2573-06 Bijlage 03 toelichting, Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040, herijking 2012.pdf

Bijlage: 3

Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040 Herijking 2012

Herijking 2012 1

Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040 Herijking 2012

vastgesteld in de raadsvergadering d.d. 25 september 2012

Leidschendam-Voorburg een aantrekkelijke groene woon-werkstad

Inhoudsopgave

blz.

Voorwoord

7

Samenvatting

9

Leeswijzer

13

1. Inleiding

15

1.1 Aanleiding van de herijking 1.2 Doel van de herijking 1.3 Status en onderdelen van de herijking

15 15 16

2. Positionering

19

2.1 Inleiding 2.2 Waarom positioneren? 2.3 Context van de positionering 2.3.1 Kaders op rijksniveau 2.3.2 Kaders op provinciaal niveau 2.3.3 Kaders op het stadsregioniveau

19 19 20 20 21 23

3. Uitgangspunten voor de herijking

25

3.1 Inleiding 3.2 Systematiek van de herijking 3.3 Ruimtelijke ontwikkelingen tussen 2006-2011 3.4 Sectorale uitgangspunten 2006 en herijking uitgangspunten 2011 3.4.1 Versterken groene woonstad 3.4.2 Verbeteren economische kansen en voorzieningenstructuur 3.4.3 Beter benutten en versterken (regionale) bereikbaarheid

25 25 26 26 26 29 32

4. Ruimtelijk ontwikkelingsbeeld

33

4.1 Inleiding 4.2 Ontwikkeling op basis van drie pijlers 4.3 Huidige situatie en structuur 4.4 Ambitie en visie 4.5 Herijking ruimtelijk ontwikkelingsbeeld

33 33 35 41 46

5. Opgaven

50

5.1 Inleiding 5.2 Stedelijk gebied 5.3 Vlietzone 5.4 Buitengebied

50 53 61 65

6. Uitvoeringsparagraaf

69

6.1 Inleiding 6.2 Het uitvoeringsprogramma 6.3 Relatie met het Investeringsprogramma RO 6.4 Uitvoeringsstrategie 6.4.1 Bevorderen ruimtelijke kwaliteit 6.4.2 Veranderende rol gemeente 6.4.3 Uitgangspunten facilitair grondbeleid 6.4.4 Kostenverhaal 6.5 Relatie met bestemmingsplannen

69 70 70 70 71 71 72 72 73

7. PlanMER

74

I bijlage: Integraal eindbeeld Regiopark Duin, Horst en Weide

76

II bijlage: Overzicht opgaven per deelgebied en pijler

78

Colofon

80

Herijking 2012 5

6 Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040

Voorwoord Leidschendam-Voorburg behoort al jaren tot de beste woongemeenten van Nederland. Het is onze ambitie om die positie te behouden. Om die ambitie te realiseren zijn we bij de herijking van de structuurvisie uitgegaan van het basisprincipe dat we sterke punten verder willen versterken. Hiervoor is het van belang om de positionering van onze gemeente als onderscheidende woongemeente in de regio aan te scherpen. Ook in de periode naar 2040 willen we een vitale groene woon-werkstad blijven met een eigen identiteit in de regio. Sinds de vaststelling van onze structuurvisie in 2006 is een aantal ruimtelijke opgaven gerealiseerd die bijdragen aan deze ambitie. Anderen zijn in uitvoering of zitten in de planning. Nadenken over waar we met de stad naar toe willen vraagt om een lange termijn focus, vasthoudendheid en een lange adem. Dit krijgt aandacht binnen de uiteenlopende landelijke en regionale ontwikkelingen die zich sinds 2006 hebben afgetekend, zoals de financieel-economische crisis waar we ons momenteel in bevinden, bezuinigingen bij de diverse overheden en de intensivering van regionale samenwerking. In de herijking van onze structuurvisie krijgen deze ontwikkelingen een plaats en brengen we tegelijkertijd nieuwe kansen en ambities naar voren.

De Herenstraat in Oud-Voorburg

wil de gemeente letterlijk en figuurlijk ruimte bieden aan inwoners, ondernemers, marktpartijen, organisaties en instellingen om ruimtelijke ambities te verwezenlijken. Het uitgangspunt hierbij is de versterking van hoogwaardige woonen werkmilieus binnen onze gemeente. Hiervoor willen we een gematigde groei van het aantal inwoners faciliteren als drager van onze voorzieningen, zolang het niet ten koste gaat van de aanwezige en potentiële groen-blauwe kwaliteiten. De herijking van onze structuurvisie biedt handvatten om dit wensbeeld concreter vorm te geven. Daarmee groeit Leidschendam-Voorburg verder uit tot een stad waar we met recht trots op kunnen zijn.

Heleen Mijdam, wethouder ruimtelijke ontwikkeling

In de komende jaren staat onze gemeente voor de opgave om in toenemende mate kleinschalige ruimtelijke initiatieven te begeleiden. Dit vraagt om een andere rol van de gemeente. In die nieuwe rol richten we ons steeds meer op het creëren van optimale omstandigheden voor ruimtelijke initiatieven en op het aanjagen van aanwezige potenties. In een regisserende, stimulerende en faciliterende rol

Herijking 2012 7

8 Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040

Samenvatting Herijking structuurvisie In de strategische visie (2004) en in de structuurvisie Ruimte voor Wensen (2006) is een overkoepelende ambitie geformuleerd voor de gemeente als aantrekkelijke groene woonstad. Hoewel deze en vele andere oorspronkelijke ambities uit de structuurvisie 2006 overeind blijven, vertonen de ruimtelijke opgaven tussen 2006 en 2012 wel duidelijke nuanceringen en accentverschuivingen. De integrale ruimtelijke opgaven zijn gericht op het versterken van de identiteiten van de gemeente, die te vinden zijn in drie ruimtelijke entiteiten: het stedelijk gebied, de Vlietzone en het buitengebied. Binnen deze kerngebieden willen we de ruimtelijke structuur verbeteren op basis van ruimtelijke kwaliteiten van de zogenoemde ‘identiteitsdragers’. Er moet harder dan ooit gewerkt worden aan de sterke kanten en het onderscheidende karakter van de stad. Met deze herijking van de structuurvisie brengen we wijzigingen en aanvullingen in bestaande opgaven en ambities in beeld en brengen we nieuwe kansen voor de ontwikkeling van onze gemeente naar voren. Met dit document schetsen we de ruimtelijke toekomstvisie voor de gemeente tot het jaar 2040.

Positionering als aantrekkelijke groene duurzame woon-werkstad De Vliet nabij het Damcentrum

Onze gezamenlijke doelstelling is ervoor te zorgen dat de gemeente Leidschendam-Voorburg in 2040 een van de meest aantrekkelijke ontmoetings- en vestigingsplaatsen in de Randstad is, waar goed opgeleide en internationaal georiënteerde kenniswerkers, huishoudens

met kinderen met hoge en lage inkomens en vitale en minder vitale ouderen met veel plezier wonen. Het doel is om de gemeente te positioneren als een gemeente met een bijzondere woonomgeving en een rijkdom aan excellente groene en stedelijke voorzieningen op loop- en fietsafstand. Een gemeente die kleinschaligheid, kwaliteit en veiligheid biedt binnen een grootstedelijk netwerk. De uitzonderlijke kwaliteit van het wonen in de gemeente wordt sterk bepaald door de ligging. Zowel de directe nabijheid van centrumgemeente Den Haag als het groen in en rond de gemeente draagt daaraan bij. De groene kwaliteiten van het Groene Hart en de landgoederen langs de Vliet vormen belangrijke factoren voor de aangename woon- en werkbeleving binnen onze gemeentegrenzen. Verder heeft ongeveer de helft van het grondgebied een agrarische bestemming. Dit in combinatie met uitstekende bereikbaarheid, grote variatie in woonmilieus, rijkdom aan cultuurhistorie en de aanwezigheid van schitterende water- en recreatiegebieden maakt Leidschendam-Voorburg tot een zeer aantrekkelijke woongemeente. Het migratiesaldo van de leeftijdsgroep 25 tot 45 is al jaren negatief. Een gemeente binnen de dynamische metropoolregio RotterdamDen Haag met een grote diversiteit aan woon- en werkmilieus biedt kansen om juist deze groep aan te trekken en vast te houden.

