2481_bijlage 1 - Eindverslag van de inspraak inzake LES en TVW.pdf

In de afbeelding visie warmtevoorziening op pagina 7 en 33 van de Transitievisie warmte kunt u aan de kleur zien dat voor de Rodelaan gedacht wordt aan individuele of klein collectieve oplossingen. Dat is ook logisch omdat het inderdaad vrij nieuwe goed geisoleerde en vaak vrijstaande woningen betreft. 2: De LES en TVW gelden vanaf het moment van vaststelling door de raad. De LES wordt zo vaak als nodig van een update voorzien, De TVW wordt iedere 5 jaar verplicht herzien. 3: voor waterstof zie beantwoording van vraag 23. 4: U vraagt een gasgarantie voor de periode van 2040-2050. De gemeente is slechts uitvoerder van het Klimaatakkoord en geen energieleverancier. Tot 2040 zijn de ontwikkelingen op energiegebied lastig in te schatten waardoor een gasgarantie niet gegeven kan worden. De energietransitie kan zowel versnellen als vertragen, vandaar dat de LES en TVW zo vaak als nodig zal worden bijgesteld aan de hand van de actuele ontwikkelingen.

29

Ik wil graag meegaan, maar bestaat er een mogelijkheid om op termijn de gas aansluiting om te bouwen naar waterstof? Wij komen nl. oa op een semi professioneel gasfornuis.

In deze fase van de energietransitie is nog onvoldoende zicht op een overgang naar waterstof voor particuliere huishoudens. Mocht het bestaande aardgasnet daarvoor ingezet gaan worden, dan moet wel een heel gebied overgaan op waterstof. Daarnaast is het de vraag of waterstof in voldoende mate beschikbaar kom en betaalbaar zal zijn. Het lijkt verstandiger te zijn om in te zetten op een professioneel elektrisch fornuis.

18

Eindverslag van de inspraak inzake Lokale Energie Strategie en transitievisie Warmte

30

1. Uitfaseren van niet-elektrisch rijden is goede zaak. Minder vervuiling van stikstof- en zwavelverbindingen en minder verkeerslawaai. 2. Uitfaseren gasaansluitingen woonhuizen gaat te snel. Meeste landen schakelen juist over naar aardgas en aardgas is een schoon product bij verbranding. 3. Het is een hele klus om nieuwbouw aardgasvrij te bouwen. Aan het Molenpad in Leidschendam worden anno 2021 de huizen opgeleverd met aardgasaansluiting. Aardgasvrij geeft een meerprijs van 100.000 euro per woning. 4. Afsluiten van het aardgasnet moet een vrijwillige zaak zijn voor huishoudens die 100.000 euro willen betalen. Bovendien komt binnen 10 jaar een waterstofnetwerk, dat graag het oude aardgasnet zal gebruiken. 5. Bewaar dit inspraakdocument. In 2025 zal blijken dat ik gelijk heb met mijn meerkosten van aardgasvrij in bestaande bouw van 100.000 euro. Dat is 800 miljard landelijk omgeslagen, terwijl alle landen juist overschakelen op aardgas op weg naar een waterstofeconomie. 6. 20% van de Nederlandse energie komt uit elektriciteit. 100% elektrisch is onhaalbaar. Het transport van zo veel elektriciteit moet over 30 jaar worden uitgebreid. Begin daarom met elektrisch rijden. Schakel langzaam over van methaan op waterstof. 7. Nederland heeft te weinig vaklui om een snelle omschakeling mogelijk te maken.

8. Energietransportbedrijven vinden de omschakeling nu al te snel gaan, nu er nauwelijks woningen van het aardgasnet zijn afgesloten."

