Document · PDF

2573-07 Bijlage 04 toelichting, Kompas voor de leefomgeving.pdf

Raadsvergadering 22 februari 2022, gemeente Leidschendam-VoorburgBij agendapunt: Raadsvoorstel: Vaststellen bestemmingsplan Stedelijk.12.643 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Bijlage: 4

Kompas van de Leefomgeving Op weg naar de Omgevingsvisie Leidschendam-Voorburg

5 september 2018

INHOUD Kompas van de Leefomgeving .................................................................................................... 1 1

Inleiding ........................................................................................................................................... 4

2 Totstandkoming van het Kompas .................................................................................................... 7 3

LV in de regio ............................................................................................................................... 11

Doelstellingen, agendapunten en hoofdkeuzes...................................................................... 16

Bijlagen.................................................................................................................................................. 31 1.1

Verslagen bijeenkomsten ................................................................................................... 31

1.1.1

Bewonersavond Leidschendam ................................................................................ 31

1.1.2

Bewonersavond Stompwijk ........................................................................................ 33

1.1.3

Bewonersavond Voorburg.......................................................................................... 35

1.1.4

Bijeenkomst ondernemers en maatschappelijke partners 19/4/2018 ................. 37

1.1.5

Bijeenkomsten Jeugd Vertegenwoordigd ................................................................ 40

1.2

Bestaand beleid ................................................................................................................... 41

1.3

trends en ontwikkelingen .................................................................................................... 43

1.4

Groslijsten agendapunten en keuzes ............................................................................... 46

Leidschendam-Voorburg bestaat uit de kernen Stompwijk, Leidschendam en Voorburg. De naam Voorburg duikt in het jaar 777 voor het eerst op in de geschiedenisboeken. Het gebied werd echter al langer bewoond: in de tweede en derde eeuw stond er ter hoogte van het huidige Voorburg een Romeinse nederzetting met de naam Forum Hadriani. Het gebied rondom Forum Hadriani ontwikkelde zich als een plaats van handel en landbouw. Vanwege de ligging dicht bij het regeringscentrum in Den Haag werd ‘Foreburg’ vanaf de middeleeuwen een plaats voor buitenhuizen van belangrijke en welgestelde burgers. Leidschendam krijgt zijn naam van de ‘Lytsche dam’ de bebouwing rondom de sluis in de Vliet die ruim 700 jaar geleden ontstond. Het gebied bestond uit de kleine dorpen Stompwijk en Veur en het buurtschap Wilsveen. Deze dorpen ontstonden in de middeleeuwen en profiteerden van de binnenvaart over de Vliet tussen Leiden, Delft en Den Haag. Daarnaast waren landbouw en veeteelt een bron van inkomsten voor de inwoners. De gemeente Leidschendam ontstond in 1938 door de samenvoeging van de dorpen Stompwijk en Veur. In 2002 fuseren Leidschendam en Voorburg tot onze huidige gemeente Leidschendam-Voorburg. De historie en de identiteit van de kernen is nog altijd aanwezig en waarneembaar. Dit maakt dat elke kern haar eigen karakter heeft.

Stompwijk wordt gekenmerkt door een hechte gemeenschap en de ligging in het Groene Hart. Leidschendam heeft een karakteristiek centrum aan de sluis en een breed woningaanbod. Voorburg staat bekend om haar historisch centrum en culturele aanbod. Drie kernen die met hard werken en ondernemende mensen al eeuwenlang bestaan. Waar mensen oog en hart hebben voor elkaar. Inclusiviteit en diversiteit vinden onze inwoners belangrijk. De ligging naast het stedelijk gebied van Den Haag, ook met bos en strand, én het Groene Hart geeft onze gemeente een uniek karakter in de regio, een goed bereikbare gemeente waar mensen graag willen wonen. We houden daarom vast aan waar we goed in zijn: het zijn van die groene en aantrekkelijke woongemeente. Wij kiezen ervoor om deze eigenschappen te koesteren. Maar ook om deze te verbreden, te verbeteren en te verduurzamen. De gemeente is namelijk méér dan een groene woongemeente. De geschiedenis, de unieke ligging en onze inwoners geven de gemeente kleur. We zetten daarom in op de aantrekkelijke en kleurrijke woongemeente, stimuleren van innovatie en groei en bieden van ruimte voor ondernemerschap. Eigenlijk hetgeen waar we al sinds de middeleeuwen goed in zijn.

1 INLEIDING 1.1. Doel van het Kompas van de Leefomgeving De samenleving roert zich. Er is veel maatschappelijk initiatief. De mondiger wordende inwoner heeft ertoe bijgedragen dat de Omgevingswet in ontwikkeling is. Een van de veranderingen uit die Omgevingswet is meer ruimte geven aan maatschappelijk initiatief. In het najaar van 2017 is het ‘Toekomstbeeld – LV op de kaart’ vastgesteld. De kern van het Toekomstbeeld is de groene aantrekkelijke woongemeente met drie karakteristiek verschillende kernen. Dit vormt bij het opstellen van de Omgevingsvisie dan ook een belangrijk uitgangspunt. De Omgevingsvisie gaat dienen als integraal afwegingskader voor diverse projecten en initiatieven van bewoners, bedrijven en gemeente. De uitwerking wordt vertaald in programma, projecten en plannen. Dit Kompas van de Leefomgeving geeft de uitgangspunten, de gemeentelijke doelen en de hoofdkeuzes weer voor de op te stellen Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie is, als instrument onder de Omgevingswet, de opvolger van de structuurvisie en gaat over alle terreinen van de fysieke leefomgeving en geeft de ruimtelijke en sociaaleconomische koers voor de lange termijn weer. Deze koers zal op onderdelen vernieuwend zijn en zal voor een deel ook gestoeld zijn op bestaand en succesvol beleid.

Vanuit het Toekomstbeeld is met de samenleving gekeken naar trends en ontwikkelingen met betrekking tot de leefomgeving. Bestaand beleid en trends van de gemeente zijn geïnventariseerd. Wat hebben we al en wat komt er op onze gemeente af en beïnvloedt de ontwikkeling van de leefomgeving? Het Kompas omvat zeven doelstellingen met elk een aantal agendapunten die de stip op de horizon vormen, daar willen we naar toe! Uiteindelijk moeten er concrete keuzes worden gemaakt, waarvan de hoofdkeuzes de belangrijkste en meest fundamentele zijn. Die hoofdkeuzes staan in dit Kompas van de Leefomgeving. Belangrijk is te benadrukken dat de Omgevingsvisie geen statische blauwdruk van de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente is, maar een continu proces. De Omgevingsvisie richt zich op 2040, maar wordt met regelmaat getoetst aan nieuwe ontwikkelingen, waardoor een flexibel beleidskader ontstaat. Keuzes die in het Kompas van de Leefomgeving zijn opgenomen, zijn niet in beton gegoten. Het geeft een richting weer op basis van de huidige kennis en inzichten. Morgen is de wereld immers alweer anders dan vandaag. 1.2. De Omgevingswet en haar instrumenten In 2021 vindt de implementatie van de nieuwe Omgevingswet plaats. De Omgevingswet heeft vier doelen: 1. Het vergroten van de inzichtelijkheid, de voorspelbaarheid en het gebruiksgemak van het omgevingsrecht. 2.

Het bewerkstelligen van een samenhangende benadering van de fysieke leefomgeving in beleid, besluitvorming en regelgeving. 3. Het vergroten van de bestuurlijke afwegingsruimte door een actieve en flexibele aanpak mogelijk te maken voor het bereiken van doelen voor de fysieke leefomgeving. 4. Het versnellen en verbeteren van besluitvorming over projecten in de fysieke leefomgeving.