Daar komt bij dat de omvang van de beroepsbevolking de komende jaren niet meer toeneemt of zelfs zal afnemen. Met een sterke positionering binnen de regio wil de gemeente Leidschendam-Voorburg gezinnen met kinderen en hoogopgeleide kenniswerkers aantrekken. De nieuwe instroom is gewenst voor een gezonde en evenwichtige ontwikkeling van de gemeente.

Herijking 2012 9

Regionale samenwerking Leidschendam-Voorburg ligt binnen een dynamisch stedelijk netwerk. Vooral in de stedelijke regio’s Den Haag en Rotterdam zien we schaalvergroting door intensivering van samenwerking op verschillende terreinen, zoals infrastructuur, economie, voorzieningen en groen. Gemeentegrensoverstijgende samenwerking neemt meer dan ooit in betekenis toe. Onze gemeente richt zich, gelet op deze ontwikkelingen, ook steeds meer op regionale samenwerking. Hierdoor ontstaat een vergroting van de (bestuurlijke) slagkracht en kunnen we op slimme wijze gebruikmaken van elkaars kennis en kunde op tal van terreinen.

Vitale stad Het streven naar een evenwichtige bevolkingsopbouw was in de structuurvisie 2006, en is in deze herijking nog steeds een van de belangrijkste doelstellingen. Nederland vergrijst in de komende decennia, en in onze gemeente tekent deze ontwikkeling zich nog sterker af. Veel gemeenten krijgen ook te maken met krimp. Leidschendam-Voorburg is een van de gemeenten met een relatief hoge groeiverwachting van meer dan 5% volgens de Primos-prognose 2010. LeidschendamVoorburg is bereid om een gematigde groei te faciliteren (maximaal 5%) zolang de groen-blauwe kwaliteiten daar niet onder hoeven te lijden. De uitbreidingsmogelijkheden van de gemeente zijn beperkt. De ambitie is om aan te sluiten bij het regionale beleid om 80% van de (woning)bouwopgave binnen bestaand stedelijk gebied te realiseren.

Driedeling groene woongemeente Het stedelijke gebied dankt zijn groene karakter aan de vele groene woonmilieus, parken, lanen en landgoederen. Daarnaast is de ligging aan het buitengebied en de Vliet met veel groen binnen handbereik een zeer gunstige factor voor het vestigingsklimaat. De indeling in stedelijk gebied, de Vlietzone en het buitengebied is in deze herijking een uitgangspunt om de eigen identiteiten, karakteristieken, knelpunten en ontwikkelingskansen van deze gebieden inzichtelijk te

10 Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040

maken. Het versterken van de stad-land verbindingen, het bewaren en koesteren van de verschillen in de gebieden en daarmee de complementariteit vormen daarbij onze uitgangspunten. De basis voor toekomstige ontwikkelingen ligt in het benutten en uitbouwen van de eigen sterke punten van deze gebieden. De gewenste positionering van onze gemeente in de regio is samen te vatten in een drietal pijlers. Deze pijlers dienen als basis voor de duurzame stedelijke ontwikkeling in de periode tot 2040. Het gaat hierbij om: • versterken van de groene woonstad; • verbeteren van economische kansen en voorzieningenstructuur; • beter benutten en verbeteren van bereikbaarheid.

Versterken groene woonstad Een belangrijk uitgangspunt in de structuurvisie 2006 betrof het behoud en de versterking van de woonkwaliteit van de gemeente. Dit blijft ook een belangrijk uitgangspunt voor de toekomst. In het belang van het welzijn van jong en oud en van de concurrentiekracht van de gemeente binnen de regio zal daarbij bewust een sterkere focus worden gelegd op hoogwaardige kwaliteit in woon-, werk- en verblijfsruimten. In deze herijkte structuurvisie richten wij ons op een aantrekkelijke, groene, duurzame en innovatieve woon-werkstad. Variatie in woonmilieus Het gehele spectrum aan woonmilieus is binnen de gemeente Leidschendam-Voorburg aanwezig, van vroeg naoorlogse wijken, landgoederen, groen wonen, stedelijk wonen, vooroorlogse wijken en historische dorpskernen tot flatwijken. Het gemeentelijk streven is gericht op ‘complete wijken’ met alle voorzieningen en verschillende woningtypen in verschillende prijsklassen in aansluiting op de behoefte en de markt. Versterking van de cultuurhistorische waarden van gebieden als Vlietzone, Duivenvoordecorridor, het historische lint en de kernen draagt bij aan de identiteit en diversiteit van de bestaande en nieuwe woonmilieus. De economische kansen worden ondersteund door de diversiteit in aanbod van woonmilieus.

Groen, water en openbare ruimte structuur Een belangrijk uitgangspunt in de structuurvisie 2006 is het versterken van de openbare ruimte structuur, het versterken van de groenstructuur en het creëren van meer ruimte voor water. In het Groenstructuurplan, vastgesteld in 2010, komt het belang van investeringen in versterking van de groenbeleving en groenstructuren prominenter naar voren. Ook in deze herijking richten we ons op versterking van de groen- en waterstructuur als onderdeel van de verbetering van de kwaliteit van de belangrijkste structuurlijnen, ‘de identiteitsdragers’ van de gemeente.

Verbeteren economische kansen en versterken voorzieningen structuur Leidschendam-Voorburg heeft drie historische kernen: Oud-Voorburg, Leidschendam en Stompwijk. Het stedelijke gebied kent vier kernwinkelcentra en vele maatschappelijke en sport voorzieningen op korte afstand. Bij de versterking van de kernwinkelcentra ligt de focus op de complementariteit, de specifieke kenmerken en de (ontwikkelings) potentie van de centra. De ontwikkelingen in en rondom de historische dorpskernen Voorburg en Leidschendam moeten passen binnen de cultuurhistorische context. Voor kerncentrum Julianabaan richten we ons op behoud en versterking van de bestaande voorzieningenstructuur. Het regionale winkelcentrum Leidsenhage biedt naast de regionale winkelfunctie op lange termijn mogelijkheden voor verdere ontwikkeling tot een gemengd stedelijk gebied. Met de ontwikkeling van het Regiopark, de verbeterde bereikbaarheid van het glastuinbouwgebied en recreatief en toeristische aantrekkelijke inrichting van het buitengebied, krijgt ook de kern van Stompwijk nieuwe economische impulsen om zich verder te kunnen ontwikkelen als een vitale dorpskern en een recreatief knooppunt. Het primair doel is de economie te stimuleren met activiteiten die recht doen aan het karakter van de stad en passen binnen de regionale context.

Hierbij ligt de focus op kenniseconomie, innovatieve economie, zorgeconomie en dienstverlening.

Beter benutten en verbeteren regionale bereikbaarheid Door maatschappelijke veranderingen, technologische ontwikkelingen en veranderingen in het regionale verstedelijkingspatroon is de mobiliteit toegenomen. Om de bereikbaarheid en daarmee de kwaliteit, de sociale structuur en de economische waarde van de gemeente en de regio te vergroten, moet de regionale en de gemeentelijke verstedelijkingsstrategie zich richten op het bestaande regionale netwerk als geheel en moeten goed bereikbare locaties strategisch tot ontwikkeling worden gebracht. Het is nodig om de koppeling tussen ruimtelijke ontwikkelingen en mobiliteit te versterken en zo de economische en stedelijke efficiëntie te verbeteren. De toenemende mobiliteit binnen de regio moet naast de verbetering van autobereikbaarheid door de maatregelen in het kader van MIRT Haaglanden worden opgevangen door betere benutting van openbaar vervoer en verbetering van de regionale fietsverbindingen.

