3101 Actieplan Verkeersveiligheid 2024
Tekst van het document
Solitaire fietspaden De solitaire fietspaden km/u-wegen in het
24
25
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
5. Gedrag en educatie Voorlichting en educatie zijn middelen om specifieke gebruikersgroepen te benaderen en daarmee een bijdrage te leveren aan het vergroten van het bewustzijn over verkeersgedrag en verkeersveiligheid. Tevens laat de gemeente richting weggebruikers en inwoners zien dat verkeersveiligheid belangrijk wordt bevonden. Omdat de gemeente gedragsbeïnvloeding belangrijk vindt, wordt daar actief op ingezet.
Den Haag heeft in 2022 ingezet op een drastische uitbreiding van het aantal ledborden en smileys (snelheidsdisplays), die systematisch rouleren door de stad, om beter inzicht te kijken in de werkelijke snelheidsprofielen en de impact van maatregelen rond gedrag en voorlichting. Als gemeente gaan we het voorbeeld van Den Haag volgen.
Een deel van de voorlichting en educatie wordt ter beschikking gesteld door de provincie Zuid-Holland. Ook worden maatregelen van de landelijke overheid, van Veilig Verkeer Nederland of eigen maatregelen ingezet.
Wat gaat de gemeente doen: • Het uitvoeren van een communicatie campagne in de aanloop naar het terugbrengen van de maximumsnelheid van 50 km/u naar 30 km/u. • Pilots uitvoeren in aanloop naar de volledige uitrol. • Snelheidsdisplay uitbreiden om meer inzicht te krijgen in voor en na situaties.
Omdat het beïnvloeden van gedrag van verschillende type verkeersdeelnemers een traject is dat sterk onderhevig is aan veranderende omgevingen en trends, is het essentieel om informatie uit te wisselen met en via de samenwerkingsorganisaties.
5.1
5.2 Kinderen veilig naar school
Veilig duurzaam
Scholieren en hun ouders Jong geleerd is oud gedaan. Het is belangrijk dat op de basisschool al de nodige aandacht is voor verkeersveiligheid. Ouders hebben een belangrijke voorbeeldfunctie en kunnen met hun gedrag voor zorgen dat hun kinderen het juiste gedrag vertonen in het verkeer. Hierbij past ook het project ‘Veilige Schoolzone’, naast een veilige inrichting wordt ook gefocust op het gedrag. Er wordt ingezet om kinderen met de fiets of lopend naar school te brengen/laten gaan. Naast de jaarlijkse initiatieven van een Schoolbrengdag/week wordt er in Den Haag ook geëxperimenteerd met schoolstraten. Tijdens de haal- en brengmomenten wordt de straat voor de school afgesloten voor autoverkeer. Op die manier moet de schoolomgeving verkeersveiliger worden, waardoor het naar school gaan met de fiets of lopend weer de standaard worden. Deze acties worden extra belicht tijdens de ‘Maand van verkeersveiligheid’: de campagnemaand in september waarbij de gemeente LV extra aandacht vraagt voor verkeersveiligheid.
Het terug brengen van 50 km/u wegen naar 30 km/u wegen dient vooraf te worden gegaan door een gedragscampagne zoals de ‘30 doen we voor elkaar’ campagnes in Amsterdam en Nijmegen. De gemeente Den Haag heeft aangekondigd een groot aantal wegen terug te brengen naar 30 km/u over een periode van 3 jaar. In de gemeente valt een groot aantal wegen die in aanmerking komen voor een snelheidsaanpassing samen met en lagere vormtoets score. Daarmee wordt het terugbrengen van de snelheid meegenomen met aanpassingen in de weginrichting. Daarnaast staat centraal dat alle wegen die primair gericht zijn op een verblijfsfunctie vanuit beleidsoogpunt 30 km/u als maximum snelheid moeten hebben. Wel gaat de gemeente kijken of een beperkt aantal, nog nader te bepalen wegen, naar voren kan worden gehaald, om ervaring op te doen met het doorlopen van het hele proces van communicatie campagne naar invoering.
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
in het verkeer’ van het Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid (ROV). Zij laten jonge kinderen stap voor stap kennismaken met het verkeer en attenderen ouders op hun beperkingen en het belang van hun voorbeeldfunctie.
vaardigheden in het verkeer te testen. De gemeente blijft inzetten op eigen jaarlijkse activiteiten zoals de “De scholen zijn weer gestart” campagne met Nijntje thema en de fietsverlichting campagne bij de start van de herfstperiode.
Naast voorbeeldgedrag hebben scholen een pakket aan verkeerseducatie tot hun beschikking. Een voorbeeld is: ‘School op Seef’. Scholen beschikken over een verkeersleerkracht die ondersteunt en adviseert bij het uitvoeren en organiseren van praktische verkeerslessen. Momenteel doet ruim zestig procent van de basisscholen mee met ‘School op Seef’. Om alle jongeren te bereiken is het van belang om de overige scholen ook onderdeel van ‘School op Seef’ te laten maken en daarnaast het educatieprogramma ook bij de omliggende gemeenten onder de aandacht te brengen. Kinderen uit LV zitten ook in Den Haag of Delft op school en vice versa. Met de aanbieder van de ‘School op Seef’ lespakketten, Halo Jobbing, is contact geweest om ook op de overige scholen het lespakket aan te bieden. Gedurende de eerste drie jaar worden de kosten voor de verkeersleerkracht betaald door de MRDH.