Met de Omgevingswet worden ruimtelijke ontwikkelingen gefaciliteerd door het opstellen van één verplichte Omgevingsvisie voor elke gemeente. In die Omgevingsvisie legt de gemeente haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving van het hele grondgebied voor de lange termijn vast. De Omgevingsvisie gaat over de woon- en leefomgeving en hoe we deze in nauwe samenspraak met bewoners gaan opstellen. Over ruimte, water, milieu, natuur, landschap, verkeer en vervoer, infrastructuur, economie en cultureel erfgoed. Maar ook over gezondheid en sociale voorzieningen. Het Kompas van de Leefomgeving is de eerste stap in het opstellen van de Omgevingsvisie. Het geeft de richting die we op gaan aan de hand van de doelstellingen, agendapunten en hoofdkeuzes. Verdere concretisering van het Kompas gaat inzicht geven in waar verschillende opgaven invulling krijgen binnen de gemeente. De ene buurt, wijk of kern kan daarbij een andere rol spelen dan de andere. Hiermee wordt de Omgevingsvisie gebiedsgericht. Naast de Omgevingsvisie als een van de instrumenten onder de nieuwe Omgevingswet is het Omgevingsplan een ander belangrijk instrument. Het Omgevingsplan hangt nauw samen met de Omgevingsvisie. Het Omgevingsplan vervangt de huidige bestemmingsplannen en bevat de planologisch-juridische aspecten. Er wordt één Omgevingsplan voor de gehele gemeente opgesteld.

Waar de Omgevingsvisie de globale visie op de leefomgeving beschrijft, wordt dat gedetailleerder vastgelegd in het Omgevingsplan. Het instrument Omgevingswaarden wordt in het Omgevingsplan verwerkt. Omgevingswaarden zijn de normen voor de kwaliteit die de gemeente wil bereiken. Met de Omgevingswaarden kan het beleid uit de Omgevingsvisie worden uitgevoerd. Om de brug te slaan tussen de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan, is het instrument Programma ontwikkeld. Er zijn verschillende type programma’s binnen de Omgevingswet. Dat kunnen verplichte programma’s zijn, volgend uit regelgeving of bij overschrijding van omgevingswaarden. Dat kunnen ook niet-verplichte programma’s zijn waarbij een bepaald thema uit de Omgevingsvisie, al dan niet gebiedsgericht, concreet wordt gemaakt. Hoe we als gemeente invulling geven aan het Programma wordt nog bepaald. 1.3. Leeswijzer Na het verhaal van Leidschendam-Voorburg en de inleiding bestaat het Kompas van de Leefomgeving grofweg uit drie delen: In hoofdstuk 2 wordt het proces beschreven van totstandkoming van het Kompas van de Leefomgeving alsmede het vervolgtraject tot Omgevingsvisie. Ook komt het veranderproces onder de Omgevingswet kort aan bod Leidschendam-Voorburg is geen eiland maar een belangrijke speler in de regio Haaglanden. Daarnaast kan niet alles lokaal geregeld worden.

Hoofdstuk 3 gaat in op regionale samenwerking, grensoverschrijdende thema’s en andere inhoudelijke thema’s die een overkoepelende functie hebben. In hoofdstuk 4 worden de zeven doelstellingen uiteengezet die het fundament vormen van de Omgevingsvisie. Naast uitleg van de doelstellingen, staan ook de agendapunten beschreven die moeten worden opgepakt om de doelstellingen ook daadwerkelijk te halen. Deze agendapunten monden uit in hoofdkeuzes die moeten worden gemaakt om op korte termijn invulling te kunnen geven aan de Omgevingsvisie. In de bijlagen is aanvullende informatie te vinden over onder andere de keuzes en de participatieactiviteiten. 5

2 TOTSTANDKOMING VAN HET KOMPAS 2.1 Inleiding Het Kompas van de Leefomgeving geeft de doelstellingen, agendapunten en hoofdkeuzes weer. Dit is de eerste stap bij het opstellen van de Omgevingsvisie waarin de keuzes per gebied worden uitgewerkt. De onderstaande figuur laat de volgorde van de verschillende stappen van het Kompas van de Leefomgeving zien.

2.2 Participatietraject De gesprekken met de samenleving bij het opstellen van het Toekomstbeeld vormen de basis voor het participatietraject voor de Omgevingsvisie. Om de inbreng van de samenleving optimaal te kunnen benutten, heeft in aanloop naar het Kompas van de Leefomgeving op meerdere momenten en op verschillende manieren het gesprek plaatsgevonden met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. In een eerste ronde zijn aan de hand van trends en ontwikkelingen stellingen online gezet waarop bezoekers van het interactieve platform ingesprekmetlv.nl konden reageren. Dit heeft tot meer inzicht geleid over hoe de samenleving over bepaalde zaken dacht. Met circa 200 reacties gaf dit goede aanknopingspunten en inzichten. Afgelopen voorjaar stond de tweede participatieronde in het teken van de opgaven die op de gemeente afkomen en de doelstellingen, agendapunten en hoofdkeuzes die daaruit voortvloeien. Naast het online platform is bij verschillende bijeenkomsten met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties hierover van gedachten gewisseld. Tijdens wijkwandelingen en in de gebiedssessies is een goed beeld van de gewenste of juist niet gewenste ontwikkeling van wijken en buurten ontstaan. Samen met ondernemers en maatschappelijke organisaties zijn verschillende thema’s bediscussieerd.

Met jongeren wordt op regelmatige basis overleg gevoerd over ontwikkelingen. En in mei hebben drie grote bijeenkomsten in de drie verschillende kernen plaatsgehad. De uitkomsten van al deze participatiemomenten zijn in kaders in dit Kompas van de Leefomgeving opgenomen. Belangrijk is dat de informatie heeft geholpen om concrete afwegingen te maken die hebben geleid tot dit Kompas van de Leefomgeving. Verslagen van de bijeenkomsten zijn te vinden in de bijlage.

2.3 Toekomstbeeld, bestaand beleid en trends en ontwikkelingen Het Kompas van de Leefomgeving staat niet op zichzelf. Het document bouwt voort op het Toekomstbeeld – LV op de kaart. Bij het opstellen van het Toekomstbeeld is in de zomer en het najaar van 2017 met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties in de gemeente gesproken. Hieruit is een duidelijk beeld van de identiteit en kracht van de gemeente ontstaan. Dit uit zich met name in de aantrekkelijke groene woongemeente met haar drie karakteristiek verschillende kernen. Het opstellen van een nieuwe Omgevingsvisie betekent niet dat al het bestaande beleid overboord wordt gegooid. Er gebeurt veel goeds in de gemeente en dat moeten we koesteren en behouden. De Omgevingsvisie vormt een overkoepelende maar flexibele langetermijnvisie op de woon- en leefomgeving. Als die visie aanleiding biedt om beleid op onderdelen aan te passen, dan doen we dat. Het Kompas van de Leefomgeving bepaalt waar aanpassing van beleid nodig is. Om de doelstellingen te kunnen formuleren, moeten we weten wat er op de gemeente afkomt en invloed heeft op de toekomst van de leefomgeving.

Zet de vergrijzing door? Hoe gaan we met andere vormen van mobiliteit om? Welke invulling geeft LeidschendamVoorburg aan de regionale/lokale verstedelijkingsopgave? Hoe kunnen mensen op latere leeftijd steeds langer thuis wonen? We hebben trends en ontwikkelingen geïnventariseerd omdat ze een grote invloed hebben op de woon- en leefomgeving en dus op de Omgevingsvisie (bijlage 1.3). Vervolgens is aangegeven welke trends en/of ontwikkelingen voor onze gemeente specifiek relevant zijn of waar de gemeente zich tijdig op moet voorbereiden. Andere trends bieden juist kansen voor de gemeente, deze trends zijn geïdentificeerd als wenselijk en zijn interessant en bruikbaar voor de ontwikkeling van de Omgevingsvisie. Wijkwandeling – Nieuw Duivenvoorde

Het wonen in Nieuw Duivenvoorde wordt als prettig ervaren omdat de omgeving groen is en het er (over het algemeen) rustig wonen is. Ook wordt de sociale cohesie en controle vaak genoemd als positief kenmerk van de wijken. Wel vinden de deelnemers dat er meer aandacht aan groenbeheer en beheer van de openbare ruimte kan worden besteed.

