Het is wel zo dat als de plannen uitgevoerd zijn, onze reserves flink zullen krimpen. Maar ondanks dat hebben ze naar verwachting nog steeds een acceptabel niveau en blijft de solvabiliteit ruim boven de 30%. In onderstaande tabel is het verloop van de reserves weergegeven. Reserve

Stand 31- Stand 31- Stand 31- Stand 31- Stand 31- Stand 3112 2022 12 2023 12 2024 12 2025 12 2026 12 2027

Algemene reserves Totaal algemene reserves

75.062 75.062

67.490 67.490

65.650 65.650

70.179 70.179

64.499 64.499

54.364 54.364

Bestemmingsreserves Totaal Bestemmingsreserves Totaal Reserves Bedragen x € 1.000

142.156 142.156 217.218

122.408 122.408 189.898

118.665 118.665 184.315

114.926 114.926 185.105

111.167 111.167 175.667

109.164 109.164 163.528

Financieel meerjarenperspectief Het meerjarenperspectief op basis van eerder genomen besluiten en het bestaande beleid is geactualiseerd en in dit hoofdstuk uiteengezet. In deze kadernota is een aantal soorten ontwikkelingen opgenomen. Het gaat hier over de autonome en exogene ontwikkelingen, nieuw beleid, slagkracht Leidschendam-Voorburg, effecten van eerder genomen besluiten, volume-ontwikkelingen en loon- en prijsontwikkelingen. Onderstaand een korte toelichting voor de exogene en autonome ontwikkelingen, nieuw beleid en intensivering en Slagkracht Leidschendam-Voorburg. Exogeen en autonoom Er is sprake van een exogene of autonome ontwikkeling bij nieuwe of gewijzigde wet- en regelgeving of bij ontwikkelingen waar de gemeente niet aan ontkomt. Er is dan geen vrijheid om zelf te bepalen of deze ontwikkeling wel of niet gefinancierd moet worden. De gemeente kan wel in bepaalde mate het kwaliteitsniveau bepalen. Exogeen of autonome ontwikkelingen kan de gemeente alleen zo goed mogelijk absorberen en daarbij de kosten beheersen. De meest significante posten betreffen de BUIG en de ICT-kosten. De ICT-kosten stijgen voornamelijk door de steeds strengere eisen aan informatiebeveiliging en de toenemende informatisering en automatisering. Zowel de post voor de civiele kunstwerken en oevers als de post voor de speelvoorzieningen komt voort uit onverwachte extra onderhoudslasten.

Beide kostenposten zijn mede aanwijzing voor de verderop beschreven noodzaak om de wijze van het beheer van de openbare ruimte te verbeteren. Ook zien we het aantal bezwaren structureel oplopen en daarom is extra capaciteit nodig om de tijdigheid van de afhandeling te kunnen blijven waarborgen. De inwerkingtreding van de Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) maakt het juridisch eenvoudiger om over de verschillende sociale werkvelden heen samen te werken. Hiervoor moet in de organisatie een aantal aanpassingen worden doorgevoerd. De schuldhulpverlening aan ondernemers is een voortzetting van een succesvolle coronamaatregel en is inmiddels een wettelijke opdracht van het Rijk. Nieuw beleid en intensivering Nieuw beleid en intensivering betreft zowel geheel nieuwe ontwikkelingen, als aanpassingen van bestaand beleid. Het gaat hierbij niet alleen om het maken van beleid, maar ook om de uitvoering van dit beleid. De benodigde middelen voor de uitvoering van het coalitieakkoord zijn in de programmabegroting 2022-2026 verwerkt, voor zover deze destijds bekend waren. In aanvulling daarop is er een aantal posten voor nieuw beleid. Voor participatie wordt in aanvulling op de middelen vanuit het coalitieakkoord voorgesteld een aantal extra initiatieven te bekostigen.

De extra middelen voor eenzaamheidsbestrijding vloeien voort uit een verzoek van de raad en kunnen maar ten dele gedekt worden uit een uitkering van het Rijk. Voor digitalisering dienstverlening WIJZ en de musea is een eenmalig impuls nodig. Tot slot wordt uitvoering gegeven aan de motie over de speelplaats Gravin Catharinalaan.

Slagkracht Leidschendam-Voorburg De gemeente Leidschendam-Voorburg heeft veel en verschillende taken en verantwoordelijkheden. Van het bieden van hulp en ondersteuning aan onze inwoners, tot het verzorgen van gebiedsontwikkelingen en het onderhouden van de openbare ruimte. Tegelijkertijd moet de gemeente inspelen op acute ontwikkelingen, zoals het verstrekken van energietoeslag, hulp aan gedupeerden van de kinderopvangtoeslag en het zorgen voor noodopvang voor vluchtelingen. Ondertussen komt er op de korte en langere termijn nog meer op de gemeente af aan nieuwe wetgeving en maatschappelijke opgaven. Dit alles vraagt steeds meer van de ambtelijke organisatie. Om al deze uitdagingen nu en in de toekomst het hoofd te kunnen bieden, wordt er doorgezet op het terugdringen van de administratieve last, op verdere digitalisering en het stellen van prioriteiten. Om acute capaciteitstekorten op belangrijke plekken in de organisatie terug te dringen, en tegelijkertijd te investeren in het strategische vermogen van de organisatie, is in 2020 door de gemeenteraad € 3 miljoen ter beschikking gesteld. Dit budget is onder andere ingezet voor tijdelijke versterking van beleid, uitvoering in het sociaal domein, woningbouwprojecten, corona en de extra bedrijfsvoering (IT, inkoop en financieel) die hiermee gepaard gaat.