19

1. Nederland heeft een eigen klimaatopgave en daar geven wij invulling aan. 2. Om in 2050 aardgasvrij te zijn moeten we nu al beginnen. Er worden dagelijks talloze nieuwe aardgasvrije woningen gebouwd. 3. Dat de woningen aan het Molenpad nog een aardgasaansluiting hebben komt doordat de bouwaanvraag zelf verleend is voordat de verplichting tot aardgasvrij bouwen gold. Die woningen mogen daardoor nog met een aardgasaansluiting opgeleverd worden. 4. Ons is niet bekend dat er binnen 10 jaar een waterstofnetwerk komt. 5. Dat klinkt niet heel erg aannemelijk. 6. Voor waterstof zie de beantwoording van vraag 23. 7. Om in 2050 aardgasloos te zijn moeten we nu al veel investeren in goed opgeleide mensen die de transitie kunnen uitvoeren. 8. Wij nemen kennis van uw inschatting in deze.

Eindverslag van de inspraak inzake Lokale Energie Strategie en transitievisie Warmte

31

Als inwoner van Voorburg ben ik zeer geïnteresseerd in de energie transitie die voor ons ligt. Ook als woning eigenaar wil ik graag weten wat mij financieel boven het hoofd hangt. Al lezende door de RES, LES, TVW en andere documenten zijn mij diverse zaken opgevallen die mij zorgen baren. Belangrijke informatie die een rol zou moeten spelen in de discussie en de besluitvorming, ontbreekt. In onderstaande zal ik een en ander toelichten. Betrokkenheid van bewoners Net als bij de klimaattafels van de overheid, is er geen betrokkenheid van burgers in het proces. De diverse documenten zoals de Lokale Energie Strategie (LES), de Visie en uitgangspuntennotitie voor de Lokale Energie Strategie (VLES), het Rapport ondergrondse ruimte (ROR) en de Transitievisie Warmte (TVW) zijn ambtelijke documenten. Een “burger”versie en een “burger”visie ontbreken. Wie heeft het totaal 169 bladzijden gelezen? Het is mij niet gelukt. Wie na zoveel pagina’s ambtelijk proza over warmtepompen, warmtenetten, isolatie hybride pompen, groene waterstof, H+++ beglazing, m3/kWh/TJ, all electric, stakeholders etc. niet volledig murw gebeukt is, mag zijn vinger opsteken. Er zijn een aantal (digitale) bijeenkomsten geweest over de energietransitie, waaraan maar enkele tientallen bewoners hebben meegedaan. In de presentatie over de RES ging het voornamelijk over LES zaken.

Bij de presentatie over de LES zaten diverse partijen aan tafel maar geen bewoners. Er werden animatie vertoond geschikt voor basisschool groep 1. Tijdens laatste presentatie heb ik als eerste van een reeks vragen opgemerkt dat gekozen moet worden voor isolatie i.p.v. wijkgericht afkoppelen van het gasnet. Deze vraag is niet in de discussie ingebracht. Zo betrek je geen bewoners in een presentatie! De enquête in 2020 over de energie transitie was een aanfluiting. Wat algemene vragen die meer betrekking hebben op de huidige situatie dan op een transitieplan. Onbruikbaar als informatiebron. Voor veel burgers is de transitie een ver van mijn bed show en is men niet bekend met de inhoud van de hierboven genoemde documenten. Gesuggereerd wordt dat bewoners een keuze mogelijkheid krijgen. Dat is een illusie. Veel mensen zouden het liefst op gas willen blijven koken. Ik heb de griffie het verzoek gericht tot het plannen van een avond waarbij bewoners centraal staan. Hier is geen reactie gekomen. Van burger participatie, wat als belangrijke voorwaarde is genoemd, is dus tot nu toe geen sprake. Na eerdere echecs met bewoners overleg heeft het college er blijkbaar nu van afgezien.

In een motie is vastgelegd: “In het kader van een open bestuursstijl proactief zorg te dragen voor relevante, goed leesbare en duidelijke informatievoorziening (digitaal en fysiek) rond de lokale energietransitie voor alle betrokken inwoners van Leidschendam-Voorburg, voor de lengte van het project.” Het college heeft hieraan geen vervolg gegeven waardoor de inbreng van de bewoners beperkt blijft tot het geven van een schriftelijke reactie. In de praktijk betekent dit geen inbreng omdat bewoners geen idee hebben wat er op hen af gaat komen en dan ook niet eens toekomen aan het stellen van vragen. Bijzonderheid: voor de werkzaamheden rond de Utrechtse baan gaat wél een bewonersavond worden georganiseerd.