2.4 Doelstellingen, agendapunten en keuzes Aan de hand van de opbrengsten uit de inventarisatie van bestaand beleid en trends en ontwikkelingen zijn zeven doelstellingen bepaald en getoetst bij een bredere groep medewerkers. Deze doelstellingen vertegenwoordigen de richting waar de gemeente naar 8

toe wil op de langere termijn. Als stippen op de horizon vormen ze zo de kern van dit Kompas van de Leefomgeving. Aan de hand van deze doelstellingen is bepaald welke Bijeenkomst ondernemers en maatschappelijke partners

In groepen zijn de volgende thema’s besproken: gezonde en bereikbare gemeente in 2040, een inclusieve gemeente en een economisch vitale gemeente. In deze groepen is stelling genomen op deze onderwerpen en zijn belangrijke trends en ontwikkelingen onderschreven waar de gemeente in de omgevingsvisie rekening mee moet houden en op in zou moeten spelen. Aan de hand van deze trends en ontwikkelingen zijn door de groepen stellingen geformuleerd. Deze stellingen zijn vervolgens aan de hand van een Lagerhuisdebat besproken. De volgende trends en ontwikkelingen zijn volgens de deelnemers relevant voor de gemeente: Gezonde en bereikbare gemeente in 2040 - Mobiliteit zoals wij deze kennen verandert: van bezit naar gebruik - Fossiele brandstoffen worden niet meer gebruikt voor vervoer - Door technische ontwikkelingen kan het verkeer efficiënter worden geregeld - Bereikbaarheid is meer dan verplaatsen, kan ook digitaal De inclusieve stad - Sociale ontmoeting blijft ook in de toekomst belangrijk voor de leefbaarheid van een stad - Elke doelgroep moet worden betrokken en de mogelijkheid hebben om in de gemeente te wonen Economisch vitale gemeente - Meer flexibiliteit in arbeid en in ruimtegebruik - Sociale functies worden belangrijker, functies vermengen met elkaar en er is meer behoefte aan ontmoetingsvormen voor werklocaties (kantoren, voorzieningen, zzp)

onderwerpen moeten worden geagendeerd om ze te kunnen realiseren. Deze agendapunten leiden op hun beurt weer tot concrete keuzes die moeten worden gemaakt op de kortere termijn.

2.5 Meer ruimte voor maatschappelijk initiatief De Omgevingswet stelt gemeenten in staat om op een andere manier om te gaan met de ontwikkeling van de leefomgeving. Er vindt een verschuiving plaats van een sectorale naar integrale benadering van de leefomgeving. Dat heeft ook invloed op de manier waarop de samenleving betrokken wordt bij ontwikkelingen in de leefomgeving en hoe maatschappelijk initiatief meer ruimte kan krijgen. De Omgevingswet heeft namelijk tot doel om meer flexibiliteit te geven in de ontwikkeling van de woon- en leefomgeving waarbij meer ruimte is voor maatschappelijk initiatief. De gemeente wíl ook meer ruimte geven aan de inbreng van de samenleving en sorteert daarmee voor op de komst van de Omgevingswet. De Omgevingsvisie, maar ook het Omgevingsplan en het Programma bieden meer flexibele kaders voor de besluitvorming rond maatschappelijke initiatieven waarbij een goed afwegingskader voor de gemeente belangrijk is. Bij het opstellen van de Omgevingsvisie wordt daar aandacht aan besteed. In het traject naar het Kompas van de Leefomgeving heeft een stevige participatieronde plaatsgehad om vooral veel ideeën uit de samenleving te kunnen opnemen in het Kompas en straks de Omgevingsvisie. De ontwikkelingen gaan dermate snel dat het wenselijk is om met de Omgevingsvisie flexibeler om te gaan dan met de huidige structuurvisie.

Het integrale karakter en meer ruimte voor maatschappelijk initiatief bieden een goede basis om flexibel met de visie om te gaan. 2.6 Vervolg De volgende stap na het Kompas van de Leefomgeving is het opstellen van het voorontwerp van de Omgevingsvisie. De hoofdkeuzes uit het Kompas worden verder verdiept en gebiedsgericht gemaakt. Dat gebeurt met de expertise van de gemeentelijke organisatie en met behulp van de samenleving.

3 LV IN DE REGIO 3.1 Lokaal beleid in bredere context Leidschendam-Voorburg is geen eiland. Het is een gemeente omringd door andere gemeenten in een regionale en landelijke context. Het is een gemeente met haar eigen positie en rol in de regio. Ook hier speelt dat Leidschendam-Voorburg een aantrekkelijke groene woongemeente is in een verder vrij verstedelijkt gebied. Daarbij neemt de gemeente een positie in tussen de grote stad en het landelijk en agrarisch gebied, waarbij beide elementen in onze gemeente voorkomen. Zo is er sprake van meer verdichting in de richting van Den Haag en valt het landelijke en agrarische gebied rond Stompwijk ook binnen de gemeentegrenzen. Sommige beleidskeuzes moeten of kunnen alleen maar op een ander schaalniveau worden gemaakt. Dat maakt ons voor bepaalde thema’s afhankelijk van andere overheidslagen. Neem bereikbaarheid, maar ook gezondheid. De aanwezigheid van infrastructuur als de A4, A12 en de N14 zorgen voor een goede bereikbaarheid maar hebben wel effect op het leefklimaat in de directe nabijheid. In de keuzes die we maken in de Omgevingsvisie moeten we rekening houden met zaken die (deels) buiten onze eigen invloedssfeer liggen. Voor deelaspecten van verschillende thema’s bestaat een regionale samenwerking. Het gaat hier bijvoorbeeld om deelaspecten van de thema’s gezondheid, water, veiligheid en energietransitie.

Daarnaast zijn er regionale samenwerkingsverbanden waar de regionale woningbouwopgave, de verstedelijkingsopgave en bereikbaarheid worden besproken. Verstedelijkingsopgave In de Randstad is sprake van een grote woningbehoefte. Door onder andere toename van de bevolking, toename van eenpersoonshuishoudens, langer zelfstandig wonen en de trek naar de stad zijn meer woningen in de Randstad gewenst. De gemeenten in de regio Haaglanden dragen hieraan bij door invulling te geven aan de woningbehoefte. Zij maken afspraken wie welk deel van de opgave op zich neemt en werken aan een evenwichtige en ruimtelijk goed gespreide sociale huurvoorraad, met een goede kwaliteit. Leidschendam-Voorburg is een groene aantrekkelijke woongemeente en dat willen we ook zo houden. Dat betekent dat zorgvuldig moet worden gekeken waar verdichting wenselijk is en hoe die dan vorm krijgt. Op regionaal niveau vindt hierover overleg plaats waar de hoofdkeuzes voor onze gemeente een belangrijke inbreng zijn.

Wijkwandeling – Voorburg West

Het wonen in deze buurt wordt gewaardeerd door de bewoners. Het is rustig in de wijk en jong en oud woont er door elkaar. Het voorzieningenniveau kan beter, met name voor de oudere doelgroep. Ook wordt er overlast ervaren door mensen uit Den Haag en Rijswijk die hun auto in deze buurt parkeren. Tegelijkertijd wordt de nabijheid van de voorzieningen (zoals winkels en theater) in de aangrenzende gemeenten als positief ervaren. Inwoners realiseren zich dat er een toenemende vraag naar woningen is, maar vinden het belangrijk dat de wijk ook de eigen identiteit behoudt.

Bereikbaarheid Met de ligging rond diverse belangrijke verkeersaders zoals de A4, A12, N14 en het spoor tussen Den Haag en Leiden is Leidschendam-Voorburg goed bereikbaar, maar ondervindt het ook de lasten ervan. Door toenemende mobiliteit worden treinen drukker en staan er veelvuldig files op de autowegen. Daarnaast speelt er het vraagstuk van de luchtkwaliteit en geluid rond de grotere wegen. Dit vraagt naar een zorgvuldige inbreng in de regionale en nationale discussies over bereikbaarheid van de regio. Het streven van de gemeente is dat de bereikbaarheid via de weg minimaal blijft zoals zij nu is. De gemeente hecht daarbij grote waarde aan kwaliteit van de leefomgeving. Leidschendam-Voorburg zet daarom in op duurzame mobiliteit. Dit betekent een verbetering van de leefbaarheid met behoud van een goede bereikbaarheid en een verbetering van de verkeersveiligheid. In dit Kompas van de Leefomgeving kiezen we onder andere voor een gezonde leefomgeving, een groene aantrekkelijke woongemeente en een goede bereikbaarheid. Dat is niet zomaar te realiseren, daar hebben we regio en Rijk voor nodig. LeidschendamVoorburg is aangehaakt bij de regionale samenwerkingsorganen en is betrokken bij de bestuurlijke overleggen voor het MIRT. In de regio moeten we samen optrekken om bereikbaarheid met schonere lucht en een gezonde leefomgeving te combineren.