Het MRDH en ROV-ZH blijven continu werken aan nieuwe educatieve campagnes. De gemeente kijkt naar de toepasbaarheid in de eigen omgeving. Wat gaat de gemeente doen: •
• • • •
Een ander voorbeeld van verkeerseducatie is het jaarlijkse verkeersexamen dat georganiseerd wordt in samenwerking met Veilig Verkeer Nederland. Kinderen uit groep 7 en 8 nemen deel aan het examen om hun
Hierop aansluitend past het project ‘Jongleren
26
27
Jaarlijks neemt de gemeente deel aan de Schoolbrengweek in september om ouders te stimuleren scholieren zoveel mogelijk met de fiets of te voet naar school te brengen in plaats van met de auto. Het continueren van de campagnes na de zomer schoolvakantie om automobilisten hier op te attenderen. Het continueren van de fietsverlichting campagnes gericht op de schooljeugd. Het continueren van de ondersteuning aan de jaarlijkse fietsexamens voor basisschool leerlingen. Volgen van nieuwe campagnes die door de MRDH en ROV-ZH worden ontwikkeld.
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
Jongeren Het educatiepakket voor kinderen van het voortgezet onderwijs bestaat uit Totally Traffic. Het pakket richt zich op jongeren van 12 tot en met 18 jaar. Hierin wordt getracht jongeren bewust te maken van de risico’s die zij lopen en nemen in het verkeer. Van deze groep jongeren is namelijk bekend dat zij meer risico’s nemen in het verkeer, de regels niet altijd even serieus nemen en gevoelig zijn voor groepsdruk. Ook hier geldt dat het van belang is dat niet alleen de middelbare scholen in LV meedoen, ook de scholen in de omliggende gemeenten, met scholieren uit LV. We gaan deze scholen in samenwerking met ROV Zuid-Holland benaderen. Voor de wat oudere jongeren zetten we in op praktijkdagen voor jonge automobilisten en bromfietsen. Deze praktijkdagen bestaan uit het rijden op een gladde baan en een groepsdiscussie, waarin deze jongeren geattendeerd worden op hun verantwoordelijkheden in het verkeer. Jongeren die nog maar net hun rijbewijs hebben (van 3 maanden tot 2 jaar) gaan we benaderen en bewust maken van het belang van deze praktijkdagen.
Wat gaat de gemeente doen: •
•
Het verkeerseducatieprogramma Totally Traffic gaat de gemeente zo veel als mogelijk faciliteren op de middelbare scholen. Scholen worden benaderd om de urgentie van de verkeersveiligheid onder de aandacht te brengen. Ook worden praktijkdagen voor jonge automobilisten en bromfietsers georganiseerd. Daarnaast worden de bezorgdiensten benaderd om het belang van verkeersveiligheid onder de aandacht te brengen. Het programma Impact! van ROV-ZH actief steunen door met ROV-ZH der rol van ambassadeur te bespreken.
Middengroep De rol van de ouderen als voorbeeldfunctie is eerder aangegeven bij de doelgroep kinderen. Het is van belang dat de middengroep (mensen in de leeftijd begin twintig tot zestig jaar) bewust is van hun verkeersgedrag en goed gedrag vertoont naar hun kinderen en omgeving. Deze groep kan bereikt worden op de scholen tijdens speciale verkeerslessen, maar ook via ouderavonden waarin verkeersveiligheid een thema kan zijn.
Ook zetten we specifiek in op de doelgroep bromfiets. Een deel van deze groep is te bereiken doordat zij aan de slag gaan als maaltijdbezorger. Het ROV-ZH heeft het programma Impact! gelanceerd dat zich gaat richten met activiteiten op deze groep. Het programma heeft verschillende ambassadeurs uit zowel het bedrijfsleven als ook bestuurders..
Een andere manier om deze doelgroep te bereiken is door ze te laten aanspreken door mede-buurtbewoners. De gemeente Rotterdam is begonnen met de ‘Veiligheidsbox’ voor 30 km/h wegen. Buurbewoners kunnen een veiligheidsbox aanvragen als men vindt dat er te hard wordt gereden in de wijk. De box bevat veiligheidshesjes, stickers, posters, flyers en een coupon voor het aanvragen van een ‘Victor Veilig pop’ (een attentie pop die aangeeft dat er sprake is van een omgeving met kinderen). Mochten er verschillende klachten over rijgedrag in een wijk binnenkomen, is het overwegen waard om hen een dergelijke veiligheidsbox aan te bieden. Op deze manier komt er meer verantwoordelijkheid bij de bewoners zelf te liggen en wordt mogelijk werk uithanden van de gemeente genomen. De bewoners hoeven de mensen die te hard en onveilig gedrag vertonen niet persoonlijk aan te spreken, maar kunnen een flyer door de brievenbus doen. Dit is een laagdrempelige manier en voorkomt escalatie. De veiligheidsboxen dienen door de gemeente ingekocht te worden. Er is contact tussen de
Een andere manier om jongeren te trachten beter gedrag in het verkeer te laten vertonen, is hen te confronteren met hun verkeersgedrag. Jongeren in het verkeer die geen licht hebben of hun telefoon gebruiken moeten worden beboet of gewaarschuwd om bij hen het besef van veilig verkeersgedrag binnen te laten komen. Dit werkt het beste wanneer dit in samenwerking met de politie gebeurt. Zij voeren in de wintermaanden verschillende fietslichtcontroles uit.