Een deel van deze inzet had een tijdelijke aard, het andere deel is na enige tijd geabsorbeerd binnen de reguliere budgetten en vacatureruimte. Deze inzet heeft positieve effecten gehad op het vermogen van de organisatie om de opgaven aan te gaan, maar ook het vermogen om de opeenvolgende – en onverwachte - crises beter aan te kunnen. Tegelijkertijd blijkt dat op andere plekken in de organisatie zich structurele ontwikkelingen voordoen die maken dat de beschikbare capaciteit onvoldoende is om alle verplichte en gewenste taken en opgaven adequaat in te vullen. Hier liggen de volgende drie hoofdontwikkelingen aan ten grondslag. De eisen aan beleid en beleidsontwikkeling veranderen Beleid wordt niet meer vanachter het bureau, in rustige omstandigheden ontwikkeld en veelal grotendeels uitgedacht door de landelijke wetgever. Bij het ontwikkelen van beleid is er steeds vaker sprake van grote onderlinge beïnvloeding tussen beleidsterreinen én een steeds grotere vervlechting met de opgaven van de omringende gemeenten. Denk bijvoorbeeld aan de regionale programmering van de woningbouw of in de openbare ruimte de samenhang tussen mobiliteit, natuur, klimaatadaptatie en energie. De opgaven in het ruimtelijk domein en het sociaal domein zijn bovendien steeds complexer geworden en hebben het karakter van een transitie, zoals de omslag naar een klimaatneutrale samenleving.

Zulke transities vragen een nieuwe manier van beleid maken, zoals nu bijvoorbeeld ook de insteek is voor de Omgevingsvisie die in voorbereiding is. Dat maakt het ontwikkelen van goed beleid complexer en arbeidsintensiever. De terechte wens en noodzaak om bewoners en maatschappelijke partners beter te betrekken, maakt dat andere instrumenten en processen gebruikt worden die een groter beslag leggen op de beschikbare capaciteit. Ook wordt de gemeenten steeds vaker taken gegeven die in een wet zijn verankerd, maar van onvoldoende kaders zijn voorzien om de uitvoering goed en snel ter hand te kunnen nemen. De gemeente moet dan een grotere inspanning leveren om die kaders alsnog te ontwikkelen, bovendien steeds vaker in regionaal verband. Ad hoc opgedragen taken vanuit het Rijk komen ook steeds vaker voor, zoals het regelen van noodopvang voor vluchtelingen of het uitvoeren van de ToZo. Ook deze ad hoc opgedragen taken zijn vaak ook onvoldoende uitgewerkt en leggen extra druk op de organisatie. De toename van overgedragen taken, het beleidsmatig alsnog goed uitdenken van deze taken, tezamen met de noodzaak om bewoners en maatschappelijke partners goed te betrekken, creëert de noodzaak om de capaciteit voor beleid te versterken. Om deze redenen is het nodig om de beleidsafdeling op korte termijn te versterken.

ICT is een kritieke succes- en faalfactor geworden Om de gemeentelijke taken goed uit te kunnen voeren is goede ICT inmiddels net zo belangrijk geworden als goede mensen, goede kaders en voldoende budget. Dat is te zien in het groeiende applicatielandschap van de organisatie en de toename van het gebruik van data- en informatieproducten bij de ontwikkeling van beleid en de besturing van de organisatie. Bovendien groeit de organisatie, waardoor ook de kosten voor de basis-ICT (Microsoft-licenties, laptop en telefoon) hoger worden. De eerder genoemde toenemende complexiteit van taken en de omvangrijke administratieve verplichtingen vanuit de wetgever, maken dat ICT hard nodig is om het adequaat functioneren van bedrijfsprocessen te borgen. Het steeds groeiende takenpakket van de gemeente betekent nog meer ICT en meer mensen die deze ICT ontwikkelen, beheren en beveiligen. De werkprocessen worden complexer, waar ICT een steeds grotere rol in speelt. Deze werkprocessen worden hierdoor belangrijker, maar ook kwetsbaarder, wat een grote impact kan hebben op de dienstverlening aan bewoners en bedrijven. Bovendien leggen veel ICT-systemen persoonsgegevens van onze bewoners vast en is het onze verantwoordelijkheid deze persoonsgegevens goed te beschermen. De veranderende geopolitieke verhoudingen zijn een dringende extra reden om de beveiliging van de ICT goed te regelen.

De wetgever acteert ook op deze ontwikkelingen en gaat wetgeving introduceren die structureel hogere eisen stelt aan informatiebeveiliging. Dit vergroot de noodzaak om de ICT-organisatie te versterken met mensen met verstand van informatiebeveiliging en met leveranciers van beveiligingsproducten en -diensten die ons ondersteunen bij het beveiligen van onze ICT. Dit leidt in deze kadernota tot voorstellen om de ICT-organisatie te versterken. Ander beheer van de openbare ruimte nodig Een groot deel van de publieke infrastructuur is tenminste tientallen jaren oud. Het is over het algemeen degelijk gebouwd en goed onderhouden, maar het onderhoud aan deze oude infrastructuur wordt naar verhouding steeds duurder. Daar komt bij dat de eisen van deze tijd steeds meer knellen bij deze oude infrastructuur. Denk daarbij aan hogere veiligheidseisen, maatregelen voor verkeersmanagement, veranderende mobiliteitspatronen, het integreren van eisen voor duurzaamheid en klimaatadaptatie, en participatie van omwonenden. Hierdoor wordt bovendien het inkoopproces en het contractmanagement complexer en intensiever. De organisatie staat voor de opgave om meer maatschappelijke waarden mee te nemen in haar beheertaak en tegelijkertijd de kosten te beheersen.

Daarvoor dient met name op tactisch en strategisch niveau stadsbeheer versterkt te worden, in de wetenschap dat op operationeel niveau vooralsnog de werklast niet vermindert. Het voorstel is om de organisatie te versterken. Het gericht versterken van de organisatie langs de hierboven beschreven lijnen is nodig om ook op termijn te kunnen blijven voldoen aan onze wettelijke verplichtingen en om de dienstverlening aan onze inwoners, het beheer van de openbare ruimte en de inzet op specifieke beleidsonderwerpen op kwalitatief adequaat niveau te houden. Dit alles maakt het noodzakelijk om op de genoemde plekken de slagkracht van Leidschendam-Voorburg te versterken. Versterking op alle vraagstukken en met het allerhoogste ambitieniveau, is niet mogelijk.

Financieel meerjarenperspectief Onderstaande tabel geeft de mutaties op het huidig financieel meerjarenperspectief weer, wat tot een geactualiseerd structureel begrotingssaldo leidt. Financieel meerjarenperspectief

2024

2025

2026

2027

Uitgangspositie kadernota 2024-2027

3.942

8.218

-518

-4.942

Mutaties meerjarenperspectief: Exogeen en autonoom 1.