Een grote uitdaging waar we niet alleen in moeten willen en kunnen staan. Gezondheid Het thema gezondheid kent vele aspecten waarin samenwerking in het kader van de Omgevingsvisies wordt gezocht. Gezondheid speelt zowel op milieuvlak, denk aan de luchtkwaliteit, geluid, licht en bodemverontreiniging, maar ook op ruimtelijk en sociaal vlak met de inrichting van de openbare ruimte om beweging te stimuleren, gezonde woningen, water en groen. Omdat al deze aspecten zich niet aan gemeentegrenzen houden, wordt 12

regionaal geïnventariseerd wat de invloed van alle mogelijke aspecten is, wat de onderlinge samenhang en relatie is en welke bouwstenen dit oplevert voor de verschillende Omgevingsvisies en ander aan gezondheid gerelateerd beleid. Ook wordt in kaart gebracht hoe het gesteld is met gezondheid binnen de regio. Zo kan bij het ontwikkelen van bouwstenen voor Omgevingsvisies en ander aan gezondheid gerelateerd beleid goed gekeken worden naar de verschillende karakteristieken van de regiopartners bij het aanpakken van gezondheidsvraagstukken.

Wijkwandeling – Essesteijn

Essesteijn is een groene rustige buurt met een gevarieerd woningaanbod waar mensen graag blijven wonen. De bereikbaarheid is goed en het voorzieningenaanbod voldoet volgens de deelnemers aan de wandeling. Ook wordt de sociale cohesie als zeer positief ervaren. Er zijn er zorgen over de toename van de parkeerdruk en verkeersdrukte als gevolg van de groei van Den Haag en the Mall of the Netherlands. Ook het belang van goed groenbeheer wordt benadrukt.

Veiligheid Ten aanzien van de fysieke leefomgeving is veiligheid een begrip dat veel raakvlakken heeft met andere thema’s. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen onder andere externe veiligheid, brandveiligheid, verkeersveiligheid, sociale veiligheid en waterveiligheid. Veiligheid is een belangrijk thema vanwege de grote gevolgen van ongelukken en calamiteiten. Met name externe veiligheid is, in het geval van dijkdoorbraken, een grensoverschrijdend thema vanwege de routes van gevaarlijke stoffen en de invloedssfeer van risicovolle inrichtingen nabij gemeentegrenzen. Ook kunnen gevaarlijke stoffen in geval van calamiteiten van invloed zijn op de bodem, lucht en het oppervlaktewater. Gevolgen die hierdoor een groot gemeentegrens-overstijgend gebied kunnen beïnvloeden. Water Voor het thema water zijn twee dominante ontwikkelingen van belang: het veranderende klimaat en de regionale verstedelijkingsopgave. Beide ontwikkelingen vragen vaak om dezelfde schaarse ruimte en vergroten de opgaven, onder meer op het gebied van het verwerken van extreme neerslag, waterkwaliteit, zoetwater- en drinkwatervoorziening en waterveiligheid. Juist door deze verwevenheid biedt investeren in water kansen voor onder andere leefbaarheid, veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en maatschappelijke functies. De toenemende verstedelijking biedt kansen om de openbare ruimte, gebouwen en ondergrond 13

zodanig te ontwerpen en in te richten dat opgaven op het gebied van water en klimaatverandering aangepakt kunnen worden en bredere maatschappelijke doelen gediend worden. Dit vraagt om een integrale benadering van de leefomgeving en het intensief samenwerken van de verschillende partijen en het benutten van elkaars kennis en netwerk. Niet alleen tussen overheden, maar zeker ook met kennisinstellingen, bedrijven, terreinbeherende organisaties en bewoners. Deze partijen vinden elkaar steeds vaker in het herkennen en erkennen van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen. Van belang is om elkaar in toenemende mate te vinden in de oplossingen en te komen tot arrangementen om deze oplossingen mogelijk te maken. Energietransitie Alleen door samenwerking met inwoners, ondernemers, ontwikkelaars, woningcorporaties, schoolbesturen, buurgemeenten, Stedin en andere maatschappelijke partners kunnen stappen gezet worden om de doelen te realiseren. Dit jaar werkt de gemeente daarom mee aan de regionale energiestrategie die bundelt wat er al gebeurt op lokaal, regionaal en provinciaal niveau, aangeeft wat er nog extra moet gebeuren en hoe dat te doen. Zo kunnen we bepalen hoe en met wie we willen en moeten samenwerken om de gestelde doelen te realiseren (raadsbrief 376).

Samen met relevante partijen willen we de lokale strategie vertalen naar een optimale aanpak per wijk, met ruimte voor en samenhang tussen individuele en collectieve oplossingen, waarbij we wendbaar blijven om in te spelen op nieuwe kansen en innovatie, maar ook op de discussies over woonlasten. Dit sluit aan bij de motie Energietransitie (1912451).

Bewonersbijeenkomst Leidschendam

Tijdens de bijeenkomst zijn we gebiedsgericht aan de slag gegaan met de verschillende ontwikkelingen die op Leidschendam afkomen. Voor Leidschendam werden door de deelnemers onder andere de volgende algemene onderwerpen geïdentificeerd: • •

•

De toenemende groep ouderen. In 2040 is het aantal ouderen groter, wat betekent dit voor de woningbouw en andere voorzieningen. Duurzaamheid: hoe zorgen we ervoor dat we in 2040 energieneutraal zijn? Wat doet u en wat doet de gemeente? Waar geven we ruimte aan grootschalige duurzame opwekking en hoe zorgen we voor aardgasloze woningen? Bereikbaarheid: Hoe houden we Leidschendam bereikbaar? Wat betekent dit voor het aantal parkeerplaatsen en de inzet op openbaar vervoer? Welke innovaties op het gebied van nieuwe mobiliteit moeten we omarmen?

Per deelgebied (Mall of the Netherlands, de woonwijken, Damcentrum en het buitengebied) is daarnaast besproken welke ontwikkelingen wenselijk zijn en waar goed over nagedacht moet worden in de omgevingsvisie. Deze uitkomsten zijn te vinden in de bijlage.

3.2 Positie pakken In het kader van de Omgevingsvisie spant de gemeente zich in om krachten en kansen in regionaal perspectief te verzilveren. Dat betekent dat de keuzes die worden gemaakt in de Omgevingsvisie in de regio worden verdedigd en dat de belangen van de gemeente op een zorgvuldige manier worden behartigd. De wens hiertoe is meerdere malen uit gesprekken met inwoners gebleken. De onderwerpen waar dit met name speelt, zijn bereikbaarheid, luchtkwaliteit, verstedelijking en functies en activiteiten die zich net buiten de gemeentegrens bevinden maar invloed hebben op het leefklimaat in Leidschendam-Voorburg.

4 DOELSTELLINGEN, AGENDAPUNTEN EN HOOFDKEUZES 4.1 Inleiding De trends en ontwikkelingen die op de gemeente afkomen, zorgen voor opgaven waar we de komende tijd invulling aan moeten geven. Met behulp van het participatietraject als toetsingskader is een zevental doelstellingen geformuleerd die als stippen op de horizon dienen. Uit het participatietraject kwam veel bevestiging maar ook aanscherpingen. Om de doelstellingen te realiseren, zijn agendapunten geformuleerd. De agendapunten vormen het antwoord op de wat-vraag als het gaat om het realiseren van de doelstellingen. Het inzetten op de agendapunten leidt ertoe dat er op korte termijn keuzes moeten worden gemaakt. Per doelstelling zijn hoofdkeuzes bepaald die in dit hoofdstuk, samen met de doelstellingen en agendapunten zijn weergegeven. Deze keuzes zijn niet in beton gegoten maar bieden het realistische pad naar het behalen van de doelstellingen. Op basis van deze hoofdkeuzes stellen we de Omgevingsvisie op. In bijlage 1.4 is een uitgebreide lijst met keuzes opgenomen waaruit de hoofdkeuzes zijn gehaald.