28
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
5.3 Veilig op de fiets (voor iedereen)
gemeente en Hart voor Verkeer, een partij die de verkeersveiligheidsboxen aanbiedt. Hiernaast moet er ook ingezet worden op bijspijkercursussen. De middengroep bevat jongeren van begin twintig tot mensen van eind vijftig/begin zestig. Dit is een brede groep waarin grote veranderingen optreden in de mobiliteitswereld. Deze doelgroep is er bij gebaat om bijspijkercursussen aangeboden te krijgen, zodat inzicht verkregen wordt in de meeste recente verkeersregels, infrastructuur en verkeerssituaties en veranderingen in het verkeer. Er zijn meer verschillende typen fietsen met een verschil in snelheid en breedte en vervoermiddelen als de auto en bromfiets worden stiller. Om het bereik van deze groep te vergroten, is het van belang om de samenwerking te zoeken met werkgevers om aandacht te vragen voor verkeersveiligheid. De wethouder kan hierin een voortrekkersrol pakken, aangezien hij ambassadeur is van ‘Maak een punt van nul’. Hij kan deze slogan uitdragen als hij in contact is met de bedrijven. In de Plaspoelpolder zitten veel bedrijven en gebeuren ook diverse ongelukken. Dit gebied kan als voorbeeld dienen waarbij verkeersveiligheid onderdeel wordt van de werkbezoeken/bijeenkomsten.
Middengroep De gemeente zet ook in op bijspijkercursussen. De middengroep bevat jongeren van begin twintig tot mensen van eind vijftig/ begin zestig. Dit is een brede groep waarin grote veranderingen optreden in de mobiliteitswereld. Deze doelgroep is er bij gebaat om bijspijkercursussen aangeboden te krijgen, zodat inzicht verkregen wordt in de meeste recente verkeersregels, infrastructuur en verkeerssituaties en veranderingen in het verkeer. Er zijn meer verschillende typen fietsen met een verschil in snelheid en breedte en vervoermiddelen als de auto en bromfiets worden stiller. Om het bereik van deze groep te vergroten, is het van belang om de samenwerking te zoeken met werkgevers om aandacht te vragen voor verkeersveiligheid. De wethouder kan hierin een voortrekkersrol pakken, aangezien hij ambassadeur is van ‘Maak een punt van nul’. Hij kan deze slogan uitdragen als hij in contact is met de bedrijven. In de Plaspoelpolder zitten veel bedrijven en gebeuren ook diverse ongelukken. Dit gebied kan als voorbeeld dienen waarbij verkeersveiligheid onderdeel wordt van de werkbezoeken/bijeenkomsten.
Wat gaat de gemeente doen:
Wat gaat de gemeente doen:
De gemeente gaat de banden met de scholen aanhalen en inzetten op verkeersveiligheid. Het is belangrijk dat de scholen de ouderen bewust maken van de verkeersveiligheid rond de school en in de wijk.
De gemeente gaat de banden met de scholen aanhalen en inzetten op verkeersveiligheid. Het is belangrijk dat de scholen de ouderen bewust maken van de verkeersveiligheid rond de school en in de wijk. De gemeente gaat ook verkeersveiligheidsboxen verstrekken aan bewoners van wijken waar veel klachten over snelheid en onveilig gedrag vandaag komen.
De gemeente gaat ook verkeersveiligheidsboxen verstrekken aan bewoners van wijken waar veel klachten over snelheid en onveilig gedrag vandaag komen.
Daarnaast worden bijspijkercursussen aangeboden voor diverse leeftijden (de middengroep). Ook de inzet van sociale media is een manier om deze groep aan te spreken, bijvoorbeeld door op Facebook/ Instagram verkeersvragen te stellen, zodat mensen hun verkeerskennis kunnen peilen en bewust worden van hun kennisniveau.
Daarnaast worden bijspijkercursussen aangeboden voor diverse leeftijden (de middengroep). Ook de inzet van sociale media is een manier om deze groep aan te spreken, bijvoorbeeld door op Facebook/ Instagram verkeersvragen te stellen, zodat mensen hun verkeerskennis kunnen peilen en bewust worden van hun kennisniveau.
29
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
Ouderen Door de jaren heen zijn de verkeersregels veranderd en ouderen zijn hier niet altijd van op de hoogte. Het is van belang dat oudere mensen bewust gemaakt worden van hun afnemende vaardigheden in het verkeer, op de risico’s in het verkeer en hoe ze hiermee om moeten gaan. Hiervoor kan het programma Doortrappen worden ingezet. Dit is een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en wordt in samenwerking met organisaties als de Fietsersbond en VVN gegeven. Naast dat er aandacht is voor de rijvaardigheid wordt er ook ingegaan op de verkeerstheorie. Gezien het aantal ouderen en het aantal ongelukken dat met ouderen plaatsvindt, is het van belang om dit programma ook in LV te gaan introduceren.
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
Wat gaat de gemeente doen:
Een ander programma dat gericht is op ouderen zijn de fietsinformatiedagen en de e-bikepraktijkdagen. De Fietsersbond organiseert een praktische dag voor senioren die van fietsen houden en willen blijven fietsen. De kwaliteit van de fiets wordt bekeken, moeilijke verkeerssituaties worden besproken en er wordt een quiz gespeeld om de kennis van de deelnemers bij te spijkeren. Dit wordt georganiseerd in samenwerking met het ROV Zuid-Holland en de Fietsersbond, waarbij de Fietsersbond de trekker is van deze dagen en de gemeente een faciliterende rol heeft.