Administratieve ondersteuning Bezwaar

-70

Civiele kunstwerken en oevers

-157

-172

-186

-235

ICT-ontwikkelingen

-900

-950

Rijksbudget BUIG

-1.696

-1.738

-1.788

Schuldhulpverlening ondernemers

-90

-75

Speelvoorzieningen

-11

-21

-32

Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams)

-50

-2.963

-3.031

-3.091

-3.150

Subtotaal Nieuw beleid en intensivering 8.

Burgerparticipatie

-140

Digitalisering Werk & Inkomen, Jeugd en Zorg

-100

10. Eenzaamheidsbestrijding

-27

-35

11. Incidenteel flexibele ruimte

-150

12. Motie Speeltuin Gravenwijk

-6

13. Transitiesubsidie musea

-55

Subtotaal

-472

-181

14. Beleidscapaciteit Sociaal domein

-100

15. Expert Biodiversiteit

-100

16. Expert Mobiliteitstransitie

-100

17. Expert Planoloog

-100

18. ICT-ontwikkelingen personeel

-700

19. Professionalisering inkoop

-170

20. Teamleiderscapaciteit ruimtelijk beleid en advies

-115

-60

21. Toekomstbestendig beheren

-200

-1.585

-1.530

22. Decembercirculaire 2022

Subtotaal

Slagkracht Leidschendam-Voorburg

Subtotaal Raadsvoorstellen en -brieven

Volume-ontwikkeling 23.

Aanpassen lastenbudgetten aan volumeontwikkeling 2024

-137

233

-274

122

225

229

25. Volume-ontwikkelingen gemeentefonds

226

-642

-167

609

Subtotaal

-287

564

26. Aanpassen batenbudgetten aan prijspeil 2024

2.048

2.082

2.094

27. Aanpassen lastenbudgetten aan prijspeil 2024

-7.123

-7.157

-7.169

-130

5.075

-130

30. Kapitaallasten 2024-2027

-31

-220

728

-51

Subtotaal

-31

-220

728

-51

Totaal mutaties meerjarenperspectief

-5.059

-5.366

-4.101

-4.474

Geactualiseerd meerjarenperspectief

-1.117

2.853

-4.619

-9.416

Correctie voor saldo incidentele baten en lasten

-1.553

-60

436

2.913

-4.619

-9.416

24. Stelpost openbare ruimte

Loon- en prijsontwikkeling

28. CAO-ontwikkelingen 29.

Loon- en prijscompensatie Gemeentefonds prijspeil 2024

Subtotaal Effecten investeringsplan

Structureel begrotingssaldo Bedragen x € 1.000

Toelichting Programma's In dit hoofdstuk worden de mutaties per programma weergegeven en toegelicht. Per programma wordt ingegaan op de actualisaties. Alleen de relevante programma's worden getoond.

Bestuur en Ondersteuning Programma Bestuur en Ondersteuning

2024

2025

2026

2027

Incidenteel flexibele ruimte

-150

Subtotaal

-150

Kapitaallasten 2024-2027

-82

-70

Subtotaal

-82

-70

Totaal programma Bestuur en Ondersteuning

-232

-70

Nieuw beleid en intensivering

Effecten investeringsplan

Bedragen x € 1.000

Toelichting Nieuw beleid en intensivering Incidenteel flexibele ruimte De maatschappelijke ontwikkelingen gaan snel en vereisen organisatorische en financiële wendbaarheid om daarop in te spelen. Bij de programmabegroting 2024-2027 zal de specifieke inzet van deze middelen worden bepaald. Effecten investeringsplan Kapitaallasten 2024-2027 Het investeringsplan 2023-2027 is geactualiseerd. Dit leidt tot wijzigingen in de kapitaallasten (rente en afschrijvingen) in meerdere programma’s. In het raadsvoorstel Vaststellen Investeringsplan 20232027 wordt een verdere toelichting gegeven.

Veiligheid Programma Veiligheid

2024

2025

2026

2027

Kapitaallasten 2024-2027

-1

-2

Subtotaal

-1

-2

Totaal programma Veiligheid

-1

-2

Effecten investeringsplan

Bedragen x € 1.000

Toelichting Effecten investeringsplan Kapitaallasten 2024-2027 Het investeringsplan 2023-2027 is geactualiseerd. Dit leidt tot wijzigingen in de kapitaallasten (rente en afschrijvingen) in meerdere programma’s. In het raadsvoorstel Vaststellen Investeringsplan 20232027 wordt een verdere toelichting gegeven.

Verkeer en Vervoer Programma Verkeer en Vervoer

2024

2025

2026

2027

Civiele kunstwerken en oevers

-157

-172

-186

-235

Subtotaal

-157

-172

-186

-235

Expert Mobiliteitstransitie

-100

Subtotaal

-100

Kapitaallasten 2024-2027

-52

-47

Subtotaal

-52

-47

Totaal programma Verkeer en Vervoer

-309

-319

-252

-292

Exogeen en autonoom

Slagkracht Leidschendam-Voorburg

Effecten investeringsplan

Bedragen x € 1.000

Toelichting Exogeen en autonoom Civiele kunstwerken en oevers In 2023 wordt er gewerkt aan het beheerplan Civiele kunstwerken en oeverconstructies, zoals bruggen, kademuren en beschoeiingen. Dit plan richt zich op het planmatig beheer en inzicht krijgen in de omvang van het areaal, de kwaliteit en de benodigde maatregelen voor instandhouding. Het plan wordt in 2023 aan de raad voorgelegd. Vervangingskredieten zijn nodig voor beschoeiingen en waar dat kan ombouwen naar onbeschoeide of natuurvriendelijke oevers. In de huidige begroting is voor deze onderwerpen rekening gehouden met onderhoudsbudget echter nog niet met vervanging, maar nu blijkt dat onderhoud niet meer genoeg en vervanging noodzakelijk is. Vervangingskredieten voor kunstwerken worden zoveel mogelijk toegevoegd aan de bestaande vervangingskredieten voor civiele constructies. Voor betonnen, stalen en metselwerk oeverconstructies is op basis van inspecties een verhoging nodig van de bestaande kredieten voor civiele constructies. Het beheerplan is nog niet volledig klaar, maar om een goede doorkijk te maken voor het meerjarenperspectief is in de kadernota alvast een stelpost opgenomen. De stelpost bevat zowel de stijging van de exploitatie lasten als van de kapitaalslasten.