20

Wij zien dat inwoners uiteenlopende wensen en mogelijkheden hebben om in de energietransitie stappen te zetten. Sommige bewoners zoals u zijn zich goed bewust van de opgave en wat dit mogelijk kan betekenen voor hun woning in de toekomst. Anderen zijn zich nog nauwelijks bewust van deze opgave. De gemeente zoekt steeds in presentaties, zoals filmpjes en bijeenkomsten naar manieren om tegemoet te komen aan deze verschillende groepen inwoners. Bij het opstellen van de huidige plannen hebben we veel meningen en andere informatie verzameld tijdens bewonersbijeenkomsten en andere bewonerscontacten, zoals webinars voor VvE's maar ook enquetes en polls. Ook hebben we de verschillende (wijk)bijeenkomsten georganiseerd, waarbij bewoners vertegenwoordigd zijn door bijvoorbeeld wijkverenigingen, VvE's, Stichting Duurzaam LV, Energy Common, huurderscommissies en huurdersverenigingen. We staan aan de start van een langdurige opgave waar we naar verwachting nog heel veel moeten bijeenkomen, overleggen, afstemmen en informatie verzamelen, afwegen en besluiten. Daar hebben we iedereen voor nodig. Als er groepen bewoners niet in de gelegenheid zijn om hieraan deel te nemen, dan willen we er graag voor zorgen dat de belangen van deze bewoners op een andere manier vertegenwoordigd zijn.

Eindverslag van de inspraak inzake Lokale Energie Strategie en transitievisie Warmte

32

Ik maak bezwaar tegen de keuze van de wijk Essesteijn als 1 van de vier transitiewijken tot 2030. Dit aangezien het op basis van de in de stukken genoemde criteria in zijn geheel niet logisch om (grote delen van) Essensteijn te selecteren als een wijk die binnen 10 jaar van het gas af moet. Het gaat hier namelijk veelal om oude woningen die slecht en duur isoleerbaar zijn en waarbij de huidige duurzame alternatieven op dit moment simpelweg nog niet functioneren. Essesteijn voldoet volgens de stukken slechts aan 1 van de 6 genoemde criteria. Dat is armoede, oftewel zeer onverstandig. De wijk heeft bovendien slechts zeer beperkt woningcooperatie woningen, dus 1 van de twee criteria doet hiermee feitelijk niet ter zaken. Daarmee blijft alleen het criterium van eenvormige woningen over. Dat klopt: eenvormige woningen waarvoor de huidige technieken op dit moment totaal niet geschikt zijn.

Essesteijn is inderdaad benoemd als een van de vier transitiewijken, zij het dat het niet op het vizier staat om als allereerste mee te beginnen. In een deel van Essesteijn heeft het Wijklab Essesteijn gelopen en daardoor is er al veel waardevolle informatie voor de energietransitie beschikbaar. Daarnaast staat in een deel van Essesteijn een renovatieplanning op stapel en is het centrale gebied met gestapelde bouw gelegen nabij de Duneau rivierwaterleiding en dat biedt mogelijk een koppelkans voor auqathermie in combinatie met de werkzaamheden voor de onderdoorgangen van de N14 die gerealiseerd worden. Daarvoor is een zeker momentum dat benut moet worden. Isolatie en verwarmingstechnieken ontwikkelen zich nu snel en met een doorlooptijd avn 10 jaar voor de wijk zou dat voldoende moeten zijn. De eenvormigheid van de woningen is inderdaad een belangrijk criterium omdat een gevonden oplossing dan makkelijk over de gehele buurt gekopieerd kan worden.