Ontwikkelingsstrategie Stedelijke ontwikkeling is momenteel aan grote veranderingen onderhevig. De financiële middelen zijn beperkter en grondexploitaties staan onder druk. Bij gebiedsontwikkeling loopt bovendien de samenwerking met de markt vast. Verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit, woonpotentie, economische kansen, mobiliteit en stedelijke efficiëntie met beperkte middelen vraagt om een ontwikkelingsstrategie waarmee men maximaal de bestaande potenties en kwaliteiten benut. Daarnaast vraagt de nieuwe context om een planproces waarbij meer nadruk ligt op kleinschalige projecten en initiatieven vanuit de markt en maatschappij. Hierbij is sprake van een ombuiging naar binnenstedelijk bouwen. De opgave is glashelder. We moeten zoeken naar nieuwe vormen van samenwerking, financiering en ruimtelijke ontwikkeling. Daarbij moeten we sturen op samenhang en kwaliteiten, zonder op projectniveau aan flexibiliteit in te boeten.

Herijking 2012 11

12 Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040

Leeswijzer In hoofdstuk 1, de inleiding, gaan we in op de aanleiding van de herijking van de structuurvisie Ruimte voor Wensen, het doel van de herijking en onderdelen die hiervan deel uitmaken. In hoofdstuk 2 wordt de gewenste positionering van de gemeente lokaal en regionaal belicht. Dit doen we door onder meer aandacht te besteden aan de onderscheidende kwaliteiten en potenties van Leidschendam-Voorburg en in te spelen op actuele beleidskaders en -ontwikkelingen op de niveaus van het Rijk, de provincie en de stadsregio. Hoofdstuk 3 beschrijft de inhoudelijke uitgangspunten voor de herijking. Hierbij worden de hoofdopgaven uit de structuurvisie 2006 als vertrekpunt gebruikt. Aan de hand van de ontwikkelingen tussen 2006 en 2012 en de actuele visie voor de verschillende beleidssectoren worden de uitgangspunten voor het ruimtelijk ontwikkelingsbeeld en de uitgangspunten voor de ruimtelijke opgaven per beleidssector geformuleerd. Hoofdstuk 4 beschrijft de herijking van het ruimtelijk ontwikkelingsbeeld van de gemeente. Dit hoofdstuk brengt de opbouw van het ontwikkelingsbeeld, de positionering en de ruimtelijk-sectorale uitgangspunten en de verschillende ruimtelijke opgaven samen. De basis hiervoor is de analyse van de bestaande stad en het ruimtelijk ontwikkelingsbeeld uit de structuurvisie 2006.

In hoofdstuk 5 worden de opgaven, beschreven binnen de gehanteerde driedeling van stedelijk gebied, Vlietzone en buitengebied. Binnen deze drie gebieden worden de opgaven vervolgens gekoppeld aan de belangrijkste ruimtelijke identiteitsdragers van de gemeente. Deze dragers bepalen de structuur van de gemeente en zijn van betekenis voor de identiteit en ruimtelijke samenhang. De opgaven gaan zowel over kwantitatieve als kwalitatieve opgaven op korte, middellange en lange termijn. Hiermee worden de contouren voor het uitvoeringsprogramma neergezet. Hoofdstuk 6, de uitvoeringsparagraaf, geeft een doorkijk in de ontwikkelinstrumenten, de opbouw en het doel van het uitvoeringsprogramma en de uitvoeringsstrategie. Een concrete uitwerking van het uitvoeringsprogramma en de daarbij behorende (gebiedsgerichte) strategie vindt plaats in het eerste kwartaal van 2012. In hoofdstuk 7 worden de resultaten weergegeven uit het planMER, waarin de structuurvisie 2006 en de herijking 2012 worden vergeleken en beoordeeld op milieuconsequenties. Het volledige planMER, waarin een aantal varianten wordt toegelicht, is als bijlage bij de herijking van de structuurvisie gevoegd.

grazende koeien in de polder bij Stompwijk

Herijking 2012 13

Voorschoten Zoeterwoude

Wassenaar

Leidschendam Stompwijk Den Haag

Voorburg

Leidschenveen Zoetermeer 14 Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040

Ypenburg

1 Inleiding 1.1 Aanleiding van de herijking De structuurvisie Ruimte voor Wensen is in december 2006 door de gemeenteraad vastgesteld. De afspraak is gemaakt om de structuurvisie elke vier jaar te herijken, zodat deze wordt geactualiseerd aan de hand van relevante ontwikkelingen. Sindsdien is er gewerkt aan een veelheid aan projecten. In de tussentijd hebben uiteenlopende ontwikkelingen hun intrede gedaan, zoals de huidige financieel-economische crisis, demografische verschuivingen, achteruitgang van de kwaliteit van woon- en werkgebieden in de Randstad, rijksbezuinigingen op diverse terreinen, de samenwerking tussen omliggende gemeenten en de bezuinigingsopgave van de gemeente zelf. Deze ontwikkelingen vormen onder meer de aanleiding om de structuurvisie Ruimte voor Wensen te herijken. Daarnaast is de gemeente sinds de invoering van de Wet ruimtelijke ordening in 2008 verplicht om bij de structuurvisie een uitvoeringsparagraaf op te stellen. Aan deze wettelijke verplichting wordt in deze herijking voldaan.

de gemeente LeidschendamVoorburg met haar kernen en omringende gemeentes

waar we goed in zijn en waar verbeteringen mogelijk en wenselijk zijn. Daarnaast spelen we in op de ontwikkelingen binnen de metropoolregio Rotterdam-Den Haag waarin de samenwerking tussen de gemeenten binnen de stadsregio’s Rotterdam en Den Haag wordt geïntensiveerd aan de hand van een zevental pijlers, die bijdragen aan de (internationale) concurrentiekracht. De herijking van de structuurvisie levert een bijdrage aan de metropoolregio, door de kracht van Leidschendam-Voorburg als aantrekkelijke vestigingsplaats inzichtelijk te maken en regionaal uit te dragen.

1.2 Doel van de herijking

Binnen de voorgaande context verandert de rol van de gemeente op het gebied van de ruimtelijke ontwikkeling. De gemeente zal zich meer gaan richten op het creëren van optimale omstandigheden voor ruimtelijke initiatieven en het aanjagen van aanwezige potenties. Dat betekent dat de focus zal liggen op regisseren, stimuleren en faciliteren, maar ook selectief initiatief nemen en verleiden om de gewenste ontwikkelingsrichting te kunnen realiseren. Deze veranderende rolopvatting vormt een belangrijk gegeven in de herijking van de structuurvisie.

Leidschendam-Voorburg maakt deel uit van een ambitieuze stadsregio in de Randstad. De herijking van de structuurvisie geeft een integraal toekomstbeeld voor de gemeente tot 2040 en anticipeert daarbij ook op ontwikkelingen die buiten de gemeentegrenzen aan de orde zijn. Met deze visie willen we ons als gemeente duidelijker positioneren binnen de regio Haaglanden door te laten zien

We kiezen voor een sterkere samenhang tussen de verschillende sectorale opgaven en ambities. De structuurvisie is hét voertuig om projecten en processen van verschillende sectoren slim aan elkaar te koppelen zodat er duidelijkheid ontstaat over gewenste ruimtelijke opgaven voor nu en in de toekomst, en er een realistisch uitvoeringsprogramma kan worden opgesteld dat past binnen de actuele

Herijking 2012 15

financiële situatie. Integratie van doelstellingen en meer doen met minder middelen staan hierbij voorop. Met de herijking van de structuurvisie en het opstellen van een uitvoeringsprogramma en -strategie beoogt de gemeente: een duidelijker positionering van de gemeente in de regio te realiseren; • een sturingsinstrument te bieden met een helder en duurzaam toekomstperspectief voor samenhangende deelgebieden, dat bijdraagt aan een selectief en daadkrachtig gemeentelijk optreden en daarnaast richting geeft aan bestemmingsplannen, wijkvisies en wijkontwikkelingsplannen; • een regiedocument aan te reiken om ruimtelijke ontwikkelingen met elkaar in samenhang te brengen; • een strategie te bieden die aangeeft hoe we (gebiedsgericht) de ambities willen verwezenlijken; • een onderbouwd kader te stellen voor prioriteitstelling en fasering van ruimtelijke projecten en initiatieven; • een heldere visie te geven op gewenste ontwikkelingen voor de korte, middellange en lange termijn; • een voertuig in handen te hebben voor kostenverhaal en andere aspecten van grondbeleid.