Slagkracht Leidschendam-Voorburg Expert Mobiliteitstransitie De gegroeide opgave in het ruimtelijk domein vraagt om een versterking met de functie van senior medewerker bereikbaarheid en mobiliteit vanwege steeds meer mobiliteitsvraagstukken, de aanpak lange termijn mobiliteit voor The Mall inclusief het ondersteunend parkeerbeleid, het sturen op een geleidelijke mobiliteitstransitie en mobiliteitsvraagstukken op regionaal niveau. Effecten investeringsplan Kapitaallasten 2024-2027 Het investeringsplan 2023-2027 is geactualiseerd. Dit leidt tot wijzigingen in de kapitaallasten (rente en afschrijvingen) in meerdere programma’s. In het raadsvoorstel Vaststellen Investeringsplan 20232027 wordt een verdere toelichting gegeven.

Onderwijs Programma Onderwijs

2024

2025

2026

2027

Kapitaallasten 2024-2027

585

-171

Subtotaal

585

-171

Totaal programma Onderwijs

585

-171

Effecten investeringsplan

Bedragen x € 1.000

Sport, cultuur en recreatie Programma Sport, cultuur en recreatie

2024

2025

2026

2027

Speelvoorzieningen

-11

-21

-32

Subtotaal

-11

-21

-32

Motie Speeltuin Gravenwijk

-6

Transitiesubsidie musea

-55

Subtotaal

-55

-6

Expert Biodiversiteit

-100

Subtotaal

-100

Kapitaallasten 2024-2027

132

133

Subtotaal

132

133

Totaal programma Sport, cultuur en recreatie

-23

-78

-39

Exogeen en autonoom

Nieuw beleid en intensivering

Slagkracht Leidschendam-Voorburg

Effecten investeringsplan

Bedragen x € 1.000

Toelichting Exogeen en autonoom Speelvoorzieningen Bij de vervanging voor speelplekken wordt gestreefd naar meer ontmoeting, spelaanleiding en natuurlijke uitvoering. Speelplekken worden samen met de buurt ontwikkeld. De vervangingsinvesteringen zijn onvoldoende om de speelvoorzieningen op gelijkblijvend niveau te houden. De afgelopen jaren zijn vervangingen uitgesteld zonder dat de veiligheid in geding kwam. Dit is gedaan om binnen de begroting te blijven. Voor de komende jaren zijn echter aanvullende middelen nodig om areaal te vervangen en om bijkomende kosten voor de ondergrond en de omgeving op te vangen en zo de huidige speelvoorzieningen veilig te houden. Nieuw beleid en intensivering Motie Speeltuin Gravenwijk Op 21 maart 2023 heeft de raad unaniem besloten de tijdelijke speelplaatsvoorziening aan de Gravin Catherinalaan permanent te maken. De realisatie hiervan is een investering en daarom worden vanaf 2025 afschrijvingslasten begroot.

Transitiesubsidie musea Het doel is om het (gecombineerde) Huijgensmuseum (Huygens' Hofwijck en Huygens' Swaensteyn) door te ontwikkelen op kwaliteit, bezoekersaantallen en zelfstandigheid. Vanuit de juiste rol en verantwoordelijkheid zal er een meerjaren exploitatieovereenkomst worden opgesteld. De transitie (gericht op onder andere personeelsbeleid, promotie en marketing) beoogt dat het museum na 2027 jaarlijks meer eigen inkomsten vergaard én een eigen vermogen opbouwd. Dit betekent dat de musea minder afhankelijk zullen zijn van de gemeente en zelf financiële ruimte kunnen creëren om tegenslagen op te vangen. Slagkracht Leidschendam-Voorburg Expert Biodiversiteit De gegroeide opgave in het ruimtelijk domein vraagt om een versterking met de functie van een senior medewerker (stads)ecologie (stadsecoloog) en biodiversiteit. Er ligt hier een maatschappelijke opgave, mede vanwege het onderwerp stikstof. Effecten investeringsplan Kapitaallasten 2024-2027 Het investeringsplan 2023-2027 is geactualiseerd. Dit leidt tot wijzigingen in de kapitaallasten (rente en afschrijvingen) in meerdere programma’s. In het raadsvoorstel Vaststellen Investeringsplan 20232027 wordt een verdere toelichting gegeven.

Sociaal domein Programma Sociaal domein

2024

2025

2026

2027

-1.696

-1.738

-1.788

-90

-75

-1.786

-1.828

-1.863

Eenzaamheidsbestrijding

-27

-35

Subtotaal

-27

-35

Beleidscapaciteit Sociaal domein

-100

Subtotaal

-100

-1.913

-1.963

-1.998

Exogeen en autonoom Rijksbudget BUIG Schuldhulpverlening ondernemers Subtotaal Nieuw beleid en intensivering

Slagkracht Leidschendam-Voorburg

Totaal programma Sociaal domein Bedragen x € 1.000

Toelichting Exogeen en autonoom Rijksbudget BUIG Aangezien het macrobudget van de BUIG (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten) in 2022 is aangepast, is de rijksbijdrage voor Leidschendam-Voorburg vanaf dat moment structureel lager. Dit was nog niet in de begroting vanaf 2023 aangepast. Tevens zijn de uitkeringen per 1 januari 2023 gestegen met 10% (automatische koppeling met minimumlonen). Deze prijsstijging hebben we ook op de rijksbijdrage gecorrigeerd, vooruitlopend op de tweede beschikking in 2023. De prognose van het tekort op de BUIG (inclusief de kwijtscheldingen van debiteuren) komt in 2023 op ongeveer € 3 miljoen. De raad informeren we hierover in een aparte raadsbrief. Schuldhulpverlening ondernemers Per 1 januari 2021 is de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening gewijzigd en zijn gemeenten wettelijk verplicht de schuldhulpverlening voor deze doelgroep open te stellen. Het doel van het openstellen van schuldhulpverlening voor ondernemers en zelfstandigen is dat ondernemers in financiële nood een extra kans krijgen om hun levensvatbare onderneming voort te zetten.