33

Als buurtvereniging van de geschakelde huizen in Klein Plaspoelpolder herkennen we het belang van isolatie als eerste stap. We investeren er ook al in. Kan de gemeente aangeven welke isolatie-maatregelen voldoende zijn, om te voorkomen dat er te veel of te weinig wordt geïnvesteerd? De rol van de gemeente als subsidieverstrekker is te onbetrouwbaar, dat moet beter. Wil de gemeente exact definiëren wat tot KPP wordt gerekend, nu je een behoorlijk aantal bewoners nodig hebt om een collectieve aanpak betaalbaar te houden. We dringen aan dat de gemeente een gerenommeerde adviseur aantrekt voor het onderzoek in onze transitiewijk. De rol van EnergyCommon is daarbij te vrijblijvend, de ervaring van het kortgeleden opgerichte EC te gering. EC tevens als vertegenwoordiger van de bewoners aanmerken bevreemdt. Hoe borgt de gemeente dat EC niet de preferred supplier wordt en waarom mogen de bewoners van de transitiewijk niet zelf bepalen wie hen vertegenwoordigt? Komen tot een collectieve oplossing als eigenaar/bewoners samen met een woningbouwvereniging vergt een goed evenwicht in de verschillende belangen. Hoe gaat de besluitvorming plaats vinden?

De gemeente ondersteunt bewonersinitiatieven, bijvoorbeeld om te bepalen welk isolatieniveau in een bepaald woningtype in een buurt of straat wordt geadviseerd door een gecertificeerd energieadviseur. In ruil voor deze ondersteuning vraagt de gemeente om deze informatie te delen met andere bewoners met dit zelfde woningtype en een collectieve inkoopactie voor isolatiemaatregelen in deze buurt te starten. Om een beeld te geven van welk isolatieniveau wordt aanbevolen voor een woning en voor bouwdelen heeft het rijk de zogenoemde standaard- en streefwaarden opgesteld. De gemeente heeft de subsidie voor isolatie nu voor meerdere jaren vastgesteld. Als blijkt tijdens het opstellen van het wijkuitvoeringsplan dat de businesscase voor een collectieve warmteoplossing meerdere woningen moeten worden aangesloten dan tot dan toe betrokken zijn, dan zullen we tegen die tijd met alle betrokken belanghebbenden bespreken in hoeverre we dit verder moeten onderzoeken. In de fase van het wijkuitvoeringsplan gaan we de wijze van participatie en vertegenwoordiging van bewoners verder uitwerken. Hierbij staan we open voor iedere bewoner en groepen bewoners die als voorlopers een aanjaagfunctie kunnen vervullen. We zullen daarbij partijen als Energy Common LV hard nodig hebben.

Ook de wijze van besluitvorming is nog niet vastgelegd, ook hierbij hebben we alle inzichten, professioneel en niet professioneel nodig om gedragen plannen te maken waar verschillende belangen zorgvuldig zijn afgewogen. De begrenzing van het transitiegebied staat op de afbeelding op pagina 42 van de TVW. De grenzen van de transitiegebieden zijn nog niet scherp afgebakend. Mogelijk worden ze gedurende het traject van de wijkgesprekken verder verfijnd.

34

Ik ben heel blij met de aardgasenergie, zeker om met gas te koken. Dat wil ik ook in toekomst niet missen. Daarom hoop ik dat het mogelijk is om in toekomst meerdere energiebronnen te kunnen gebruiken voor verschillende doelen en toepassingen.

In 2050 moeten alle Nederlandse woningen energieneutraal en aardgasvrij zijn. Nieuwbouwwoningen krijgen al een aantal jaar geen gasaansluiting meer. Bestaande woningen gaan stapsgewijs van het gas af. Uw gasfornuis kunt u vervangen door een inductiekookplaat die op elektriciteit werkt. Met inductie kookt u net zo snel als met een gasfornuis; en het is ook nog eens makkelijker schoon te houden. Een gasoven vervangt u door een elektrische oven.