Dit rapport, dat de basis vormt voor de (bestuurlijke) strategische keuzes en richting geeft op hoofdlijnen van het gewenste ruimtelijke ontwikkelingsbeeld tot 2040, wordt vrijgegeven voor inspraak, waarna reacties en opmerkingen worden verwerkt ten aanzien van het concept. Parallel aan de inspraak wordt uitwerking gegeven aan de uitvoeringsparagraaf in een concreet uitvoeringsprogramma, dat uiteindelijk, samen met de herijkte visie, zal worden vastgesteld door de gemeenteraad. De herijkte structuurvisie zal bovendien digitaal worden aangeboden conform de wettelijke vereisten. Op de gemeentelijke website zal hiervoor de nodige ruimte worden geboden. Naast deze rapportage, is een planMER uitgevoerd om de milieu- en leefbaarheidseffecten van de gewenste ruimtelijke opgaven in beeld te brengen. Het planMER vormt een bijlage bij deze rapportage en zal tegelijkertijd met de herijking, worden vrijgegeven voor inspraak.

1.3 Status en onderdelen van de herijking De herijking van de structuurvisie Ruimte voor Wensen omvat een proces met een aantal producten. De voorliggende rapportage beschrijft en visualiseert de actuele visie van de gemeente Leidschendam-Voorburg op het gewenste ruimtelijke ontwikkelingsbeeld tot 2040. Hierin wordt aandacht besteed aan de gewenste positionering in de regio, de sectorale ambities en opgaven, het ruimtelijk ontwikkelingsbeeld en de uitvoeringsparagraaf.

16 Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040

Stompwijk

Herijking 2012 17

18 Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040

2 Positionering een ijsje eten bij de sluis in Leidschendam

2.1 Inleiding De gemeente Leidschendam-Voorburg behoort al jaren tot de beste woongemeenten van Nederland. Jaarlijks onderzoek van Elsevier Magazine wijst dit uit. Binnen de provincie Zuid-Holland staat onze gemeente zelfs genoteerd als de op een na beste woongemeente. Het is onze ambitie om dat te blijven. Daartoe is het van belang te focussen, scherpte aan te brengen en ons te positioneren binnen de regio. Ter versterking van onze gewenste positionering zullen we strategische keuzes maken voor ontwikkelingen die daaraan bijdragen.

2.2 Waarom positioneren? De dynamische wereld waarin we leven heeft op allerlei terreinen invloed op het functioneren van de gemeente, zo ook voor Leidschendam-Voorburg. Om hier goed op te kunnen inspelen moeten we ons positioneren. We moeten weten wie we zijn als gemeente, waar we goed in zijn en waar verbetering mogelijk is. We willen gebruikmaken van het onderscheidend vermogen van Leidschendam-Voorburg ten opzichte van andere gemeenten in de regio en van elementen waarop we elkaar aanvullen. Positioneren geeft focus en richting. Er kunnen strategische keuzes worden gemaakt voor ontwikkelingspotenties die bij de gemeente passen. Positioneren biedt bovendien voordelen voor burgers en bedrijven, vormt de basis voor stadspromotie en is essentieel voor de interne en externe communicatie. In deze herijking willen we duidelijker

aangeven wie we lokaal en regionaal zijn en welke opgaven we voor onszelf zien.

Uitgangspunten positionering De structuurvisie 2006 en de aanscherpingen van de positionering van de gemeente in de regio, zoals geformuleerd in het coalitieakkoord 2010-2014 en de Voorjaarsnota 2011, vormen de uitgangspunten voor de herijking van de positionering. In de structuurvisie van 2006 is niet expliciet gesproken over de positionering van de gemeente in de regio. Wel is opgenomen dat de identiteit van Leidschendam-Voorburg zich het best laat omschrijven als een groene woonstad: ‘We combineren het beste van de stad en het platteland en onderscheiden ons daarmee van andere gemeenten binnen de regio. Tegelijkertijd biedt de gemeente aan de regio Haaglanden een sterke troef om binnen de zuidvleugel van de Randstad een stevige concurrentiepositie in te nemen ten opzichte van andere regio’s’.

Herijking 2012 19

In deze herijking gaan wij uit van de volgende (gewenste) positionering van de gemeente Leidschendam-Voorburg in de regio uit de Voorjaarsnota 2011: “Onze gezamenlijke doelstelling is ervoor te zorgen dat de gemeente Leidschendam-Voorburg in 2040 een van de meest aantrekkelijke ontmoetings- en vestigingsplaatsen in de Randstad is, waar goed opgeleide en internationaal georiënteerde kenniswerkers, huishoudens met kinderen met hoge en lage inkomens en vitale en minder vitale ouderen met veel plezier wonen.”

2.3 Context van de positionering De gewenste positionering van de gemeente LeidschendamVoorburg manifesteert zich op verschillende niveaus. De herijking van de structuurvisie speelt in op de actuele beleidskaders en beleidsontwikkelingen op de niveaus van Rijk, provincie en regio. Eerst schetsen we de actuele (beleids)kaders op de verschillende niveaus, vervolgens benoemen we in deze paragraaf de kansen die deze kaders bieden voor onze positionering. Deze kansen, die wij een ruimtelijke vertaling geven, zijn van invloed op de opgaven die in hoofdstuk 5 aan bod komen. Deze opgaven dragen direct en indirect bij aan de gewenste positionering van onze gemeente in de regio. Voor het verbeteren van de positionering van onze gemeente hebben wij drie pijlers geformuleerd waarmee de ontwikkeling van de stad op een evenwichtige en duurzame wijze vorm kan krijgen. Deze pijlers vormen een leidraad bij het formuleren van de ruimtelijke opgaven die voortvloeien uit de herijking. • Het versterken van de groene woonstad; • Het verbeteren van de economische kansen en voorzieningenstructuur;

20 Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040

•

Het beter benutten en verbeteren van de (regionale) bereikbaarheid.

2.3.1 Ambities op rijksniveau Het Rijk heeft zijn beleid op het gebied van de ruimtelijke ontwikkeling vastgelegd in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte. Deze structuurvisie heeft op de volgende onderwerpen directe raakvlakken met de gewenste ontwikkelingskoers van onze gemeente. Versterking economische kracht zuidvleugel Het uitgangspunt in de rijksstructuurvisie is de keuze voor een internationaal concurrerende Nederlandse economie door sterker te maken wat sterk is. Er zal worden geïnvesteerd in gebieden waar de nationale economie het meest bij gebaat is, namelijk de stedelijke regio’s met een concentratie aan topsectoren. Het gaat hierbij om de topsectoren logistiek, energie, greenports, het internationale cluster van recht, vrede en veiligheid, en concentraties van bedrijven en kennisinstellingen in de topsectoren hightech en life sciences. In de zuidvleugel van de Randstad, waar Leidschendam-Voorburg deel van uitmaakt, zijn veel van deze topsectoren aanwezig. De economische kracht van de zuidvleugel kan worden vergroot door een intensievere samenwerking tussen de steden Rotterdam en Den Haag binnen de metropoolregio. Daarnaast zien wij een belangrijke relatie in noordelijke richting met de regio Rijnland en de Pact-gemeenten.

Hiermee worden de krachten van de genoemde topsectoren gebundeld, gekoppeld aan opgaven op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling, economie en mobiliteit. Hierin moet onze gemeente zich positioneren. Met kwalitatief hoogwaardige woonmilieus en een daarbij behorende voorzieningenstructuur dragen wij positief bij aan het vestigingsklimaat en de vestigingscondities van de topsectoren in de metropoolregio.