•
De gemeente gaat Doortrappen, fietsinformatie, e-bike praktijkdagen en scootmobielcursussen faciliteren. Dit wordt gedaan in samenwerking met partijen als de Fietsersbond en Veilig Verkeer Nederland. Jaarlijks of om het jaar worden dit soort dagen gehouden om ouderen bewust te maken van wat er in het verkeer speelt.
•
Onderzoeken of andere programma’s voor ouderen kunnen worden ingezet om het langer te kunnen deelnemen aan het verkeer. B.v. het aanbieden van een opfriscursus rijvaardigheid (auto) dat wordt aangeboden door VVN.
•
Structurele samenwerking aangaan met de ANBO-PCOB om permanente aandacht te houden voor de oudere in het verkeer.
Nieuwe Nederlanders De gemeente heeft ook inwoners die er recentelijk zijn komen wonen en vanuit hun land niet geleerd hebben te fietsen. Het gaat hierbij om zowel volwassenen als ook kinderen. De fietsersbond kent vrijwilligers die kunnen helpen deze groep vertrouwd te maken met het fietsen. Maar dat kan alleen als deze groep ook over fietsen beschikt.
Het aandeel ouderen neemt toe en daarmee het aantal scootmobielen ook. Voor ouderen met een scootmobiel wordt de scootmobielcursus aangeboden. Deze gaat in op de risico’s die scootmobielen met zich brengen. Deze groep wordt geattendeerd op hun rijvaardigheid en gedrag in het verkeer. Daarnaast leveren deze cursussen ook inzicht in de knelpunten in de infrastructuur, waar de gemeente op geattendeerd wordt. Ook voor deze cursus heeft de gemeente een faciliterende rol, omdat Veilig Verkeer Nederland deze cursussen organiseert.
Er zijn diverse initiatieven in het land die zich bezig houden met het inzamelen van tweedehands fietsen en die beschikbaar te stellen aan b.v. deze groepen. Wat gaat de gemeente doen:
30
•
De gemeente gaat kijken of bestaande inzamelingsacties voor fietsen kunnen worden ingezet voor deze doelgroep of zelf een initiatief op te zetten om dit voor elkaar te krijgen.
•
De gemeente gaat samen met de fietsersbond kijken hoe we de begeleiding van deze groep gaan organiseren. Daarbij wordt er eerst gekeken naar ouders met kinderen (te benaderen via de scholen).
31
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
6. Handhaving 6.1
Veilig duurzaam
en risico gevoelige locaties kan worden verhoogd en hoe dit ingepast kan worden in de reguliere werkzaamheden.
Het inrichten van wegen en het verlagen van snelheden vereist tevens dat er wordt gehandhaafd om ongewenst gedrag aan te pakken.
Na een landelijke proef met flex-flitspalen op 30 km/u wegen in Amsterdam heeft het OM besloten dat dit landelijke navolging kan krijgen. Daarmee gaat de gemeente ook kijken naar de inzet van dit middel. Voorwaarde is wel dat de inrichting van een weg voldoet aan alle richtlijnen die bij ETW30 of GOW30 horen. Voor dit onderwerp wordt ook gekeken naar de ervaringen die de gemeente Den Haag heeft opgedaan met de aanvragen.
In het landelijke SPV wordt een oproep gedaan om verkeersveiligheid actiever te koppelen aan de lokale integrale veiligheidsambities. Hiervoor is een goede samenwerking vereist tussen de gemeente, politie en het OM. De beperkte capaciteit in de organisatie is een thema bij alle partijen. Vandaar dat er een efficiënte (doelmatige) en effectieve (doeltreffende) samenwerking van belang is. De informatie-uitwisseling over meldingen, verkeersongevallen en snelheidsdisplays speelt een belangrijke rol in de verbetering om de verkeersveiligheid naar een hoger niveau te tillen.
Om beter inzicht te krijgen in de daadwerkelijke snelheidsprofielen van de wegen in de gemeente, gaat de gemeente in totaal 15 Snelheid Informatie Displays (SID) aanschaffen (zie paragraaf 5.1).
Momenteel worden verschillende controles gehouden door de politie. Zij zetten in op intensieve controles over korte periodes. Het idee is dat door zichtbaarheid de weggebruikers zich beter aan de verkeersregels houden. De politie kan verklaren waarom bepaalde keuzes gemaakt worden en hoe ze de beschikbare capaciteit inzetten. Zij werken met een campagnekalender, waarin zij accenten leggen op sommige thema’s. De thema’s BOB, Mono, snelheid en fietsverlichting komen hier structureel in terug. De gemeente gaat zich actief opstellen in de samenwerking bij uitvoering van de kalender en politie van informatie te voorzien als input voor het opstellen van een kalender.
In een rapportage aan de raad in oktober 2024 heeft Den Haag aangegeven meer in te willen zetten op mogelijkheden om als gemeente meer zelf te kunnen handhaven.
Wat gaat de gemeente doen: • • •
Naast de reguliere kalender gaat de gemeente ook onderzoeken hoe de zgn. “Hufteraanpak” in Rotterdam, die zich richt op overlast t.g.v. snelheid en geluid vorm kan worden gegeven in de gemeente.