21

Eindverslag van de inspraak inzake Lokale Energie Strategie en transitievisie Warmte

35

Verkorte weergave reactie EC-LV op de LES en TWV. Visie – Een meer omvattende visie op hoe de gemeente duurzaam is ingericht en welke energie-infrastructuur daarvoor nodig is, ontbreekt. Inzicht in de gewenste eindsituatie (stip op de horizon) en de tussenstappen kan duidelijk maken waaróm we het doen en wat de toegevoegde waarde is van de energie­ transitie voor de gemeente en haar inwoners. – EC-LV zou graag een stappenplan willen toevoegen dat, per stap tot 2030 en daarna, inzicht geeft in hoe tijdig tot een resultaat kan worden gekomen én aangeeft wat de consequenties zijn indien het doel niet gehaald wordt. – Uit de documenten komt de urgentie van de energietransitie niet voldoende duidelijk naar voren. Wat gebeurt er als inwoners ondanks een participatiecampagne niet meedoen? – EC-LV is van mening dat de energietransitie om een collectieve aanpak vraagt. Financiën – Betaalbaarheid is een randvoorwaarde, maar verder niet uitgewerkt. De documenten geven geen inzicht in wat de energietransitie de individuele inwoners (en LeidschendamVoorburg als gemeente) gaat kosten en opleveren.

– Wie gaat dat betalen? Inclusie is een strategische grondslag, maar de documenten gaan niet in op het socialiseren van de kosten (gelijkheidsprincipe) en het risico van scheefgroei tussen kapitaalkrachtige voorlopers en minder sterke achterblijvers die hogere lasten te dragen krijgen (voorkomen van energiearmoede). Innovatie – We kunnen in 2021 niet alles weten. Innovatie is van groot belang om de energietransitie tot een goed einde te brengen. EC-LV pleit voor meer aandacht voor noodzakelijke innovatie (zoals energieopslag, smart grids, hybride tussenoplossingen, gebruik van duurzaam gas, waterstof-opwek en -transport). Het groeiende belang van koeling en ventilatie moet ook geadresseerd worden. Participatie – Gemeente en inwoners hebben elkaar nodig om samen de klus te klaren. Aandacht voor een goed participatieproces is in ons aller belang om de hele transitie te laten slagen. – De documenten zijn gemeente-centrisch beschreven. De gemeente heeft de regie, maar wat gaat de gemeente nu doen? – Participatie is meer dan alleen inspraak. Wat gaan we doen om co-creatie en coproductie mogelijk te maken? Hoe betrekken we kennis en expertise van inwoners? Wat doet de gemeente om lokaal eigendom van elektriciteit-opwek te bevorderen of af te dwingen? – De energietransitie is een traject van jaren.

Om inwoners voor langere tijd betrokken te houden, is een voortdurende verleidingscampagne nodig. Een stappenplan met voor inwoners per stap duidelijke voordelen kan daarbij helpen. – EC-LV wordt veel genoemd als partner in de uitvoering, maar hoe ziet dat eruit? Als we meer volwassen participatie willen, dan: 1) niet alleen als vrijblijvende adviseur aan de zijlijn, maar als mede-eigenaar van het probleem en de oplossingen en 2) mogelijk gemaakt met goede afspraken over wie wat doet en hoe dat ondersteund wordt. Conclusie Er is nog heel veel uit te werken in de uitvoering van strategie en visie. Inwoners in onze gemeente (en met name de leden van EC-LV) hebben veel kennis en ervaring in huis op het gebied van energietransitie en participatieprocessen. EC-LV wil en kan meehelpen – inhoudelijk en om inwoners te verleiden tot participatie – maar dan wel als meer volwaardige partner.

22

De suggesties - vragen en opmerkingen worden hier kort beantwoord. Andere meer generieke zaken zijn meegenomen in het eindverslag en daar beantwoord. Daar wij structureel met elkaar in gesprek zijn, worden de door u aangereikte punten verder meegenomen in onze overleggen met elkaar in de komende periode. Hierna is de essentie verkort weergegeven op uw inbreng. Visie: De LES en de TVW zijn geen eindstation maar levende documenten die zullen worden aangepast op actuele ontwikkelingen. Daarnaast zijn beiden ook een bouwsteen voor de op te stellen Omgevingsvisie. Daarin wordt integraal en breder gekeken naar de samenhang van ontwikkelingen en beleid. Nadere uitwerking daarvan wordt in 2022 opgepakt. Om de plannen om te zetten naar nieuwe zon- en warmteprojecten, moet de blik nu richting de uitvoering. Wij zullen de ‘doeners’ in de energietransitie, zoals de netbeheerder, woningcorporaties en energiecoöperaties actief blijven vragen om van de LES en de TVW een succes te maken. In de wijkuitvoeringsplannen gaan we verder concretiseren en zal meer aandacht worden besteed aan de technische en financiële uitvoerbaarheid. Financiën: Van het Rijk is financiële ondersteuning nodig om deze grote maatschappelijke opgaven financieel mogelijk te maken. Aandacht voor betaalbaarheid is van groot belang, zie ook het eindverslag en antwoord op vraag 18.