Nieuw beleid en intensivering Eenzaamheidsbestrijding Op 23 maart 2021 heeft het college het ‘Plan van aanpak eenzaamheidsbestrijding gemeente Leidschendam-Voorburg 2021-2023’ vastgesteld. In dit plan zijn drie lange termijndoelstellingen beschreven: het vergroten van de bewustwording en maak eenzaamheid daardoor bespreekbaar, creëer een lokaal netwerk en werk aan een duurzame aanpak. De aanpak richt zich op alle groepen die kwetsbaar zijn voor eenzaamheid. Dat zijn niet alleen ouderen maar bijvoorbeeld ook jongeren, mantelzorgers en huishoudens onder de armoedegrens. Mede om die reden is voor de uitvoering budget beschikbaar gesteld. Bij de bespreking in de Raad heeft het college gezegd in 2023 terug te komen bij de Raad met een evaluatie en een verzoek voor een budget voor 2024 en verder aangaande het plan eenzaamheid. Slagkracht Leidschendam-Voorburg Beleidscapaciteit Sociaal domein In het sociaal domein missen we generalistische capaciteit waarmee schommelingen in de inzet per beleidsterreinen beter opgevangen kunnen worden. Naar voorbeeld van voor het ruimtelijk domein creëren we één extra functie voor een algemene beleidsmedewerker sociaal domein.

Daarnaast zal er bij het ontstaan van vacatures voor beleidsfuncties in het sociaal domein, drie plekken voor willekeurige deelgebieden (bijvoorbeeld onderwijs, zorg, werk & inkomen) omzetten in twee algemene plekken voor het sociaal domein. Zo ontstaat een betere balans tussen beleidsmedewerkers met een profiel per vakgebied en beleidsmedewerkers met een breed profiel. Voor deze transitie nemen we de periode 2024 tot en met 2026. Daarna daalt de formatie terug naar haar huidige omvang.

Bouwen en wonen (VHROSV) Programma VHLOSV

2024

2025

2026

2027

Expert Planoloog

-100

Subtotaal

-100

Decembercirculaire 2022

-51

-53

-51

Subtotaal

-51

-53

-51

Kapitaallasten 2024-2027

Subtotaal

-133

-135

-143

Slagkracht Leidschendam-Voorburg

Raadsvoorstellen en -brieven

Effecten investeringsplan

Totaal programma VHLOSV Bedragen x € 1.000

Toelichting Slagkracht Leidschendam-Voorburg Expert Planoloog De gegroeide opgave in het ruimtelijk domein vraagt om een versterking met de functie van een senior planoloog vanwege verzwaring van de inhoudelijke inzet op regionaal niveau, grote stedelijke opgaves als de ‘Huygenstunnel’ en de inzet voor de omgevingsvisie. Raadsvoorstellen en -brieven Decembercirculaire 2022 De effecten van de decembercirculaire op de meerjarenbegroting zijn verwerkt. De algemene uitkering neemt beperkt toe op basis van het actualiseren van de uitkeringsmaatstaven. In de raadsbrief 3164 zijn de financiële gevolgen van de decembercirculaire 2022 toegelicht. Effecten investeringsplan Kapitaallasten 2024-2027 Het investeringsplan 2023-2027 is geactualiseerd. Dit leidt tot wijzigingen in de kapitaallasten (rente en afschrijvingen) in meerdere programma’s. In het raadsvoorstel Vaststellen Investeringsplan 20232027 wordt een verdere toelichting gegeven.

Algemene Dekkingsmiddelen Programma Algemene Dekkingsmiddelen

2024

2025

2026

2027

Decembercirculaire 2022

Subtotaal

Aanpassen lastenbudgetten aan volume-ontwikkeling 2024 Stelpost openbare ruimte

-137

233

-274

122

225

229

Volume-ontwikkelingen gemeentefonds

226

-642

-167

609

Subtotaal

-287

564

Aanpassen batenbudgetten aan prijspeil 2024

2.048

2.082

2.094

Aanpassen lastenbudgetten aan prijspeil 2024

-4.627

-4.773

-4.852

Loon- en prijscompensatie Gemeentefonds prijspeil 2024 Subtotaal

5.075

2.495

2.384

2.317

Totaal programma Algemene Dekkingsmiddelen

2.669

2.162

2.471

2.936

Raadsvoorstellen en -brieven

Volume-ontwikkeling

Loon- en prijsontwikkeling

Bedragen x € 1.000

Toelichting Raadsvoorstellen en -brieven Decembercirculaire 2022 De effecten van de decembercirculaire op de meerjarenbegroting zijn verwerkt. De algemene uitkering neemt beperkt toe op basis van het actualiseren van de uitkeringsmaatstaven. In de raadsbrief 3164 zijn de financiële gevolgen van de decembercirculaire 2022 toegelicht. Volume-ontwikkeling Aanpassen lastenbudgetten aan volume-ontwikkeling 2024 De woningbouwprognose is geactualiseerd. De bijgestelde woningbouwprognose leidt tot een structurele verhoging van de uitgaven bij de budgetten die gekoppeld zijn aan de volumeontwikkeling.

Stelpost openbare ruimte Er zijn kosten gemoeid voor het beheer en onderhoud in de openbare ruimte als gevolg van de toename van het aantal woningen. Dekking vindt plaats middels deze stelpost beheer & onderhoud openbare ruimte die gevormd wordt op basis van de woningbouwprognose. Volume-ontwikkelingen gemeentefonds De volume-ontwikkelingen op basis van de geactualiseerde woningbouw- en inwonersprognose zijn verwerkt in de maatstaven van het gemeentefonds. Met name vanaf 2026 is sprake van een lagere prognose van het aantal woningen en inwoners ten opzichte van de eerdere ramingen. Loon- en prijsontwikkeling Aanpassen batenbudgetten aan prijspeil 2024 De verwachte inflatie heeft gevolgen voor de gemeentelijke uitgaven in 2024. Een deel van deze lastenstijging wordt opgevangen door de stijging van de gemeentelijke belastingen, leges en tarieven. Deze worden jaarlijks bijgesteld aan de inflatie. Om die reden wordt er voor de verwachte stijging van de gemeentelijke baten in deze kadernota een stelpost opgevoerd, waarbij de nadere invulling plaatsvindt in de programmabegroting 2024-2027. Aanpassen lastenbudgetten aan prijspeil 2024 In deze kadernota zijn stelposten opgenomen om de loon- en prijsstijgingen op te kunnen vangen.