• •
De handhavingsorganisatie kan ook zelfstandig extra aandachtgeven aan situaties die extra aandacht vereisen op het gebied van verkeersveiligheid. Ook hier licht de nadruk op zichtbaarheid. Samen met Handhaving wordt gekeken of de zichtbaarheid van handhavers in schoolzones
32
De gemeente sluit zich aan bij de campagne kalender van de politie om de activiteiten te ondersteunen. De gemeente stelt een verkeersveligheidskalender op voor lokale handhavingsacties. De gemeente zet in op het periodiek kunnen inzetten van flex-flitspalen op locaties die zijn aangepast een de daarvoor geldende normen. Nauwlettend blijven volgen wat de ervaringen uit Den Haag zijn en waar nodig aansluiten bij lobby trajecten. Met Rotterdam in gesprek over de aanpak van “Huftergedrag” en de ervaringen.
Opmerking: op dit moment kan Handhaving nog niet op alle genoemde aspecten handhaven, omdat dit is opgenomen in de uitbereiding van de bevoegdheden van
33
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
de boa’s begin 2024. Hier zit echter een voorwaarde aan vast. Er moet hiervoor een handhavingsarrangement afgesloten worden me de politie en het OM. Dit is nog in voorbereiding bij de APV-jurist van de afdeling. Het gaat om de volgende bevoegdheden: Het voeren van geen of onjuiste fietsverlichting, het negeren van rood licht door fietsers en voetgangers en het handheld telefoongebruik door fietsers.
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
Blijvend aandacht besteden aan de gezamenlijke verantwoordelijkheid van ouders, scholen en gemeente voor een veilige school omgeving en routes, door periodieke communicatie campagnes en brieven. Voor het laatste kan gebruik worden gemaakt van de expertise van het ROV-ZH.
Wat gaat de gemeente doen:
6.2 Kinderen veilig naar school en Veilig op de Fiets Schoolzones krijgen extra aandacht waar het gaat om verkeersveiligheid. Ook hier geldt dat handhaving een belangrijke rol speelt in het afdwingen van maatregelen die worden genomen in de schoolzones. In het bijzonder op plaatsten waar fysieke maatregelen worden genomen in de nabijheid van een school.
•
De gemeente neemt dit onderdeel mee in de op te stellen verkeersveligheidskalender voor lokale handhavingsacties.
•
Periodieke campagnes en brieven om verkeersveiligheid onder de aandacht te houden bij scholen en ouders.
•
Jaarlijkse campagnes uitvoeren voor zichtbaarheid in het verkeer (licht en hesjes) en het dragen van helmen.
Recente ontwikkelingen rondom de fat-bikes benadrukken de noodzaak van handhaving gericht op overlast en onveilig gedrag van (brom)fietsers. Het gaat echter niet alleen om specifieke doelgroepen, maar ook op overtredingen in het algemeen zoals het door rood rijden, geen verlichting voeren, over trottoirs rijden, etc. Ook dient er aandacht uit te gaan naar bromfietsen in 30 km/u zones voor wat betreft het opvolgen van de juiste snelheid.
34
35
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
7. Samen veilig 7.1.
Samen met de organisatie
Wat gaat de gemeente doen:
Uitvoering Verkeersveiligheid raakt vele disciplines binnen de gemeente en is afdeling overstijgend. Hiermee is het essentieel dat alle betrokkenen weten welke activiteiten worden uitgevoerd en zijn gepland, wie verantwoordelijk is voor welk deel van de uitvoering, naadloze overdracht tussen betrokkenen en het borgen van het eindresultaat in het beheerproces. In bijlage F is een stappenplan op hoofdlijnen opgenomen voor de aanpassingen voor het wegennet. Dit deel heeft de grootste impact binnen de organisatie. Verkeersveiligheid moet eigenlijk worden gezien als een programma met daarbinnen verschillende aandachtsvelden. Voor elk deel wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld. Dit leidt tot de benodigde organisatiestructuur om de uitvoering te ondersteunen. Afhankelijk van de omvang kan het binnen de bestaande disciplines worden belegd, of moet er een projectmatige aanpak komen.
•
Opstellen uitvoeringsplannen voor de verschillende thema’s uit het Actieplan Verkeersveiligheid waar de samenwerking tussen disciplines expliciet worden uitgewerkt.
•
Inventariseren welke systemen er nodig zijn voor een effectieve en efficiënte uitwisseling van gegevens.
•
Inrichten van een taskforce voor af gekaderde activiteiten.
Communicatie Op basis van de uitvoeringsplannen wordt samen met Communicatie actief gewerkt aan het opstellen van een communicatie kalender rond om de plannen, de uitvoering en de resultaten van de activiteiten. Niet alleen worden de inwoners hiermee op de hoogte gehouden, maar blijft het thema verkeersveiligheid ook actueel.
Naast de organisatie is het delen van data, informatie en status/voorgang essentieel voor de uitvoering. Dit vergt onderzoek naar hoe bestaande systemen dit kunnen ondersteunen, of dat er een noodzaak is voor aanvullende systemen. Naast een programmatische aanpak wordt ook gekeken naar het opzetten van een taskforce die zich gaat bezig houden met urgente problemen en het opzetten van pilots. Hiermee laat de gemeente zien dat er actief aan de problemen wordt gewerkt.