De doelstellingen, agendapunten en hoofdkeuzes hebben onderling veel met elkaar te maken. Er zit geen specifieke volgorde in de agendapunten en hoofdkeuzes en ze zijn dan ook niet onderling één op één met elkaar verbonden. De schematische overzichten op de volgende pagina’s zijn als volgt te lezen: -

De doelstelling is gebaseerd op maximaal vier belangrijkste trends en ontwikkelingen, die staan eronder beschreven. Om doelstellingen te kunnen realiseren, moet worden ingezet op onderwerpen die in de agendapunten worden beschreven. De agendapunten monden uit in concrete belangrijkste hoofdkeuzes hoe we op dit moment invulling daaraan gaan geven.

Niet alleen monden de agendapunten uit in keuzes, ook is er onderlinge samenhang met keuzes onder andere doelstellingen. Die samenhang kan versterkend en elkaars verlengde zijn, maar kan ook conflicterend werken. In de volgende fase worden met de verdieping van de hoofdkeuzes mogelijke conflicterende zaken gebiedsgericht gemaakt en opgelost.

4.2 Doelstelling 1 – Aantrekkelijke groene woongemeente met drie karakteristieke kernen 16

Uit het ‘Toekomstbeeld – LV op de kaart’ is de aantrekkelijke groene woongemeente met drie karakteristiek verschillende kernen als waardevol kenmerk aangeduid. Op de vraag waarom mensen graag in deze gemeente wonen, komen deze elementen steevast naar boven. Daarom is dat als eerste doelstelling in dit Kompas van de Leefomgeving opgenomen.

Wijkwandeling – Stompwijk

De ligging in het buitengebied en het dorpse karakter maakt dat Stompwijk anders is dan de twee andere kernen in de gemeente. De respondenten zijn over het algemeen erg tevreden over Stompwijk en wonen er graag, met name vanwege het hechte sociale leven en de ligging in het Groene Hart. Het tekort aan woningen voor jongeren en ouderen zet de leefbaarheid in het dorp onder druk. Ook is er aandacht nodig voor de toekomst van de agrarische en tuinbouwbedrijven in het gebied.

Het karakter per kern maakt de gemeente uniek. Elke kern heeft haar eigen identiteit en daarmee haar eigen kracht. Hier gaat het onder andere om zaken als historie, kunst en cultuur, bereikbaarheid, voorzieningenniveau en gemeenschapszin. Deze krachten zetten we om naar kansen om daarmee complete kernen te behouden in de gemeente. De uitdaging ligt in de regionale/lokale verstedelijkingsopgave waar Leidschendam-Voorburg een deel van invult. Het is zaak om invulling te geven aan de verstedelijkingsopgave door woningen toe te voegen aan onze gemeente zonder daarbij het groene karakter aan te tasten. Daarvoor zijn scherpe en innovatieve keuzes nodig.

4.3 Doelstelling 2 – Een gevarieerd en betaalbaar woningaanbod voor alle doelgroepen De urgente woningbehoefte in de Randstad is een van de grote uitdagingen waar we voor staan. Hoe zorgen we ervoor dat zo veel mogelijk mensen die in onze gemeente willen wonen dat ook kunnen, zonder daarbij het over het algemeen groene rustige karakter aan te tasten? We hebben daarbij aandacht voor demografische ontwikkelingen en de behoeften van onze inwoners. Het aantal alleenstaanden neem fors toe. Met de voorgenomen decentralisatie van het Rijk heeft de gemeente ook een opgave tot woningbouw voor kwetsbare groepen. In Stompwijk is behoefte aan betaalbare woningen voor jongeren die geen passende woning kunnen vinden in hun dorp. Maar ook voor senioren zijn er te weinig geschikte woningen. Daarom moeten we op zoek gaan naar nieuwe woonconcepten, waarin ook flexibiliteit een grote rol speelt in het langer zelfstandig wonen. In een goede en prettige woon- en leefomgeving blijkt behoefte aan rustig stedelijke en hoogwaardige woonmilieus met een mix van woningen, bedrijvigheid en voorzieningen zodanig dat er sprake is van een goede balans tussen verschillende functies. Denk daarbij aan de balans tussen wonen, voorzieningen en gezonde leefomgeving.

Hoeveel woningen er gebouwd moeten worden en in welke vorm en type heeft ook te maken met de positie van onze gemeente in de regio als woongemeente met diverse woonmilieus en een gedifferentieerd woningaanbod. Binnen die regio positioneren we ons als groene aantrekkelijke woongemeente.

Wijkwandeling – Leidschendam-Zuid en Oud-Leidschendam

Leidschendam-Zuid en Oud-Leidschendam zijn groene wijken. Mensen wonen hier graag vanwege de groene omgeving en omdat het er (over het algemeen) rustig wonen is. Ook wordt de sociale cohesie (‘we kennen en helpen elkaar’) vaak genoemd als positief kenmerk van de wijken. Wel vinden de bewoners dat het groenbeheer in de buurt beter kan. Voor de ouderen in de wijk is het voorzieningenniveau onvoldoende. Ook wordt er veel overlast ervaren door de grote wegen die langs de wijken liggen.

Bewonersbijeenkomst Voorburg

Tijdens de bijeenkomst zijn we gebiedsgericht aan de slag gegaan met de verschillende ontwikkelingen die op Voorburg afkomen. Voor Voorburg werden door de deelnemers onder andere de volgende algemene onderwerpen geïdentificeerd: • • •

•

De toenemende groep ouderen. In 2040 is het aantal ouderen groter, wat betekent dit voor de woningbouw en andere voorzieningen? Comfortabel wonen: hoe kunnen we de bestaande woningvoorraad en woonomgeving aantrekkelijk maken voor jongeren en jonge gezinnen? Duurzaamheid: hoe zorgen we ervoor dat we in 2040 energieneutraal zijn? Wat doet u en wat doet de gemeente? Waar geven we ruimte aan grootschalige duurzame opwekking en hoe zorgen we voor aardgasloze woningen? Bereikbaarheid: hoe houden we Voorburg bereikbaar? Wat betekent dit voor het aantal parkeerplaatsen en de inzet op openbaar vervoer? Welke innovaties op het gebied van nieuwe mobiliteit moeten we omarmen? Balans groen en woningbouw: bouwen naar behoefte met instandhouding van groene woonomgeving.

Per deelgebied (Oud Voorburg, Voorburg West, Essesteijn en ’t Loo en Voorburg Noord en Bovenveen) is daarnaast besproken welke ontwikkelingen wenselijk zijn en waar in de omgevingsvisie goed over nagedacht moet worden. Deze uitkomsten zijn te vinden in de bijlage.

4.4 Doelstelling 3 – LV is uiterlijk in 2050 energieneutraal en klimaatbestendig Naast de woningbouwopgave is verduurzaming een van de grote opgaven voor de nabije toekomst. Het is noodzakelijk daar nu en met de huidige ontwikkelingen en kennis op te anticiperen. Daarbij volgen we landelijke doelstellingen en afspraken en doen dat zorgvuldig en realistisch. We grijpen de kansen die duurzaamheid biedt met beide handen aan om daarmee een aantrekkelijke woongemeente te blijven met een gezonde leefomgeving. Inwoners hebben in dit proces aangegeven duurzaamheid en dan vooral de energietransitie belangrijk te vinden. Ze willen daar graag hun bijdrage aan leveren waarbij de gemeente moet faciliteren en ook het goede voorbeeld moet geven. De ambities die de gemeente op dit gebied heeft, reiken tot 2050, verder dus dan de horizon van de Omgevingsvisie. Zeker in het kader van een groene leefomgeving zijn natuur, groen en een gezonde leefomgeving van belang. Daarmee maken we de gemeente toekomstbestendig en 21

zorgen we ervoor dat volgende generaties in gezondheid en prettig in deze gemeente kunnen wonen en leven.