Deze indexeringspercentages zijn gebaseerd op de verwachte loon- en prijsstijgingen zoals opgenomen in het Centraal Economisch Plan 2023 van het Centraal Planbureau. Bij het opstellen van de programmabegroting 2024-2027 worden deze uitgewerkt. Loon- en prijscompensatie Gemeentefonds prijspeil 2024 Jaarlijks wordt in de meicirculaire gemeentefonds bekendgemaakt welke prijscompensatie de gemeenten ontvangen voor een komend begrotingsjaar. Vooruitlopend op de bekendmaking van deze inflatie bij de meicirculaire 2023, is op basis van het Centraal Economisch Plan 2023 een inschatting gemaakt van de loon- en prijscompensatie die de gemeente mag verwachten van het Rijk.

Overhead Programma Overhead

2024

2025

2026

2027

Administratieve ondersteuning Bezwaar

-70

ICT-ontwikkelingen

-900

-950

Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) Subtotaal

-50

-1.020

Burgerparticipatie

-140

Digitalisering Werk & Inkomen, Jeugd en Zorg

-100

Subtotaal

-240

-140

ICT-ontwikkelingen personeel

-700

Professionalisering inkoop

-170

Teamleiderscapaciteit ruimtelijk beleid en advies

-115

-60

Toekomstbestendig beheren

-200

-1.185

-1.130

-2.495

-2.384

-2.317

-130

-2.625

-2.514

-2.447

Kapitaallasten 2024-2027

-67

-178

-35

Subtotaal

-67

-178

-35

-5.138

-4.982

-4.772

Exogeen en autonoom

Nieuw beleid en intensivering

Slagkracht Leidschendam-Voorburg

Subtotaal Loon- en prijsontwikkeling Aanpassen lastenbudgetten aan prijspeil 2024 CAO-ontwikkelingen Subtotaal Effecten investeringsplan

Totaal programma Overhead Bedragen x € 1.000

Toelichting Exogeen en autonoom Administratieve ondersteuning Bezwaar De gemeente behandelt jaarlijks honderden bezwaren. Met name door de energietoeslagen neemt dit aantal toe. Vorig jaar zijn er 125 bezwaren over alleen al de energietoeslag verwerkt. Ook dit jaar is de energietoeslag van kracht en wordt eenzelfde aantal bezwaren verwacht. Daarnaast wordt verwacht dat de start van de omgevingswet vanaf 2024 ook tot een aanzienlijke toename in het aantal bezwaren zal leiden. Daarom is het nodig om extra administratieve ondersteuning toe te voegen om de dienstverlening op peil te houden. ICT-ontwikkelingen De groei van het personeelsbestand (en inhuur) zorgt voor structureel hogere lasten voor licenties. Daarnaast is er sprake van structureel stijgende en onontkoombare kosten door de toenemende informatisering en automatisering. Het aantal applicaties groeit en ook neemt de beheerlast van applicaties toe als gevolg van de toename van functionaliteit. Tot slot blijft de vraag naar onderzoeks- en sturingsinformatie toenemen. Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) Met de inwerkingtreding van de Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) wordt beoogd knelpunten weg te nemen in relatie tot gegevensuitwisseling en privacy in het sociaal domein bij de aanpak van meervoudige problematiek. In 2024 zullen er implementatiekosten worden gemaakt.

Nieuw beleid en intensivering Burgerparticipatie Voor het versterken van participatie is een coördinator participatie noodzakelijk, evenals een uitvoeringsbudget om enkele initiatieven voor participatie mogelijk te maken. Hieronder valt het verder ontwikkelen en organiseren van jongerenparticipatie. Digitalisering Werk & Inkomen, Jeugd en Zorg Om te kunnen blijven voldoen aan de toenemende vraag binnen onder andere het minimabeleid, inburgering, WMO-zorg en Jeugdhulp, en om te voorkomen dat de wachttijden voor deze aanvragen onaanvaardbaar oplopen en de wettelijke termijnen van afhandeling in gevaar komen, is extra inzet nodig op het digitaliseren van aanvragen en het verder automatiseren van (werk)processen. In 2023 is de weg ingezet om via digitalisering en automatisering meer snelheid in het proces van aanvragen en behandelen te organiseren. Op basis van deze kennis en acties kan in 2024 naar vervolgstappen gekeken worden. De middelen worden gebruikt voor een extra informatiemanager voor één jaar om deze verandering in gang te zetten.

Slagkracht Leidschendam-Voorburg ICT-ontwikkelingen personeel Door de voortschrijdende digitalisering blijft het werkpakket van de IT-afdeling groeien. De ontwikkeling van de bemensing loopt hierbij sterk achter. Dit wordt nu opgelost door structureel in te huren voor functies die zich eigenlijk niet lenen voor inhuur omdat ze niet projectmatig of tijdelijk van aard zijn. De inzet van externe medewerkers is weliswaar flexibel, maar tegelijkertijd kwetsbaar als het gaat om kennisopbouw en is het relatief kostbaar. Het beschikbare inhuurbudget voor de ICTafdeling wordt momenteel structureel fors overschreden door deze inhuur. Professionalisering inkoop Inkoop wordt steeds complexer en omvangrijker. Door professionalisering van het contractmanagement versterkt de gemeente de sturing op lokale aanbieders, zodat de gemeente beter borgt dat hetgeen is ingekocht ook wordt geleverd. Daarnaast zorgt de professionalisering voor een versterking van de positie in de regionale samenwerking, met name bij jeugdhulp en de WMO. Voor deze ontwikkelingen is versterking van de organisatie nodig met een contractbeheerder en een contractmanager. Teamleiderscapaciteit ruimtelijk beleid en advies De trend van een toenemend aantal gemeentelijke taken in zowel het ruimtelijk als sociaal domein, veroorzaakt ook meer inzet in beleidsontwikkeling, advisering en regionale samenwerking.