Infrastructuur De strategische opgaven uit de rijksstructuurvisie Infrastructuur en Ruimte zijn de investeringen in infrastructuur, openbaar vervoer en transport. Het Rijk maakt, in het kader van het MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) afspraken met de verschillende landsdelen voor een selectie van projecten die onder meer bijdragen aan de bereikbaarheid. Onze gemeente valt binnen de MIRT-verkenning Haaglanden. Binnen deze MIRT-verkenning is er sprake van een aantal (mogelijke) majeure opgaven op het gebied van mobiliteit die een directe relatie kennen met het functioneren van onze gemeente. Het gaat hierbij om de Rotterdamsebaan, de ontvlechting van de A4-passage en de Rijnlandroute. Binnen deze opgaven moet de gemeente heldere kaders bieden en meedenken over de kansen en bedreigingen.

uitsnede uit de provinciale structuurvisie met daarin oa. aandacht voor de ecologische hoofdstructuur (EHS)

Wederopbouwgebieden Specifieke aandacht in de rijksstructuurvisie gaat uit naar de zogenoemde ‘wederopbouwgebieden’ De Heuvel en Prinsenhof. Het Rijk heeft aangegeven zich te gaan richten op het maken van bestuurlijke afspraken met onze gemeente over een ontwikkelingsgerichte bescherming in bestemmingsplannen van de genoemde wederopbouwgebieden, onderzoeks- en plankostenbudget en cofinanciering van (pilot)projecten.

2.3.2 Ambities op provinciaal niveau Het gewenste ruimtelijk beleid van de provincie is vastgelegd in de Provinciale Structuurvisie ‘Visie op Zuid-Holland’, in een integrale ruimtelijke visie op 2020 met een doorkijk naar 2040. De provincie moet in 2040 een aantrekkelijke, veelzijdige en internationaal concurrerende provincie zijn, bestand tegen klimaatverandering en gekenmerkt door ruimtelijke kwaliteit en duurzaam ruimtegebruik. De provincie werkt aan een krachtig stedelijk netwerk in een aantrekkelijke groenstructuur die aansluit op de grote landschappen van kust, delta en Groene Hart. Daarbij hoort een concrete opgave voor de realisatie van de (provinciale) Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Goede bereikbaarheid, een divers aanbod van woon- en werkmilieus en een aantrekkelijk landschap met ruimte voor water, landbouw en natuur zijn daarin kenmerkende kwaliteiten. Met een verstedelijkingsopgave gericht op intensivering en herstructurering wordt de kwaliteit van de groene ruimte steeds belangrijker, niet alleen vanuit het oogpunt van leefbaarheid voor bewoners, maar ook vanwege een aantrekkelijk en onderscheidend vestigingsklimaat. Zes waardevolle landschappen op provinciaal niveau krijgen in deze groenstructuur de status van provinciaal landschap.

Deze status is bedoeld om de gebieden te beschermen en te ontwikkelen tot recreatief aantrekkelijke en economisch duurzame landschappen met verbrede landbouw en betere recreatieve kwaliteit. Het buitengebied van onze gemeente valt geheel

Herijking 2012 21

binnen een van deze provinciale landschappen; Duin, Horst en Weide. De komende jaren zal verder invulling worden gegeven aan de inrichting van het Regiopark Duin Horst en Weide waarbij wordt gestreefd naar een duidelijke rol- en taakverdeling tussen gemeente, provincie en Rijk ten behoeve van de verschillende opgaven. De Vlietzone dient volgens het provinciale structuurplan ontwikkeld te worden tot een robuust, (openbaar) toegankelijk en aantrekkelijk gebied voor groen, natuur, recreatie, landgoederen en sport, (recreatief) verbonden met Midden-Delfland en Vlietland, voorzien van een daarbij passende stedelijke ontwikkeling, ontdaan van verrommeling en met een terughoudend vormgegeven, goed

ingepaste infrastructuur. De uitdaging is hier om de stedelijke functies, met excellente woon- en werkmilieus, te combineren met recreatieve en groene functies.

2.3.3 Ambities op stadsregioniveau Het Regionaal Structuurplan Haaglanden bouwt voort op de sterke punten van de regio: de economische specialisaties, de mooie landschappen en de kwaliteit van leven. Haaglanden blijft daardoor een aantrekkelijk gebied om te wonen. Al deze kwaliteiten zijn een voorwaarde om nieuwe bedrijven en instellingen aan te kunnen trekken en zo voor nieuwe werkgelegenheid te zorgen.

MIRT-projecten inprikkers regionale visie woonmilieus regionaal structuurplan Haaglanden 2008

22 Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040

0

Dit betekent niet dat er weinig hoeft te gebeuren. Volgens het Regionaal Structuurplan Haaglanden (RSP, vastgesteld in april 2008) verouderen sommige delen van de regio en zijn deze aan vernieuwing toe. De groengebieden zijn niet aantrekkelijk en toegankelijk genoeg. Er liggen kansen om landschappen nog aantrekkelijker te maken, bijvoorbeeld door natuurontwikkeling of door meer fiets- en wandelpaden aan te leggen. Het verkeer blijft groeien, maar Haaglanden moet wel bereikbaar blijven. De verandering van het klimaat stelt nieuwe eisen aan het watersysteem en de kustbescherming. Daarnaast stelt Haaglanden de ambitie om in 2050 een klimaatneutrale regio te zijn. In het RSP is ervoor gekozen om geen grote, nieuwe uitbreidingswijken meer te bouwen. De benodigde woningen voor de toekomst worden voor het overgrote deel binnenstedelijk gebouwd, zodat het landschap open en groen kan blijven. Voor een voldoende gedifferentieerd aanbod van woningen is het van cruciaal belang dat de gemeenten beslissen welke woonmilieus passen binnen het gemeentelijk profiel. Het RSP geeft aan de gemeente LeidschendamVoorburg het gebiedsprofiel ‘Wonen in het groen aan de stad’. Daarbij is het uitgangspunt om de identiteit van de historische kernen herkenbaar te houden.

Kort na de vaststelling van het RSP in 2008 is de regio geconfronteerd met de gevolgen van de economische crisis, die zich vanaf 2009 ontwikkelde en grote gevolgen heeft voor de realisatie van de verstedelijkingsopgave van Haaglanden. De ambities voor het stadsgewest blijven onveranderd; de regio blijft zich inzetten voor een goed woon- en vestigingsklimaat. Daarbij is echter wel een herijking nodig van het in het RSP opgenomen ruimtelijk programma. Met de herijking van onze structuurvisie Ruimte voor Wensen spelen we in op deze regionale ontwikkelingen.

Herijking 2012 23

Vertrekpunt herijking:

Ontwikkelingsbeeld structuurvisie 2006

24 Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040

3

Uitgangspunten voor de herijking 3.1 Inleiding Het behouden en versterken van de kwaliteiten van LeidschendamVoorburg vraagt om een integrale benadering, onder andere vanuit de beleidsvelden economie, wonen, sociale zaken, onderwijs, duurzaamheid, stedenbouw en mobiliteit. De opgaven, doelstellingen en ambities per beleidsveld, die van invloed zijn op de structuurvisie, zijn geactualiseerd. Dit hoofdstuk beschrijft de herijking van de (sectorale) beleidsambities en uitgangspunten. De in hoofdstuk 2 beschreven positionering van de gemeente binnen de regionale context vormt hierbij een belangrijk vertrekpunt.

3.2 Systematiek van de herijking

de structuurvisiekaart uit de “structuurvisie Ruimte voor Wensen 2020” uit 2006.

De herijkte uitgangspunten (opgaven, doelstellingen en ambities) zijn vertaald naar de drie pijlers: • versterken van de groene woon stad (wonen en maatschappelijke voorzieningen, groen, water en openbare ruimte, cultuurhistorie en duurzaamheid en leefbaarheid); • verbeteren van de economische kansen en voorzieningenstructuur; • beter benutten en verbeteren van de (regionale) bereikbaarheid (mobiliteit en bereikbaarheid). Aan de hand van deze pijlers bepalen we de gewenste ruimtelijke kwaliteit voor de gemeente en definiëren we de (indicatieve) ruimtelijke programma’s met een doorkijk naar 2040.

Herijking sectorale uitgangspunten Een belangrijk onderdeel van de herijking betreft de actualisatie van de sectorale ambities en opgaven. De programmatische uitgangspunten worden bijgestuurd op basis van de huidige marktverwachtingen. De geactualiseerde sectorale ambities en opgaven zijn in beeld gebracht, aanvullend op de structuurvisie 2006 of bestaand beleid. Het gaat hierbij onder meer om aanscherpingen uit de strategische visie, de gewenste positionering van de gemeente (beschreven in hoofdstuk 2) in de regio en de beleidsontwikkelingen op landelijk, provinciaal en regionaal niveau. Daarnaast is bepaald welke behoeften de gemeente wil faciliteren, wat de doelgroepen zijn waar we ons op willen richten en welke ruimtelijke en markttechnische mogelijkheden er zijn.