Innovatie: Wij houden alle nieuwe ontwikkelingen nauwgezet bij en brengen deze in als mogelijke oplossingen. Participatie: Wat betreft participatie en communicatie biedt hoofdstuk 7 van de LES voldoende ruimte om invulling te geven aan de wensen van EC-LV. Per transitiewijk willen we aansluiten bij de behoeften van de wijk. In de ene wijk zal dat iets meer communiicatie zijn, in de andere meer participatief.

Eindverslag van de inspraak inzake Lokale Energie Strategie en transitievisie Warmte

36

Graag geven wij als Stichting Duurzaam LeidschendamVoorburg onze visie mee op de concept-Lokale Energie Strategie (LES) en de concept-Transitievisie Warmte (TVW). Als Stichting Duurzaam LV hebben wij deelgenomen aan de Kerngroep LES, waar de gemeente met de input van een aantal stakeholders de LES heeft voorbereid. We hebben met plezier deelgenomen aan de Kerngroep, omdat we hier met de woningcorporaties, het MKB en nog een aantal andere deskundige organisaties gezamenlijk konden praten over hoe de energietransitie in Leidschendam-Voorburg van de grond kan en moet komen. Los van onze inbreng in de Kerngroep, hebben we nog een aantal zienswijzen die we graag meegeven in de hoop én verwachting dat deze worden meegenomen in het proces tot vaststelling van de Lokale Energie Strategie en de Transitievisie Warmte. Daarom sturen wij onze zienswijze cc ook aan de leden van de Gemeenteraad. Onze zienswijze vindt u hieronder. Ik begin met het meegeven van onze belangrijkste aandachtspunten en voorstellen voor aanpassing.

De zienswijzen van Stichting Duurzaam Leidschendam-Voorburg zijn per punt hierna weergegeven en van antwoord voorzien. Andere meer generieke zaken zijn meegenomen in het eindverslag.

St DZ LV Participatie op 1!: participatie betekent het meenemen van álle inwoners. Informatie verschaffen aan onze inwoners is hard nodig om draagvlak te krijgen voor zo’n complex onderwerp als energietransitie. Tot nu toe zijn inwoners nog nauwelijks meegenomen, hooguit de mensen in de geselecteerde wijken. De meeste inwoners, zo horen wij, hebben van de gemeente nog niets gehoord over energietransitie. Neem als gemeente de lead richting inwoners! Een brief met uitleg over de planning, inclusief tijdschema, en bijvoorbeeld een bon erbij voor een energiecoach of een led-lamp, maakt dat de mensen weten wat de gemeente hen wil vertellen.

Wij zijn het niet eens met de stelling dat onze inwoners onvoldoende zijn meegenomen in de LES. Vanaf 2019 zijn inwoners op inloopavonden meegenomen met de totstandkoming van de uitgangspuntennotitie en tussentijds zijn meerdere webinars georganiseerd. St DZLV en EC-LV zijn als vorm van representant van onze inwoners meegenomen in de kerngroep LES en de raad als democratisch gekozen vertegenwoordiging van onze inwoners is ook periodiek meegenomen. Er is een ruime inspraaktermijn geweest op de LES en TVW en via de socials en media is daar ruim aandacht aan besteed. Alle inwoners per brief informeren over een nog niet door de raad vastgesteld plan is hoogst ongebruikelijk. Participatie staat uitgebreid beschreven in hoofdstuk 7. Daarnaast berichten wij regelmatig in 't krantje over onderwerpen als duurzaamheid en energie.