4.5 Doelstelling 4 – Gezonde leefomgeving Als iemand zich gezond voelt, heeft dat effect op zijn welzijn. Dat is de reden om zo veel als mogelijk gezondheid te bevorderen in de leefomgeving, in de fysieke ruimte. Bij de inrichting van onze openbare ruimte moeten we dan ook inzetten op een dusdanige 22

inrichting dat bewegen wordt gestimuleerd. Hierbij gaat het om wandelen, fietsen en skaten, maar ook sporten in de openbare ruimte. Het is goed voor de gezondheid, maar het stimuleert ook ontmoeting en is goed voor de verbinding tussen de kernen en in de regio. In de hoofdkeuzes is hier dan ook rekening mee gehouden. Bij een gezonde leefomgeving hoort ook zo weinig mogelijk overlast door geluid, licht, hitte en luchtvervuiling. Hier wordt ook op ingezet in samenhang met andere doelstellingen.

4.6 Doelstelling 5 – Inclusieve stad: niemand wordt buitengesloten 23

Uit alle participatieactiviteiten stond één ding als een paal boven water: onze inwoners zijn trots op de gemeente en zetten zich hier vaak ook voor in. Uiteindelijk maken we de leefomgeving met z’n allen en moeten we er allemaal gebruik van kunnen maken en ons er op ons gemak voelen. Dit blijven we stimuleren en daarmee kiezen we voor een inclusieve gemeente waarin iedereen mee kan doen. Dat betekent dat we niemand buitensluiten en ontmoetingen tussen inwoners stimuleren. De leefomgeving, onze openbare ruimte moet een ruimte zijn waarin mensen worden gemotiveerd en gestimuleerd om naar elkaar om te kijken. Bij die motivatie om naar elkaar om te kijken en met z’n allen te streven naar een inclusieve samenleving, hoort ook een eigen verantwoordelijkheid. Dat betekent dus ook dat mensen op hun eigen verantwoordelijkheid moeten worden aangesproken mocht dat nodig zijn.

Wijkwandeling – Voorburg Noord De deelnemers wonen over het algemeen tot hun tevredenheid in Voorburg Noord. Enkelen wonen al langere tijd in de wijk. Het wordt als positief gezien dat iedereen hier kan wonen. Er is een mix van huur en koop. Corbulopark, de winkeltjes en bedrijfjes worden gezien als ontmoetingsplekken en moeten blijven. Liever zien deelnemers meer ruimte voor winkels en bedrijvigheid. Zij merken op dat er voldoende speelplekken zijn voor kinderen, maar dat er te weinig te doen is voor jongeren en ouderen. Er is animo om iets met of voor elkaar te organiseren, maar niet iedereen weet hoe dat aan te pakken. De verkeersveiligheid, stallingsplekken voor fietsen en de kwaliteit van het groen zijn belangrijke aandachtspunten.

4.7 Doelstelling 6 – Vitale economie passend bij de woongemeente De Mall of the Netherlands gaat invloed hebben op de verdere lokale economie. Daarbij is het wenselijk en ook een uitdaging om deze ontwikkeling te plaatsen in het karakter van de gemeente. Dit karakter kenmerkt zich door verschillende typen bedrijvigheid. Zowel bedrijven met regionale allure, winkels voor de lokale behoefte, (glas)tuinders en kleine ambachtelijke bedrijven; het past bij het karakter van onze gemeente en die kracht moeten we zien te behouden. Er is steeds meer behoefte aan het mengen van functies. Denk alleen al aan het combineren van de woon- en werkfunctie door zzp’ers of mensen die er voor kiezen om vaker thuis te werken al dan niet om files te vermijden. Functiemenging maakt en houdt de kernen vitaal. Dat is dan ook iets waar we op in blijven zetten en wat we faciliteren. Uniek in onze gemeente is het grote aantal zzp’ers en kleine ondernemers. Het tekent de geest van de gemeente en onze inwoners. De gemeente houdt hier een faciliterende rol. De ontwikkelingen gaan snel, dat betekent dat we ons flexibel moeten opstellen en snel moeten kunnen inspelen op die ontwikkelingen. Per branche moet steeds gekeken worden naar de toekomst en wat dat betekent voor de ruimtelijke ontwikkeling van de kernen.

Jeugd Vertegenwoordigd

In een tweetal bijeenkomsten hebben vertegenwoordigers van Jeugd Vertegenwoordigd een deel van hun visie op de leefomgeving weergegeven. Daarbij komen steevast verrassende elementen naar voren waar in eerste instantie niet aan wordt gedacht. Hiervan zijn verschillende voorbeelden in het Kompas te vinden: •

•

Skatevoorzieningen Jongeren gebruiken het skateboard als normaal vervoersmiddel om van A naar B te komen. Hier wordt niet direct rekening mee gehouden. Ouderen en jongeren samen Aan de orde is gekomen het steeds vaker voorkomend concept dat ouderen en jongeren in één complex wonen. In de uitwerking nemen we het idee mee van een sociaal contract daarbij en dat jongeren met een verzorgende taak privileges op zaken in de gemeente kunnen verdienen.

4.8 Doelstelling 7 – Een goed bereikbare gemeente Mobiliteit is een basisbehoefte omdat het noodzakelijk is voor zowel sociale als economische ontmoetingen. Tegelijkertijd is mobiliteit aan verandering onderhevig. Niet alleen vanwege drukte op de weg, maar ook in de duurzaamheidsgedachte is sprake van een verandering in de mobiliteitswereld. Dit leidt tot andere mobiliteitsmiddelen, maar ook tot een ander gebruik. Een andere kijk op autobezit en daarbij een verschuiving naar gebruik en ontwikkelingen als de zelfrijdende auto zorgen ervoor dat er de komende

decennia veel staat te gebeuren. Daar moeten we op inspelen en willen we in sommige gevallen ook actief mee aan de slag. Door de ligging van onze gemeente ervaren we vandaag de dag veel opgaven. De aanwezigheid van landelijke en regionale wegen leidt tot drukte op de wegen. Dit heeft ook zijn weerslag op het gebruik van de lokale wegen. We zetten in op slimme en efficiënte oplossingen om vraagstukken hierover op te lossen. Hiermee staat voorop dat we daarmee een gezondere leefomgeving willen realiseren. Om die gezonde leefomgeving te realiseren, wordt ook ingezet op verdere verbetering van het netwerk voor langzaam verkeer. Het openbaar vervoer is van het grootste belang voor de bereikbaarheid van de gemeente en daarmee de vitaliteit van de kernen. Goed openbaar vervoer bevordert de inclusieve samenleving. Ook hierbij volgen we de nieuwe trends en ontwikkelingen om de bereikbaarheid per openbaar vervoer op hoog niveau te houden.

Wijkwandeling – Oud Voorburg

Wonen in Oud Voorburg wordt als zeer prettig ervaren. Mensen wonen er met veel plezier en dat is met name te danken aan het groene karakter, de (historische) uitstraling van de huizen, de ligging en de bereikbaarheid. Ook het aantal en type voorzieningen wordt op prijs gesteld. Wel werden er zorgen geuit over de bereikbaarheid van deze voorzieningen voor ouderen en mindervaliden. Er werd veel gesproken over (kleinschalige) woningbouwontwikkelingen. De inpasbaarheid is daarbij een belangrijk vraagstuk.

Bewonersbijeenkomst Stompwijk

Tijdens de bijeenkomst zijn we gebiedsgericht aan de slag gegaan met de verschillende ontwikkelingen die op Stompwijk afkomen. Voor Stompwijk werden onder andere de volgende algemene onderwerpen door de deelnemers geïdentificeerd: • •

• •

Het tekort aan woningen voor jongeren en ouderen; hoe zorgen we voor doorstroming op de woningmarkt? Duurzaamheid: hoe zorgen we ervoor dat we in 2040 energieneutraal zijn? Wat doet u en wat doet de gemeente? Waar geven we ruimte aan grootschalige duurzame opwekking en hoe zorgen we voor aardgasloze woningen? Bedrijvigheid en de lokale economie: waar is ruimte voor ondernemers en welk type is dit? Of is recreatie een toekomstbeeld? Bereikbaarheid: hoe houden we Stompwijk bereikbaar? En welk type vervoer past bij de kern Stompwijk? Betekent dit inzetten op autogebruik en bijbehorende aantal parkeerplaatsen? Of wordt openbaar vervoer belangrijker, welke richting moet dit dan op?