Wat gaat de gemeente doen: •
Opstellen communicatie kalender op basis van de uitvoeringsplannen.
7.2. Samen met inwoners en belangengroepen Veilig duurzaam is niet alleen iets van de gemeente zelf, maar steunt ook in belangrijke mate op de medewerking van de inwoners. Naast het vergroten van de objectieve verkeersveiligheidscijfers speelt met name onder de inwoners het verkeersveiligheidsgevoel. Dit is de subjectieve verkeersveiligheid. Voor het subjectieve gevoel van verkeers(on) veiligheid, zijn de inwoners de oren en ogen voor de gemeente.
36
37
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
Meldingen Vanuit bewoners en bedrijven komen verschillende signalen van onveilige verkeerssituaties. Dit zijn meldingen over bijvoorbeeld de inrichting van de weg, snelheden, slechte bebording of tijdelijke verkeersmaatregelen. Deze meldingen zijn input om te checken of de inrichting aan de richtlijnen voldoet. Mocht dat het geval zijn, dan wordt een probleemanalyse gedaan om inzicht te krijgen in het mogelijke probleem.
Wat gaat de gemeente doen: •
De gemeente zet actief in op samenwerken in de vorm van coalities met inwoners, bedrijven en belangengroepen. Hiervoor wordt het verwerken van meldingen en opmerkingen structureel verbeterd, waarbij ook aandacht wordt besteed aan de terugkoppeling van informatie over verkeersveiligheid aan de inwoners.
Verkeersveiligheidsambassadeurs Een manier om bewoners actiever te betrekken bij het verbeteren van de verkeersveiligheid in hun omgeving is het instellen van een aanspreekpunt binnen de bewonersgroepen, een zgn. verkeersveiligheidsambassadeur.
Meldingen over verkeersveiligheid kunnen via verschillende kanalen binnenkomen zoals via het KCS van de gemeente, bestuurders, via de politie of raadsleden. Door de verscheidenheid aan kanalen waar signalen binnenkomen, gebeurt het nog te vaak dat de meldingen tussen wal en schip vallen en soms jaren kunnen blijven liggen. Het is zaak dit proces te gaan stroomlijnen en te zorgen dat alle meldingen op één plaats worden geregistreerd, dat het wordt gekoppeld aan een verantwoordelijke en dat de stappen uit het proces worden vastgelegd en kunnen worden gevolgd. Ook moet een melder op de hoogte worden gehouden van de voortgang indien de afhandeling meer tijd in beslag neemt.
Op het moment dat de processen goed zijn ingericht is de volgende stap te kijken naar moderne middelen om de inwoners interactief inzicht te geven in meldingen en de afhandeling ervan. Zo kan een melder zien of wat hij of zij wil melden al eerder is gemeld en wat de afhandeling daarvan is geweest. Ook kan via deze weg inzicht worden gegeven in de activiteiten die lopen rondom verkeersveiligheid. Hiervoor kan worden gekeken naar een interactieve kaart of een digital twin omgeving, waar ook andere gemeente mee bezig zijn.
het uitwerken van plannen. De gemeente gaat actief inzetten op het betrekken van scholieren bij het uitwerken van de plannen voor de inrichting van veilige schoolomgevingen en routes. Daarbij wordt gekeken naar hoe middelen die aansluiten bij de beleving van de jeugd, zoals b.v. Minecraft, kunnen worden ingezet.
Wat gaat de gemeente doen:
Oplossingen kunnen zitten in de sfeer van (kleine) fysieke maatregelen, educatie en voorlichting, communicatie en handhaving. Als de inrichting niet aan de richtlijnen voldoet, wordt er een situatieanalyse gemaakt. Aspecten als beleid, toekomstplannen, budget en draagvlak (prioriteiten) komen hierin aan bod. De uitkomsten kunnen leiden tot definitieve maatregelen, tijdelijke maatregelen of het niet nemen van maatregelen.
De gemeente kan inwoners ook uitnodigen deel te nemen aan enquêtes of de Wijkprikker (of een modernere variant hierop).
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
Dit idee is niet nieuw en wordt in verschillende gemeentes, zowel in Nederland en daarbuiten, toegepast. Deze ambassadeurs fungeren als brug tussen de gemeente en de buurtbewoners, met als doel de verkeersveiligheid te verhogen door bewustwording te creëren en praktische maatregelen te stimuleren. De initiatieven van buurt- of wijkverkeersambassadeurs kunnen op verschillende manieren bijgedragen aan het verbeteren van de verkeersveiligheid. Ze kunnen de signalen uit de buurt bundelen en het aanspreekpunt vormen voor de gemeente. Ook kunnen ze worden betrokken bij overleggen bij overleggen tussen gemeente en andere belangengroepen. Naast de buurt of wijk wordt ook gekeken naar verschillende sectoren en lokale organisaties zoals b.v. onderwijs, sportverenigingen, ondernemers, adviesraden (Stompwijk en Sociaal Domain), Platform Gehandicapten LV, etc. of de inzet van verkeersveiligheidsambassadeurs bij gaat dragen aan een nauwere samenwerking met de gemeente.
•
In 2025 wordt een start gemaakt in tenminste 2 wijken of buurten met een verkeersveiligheidsambassadeur. Eind 2025 wordt er een evaluatie uitgevoerd en een plan uitgewerkt voor het verder opschalen.