Herijking ruimtelijk ontwikkelingsbeeld Een tweede belangrijk onderdeel betreft de actualisatie van het zogenoemde (ruimtelijke) ontwikkelingsbeeld. Het ontwikkelingsbeeld van 2006 is de basis. Leidschendam-Voorburg is op basis van de verschillende karakteristieken, identiteiten en ruimtelijke dynamiek te verdelen in een drietal entiteiten; het Stedelijk gebied, Vlietzone en het Buitengebied. Deze entiteiten worden in de herijking van het ruimtelijk ontwikkelingsbeeld beschreven en in kaart gebracht in hoofdstuk 4. De opgaven die daarbij horen worden in hoofdstuk 5 toegelicht.

Herijking 2012 25

3.3 Ruimtelijke ontwikkelingen tussen 2006 en 2012

3.4 Sectorale uitgangspunten 2006 en herijking uitgangspunten 2012 3.4.1 Versterken groene woonstad

De structuurvisie 2006 kende geen uitvoeringsprogramma. Toch zijn in de periode tussen 2006 en 2012 vele projecten en beleidslijnen tot stand gekomen. Kenmerkend voor deze projecten is dat het kleinschalige ontwikkelingen betreft. Daarbij bleek er in een aantal gevallen onvoldoende samenhang te bestaan binnen een grotere context. In de herijking stellen we ons ten doel om de reeds uitgevoerde projecten en programma’s in samenhang te brengen met toekomstige ontwikkelingen. Hierdoor is het mogelijk heldere en integrale opgaven te formuleren die bijdragen aan de positionering. De volgende paragraaf beschrijft, op hoofdlijnen, de sectorale uitgangspunten zoals gehanteerd in de structuurvisie 2006 en in de voorliggende herijking.

Wonen en maatschappelijke voorzieningen (visie 2006) De structuurvisie 2006 richtte zich in hoofdzaak op het aanbieden van woonmilieus. De schaarse ruimte wordt niet gebruikt voor nieuwe grootschalige bedrijvigheid. De doelstelling om te streven naar een evenwichtige bevolkingssamenstelling in 2020 betekent een streven naar een bevolkingsopbouw die overeenkomt met de gemiddelde bevolkingsopbouw van Nederland in 2020. Om deze optimale bevolkingsopbouw te realiseren, werd een hoge ambitie ingezet, gericht op groei van het inwoneraantal van de gemeente in een maximale variant met ruim 11.000 (4.500 huishoudens) in tien jaar tijd. In deze maximale variant, zonder regionale doorstroming van in het bijzonder ouderen, zou de gemeente LeidschendamVoorburg in 2020 zo’n 4.500 huishoudens meer moeten tellen dan in 2010. Om deze extra hoeveelheid huishoudens te kunnen huisvesten, was een even groot aantal extra woningen opgenomen, verdeeld in 2.100 appartementen en 2.400 grondgebonden woningen. Dit zou neerkomen op een woningbouwproductie van gemiddeld 450 woningen per jaar. 40% van de woningbouwopgave zou binnenstedelijk gerealiseerd worden. Dit zou impliciet betekenen dat er nog een forse uitbreidingsopgave in het buitengebied terecht zou komen.

Wonen en maatschappelijke voorzieningen (visie 2012) In de herijking worden nieuwe groeicijfers gehanteerd, mede gebaseerd op de Primos-prognose van 2011, die een gematigde groei voorspelt tot 2040. De gemeente streeft ernaar om een populatiegroei van maximaal 5% te faciliteren in de periode tot 2040, waarmee we onze mogelijkheden vergroten om het voorzieningenniveau te handhaven en de stad vitaal te houden. Daarnaast past deze groeiambitie binnen de beschikbare binnenstedelijke

26 Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040

plancapaciteit tot 2040 en zal niet of nauwelijks ten koste gaan van het (binnenstedelijk) groen. We combineren het bouwen binnen de rode contouren met versterking van het binnenstedelijk groen zodat bij verdichting de balans tussen bebouwing en groen bewaard blijft. Het buitengebied blijft gevrijwaard van bebouwing. Met deze koers sluiten we aan bij de regionale afspraak om 80% van de (woning) bouwopgave binnenstedelijk te realiseren.

Het doorontwikkelen van diverse woonmilieus is een belangrijk uitgangspunt in de herijking dat aansluit bij de gewenste positionering van de gemeente in de regio. We kiezen hierbij voor vraaggericht bouwen, dus inspelen op de woningbouwbehoefte, passend bij de gewenste positionering. Deze uitgangspunten zijn conform de Woonvisie. Het uitgangspunt om de verstedelijking te concentreren rondom knooppunten van verkeer en vervoer blijft van kracht.

Daarbij horen voldoende voorzieningen die passen bij de lokale woonomgeving. Culturele voorzieningen zijn voorzien in gemengde gebieden met publiekstrekkers. (Private) zorgvoorzieningen zijn kansrijk op kwalitatief hoogwaardige plekken in de buurt van overige (centrum)voorzieningen. Naast uitspraken over welke voorzieningen op gemeentelijk niveau gewenst zijn, is een wijkgerichte benadering van belang om te kunnen inspelen op specifieke behoeften binnen de wijken. De gemeentelijke plannen met betrekking tot onderwijsvoorzieningen zijn vastgelegd in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs voor de periode 2012 tot 2016.

Groen, water en openbare ruimte (visie 2006) Het groene imago van Leidschendam-Voorburg wordt enerzijds bepaald door de hoge kwaliteit van het groen binnen de woongebieden, in de vorm van parken, sportterreinen, plantsoenen, tuinen en de vele bomen langs de straten en lanen. Anderzijds komt het groene imago voort uit de grote variëteit aan landschapstypen; van duinen tot weidse weilanden, in en rond de gemeente. In Leidschendam-Voorburg en Stompwijk is het goed en groen wonen, met een grote variatie aan landschappen binnen handbereik. Het buitengebied is een belangrijk recreatief uitloopgebied met verschillende water-, fiets- en wandelstructuren. Het authentieke agrarische landschap, met zijn natuur en cultuurhistorie, is aantrekkelijk voor de bezoeker. Vlietland speelt in het gebied een eigen rol als het gaat om intensieve recreatie met strand- en watersportfaciliteiten. Ook wordt Vlietland uitgebreid met de verblijfsfunctie in de vorm van recreatiewoningen.

Neherpark, Leidschendam

Daarnaast vervult het buitengebied een unieke rol als groen knooppunt tussen de stedelijke regio’s Haaglanden en Leiden, op de groene verbinding die van de Noordzee naar het Groene Hart loopt. Dit biedt enorme kansen voor recreatie en natuurontwikkeling voor een verzorgingsgebied van ruim vierhonderdduizend mensen binnen een straal van vijf kilometer.

Herijking 2012 27

De wateropgave, een bergingstekort in de polders van de gemeente van circa 10 hectare open water, is niet alleen een knelpunt maar biedt ook kansen om Leidschendam-Voorburg blauwer en groener te maken. Hiermee kan de stad aantrekkelijker worden voor haar inwoners. Groen, water en openbare ruimte (visie 2012) In deze herijking zetten we het huidige beleid uit het gemeentelijke Groenstructuurplan en het Waterplan voort. De ruimtelijke opgaven uit deze sectorale plannen worden zo veel mogelijk in samenhang gebracht met opgaven uit overige beleidsterreinen. Er liggen vooral integrale opgaven op het gebied van water, groen, infrastructuur en recreatie. Water krijgt in veel gebiedsontwikkelingen een prominente plaats, waarbij wordt gestreefd naar multifunctioneel (ruimte)gebruik. De gemeente en de waterschappen benutten het instrument Watertoets om de wederzijdse waterbelangen optimaal te dienen.