Per deelgebied (kern en buitengebied) is daarnaast besproken welke ontwikkelingen wenselijk zijn en waar in de omgevingsvisie goed over nagedacht moet worden. Deze uitkomsten zijn te vinden in de bijlage.

BIJLAGEN 1.1 VERSLAGEN BIJEENKOMSTEN 1.1.1

Bewonersavond Leidschendam

Algemeen De Omgevingsvisie geeft een beeld van hoe de gemeente er in 2040 uit komt te zien en welke keuzes er worden gemaakt om dat te realiseren. De Omgevingsvisie staat niet op zichzelf. Er liggen verschillende beleidsstukken aan ten grondslag. Het toekomstbeeld LV op de kaart biedt het vertrekpunt voor de Omgevingsvisie. Deze visie geeft de kaders voor de gemeente als mooie, groene woongemeente met drie karakteristieke kernen met elk een eigen identiteit. Tijdens de bewonersbijeenkomsten zijn we in gesprek gegaan om dieper in te gaan op de keuzes en opgaven waar de gemeente en de kern waarin u woont voor staan. De Omgevingsvisie gaat in op vragen als: hoe willen we een groene aantrekkelijke woongemeente combineren met de woningbouwopgave die we hebben of de mobiliteitsvraagstukken waar we voor staan? En wat biedt de toekomst ons? Welke ontwikkelingen maken die gewenste toekomst wellicht moeilijk, of juist makkelijk te bereiken? Leidschendam Er zijn verschillende opgaven en ontwikkelingen die betrekking hebben op Leidschendam en waar in de Omgevingsvisie antwoord op moet worden gevonden. Dit zijn onder andere; • •

•

De toenemende groep ouderen. In 2040 is het aantal ouderen groter, wat betekent dit voor de woningbouw en andere voorzieningen? Duurzaamheid: hoe zorgen we ervoor dat we in 2040 energieneutraal zijn? Wat doet u en wat doet de gemeente? Waar geven we ruimte aan grootschalige duurzame opwekking en hoe zorgen we voor aardgasloze woningen? Bereikbaarheid: Hoe houden we Leidschendam bereikbaar? Wat betekent dit voor het aantal parkeerplaatsen en de inzet op openbaar vervoer? Welke innovaties op het gebied van nieuwe mobiliteit moeten we omarmen?

Tijdens de bijeenkomst zijn we gebiedsgericht aan de slag gegaan met de verschillende ontwikkelingen die op Leidschendam afkomen. Per deelgebied (Mall of the Netherlands, de woonwijken, Damcentrum en het buitengebied) is besproken welke ontwikkelingen wenselijk zijn en waar in de Omgevingsvisie goed over nagedacht moet worden. Mall of the Netherlands De ontwikkeling van Mall of the Netherlands zal veel impact hebben op de gemeente, maar ook zeker op de omliggende straten. Deelnemers gaven aan te verwachten dat de lokale ondernemers in de gemeente in andere winkelgebieden ook meer bezoekers kunnen verwachten. Er is ook behoefte aan kleinschalige detailhandel. Als positief werden genoemd: • • • •

Verwachte stijging huizenprijs in het gebied Komst van de foodmarket als belevings- en ontmoetingsplek Komst van de bioscoop De toegevoegde waarde van Mall of the Netherlands voor de beleving in het gebied

Opgaven: •

• • • • •

Bereikbaarheid: hoe houden we het gebied bereikbaar? Verhouding parkeerplaatsen versus openbaar vervoer. Hoe sluiten we aan op regionale fietsroutes en openbaar vervoer (zoals de randstadrail). Is het mogelijk om een transferium aan de rand van de gemeente in te richten en mensen zo te stimuleren met het openbaar vervoer te komen? Duurzaamheid: hoe verduurzamen we het gebied, wat is de rol van de gemeente en wat is de rol van de grond- en winkeleigenaren? Wat moet er komen: Voldoende oplaadpunten voor elektrische auto’s en fietsen Frequent openbaar vervoer Meer (flex)werkplekken bij/in de buurt van Mall of the Netherlands

Woonwijken Leidschendam kent nu verschillende typen woonwijken, waarbij rust, ruimte en groen gemeenschappelijke kenmerken zijn. Deelnemers wonen graag en prettig in Leidschendam. Opgaven: -

Gezonde leefomgeving: hoe kan de luchtkwaliteit verbeterd en geluidsoverlast verminderd worden? Wat kan er gedaan worden rond (snel)wegen en wat kunnen bewoners zelf betekenen voor elkaar? Ook inrichting en onderhoud van groen spelen een rol in een gezonde leefomgeving. Kunnen onderhoud en inrichting meer gericht worden op gezondheid? Nu leveren bepaalde planten een gevaar op voor kinderen en honden. Ten slotte zou ook zwerfvuil aangepakt moeten worden. Inwoners kunnen daarbij helpen. Duurzaamheid: welke instrumenten staat de gemeente toe (zoals warmtesystemen), onder welke voorwaarden en met welke ondersteuning vanuit de gemeente? Kunnen woningcorporaties ook een rol hierin nemen (voor Leidschendam-Zuid)? Levensloopbestendig LV: alle inwoners moeten hun leven lang mee kunnen blijven doen. Hoe kan de communicatie over beschikbare en mogelijke woonvormen verbeterd worden?

Wensen: -

Verbeteren bereikbaarheid door P+R bij winkelgebieden, RR-stations en overgang naar buitengebied, plus K+R bij scholen in woonwijken. Op langere termijn Randstadrail doortrekken naar Leiden. Stimuleren duurzamer mobiliteit door meer haltes openbaar vervoer, meer oplaadpunten en betere fiets- en wandelnetwerken in de wijken (en met name de Vliet over), en een milieuzone in Damcentrum. Stimuleren duurzaam en klimaatadaptief bouwen in de hele gemeente.

Betaalbaar wonen voor meerdere, jongere (Damcentrum) en oudere generaties (Prinsenhof) mogelijk maken. Functies in De Heuvel transformeren (naar wonen?). Meer aandacht voor de kwaliteit van de leefomgeving (groenonderhoud, opruimen zwerfafval, parkeren in de wijk), ook wil iemand een versnelling van omgekeerd inzamelen. Verkennen kansen bieden ondergronds transport (innovatie!). Meer mogelijkheden voor horeca in de wijk, bijvoorbeeld bij Schakenbosch. Meer voorzieningen voor jongeren in de woonwijken, en in centrumgebieden. Nu zijn jongeren aangewezen op Den Haag.

Leidschendam-Centrum/Damcentrum In Leidschendam-Centrum/Damcentrum spelen heel veel ontwikkelingen, die ook weer invloed hebben op Leidschendam Zuid en andere omliggende wijken. Met name de bereikbaarheid en parkeersituatie worden genoemd als onderwerpen waar aandacht voor moet zijn om in de toekomst een prettig centrum te hebben. Opgaven: -

Houd het centrum bereikbaar, zonder overlast. Maak meer parkeerplaatsen in het centrumgebied. Bijvoorbeeld bij het Molenpad, of het postkantoor/nummercentrale. Behoud het theater. Bouw voldoende goedkope woningen voor jongeren, niet alleen dure woningen. De meningen over een extra oeververbinding waren verdeeld. Voorstanders zagen voordelen in de verkeersafname in het centrum en de mogelijkheid om het goed in te passen in het nieuw te ontwikkelen gebied (KPP). Tegenstanders zagen de nadelen van een verkeerstoename op de Voorburgseweg. Om het autobezit terug te kunnen dringen, moeten goede alternatieven beschikbaar zijn, zoals openbaar vervoer op maat, deelauto’s, zelfrijdende shuttles tot aan de voordeur, etc. Zorg voor oplaadpunten voor elektrische voertuigen in parkeergarage Damplein.