•
De gemeente gaat onderzoek doen naar moderne vormen van interactieve participatie voor bewoners, b.v. door het inzetten van serious gaming mogelijkheden.
Ook kan de schooljeugd actief worden betrokken bij de gedragskant. Zo zijn er scholen in Nederland die zgn. school omgevingsmanagers hebben, bestaande uit scholieren, die ouders aanspreken op hun verkeersgedrag bij de school.
Participatie Naast het verzamelen van informatie vanuit de inwoners gaat de gemeente ook inzetten op een actieve participatie van bewoners, met name waar het gaat om aanpassingen in de infrastructuur. Dat betekent dat niet alleen de inwoners wordt gevraagd mee te praten over plannen, maar dat ook wordt gekeken op welke wijze inwoners kunnen worden betrokken bij het uitwerken daarvan. Participatie moet laagdrempelig worden en een brede leeftijdsgroep aanspreken.
•
De gemeente gaat onderzoek doen naar moderne vormen van interactieve participatie voor bewoners, b.v. door het inzetten van serious gaming mogelijkheden.
De gemeente gaat in 2025 een pilot uitvoeren voor een specifieke locatie die veiliger dient te worden ingericht, waarbij schooljeugd uit de directe omgeving actief worden betrokken.
7.4. Samen met de regio
Het MRDH speelt een belangrijke rol waar het gaat om de verkeerskundige kant en het verkrijgen van subsidies voor het aanpassen van wegen. ROV-ZH richt zich met name op de gedragskant, voorlichting en educatie van jong tot oud.
In 2025 gaat de gemeente een vorm van serious gaming inzetten om leerlingen van twee scholen te betrekken bij de herinrichting van een kruising.
Naast de ondersteuning met geld en inhoudelijk spelen de organisaties ook een heel belangrijke rol in het bij elkaar brengen van de experts binnen de gemeenten. Hiermee vormt het een basis voor het uitwisselen van ideeën en ervaringen.
7.3. Samen met scholen en kinderen De inrichting van schoolomgevingen en aandacht voor gedrag zijn twee belangrijke pijlers voor de veiligheid van schoolgaande jeugd. Dit moet niet alleen een activiteit vanuit de gemeente zijn. De kennis en ervaring van de schoolgaande jeugd is belangrijke input voor
38
•
Regionaal spelen het MRDH en ROV-ZH een belangrijke rol in het ondersteunen van gemeenten bij het verkeersveiliger maken van de wegen.
Wat gaat de gemeente doen: •
Wat gaat de gemeente doen:
39
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
Wat gaat de gemeente doen: •
•
•
De gemeente participeert actief in de werkgroepen en bijeenkomsten van het MRDH en ROV-ZH en zet zich actief in om de ontwikkelde programma’s uit te zetten binnen de gemeente. De gemeente stelt zich actief op om het gedachtengoed van het ROV-ZH uit te dragen door het op zich nemen van zgn. ambassadeurfuncties De gemeente levert een actieve bijdrage aan de regionale discussies en initiatieven door het inbrengen van nieuwe ideeën en pilots.
7.5. Samen met externe betrokkenen De gemeente heeft te maken met diverse partijen die betrokken zijn bij verkeersveiligheid of te maken krijgen met aanpassingen ten behoeve van verkeersveiligheid. Hulpdiensten De gemeente heeft te maken met twee afdelingen van de politie.
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
Openbaar vervoer Voor het openbaar vervoer zijn met name de snelheidsprofielen van belang. Een verlaging van 30 km/u naar 30 km/u betekent een langere reistijd wat kan leiden tot hogere kosten en eventueel een terugloop in reizigers.
8. Monitoring
Voor dit thema is een regionale werkgroep ingericht, samen met HTM om te kijken naar impact en mitigerende maatregelen.
Verkeersveiligheid is niet een eenmalige actie. De impact van de uitwerking van de uitvoeringsplannen dienen dan ook te worden geëvalueerd. De uitkomsten worden gebruikt om waar nodig plannen bij te stellen of nieuwe plannen te ontwikkelen.
Belangengroepen Naast inwoners en andere directbetrokkenen zijn er ook organisaties die belangen van verschillende groepen vertegenwoordigen, zoals b.v. de fietsersbond, VVN, Platform Gehandicapten, ANWB, ANBO-PCOB, etc. Ook zijn er startups met vernieuwende ideeën die op zoek zijn om hun oplossingen in de praktijk te brengen. Als gemeente volgen wij de groepen actief en gaan waar het aansluit op de gemeente samenwerking aan. Kennis organisaties Bij de uitwerking van de plannen, communicatie en participatie wordt gekeken naar de samenwerking met organisaties en/of personen met specifieke domein kennis, zoals gedragswetenschap, designers, etc.
De eerste is de Verkeersadviseur voor het District D, vanuit het kantoor Leidschenveen. Deze maakt deel uit van de Ambtelijke VerkeersCommissie (AVC), waar ook verkeersveiligheidsvraagstukken worden behandeld.
Wat gaat de gemeente doen: •
Het tweede is de lokale politie organisatie in de gemeente waar ook de wijkagenten deel van uitmaken. Zij zijn oren en ogen in de gemeente en hebben directe contacten met inwoners en organisaties. Daarnaast zijn zij ook verantwoordelijk voor het uitvoeren van handhaving in de gemeente.