Cultuurhistorie In de herijking zetten we het huidige beleid voort op het gebied van cultuurhistorie. We richten ons daarbij op de onderscheidende potentie(s) van de aanwezige cultuurhistorische waarden. Hierbij gaat het onder andere om de versterking van de afzonderlijke identiteiten van de kernen Leidschendam, Voorburg en Stompwijk, maar ook om versterking van de specifieke gebiedsgerichte cultuurhistorische waarden van gebieden als de Vlietzone, Duivenvoordecorridor, het historisch lint binnen de gemeente en de verblijfsgebieden langs de Vliet. Duurzaamheid en leefbaarheid In de structuurvisie 2006 is het thema duurzaamheid onvoldoende belicht. De meeste uitgangspunten op dit terrein zijn verankerd in regionaal beleid. Binnen het Regionaal Structuurplan Haaglanden (RSP) is de ambitie uitgesproken om in 2050 een klimaatneutrale regio te zijn. Vervolgens is het aan de afzonderlijke Haaglanden-gemeenten om deze ambitie en bijbehorende doelstellingen op te nemen in eigen beleid.

Het buitengebied van de gemeente moet meer recreatieve waarde krijgen voor de stad. Concrete opgaven op het gebied van recreatie, natuurontwikkeling, landbouw, maar ook cultuurhistorie krijgen een plek in het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) Duin, Horst en Weide. Onze gemeente streeft hierbij naar herstel en ontwikkeling van diverse groenstructuren. Dit doen we als gemeente niet alleen. Door middel van regionale samenwerking met buurgemeenten, het stadsgewest Haaglanden en de provincie geven we concreet uitvoering aan programma’s en projecten binnen het Regiopark. Dit Regiopark heeft inmiddels binnen de Provinciale Structuurvisie de status van provinciaal landschap gekregen. De uitwerking hiervan vindt binnen het LOP verder plaats. park Vreugd & Rust, Voorburg

28 Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040

Leidschendam-Voorburg spant zich in voor een gezonde leefomgeving. Dit is een omgeving buitenshuis en binnenshuis die als prettig wordt ervaren, bijdraagt aan welbevinden en uitnodigt tot gezond gedrag. De druk op de gezondheid door omgevingsfactoren (geluid, lucht, licht, geur, water, bodem en externe veiligheid) moet daarbij zo laag mogelijk zijn. Zo’n omgeving nodigt uit tot sporten, spelen en bewegen en heeft voldoende en passend groen en ‘blauw’ (water) van goede kwaliteit. Wij zien duurzaamheid daarom als integraal onderdeel van het ruimtelijk afwegingskader. Terughoudendheid is gewenst ten aanzien van eisen en randvoorwaarden. Daarbij streven we naar een praktische vertaling van duurzaamheid in ruimtelijke projecten op korte en middellange termijn. Concrete vertalingen van duurzaamheid in ruimtelijke ontwikkeling kunnen we bereiken door het beter benutten van openbaar vervoer ter verbetering van de algehele leefbaarheid binnen de gemeente, het stimuleren van fietsgebruik – waarbij we ons willen profileren als fietsgemeente, het faciliteren van ketenmobiliteit, goede inpassing van parkeerfaciliteiten en het verminderen van de ruimtevraag naar parkeren.

buitenplaats Eemwijk, Voorburg

Ten aanzien van waterbeleid streven we naar een duurzame en robuuste waterhuishouding in 2015. Klimaatadaptatie en de wateropgave combineren we met verbetering van de ruimtelijke kwaliteit. In het buitengebied liggen andere opgaven op het gebied van duurzaamheid. Hier streven we naar een toekomstbestendige agrarische sector met inzet van innovatie.

3.4.2 Verbeteren economische kansen en voorzieningenstructuur Economie en commerciële voorzieningen (visie 2006) De keuze om in de eerste plaats een woongemeente te zijn, betekende niet dat Leidschendam-Voorburg een slaapgemeente zou worden. Voor de lokale economische structuur werd het goed vertegenwoordigde midden- en kleinbedrijf van groot belang geacht. Handhaving van het werkgelegenheidsniveau was een belangrijk streven in 2006. Daarom dienen er ook op langere termijn voldoende locaties voor lokale bedrijvigheid beschikbaar te zijn. De strategisch gelegen regionale kantorenlocatie Overgoo zou verder ontwikkeld kunnen worden. Binnenstedelijk konden enkele kantoorlocaties binnen de termijn van 15 jaar een transformatie ondergaan. Er werd ook een transformatieopgave voorzien van de huidige bedrijventerreinen tot woningbouwlocaties. Economie en commerciële voorzieningen (visie 2012) Volgens een recent uitgevoerde marktanalyse vertegenwoordigen de bedrijventerreinen een niet te veronachtzamen economische waarde. Daarnaast is de druk op ruimte voor woningbouw afgenomen. In de herijking worden de ambities ten aanzien van de transformatieopgaven voor bedrijventerreinen bijgesteld. Voor de periode na 2020 willen we toewerken naar een selectieve en geleidelijke transformatie van bedrijvenlocaties in onze gemeente (totaal 16 hectare) waarbij functiemenging mogelijk is.

Herijking 2012 29

Voor Stompwijk is het gebied met glastuinbouw belangrijk. Door herstructurering, sanering en verplaatsing van verspreid liggende glastuinbouwbedrijven kan zowel het economisch rendement als de ruimtelijke kwaliteit van dit gebied worden vergroot. De totale transformatieopgave bedraagt bijna 9 hectare, waarvan 5,4 hectare reeds is gesaneerd. Voor de grote monofunctionele kantoorlocaties met veel leegstand blijft de transformatieopgave (functiewijziging) staan. Sinds 2006 is er sprake van structurele leegstand van voornamelijk grootschalige kantoren. Wij willen transformatie van deze leegstand faciliteren door ruimte te bieden voor passende nieuwe functies. Daarnaast is er sprake van een vraag naar kleinschalige kantoorruimte met een nieuwbouwbehoefte van maximaal 10.000 m2 tot 2020. Het economische profiel voor de gemeente Leidschendam-Voorburg moet integraal worden bepaald en als uitgangspunt dienen bij het

maken van keuzes in beleid, uitvoering en profilering van de gemeente. Het primaire doel is de economie te stimuleren met activiteiten die recht doen aan het karakter van de stad (aantrekkelijk, groen, duurzaam en innovatief) en dat karakter versterken, passend binnen de regionale context. Daarbij willen we dat de werkambities passen bij de primaire woonfunctie van de gemeente. Hierbij bieden we ruimte voor kenniseconomie, innovatieve economie, zorgeconomie en kleinschalige bedrijvigheid in woonwijken. Ten aanzien van de bestaande (kern)winkelcentra richten we ons op versterking van Leidsenhage, Oud-Voorburg, Leidschendam-Centrum en Julianabaan. De opgave is in de toekomst vooral kwalitatief van aard en gericht op verbetering van de attractiviteit van de centra en versterking van de complementaire kwaliteiten van de afzonderlijke winkelcentra. De benodigde uitbreiding in Leidschendam-Centrum is bijna afgerond. In Leidsenhage is uitbreiding van detailhandel nog onderdeel van studie waarbij de toekomstige consumentenbehoeften en gewenste ruimtelijke kwaliteit belangrijke graadmeters zijn. Met het bieden van aantrekkelijke en onderscheidende woonmilieus willen wij mede de concurrentiekracht en de economische kansen van de gemeente versterken.

3.4.3 Beter benutten en verbeteren regionale bereikbaarheid Mobiliteit en bereikbaarheid (visie 2006) In de structuurvisie 2006 is gesteld dat het bestaande wegennet met zijn kenmerkende structuur van parallelle wegen met dwarsverbindingen voldoet. Toch worden wijk- en buurtontsluitingswegen, gezien vanuit het oogpunt van de woonkwaliteit, op sommige plaatsen relatief hoog belast. Met het oog op nieuwe stedelijke ontwikkelingen is optimalisatie van de verkeersinfrastructuur nodig. De opgave is hier om een dekkend verkeersen vervoersnetwerk te realiseren, waarbij de verschillende netwerken zo goed mogelijk op elkaar aansluiten. Bij dit alles hoort ook een zo fijnmazig mogelijk fietsnetwerk.