Wensen: -

1.1.2

Maak het centrum autoluw Maak flexplekken in leegstaande panden Behoud het cultureel erfgoed en positioneer dit beter Zorg voor een schone leefomgeving, zonder zwerfvuil Pak de kruisingen met de N14 aan

Bewonersavond Stompwijk

Stompwijk Er zijn verschillende opgaven en ontwikkelingen die betrekking hebben op Stompwijk en waar in de Omgevingsvisie antwoord op moet worden gevonden. Dit zijn onder andere: -

Het tekort aan woningen voor jongeren en ouderen; hoe zorgen we voor doorstroming op de woningmarkt? Duurzaamheid: hoe zorgen we ervoor dat we in 2040 energieneutraal zijn? Wat doet u en wat doet de gemeente? Waar geven we ruimte aan grootschalige duurzame opwekking en hoe zorgen we voor aardgasloze woningen? Bedrijvigheid en de lokale economie: waar is ruimte voor ondernemers en welk type is dit? Of is recreatie een toekomstbeeld? Bereikbaarheid: hoe houden we Stompwijk bereikbaar? En welk type vervoer past bij de kern Stompwijk? Betekent dit inzetten op autogebruik en het bijbehorende aantal parkeerplaatsen? Of wordt openbaar vervoer belangrijker, welke richting moet dit dan op?

Tijdens de bijeenkomst zijn we gebiedsgericht aan de slag gegaan met de verschillende ontwikkelingen die op Stompwijk afkomen. Per deelgebied (het buitengebied en de kern Stompwijk) is besproken welke ontwikkelingen wenselijk zijn en waar in de Omgevingsvisie goed over nagedacht moet worden. Buitengebied Het buitengebied kenmerkt zicht door landelijke bedrijven en glastuinbouw. Daarnaast is het groene karakter van het gebied uniek voor de gemeente. Deze omgeving wordt zeer gewaardeerd door de Stompwijkers. Opgaven -

Wat is de toekomst voor landelijke bedrijven? Door schaalvergroting in andere landbouwgebieden kunnen zij moeilijker hun hoofd boven water houden. Wat is de toekomst van de glastuinbouw? Op welke manier kan de glastuinbouw worden ondersteund en wat is er nodig om dit gebied vitaal te houden? Druk op de woningmarkt zorgt ervoor dat de groene ruimte mogelijk moet worden benut voor woningen.

Openbaar vervoer is in dit gebied niet of nauwelijks aanwezig. Om het gebied ook aantrekkelijk te houden voor ouderen is het noodzakelijk dat ook het buitengebied een OVverbinding heeft.

Wensen -

Verbeteren bereikbaarheid door slimme mobiliteitsoplossingen in het buitengebied. Stimuleren duurzamere mobiliteit door meer haltes openbaar vervoer, meer oplaadpunten en een beter fiets- en wandelnetwerk. Betaalbaar wonen voor meerdere generaties, zowel jong als oud. Behouden van het groene landschap. Sluipverkeer aanpakken (zowel ’s ochtends als ’s middags in de richting LeidschendamStompwijk). Grond aankopen om parkeren in de directe nabijheid van de Dr van Noortstraat mogelijk te maken. De Nieuwe Vaart doortrekken, zodat er een doorgaande vaarroute ontstaat. Dus meer waterrecreatie. Daar op letten bij de aanleg van de watertoevoer naar de Nieuwe Driemanspolder.

De kern Stompwijk heeft een hechte gemeenschap en verenigingsleven. Om dit in stand te houden, is het van belang dat ook jongeren in Stompwijk kunnen wonen. De druk op de woningmarkt is groot. Ook het voorzieningenniveau staat onder druk, met name voor ouderen is het van belang om voldoende voorzieningen zoals winkels in de buurt te hebben. Opgaven -

Plek vinden voor woningbouw (betaalbaar en passend bij de doelgroep). Het voorzieningenniveau op peil houden: draagvlak voor winkels en diensten behouden.

Wensen -

1.1.3

Bij het vergeven van nieuwe woningen voorrang geven aan Stompwijkers. Betaalbare woningen voor jong en oud. Woningen moeten passen bij de groene omgeving. Betere parkeergelegenheid langs de Dr. Van Noortstraat.

Bewonersavond Voorburg

Voorburg Er zijn verschillende opgaven en ontwikkelingen die betrekking hebben op Voorburg en waar in de Omgevingsvisie antwoord op moet worden gevonden. Dit zijn onder andere: -

Tijdens de bijeenkomst zijn we gebiedsgericht aan de slag gegaan met de verschillende ontwikkelingen die op Voorburg afkomen. Per deelgebied (Oud-Voorburg, Voorburg-West, Essesteijn en ’t Loo en Voorburg-Noord en Bovenveen) is besproken welke ontwikkelingen wenselijk zijn en waar in de omgevingsvisie goed over nagedacht moet worden. Oud-Voorburg -

De woonwijken zijn prima, daar hoeft eigenlijk weinig te veranderen. Soms groeien bomen te hoog en passen ze niet meer in een straat. Zorg dat het type boom past bij de wijk. Er is behoefte aan een verzorgingshuis in Oud-Voorburg. Voor- en tegenstanders van een extra brug over de Vliet. Openbaar vervoer kan vooral in de avonduren verbeterd worden. Om mensen hun tweede auto weg te laten doen, is een goed dekkend alternatief deur-totdeursysteem nodig.

Voorburg-West

Opgaven: -

Parkeeroverlast vanuit de buurgemeenten. Verkeerstoename. Openbaar vervoer kan op sommige punten worden verbeterd: niet altijd toegankelijk voor iedereen omdat het openbaar vervoer te ver weg is.

Wensen: -

Voldoende woningen voor ouderen.

Essesteijn en ’t Loo Opgaven: -

Verbetering bereikbaarheid door openbaar vervoer. Vitaal houden van de voorzieningen. Aantrekkelijk houden van de woningen voor ouderen/levensloopbestendigheid. Parkeerdruk: met name rondom station Mariahoeve zijn er zorgen over de toename van de parkeerdruk in de wijk: hoe zorgen we voor voldoende parkeerplaatsen voor bewoners in verhouding met forenzen ?

Wensen: -

Goed groenonderhoud dat past bij de buurt. Woningen voor ouderen. Duurzaamheid: duurzame mobiliteit (bijvoorbeeld fietsen) is een kans voor de wijk.

Voorburg-Noord en Bovenveen Opgaven: -

Verbetering bereikbaarheid door openbaar vervoer. Verduurzaming: zonnepanelen, laadpalen, geen auto’s op benzine.

Wensen: -

1.1.4

Woningen in de middeldure sector. Meer plantsoen en (goed onderhouden) openbaar groen.

Bijeenkomst ondernemers en maatschappelijke partners 19/4/2018

Opbrengst per themasessie:

Thema 1: gezonde en bereikbare gemeente in 2040 Belangrijke trends en ontwikkelingen • • • •

Mobiliteit zoals wij deze kennen, verandert: van bezit naar gebruik Fossiele brandstoffen worden niet meer gebruikt voor vervoer Door technische ontwikkelingen kan het verkeer efficiënter worden geregeld Bereikbaarheid is meer dan verplaatsen, kan ook digitaal.

Uitkomsten sessies -

OV wordt anders, meer van deur naar deur met apps (Maas); Meer personen in één auto via handige apps; Autobezit zal afnemen; o Groei van elektrische deelauto’s. Autogebruik zal efficiënter worden dan de 23 minuten per dag dat een auto nu gemiddeld wordt gebruikt; Auto zoals wij die nu kennen, bestaat niet meer; Toegankelijkheid van OV is fantastisch geregeld; o Per brancard kan gereisd worden; o Scootmobiels rijden overal in en uit. Fossiele brandstoffen worden niet meer gebruikt voor vervoer; Alles op maat door digitalisering, onder andere wordt reizen veel efficiënter; Behoefte aan privé blijft, een geborgen plek wordt zelfs wellicht nog belangrijker; Nog meer bezorgdiensten; Grotere verplaatsingsbereidheid onder ouderen; Vervoer per drone eerst pakketten; Meer recreatieve verplaatsingen. Bereikbaarheid is meer dan alleen fysiek verplaatsen o Goede vindbaarheid personen en diensten is ook bereikbaarheid Meer elektrische deelfietsen o Die met chip in lichaam wordt gehaald; Eigen auto blijft tot 2040; Auto’s gaan op waterstof rijden; Meer deelauto’s; Goed OV door slim netwerk, alles is op elkaar aangesloten ook qua tijd; Meer producten zullen worden bezorgd; Meer ondergronds, ook vooral verkeersstromen;

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Leidschendam&id=5bd01179-5a13-439c-8f5f-716440a3095c