De gemeente stelt zich proactief op waar het gaat om samenwerking met externe partijen. Dat kan door een directe betrokkenheid of het stimuleren van samenwerking tussen verschillende organisaties.
8.1. Vinger aan de pols
•
De komende jaren gaat de gemeente werken aan het efficiënt verzamelen en verwerken van gegevens over verkeersveiligheid. Hierbij wordt met name gekeken hoe moderne technologieën hier een positieve bijdrage aan kunnen leveren.
Wat gaat de gemeente doen: •
De gemeente gaat onderzoek doen naar de mogelijkheden voor innovaties op het gebied van het delen en inzichtelijk maken van data en data gedreven werken. De gemeente gaat zich actief inzetten dit regio breed op te pakken.
8.2.Monitoring van gegevens De huidige manier van ongevallen registreren heeft als nadeel dat niet alle ongevallen geregistreerd worden. De politie heeft sinds 2016 een app gekregen waarmee men eenvoudiger ongevallen kan registreren en ook meer details kan aanleveren. Hier kan nog een slag in gemaakt worden. De grote gemeenten en het SWOV doen onderzoek naar het verbeteren van deze ongevallenregistratie.
De volgende aspecten komen aan bod: • Een analyse van de ongevallen (aantallen, leeftijden, vervoerwijzen, locaties); • Aantal black-spots; • Snelheid. De snelheid wordt gemonitord door gegevens uit Via-Stat en snelheidsdisplays die in de gemeente circuleren. Deze snelheidsdisplays
40
Wat gaat de gemeente doen:
Om dit effectief en efficiënter te gaan doen wordt onderzocht op welke wijze innovatie en data gedreven werken kan helpen in het delen en inzichtelijk maken van data en het evalueren van de effecten.
Jaarlijks wordt een rapportage opgeleverd met de peiling hoe de verkeersveiligheid ervoor staat, en zo nodig bij te sturen.
Voor brandweer en ambulance is met name snelle bereikbaarheid en weginrichting van belang.
worden op locaties in de gemeente geplaatst daar waar meldingen en klachten zijn over de gereden snelheid en waar de weggebruikers op hun snelheid geattendeerd kunnen worden.
8.3. Monitoring van beleving – subjectieve Verkeers(on) veiligheid Verkeersveiligheid kan vanuit twee verschillende perspectieven worden benaderd. Gezien vanuit richtlijnen en cijfers gaat het over Objectieve Verkeersveiligheid. Gezien vanuit de weggebruiker en inwoners gaat het over Subjectieve Verkeersveiligheid. Hierin heeft de gemeente de volgende ambitie. De gemeente gaat in 2025 een nulmeting uitvoeren en vervolgens jaarlijks de tevredenheid over de verkeersveiligheid gaan peilen De volgende ambities zijn geformuleerd:. - In de periode 2026-2028 is een steeds hoger percentage van de bewoners tevreden over de (aanpak van de) verkeersveiligheid, dan ontevreden in de wijken en in de gemeente als geheel. - De wijkprikker, of een alternatief, en bestaande kanalen willen we vanaf 2026 inzetten om te kijken of er veranderingen zijn. Beleving is een subjectief begrip en onderhevig aan gebeurtenissen van het moment. Het monitoren dient zodanig te worden opgezet dat een goed en evenwichtig beeld ontstaat. Hier is het ook van belang een
41
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
brede betrokkenheid onder de doelgroepen te realiseren, om zo een goede doorsnede te krijgen van de inwonersgroep en belangengroeperingen. Wat gaat de gemeente doen: •
In 2025 een verdere uitwerking geven aan de wijze waarop beleving op een structurele wijze wordt gemonitord en welke methoden en hulpmiddelen daarvoor kunnen worden ingezet.
Actieplan Verkeersveiligheid 2025 - 2028
8.5.Interventies na verkeersslachtoffers De gemeente heeft enkele jaren geleden een protocol opgesteld voor de afhandeling van verkeersongevallen met dodelijke afloop. Vanuit de risico gestuurde aanpak is het ook wenselijk een aanpak vast te leggen voor de evaluatie van ongevallen met ernstig letsel. Het is naast de inrichting van een weg of kruising ook van belang inzicht te krijgen in de oorzaak van het ongeval en de omstandigheden op het betreffende moment.
8.4. Monitoring van voortgang uitvoeringsplan
Wat gaat de gemeente doen: •
De uitvoeringsprogramma’s worden structureel gemonitord, periodiek geëvalueerd en geactualiseerd. Steeds met oog voor nieuwe instrumenten en actuele gegevens. Zo wordt de effectiviteit van het beleid en de genomen maatregelen bepaald en kan de gemeente waar mogelijk bijsturen. Voor alle onderdelen binnen de uitvoeringsplannen wordt derhalve naast de activiteiten en maatregelen expliciet opgenomen op welke wijze de evaluatie gaat plaatvinden.
In 2025 worden richtlijnen uitgewerkt voor het evalueren van ongevallen met ernstig letsel. Deze richtlijnen richten zich op het in kaart brengen van de risico factoren die een rol hebben gespeeld bij het ongeval.
Wat gaat de gemeente doen: •
In de uitvoeringsplannen wordt expliciet opgenomen op welke wijze en op welke termijnen de resultaten van activiteiten worden gemonitord en geëvalueerd.
42
43
Gemeente Leidschendam-Voorburg, 4 februari 2025