30 Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040

Oud-Voorburg

De belangrijkste opgave in het autoverkeersnetwerk, zo stelt de structuurvisie 2006, heeft betrekking op verbetering van de leefbaarheid langs een aantal verkeersstructuren. Het gaat hierbij om het centrum van Leidschendam en het buitengebied van de gemeente (Stompwijkseweg). Destijds is voorgesteld om een parallelweg langs de A4 aan te leggen en een nieuwe aansluiting te realiseren vanaf de Noordsingel (een nieuwe randweg) van en naar de A4. Mobiliteit en bereikbaarheid (visie 2012) In de herijking willen we ten aanzien van mobiliteit en bereikbaarheid heldere kaders bieden voor regionale ontwikkelingen, openbaar vervoer en de hoofdstructuur van de gemeente. De actualisatie van het gemeentelijk Verkeers- en vervoersplan moet hiervoor de basis bieden. Naast optimalisatie van het verkeers- en vervoersnetwerk willen we het gebruik van alternatieve, meer duurzame vormen van mobiliteit stimuleren, zoals de (elektrische) fiets en het openbaar vervoer. Voor het openbaar vervoer geldt dat de capaciteit beter moet worden

benut. Dit betekent dat we onze stedelijke ontwikkelingsstrategie sterker in samenhang brengen met mobiliteit en bereikbaarheid. Het intensiveren van ruimtelijke ontwikkelingen rondom knooppunten van verkeer en vervoer blijft een uitgangspunt. Een aandachtspunt hierbij is het terugdringen van geluidhinder en verbeteren van de luchtkwaliteit langs de transportassen. De ontwikkelingen binnen de MIRT-verkenning Haaglanden (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport), waarbij concrete maatregelen worden onderzocht en oplossingen worden aangedragen voor de bereikbaarheid van de Haagse regio, zijn van grote invloed op onze gemeente. Hierin willen we actief participeren. Prioritaire vraagstukken voor Leidschendam-Voorburg zijn de Rotterdamsebaan, de parallelstructuur A4 en de mogelijk op middellange termijn te realiseren nieuwe verbinding tussen LeidschendamZuid en Klein Plaspoelpolder. De mogelijkheden voor een nieuwe oeververbinding ter hoogte van de Noordsingel zijn inmiddels onderzocht als een van de varianten in het kader van de MIRT-verkenning Haaglanden. Deze variant blijkt geen verbetering te geven van de doorstroming over de N14. De optie wordt niet functioneel, realistisch of wenselijk geacht en is daarmee ook afgevallen als mogelijkheid voor het verbeteren van de bereikbaarheid van de Haagse regio.

Hierbij moet worden opgemerkt dat deze keuze betekent dat er geen doorsnijding van de Leidschendammerhout zal ontstaan, met positieve milieu- en leefbaarheidseffecten als gevolg.

RandstadRail

Vanwege de zeer strategische ligging van de gemeente, op de overgang van stedelijk naar landelijk gebied, kunnen we de bereikbaarheid en toegankelijkheid van zowel het buitengebied als de stad vergroten. Mede daarom gaat er specifieke aandacht uit naar de realisatie van regionale langzaamverkeerroutes. Hiermee versterkt Leidschendam-Voorburg de regionale schakel tussen stad en land.

Herijking 2012 31

32 Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040

4

Ruimtelijk ontwikkelingsbeeld

Sijtwendepark

4.1 Inleiding Het herijkte ruimtelijk ontwikkelingsbeeld is een ruimtelijke vertaling van de ambities, de drie pijlers die voortvloeien uit de positionering en de herijkte sectorale uitgangspunten. In dit hoofdstuk schetsen we een herijkte ruimtelijke toekomstvisie voor de gemeente tot het jaar 2040, die gebaseerd is op de huidige structuur en huidige kwaliteiten. Het vertrekpunt hierbij is het ontwikkelingsbeeld uit de structuurvisie 2006. De nadruk ligt op de analyse en de visie op de herijking van het ruimtelijk ontwikkelingsbeeld. Als onderdeel van het opstellen van het ruimtelijk ontwikkelingsbeeld worden integrale opgaven geformuleerd. In het gewenste ontwikkelingsbeeld worden de diverse opgaven voor de toekomst in ruimtelijke samenhang met elkaar gepresenteerd. Dit wordt gedaan aan de hand van een ruimtelijke driedeling in stedelijk gebied, Vlietzone en buitengebied. Deze ruimtelijke entiteiten dragen ieder op hun eigen manier bij aan de positionering en het gunstige vestigingsklimaat van de gemeente. In hoofdstuk 5 worden de bij het ontwikkelingsbeeld behorende integrale opgaven nader toegelicht.

Doel Het ontwikkelingsbeeld biedt kaders voor de bestaande en toekomstige ruimtelijke initiatieven, verspreid over het gehele gemeentelijk grondgebied. Het uitwerkingsniveau van het ontwikkelingsbeeld 2006 bleek onvoldoende gedetailleerd om deze kaders te bieden voor de verschillende ruimtelijke initiatieven of richting te geven aan bestemmingsplannen, gebiedsvisies en wijkontwikkelingsplannen.

Met de herijking van het ruimtelijk structuurbeeld voor de gemeente verbeteren we de ruimtelijke en functionele kwaliteit(en) van de stad waarbij we de volgende doelen nastreven: • Verbeteren van de kwaliteit van bebouwde en onbebouwde ruimte. • Verbinden van functies en gebieden. • Versterken van identiteiten van structuren, wijken en kernen.

4.2 Ontwikkeling op basis van drie pijlers Drie pijlers, te weten het versterken van de groene woonstad, het verbeteren van economische kansen en de voorzieningenstructuur en het verbeteren en beter benutten van de regionale bereikbaarheid, geven richting aan de duurzame stedelijke ontwikkeling en de positionering van Leidschendam-Voorburg in de metropoolregio. De drie pijlers worden hieronder nader toegelicht.

Versterken groene woonstad In de structuurvisie van 2006 is de keuze gemaakt om in de eerste plaats een woongemeente te zijn. Het uitgangspunt is een groene stad, waar het prettig wonen en ondernemen is. Daarbij horen voldoende voorzieningen die passen bij de lokale woonomgeving. Specifieke (kwalitatieve en kwantitatieve) uitspraken over de woongebieden vormden geen onderdeel van de structuurvisie 2006. Het doorontwikkelen van diverse woonmilieus is in deze herijking een belangrijk uitgangspunt voor de gewenste positionering van de gemeente in de regio. De woonvisie van 2005 dient te worden herzien met het oog

Herijking 2012 33

op de gewenste woonmilieus. De aanleiding hiervoor is de belangrijke concurrentiefactor binnen de stadsregio van de kwaliteit van het wonen in de gemeente en de concretisering van het versterken van de groene woon-werkstad. Daarnaast is er in 2010 een wijkatlas uitgebracht waarin de leefbaarheid van de verschillende wijken overzichtelijk in beeld is gebracht. Deze inventarisatie vormt een belangrijke basis voor de keuze welke wijken een impuls kunnen gebruiken, welke wijken minder aandacht behoeven en in welke wijken de opgaven liggen voor stedelijke vernieuwing. Het gehele spectrum aan woonmilieus is binnen de gemeente Leidschendam-Voorburg aanwezig, van vroeg naoorlogse wijken, landgoederen, groen wonen, stedelijk wonen, vooroorlogse wijken en historische dorpskernen tot flatwijken. Het gemeentelijk streven is gericht op ‘complete wijken’ met alle voorzieningen en verschillende woningtypen in verschillende prijsklassen. Een belangrijke aanvullende ambitie is nog verdere versterking van de variatie in woonmilieus. Leidschendam-Voorburg kent zowel dynamische als statische wijken. In de statische wijken (villawijken, klassieke stedelijke wijken) is de ambitie het in stand houden van aanwezige kwaliteiten door behoud, onderhoud en kwaliteitsverbetering van openbare ruimte en groen.

Binnen de dynamische wijken wordt gezocht naar ontwikkellocaties waarbij wordt aangesloten op bestaande kwaliteiten en potenties. Hierbij willen we interessante stedelijke milieus creëren, die bijdragen aan de versterking van de gemeente als vestigingsplaats voor wonen en werken. De herstructureringsplannen voor Bovenveen en De Heuvel zijn hier concrete voorbeelden van.