St DZ LV vraag Financiële ondersteuning op 2! Iedereen weet dat energietransitie duur is. Dat is één van de redenen dat veel inwoners hier nog niet aan willen. Een subsidie op zonnepanelen of een groen dak is absoluut onvoldoende om inwoners zelf te laten starten, ze hebben een flinke financiele duw van de gemeente nodig. Creëer een groot fonds, een nieuw “Marshall-Plan”, waarin genoeg geld zit om de plannen tot 2030 daadwerkelijk te kunnen uitvoeren. Zet wel druk op het rijk, maar wacht niet! Er is geld van de verkoop van de aandelen Eneco, zet dit meer dan nu apart voor energietransitie. De gemeente moet echt zelf aan de slag.

De energietransitie gaat inderdaad een hoop geld kosten, maar het is nog onduidelijk hoeveel dat exact zal zijn. Het is evident dat het Rijk flink zal moeten bijspringen. De raad heeft een deel van de Enecogelden bestemd voor de energietransitie en daarvoor is een bestedingsplan vastgesteld. Wij zouden graag iedereen financieel ondersteunen, maar dat gaat nu eenmaal niet. Via de gemeentelijke subsidieregeling en voordelige duurzaamheidsleningen biedt de gemeente echter een mooi pakket in verhouding tot andere gemeenten die helemaal geen middelen hebben. Een subsidie op zonnepanelen is echt niet meer nodig, in 2020 zijn maar liefst 18.000 zonnepanelen in onze gemeente geplaatst zonder gemeentelijke subsidie.

St DZ LV vraag Meer ambitie: De gemeente mag veel meer ambitie uitstralen. De LES leest als een stuk voor 4 wijken, en straalt uit dat dit al heel lastig (en duur) zal zijn. Maar we hebben wel een grote opgave, en niet de tijd om dit op zijn elf-en-dertigst te doen. Geef in de LES en de TvW ook aan wat je daarna gaat doen en hoe we tot het eindresultaat denken te komen. Er moet in 2022 een Duurzaamheids Uitvoeringsplan liggen, met doelen, tijdpad en middelen.

De energietransitie is een dermate grote opgave dat het niet past om te verlangen om een hogere ambitie te hanteren. Wij kijken naar wat past bij de stad en wat behapbaar is voor onze organisatie. Daarnaast kan men zich afvragen of de markt wel voldoende mens en materieel kan leveren voor een hogere ambitie. Wij geven er de voorkeur aan om goed en zorgvuldig te werk te gaan en niet te ambitieus en gehaast want de transitie grijpt echt in op de samenleving. Het huidige Duurzaamheidspan loopt tot en met 2022. In de loop van 2022 zal een nieuw duurzaamheidsplan voor de periode van 2023 en verder opgesteld worden.

23

Eindverslag van de inspraak inzake Lokale Energie Strategie en transitievisie Warmte

37

St DZ LV Aansluiten bij andere initiatieven: Waarom zijn we niet intensiever aangesloten op Warmtelinq, biedt dit niet een kans die precies op tijd op ons pad komt? Of bij andere initiatieven van gemeenten om ons heen. Dan liften we mee op een grootschaliger aanpak van de energietransitie. En hoeven we niet telkens zelf het wiel uit te vinden.

DZ LV is via de Kerngroep aangesloten bij de totstandkoming van de LES en TVW. Via dat kanaal heeft u kennis kunnen nemen van het CErapport over warmtebronnen, het Wareco rapport over ondergrondse ruimte voor warmtenetten en de totstandkoming van de Transitievisie waar de relatie wordt gelegd tussen warmtenetten, warmtevraagdichtheid, bebouwingskenmerken en of warmtenetten in de grond passen. Uit die analyse blijkt dat WarmtelinQ niet de ultieme oplossing is voor onze gemeente. Daarom is doorvertaald dat we sterk inzetten op woningisolatie en andere warmteoplossingen.