Daarnaast is mede onder invloed van de nieuwe Omgevingswet sprake van taakuitbreiding op het gebied van locatie-ontwikkeling. De groei van de ambtelijke capaciteit vraagt inmiddels ook een versterking in het teammanagement, zodat teamleiders met een behapbare ‘span of attention’ kunnen investeren in ontwikkelingsgerichte competenties van medewerkers van de afdeling Maatschappelijke en Ruimtelijke Ontwikkeling. Toekomstbestendig beheren Om in te spelen op alle ontwikkelingen en toekomstbestendig te kunnen beheren zijn andere rollen binnen de organisatie noodzakelijk. Toekomstbestendig beheren wil zeggen dat we als organisatie in staat zijn om vooruit te kijken en rekening te houden met trends en ontwikkelingen die nieuwe eisen stellen aan de openbare ruimte. Dit vereist een proactieve samenwerking tussen de beheerdisciplines, de organisatie, de inwoners en de overige gebruikers van de openbare ruimte. Het realiseren van toekomstbestendig beheren in onze organisatie vergt een ingrijpende verandering in de taakopvatting, denkwijze en organisatie van het beheer van de openbare ruimte. De organisatiestructuur van de traditionele manier van beheer leent zich onvoldoende om toekomstbestendig te kunnen beheren. Traditioneel beheer is voornamelijk ingericht op het monodisciplinair beheren van de openbare ruimte.

Bij integrale afstemming, samenwerking en het inpassen van beleidsdoelstellingen loopt men bij het hanteren van deze structuur tegen problemen aan. Zowel het cyclische beheer als het vinden van de integrale samenwerking en het invullen van de beleidsdoelstellingen zijn op dit moment belegd bij de rol van beheerder. In de praktijk blijkt het werken op verschillende niveaus (operationeel, tactisch, strategisch) onhaalbaar. De waan van de dag heeft prioriteit waardoor het nadenken over de toekomst erbij inschiet. Dit heeft o.a. als gevolg dat er geen sprake is van structurele integrale samenwerking binnen stadsbeheer, beheer onvoldoende is aangehaakt bij ontwikkelprojecten en we onvoldoende in staat zijn onze vervangingsopgaven te plannen. De huidige structuur voldoet niet meer. Om in te spelen op toekomstbestendig beheren is een structurele uitbreiding van de formatie nodig van een Strategisch beheerder openbare ruimte en een Adviseur inrichting openbare ruimte.

Loon- en prijsontwikkeling Aanpassen lastenbudgetten aan prijspeil 2024 In deze kadernota zijn stelposten opgenomen om de loon- en prijsstijgingen op te kunnen vangen. Deze indexeringspercentages zijn gebaseerd op de verwachte loon- en prijsstijgingen zoals opgenomen in het Centraal Economisch Plan 2023 van het Centraal Planbureau. Bij het opstellen van de programmabegroting 2024-2027 worden deze uitgewerkt. CAO-ontwikkelingen De nieuwe CAO gemeenten voor 2023 is in april vastgesteld. Om de stijging van de lasten op te vangen zijn er eerder middelen gereserveerd in de begroting. De salarisverhoging valt iets hoger uit dan waar eerder rekening mee is gehouden. Effecten investeringsplan Kapitaallasten 2024-2027 Het investeringsplan 2023-2027 is geactualiseerd. Dit leidt tot wijzigingen in de kapitaallasten (rente en afschrijvingen) in meerdere programma’s. In het raadsvoorstel Vaststellen Investeringsplan 20232027 wordt een verdere toelichting gegeven.

Ontwikkelingen Er komen ontwikkelingen op de gemeente af die van invloed kunnen zijn op het meerjarenperspectief. Dit betreft veelal ontwikkelingen die nog niet financieel becijferd kunnen worden en een mogelijke risico of kans met zich meebrengen. De ontwikkelingen worden gegroepeerd weergegeven onder het sociaal domein, ruimtelijk domein en bedrĳfsvoering & dienstverlening.

Sociaal domein Vluchtelingenopgaven In 2022 hebben gemeenten een taak gekregen voor de opvang en ondersteuning van Oekraïners en een verzoek voor de opvang van asielzoekers. Dit naar aanleiding van de oorlog in Oekraïne en de crisis in de asielketen. In 2023 zullen de opgaven waarschijnlijk toenemen en zal er mogelijk een groter beroep worden gedaan op de gemeente. Hoe groot dit beroep zal zijn en in welke vorm (wettelijk, dwingend of een inspanningsverplichting) is nog niet duidelijk. Daarmee is ook nog niet in beeld te brengen wat eventuele financiële consequenties zijn. De wettelijke taak voor asielopvang zal naar verwachting niet voor 1 januari 2024 van kracht zijn.

Verstrekte uitkeringen (Participatiewet) en de financiering door het rijk (BUIG) In 2022 heeft het rijk het macrobudget van de BUIG (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten) naar beneden bijgesteld. Sinds dat moment heeft de gemeente Leidschendam-Voorburg een groter negatief verschil tussen de verstrekte uitkeringen en de ontvangst van het rijk (tekort BUIG). Het rijk houdt rekening met een lager aantal uitkeringsgerechtigden dan onze gemeente in werkelijkheid heeft. Het tekort is in deze kadernota meegenomen.

Beschermd Wonen Gemeenten zijn vanuit de Wmo 2015 verantwoordelijk voor Beschermd Wonen. Tot op heden wordt dit via een centrumgemeente-regeling georganiseerd. Den Haag is de centrumgemeente voor de regio, die naast Leidschendam-Voorburg bestaat uit Zoetermeer, Rijswijk en Wassenaar. De verantwoordelijkheid voor Beschermd Wonen verandert per 1-1-2024, onder voorbehoud van de invoering van het wetsvoorstel met betrekking tot het woonplaatsbeginsel. Vanaf dat moment hebben alle gemeenten de eigen verantwoordelijkheid om Beschermd Wonen voor nieuwe cliënten te organiseren en krijgen zij daar ook eigen middelen voor van het rijk. In de regio is ervoor gekozen te blijven samenwerken door blijvend aan te sluiten bij de inkoop van Den Haag en in elke gemeente een eigen lokale toegang (zorg dichtbij) te organiseren. Op dit moment wordt de nadere invulling daarvan uitgewerkt. Er is een concept-verdeelmodel voor de financiële middelen beschikbaar, waarbij gemeenten in 10 jaar toewerken naar het totaalbedrag voor Beschermd Wonen. Met name voor de eerste jaren is het risico groot dat deze middelen niet toereikend zullen zijn voor de benodigde zorg, omdat het verloop van de toestroom moeilijk is in te schatten. Regionaal wordt daarom gewerkt aan afspraken over onderlinge financiële solidariteit. Deze worden in het derde kwartaal van 2023 aan de raad voorgelegd.

Voor de kadernota wordt er voorlopig van uitgegaan dat de middelen dekkend zullen zijn voor de benodigde zorg (en uitvoering daarvan). Op basis van monitoring worden de risico steeds beter in beeld gebracht.

Nieuwe aanbestedingen Ten aanzien van de maatwerkvoorziening Begeleiding is de gemeente op dit moment bezig met een inkoopproces Wmo-begeleiding, dagbesteding en kortdurend verblijf. Het inkoopproces wordt samen gedaan met de gemeenten Wassenaar, Lansingerland en Zoetermeer. De verwachting is dat het inkooptraject met ingang van 1 januari 2024 is afgerond en dat de gemeente vanaf 1 januari 2024 met nieuw ingekochte producten zal gaan werken. Deze inkoop kan effect hebben op de huidige tarieven. Wat dit effect zal zijn wordt op dit moment onderzocht. We houden rekening met een verhoging van de kosten voor Begeleiding ten gevolge van de inkoop.

Integraal huisvestingsplan In 2023 wordt samen met de onderwijspartners een nieuw Integraal Huisvestingsplan (IHP) opgesteld voor primair en voorgezet onderwijs. In het IHP wordt voor de komende 10 jaar de huisvestingsopgave op het gebied van scholen in Leidschendam-Voorburg inzichtelijk gemaakt in omvang, doelstellingen en proces. Voor alle projecten geldt hierbij een aantal (wettelijke) minimumeisen waar nieuwe onderwijshuisvesting aan moet voldoen. De basis voor Leidschendam-Voorburg is met ingang van 2023 energieneutraal (ENG) en Frissen Scholen klasse B. Per project kunnen hier desgewenst bovenwettelijke of locatiespecifieke eisen of ambities aan worden toegevoegd. In het IHP worden de financiële consequenties van de verschillende ambitieniveaus inzichtelijk gemaakt. In de uitvoering van het IHP wordt zoveel mogelijk ingespeeld op actuele prijspeilontwikkelingen (bijvoorbeeld op een eventuele bouwkostenstijging).

Cultuurnota De nieuw op te stellen cultuurnota zal ingaan vanaf 2024. Naargelang de besluiten van de raad om eventuele ambities kracht bij te zetten met financiële middelen, kan dit gevolgen hebben voor de begroting.

Haags toekomstperspectief jeugd- en gezinshulp Gemeente Den Haag richt vanaf 1 januari 2024 de jeugdhulp deels op een andere manier in. Om dat te realiseren, gaat Den Haag een substantieel deel van de jeugdhulp die nu regionaal wordt ingekocht lokaal inkopen. De Haagse plannen kunnen onder meer gevolgen hebben voor het zorglandschap (beschikbare jeugdhulp) in de regio. Op basis van een impactanalyse met beheersmaatregelen wordt in overleg met Den Haag bekeken hoe eventuele effecten kunnen worden geminimaliseerd.

Hervormingsagenda Jeugd Recent is een principeakkoord tot stand gekomen tussen de VNG en het Rijk, dat op 14 juni 2023 aan de Algemene ledenvergadering van de VNG wordt voorgelegd. Het geschil met het Rijk richt zich vooral op de eerder, door het Rijk, ingeboekte bezuiniging. Het ingroeipad van deze bezuinigingen wordt tot en met 2025 bevroren. De haalbaarheid van de bezuinigingen is deels onzeker (landelijk € 380 miljoen), waardoor nadere afspraken over risicodeling zijn gemaakt. Daarnaast is het noodzakelijk dat er ook vanaf 2026 structureel voldoende financiële middelen zijn voor Jeugdzorg.

Implementatie Wams (Wetsvoorstel aanpak meervoudige problematiek sociaal domein) Het is vrijwel zeker is dat deze wet per 1 januari 2024 ingaat. Volgens de VNG is de mogelijke impact van deze wet groot. De VNG adviseert gemeenten samenhangende wetten zo spoedig mogelijk te bekijken. Dit vraagt van gemeenten een integrale visie op de organisatie en inrichting van werkprocessen, werkinstructies, ICT, communicatie naar de inwoners en afspraken met ketenpartijen. De omvang van de benodigde investeringen is op dit moment nog niet bekend.

Ruimtelijk domein Invoering Omgevingswet per 1 januari 2024 Op 14 maart 2023 heeft de Eerste Kamer ingestemd met het Koninklijk Besluit ter vaststelling van de inwerkingtredingsdatum van 1 januari 2024. De Omgevingswet gaat daarmee definitief van start. Zoals al eerder gemeld wordt bij ieder P&C-proces de laatste stand van zaken in kaart gebracht. Zowel ten aanzien van risico's als begrote budgetten. Doel is om een vloeiende overgang naar de uitvoering volgens de Omgevingswet te realiseren. De vloeiende overgang is erop gericht dat de lijnafdelingen de activiteiten zelfstandig kunnen uitvoeren. Tegelijkertijd vraagt de inwerkingtreding van 1 januari 2024 om langere inzet van programmamanagement, projectleiding en -ondersteuning dan eerder was gepland. Hiermee wordt de zorgvuldigheid van de voorbereiding en nazorg na de inwerking gewaarborgd. Ten aanzien van de risico's is gebleken dat er voldoende beheersmaatregelen zijn ingevoerd om ervoor te zorgen dat deze tot een minimum beperkt blijven en waar nodig worden voorkomen. Het gaat dan vooral om sturing op praktische uitvoering (zoals experimenteren en werken met de nieuwe werkwijzen en procesbeschrijvingen en controles). Daarnaast zijn de benodigde financiële middelen beoordeeld en waar nodig bijgesteld op grond van hernieuwde inzichten.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Leidschendam&id=a17e7357-5660-4897-9460-c0f95281ec27