St DZ LV Houdt alle opties open: We kennen het besluit van de gemeenteraad om niet verder te gaan met windenergie. Maar is dat op de lange termijn houdbaar? Houdt de discussie open, zolang we nog niet weten of we ons doel kunnen halen met de huidige inzet. In de tussentijd kan ook veel meer ingezet worden op zonne-energie, niet alleen op de daken van panden, maar ook langs de verbindingswegen, de A4 en langs de polder

In de raad is een recent besluit over windenergie genomen, dat besluit blijft in stand tot een nieuwe raad eventueel anders beslist. Wat betreft zonneenergie worden al de nodige activiteiten verricht om de opwek te bevorderen.

St DZ LV VVE’s: er is nóg meer aandacht nodig voor VVE’s. Uit de Kerngroep kwam naar voren dat we vele VVE’s hebben in Leidschendam-Voorburg. Zonder ondersteuning krijg je die nooit mee om te investeren in energietransitie en duurzaamheid. We hebben ze wel nodig, dus zorg voor instrumenten die de VVE’s aan het werk zetten.

De behoefte van VVE's is bekend en er zijn al enkele webinars met VVE's geweest. Inmiddels is er een VVE-cafe opgezet om VVE's verder op gang te helpen en hun behoeften voor de energietransitie verder in beeld te krijgen.

"In aanvulling op bijlage F onder het kopje ‘Impact van warmtetransitie op de drinkwaterinfrastructuur’ adviseert Dunea een minimale afstand tussen warmtenetten en drinkwaterleidingen op te nemen van 1.5 – 2 meter in de TVW Leidschendam-Voorburg. In aanvulling op hoofdstuk 3.2 Hoe kiezen we de transitiewijken? Zouden we graag zien dat drinkwaterleidingen aan het kopje ‘Wijken waar mee koppelkansen zijn door het vervangen van de gasleiding’ wordt toegevoegd.

De voorstellen van Dunea zijn verwerkt in de TVW met uitzondering van het vastleggen van beschermingszones van leidingen. De Transitievisie Warmte is niet de plaats om juridische, ruimtelijke belemmeringen op te nemen omdat dat in het omgevingsplan thuishoort.

Toelichting: meekoppelkansen met geplande onderhouds­ werkzaamheden en vervangingsbeleid van nutsbedrijven, waaronder Dunea, helpen om maatschappelijke kosten te drukken, overlast te voorkomen en continuïteit te verzekeren.In hoofdstuk 7.6 Rollen betrokken partijen worden samenwerkingspartners van de TVW genoemd. Ten eerste zijn we erg blij dat Dunea het drinkwaterbedrijf wordt genoemd. Het verzoek is om in dit hoofdstuk onderscheid te maken tussen Dunea N.V. - het drinkwaterbedrijf – en Dunea Warmte & Koude – het warmtebedrijf en dochteronderneming van Dunea N.V.. Wij zien naast Dunea N.V., Dunea Warmte & Koude, graag toegevoegd aan de lijst met stakeholders/partners. 4. Een nieuwe punt m.b.t. de BAL-leiding die door jullie gemeente loopt. Een aantal keer wordt de rivieraanvoerleiding van Dunea genoemd als warmteoplossing. Vanuit Dunea drinkwaterbedrijf wordt deze leiding onze BAL-leiding genoemd. Deze is cruciaal voor de drinkwatervoorziening en moet ten allen tijden bereikbaar zijn. Graag zien wij daarom het volgende stukje toegevoegd over de BAL-leiding: Voorstel: In Leidschendam-Voorburg ligt Dunea’s rivier­ aanvoerleiding dat voorgezuiverd rivierwater naar de duinen vervoerd. Tevens ligt er een uitgebreid transportleidingnet dat drinkwater naar de inwoners brengt. Deze leidingen zijn cruciaal voor de drinkwatervoorziening.

Dunea en gemeenten hanteren daarom een bovengrondse beschermingszone van 2 x 9 meter voor transportleidingen >800 mm, gemeten vanaf het hart van de leiding. Bij transportleidingen <800 mm en >400 mm geldt er een beschermingszone van 2 x 5 meter. Deze beschermingszone dient geheel vrijgehouden te worden van objecten, zoals gebouwen, bomen en palen, om werkzaamheden aan deze leiding in de toekomst mogelijk te houden. Wij adviseren de beschermingszones van onze drinkwaterleidingen op te nemen in de TVW."

24