1938_220614 ROM CID-Binckhorst 14juni22 DEF.pdf
Tekst van het document
Overzichtsrapportage Beoordelingsfase MIRT-verkenning Bereikbaarheid CID-Binckhorst 14 juni 2022
Inhoudsopgave Verklarende woordenlijst Leeswijzer
1
Inleiding
2
Ontwerp kansrijke alternatieven
1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5
Aanleiding Nut en Noodzaak Voorgeschiedenis Werkwijze Scope
Samenstelling alternatieven Basispakket Mobiliteit Ontwerpuitgangspunten Factsheets varianten Bevindingen tracédelen
4 6
8 10 12 14 18
28 31 33 39 60
3
Beoordeling
4
Voorlopig VKA
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6
4.1
Beoordelingskader Bereikbaarheidseffecten Leefomgeving en milieu Financiële haalbaarheid Bijdrage aan doelstellingen Samenvattend overzicht & voorlopig VKA
Uitwerking VKA
Bronvermelding Colofon
96 99 105 118 126 132
135
138 139
Verklarende woordenlijst Opsomming van verschillende afkortingen en gebruikte terminologie.
BO MIRT
Bestuurlijk Overleg omtrent MIRT
CID
Central Innovation District
HOV
Hoogwaardig openbaar vervoer
M.E.R.
Milieueffectrapportage
MIRT
Meerjarenprogramma Infrastructuur,
Laan van
Station Den Haag Laan van Nieuw
NOI
Oost-Indië
HS
Station Den Haag Holland Spoor
REOS
Uitvoeringsprogramma van de Ruimtelijk Economische Ontwikkelstrategie
Ruimte en Transport
IenW
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
MKBA
Maatschappelijke kosten-batenanalyse
BZK
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
NMCA
Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse, brengt ontwikke-
MRDH
Metropoolregio Rotterdam Den Haag
HTM
Nederlandse vervoersmaatschappij
lingen op lange termijn in beeld voor wegen, vaarwegen, spoorwegen en het regionaal openbaar vervoer. NRD
Notitie Reikwijdte en Detailniveau
OV
Openbaar vervoer
Plan-MER
Milieueffectrapportage voor het
VKA
Voorkeursalternatief
betreffende plan Zeef 1
Uitkomsten analytische fase van de MIRT-verkenning
Zeef 2
Uitkomsten beoordelingsfase van de MIRT-verkenning
4
en gevestigd in Den Haag
Den Haag Centraal
rn
Be
DenDen Haag Haag
t ks Le
ns
Pri
ct
du
via
rd ha
ra
Laan van NOI
at he
Sc
CID
t
uc
iad
v nk
in
ple
e ks wij
s
rec
rnova weg
hts
eb
aa
nA 12
aa
l rst
ho
ck
LEGENDA
Ut
Supe
Bin
Rij
sw eg
r
tu
Sa
at
ra
st
s nu
Voorburg Opa’s Veldje
Bin ck
k Tre
groen
u rb
l rst
et
n
aa
Rij g we
gemeentelijke grenzen
a erk pit
g we
se ijk
wegen
de
k Tre
sw
bebouwing
e
ad
tk
P Ro t
te rd a
m
ka
et
vli om Cr
o Br
o slo ek
Ju
g we Ove an
a
M
e
ad
k rg
Sonnenburgh Huygens Hofwijck n e a d a l in ne Laan teMiddenburg n s va e ia W Midde n ar nburg r. M
ho
vli
water
at
ra
st
tramspoor
eg kw
rka
he
Ne
de
ulu
el
lightrail spoorwegen
ts aa fpl raa ara g Be Barb St eg nw Zo
M
Den Haag Holland Spoor
spoorwegen
Re g
Binckhorst
n
treinstation
se
ba
an
de
Ge
500
750
1000 m
N
g we
250
g we
ag Ha
0
rug
tb es
Rijsw
Figuur 1: Toponiemenkaart CID-Binckhorst Legenda Treinstation Spoorwegen Lightrail spoorwegen Tramspoor Groen Water Bebouwing Wegen Gemeentelijke grenzen
5
Leeswijzer Dit rapport is een inhoudelijk samenvattende rapportage van alle informatie uit de MIRT-verkenning ‘Bereikbaarheid CID-Binckhorst/beoordelingsfase’. Informatie over het proces, de ontwerpen en effecten van de verschillende ontwerpen/VKA is hier gebundeld gepresenteerd. Dit rapport vormt een bijlage bij het Ontwerp Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst. Het rapport bestaat uit 4 hoofdonderdelen: 1.
Inleiding
2.
Ontwerp kansrijke alternatieven
3.
Beoordeling
4.
Voorlopig VKA
In de inleiding vind u de aanleiding van het project, het proces tot nu toe en nut en noodzaak. Daarnaast is de werkwijze beschreven, de scope van het project afgebakend (het onderzoeks- en plangebied en de ontwikkelingen die samenhang hebben met de HOV-verbinding). In het tweede hoofdstuk ‘‘Ontwerp kansrijke alternatieven’’ zijn vijf verschillende alternatieven ruimtelijk uitgewerkt tot het niveau schetsontwerp. De eigenschappen van de alternatieven worden benadrukt en bevindingen gedeeld. Het derde hoofdstuk laat de effectenbeoordeling zien van de verschillende alternatieven. Hier zijn de alternatieven onder andere toegelicht vanuit bereikbaarheid, milieu, en maatschappelijke kosten en baten. Op basis van deze toetsing kan het voorlopig voorkeursalternatief (VKA) worden bepaald door de betrokken partijen. De keuze voor het (voorlopig) voorkeursalternatief wordt in hoofdstuk 4 toegelicht.
6
1
Inleiding
1.1
Aanleiding Voor u ligt de Overzichtsrapportage Beoordelingsfase MIRT-verkenning Bereikbaarheid CID-Binckhorst dat het eindproduct vormt van de MIRTverkenning Bereikbaarheid CID-Binckhorst. Het beoogd resultaat van de MIRTverkenning is om een pakket aan mobiliteitsmaatregelen vast te stellen dat de groei van woon- en werklocaties in het Central Innovation District (CID) en de Binckhorst tot 2040 verder mogelijk maakt. Dit pakket Mobiliteitsmaatregelen wordt vastgelegd in het Ontwerp Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst.
Figuur 2: Ligging van het gebied CID-Binckhorst in de regio
De Regio Den Haag trekt veel bewoners en bezoekers
Met de komst van de Structuurvisie CID (vastgesteld,
aan vanwege haar grote diversiteit aan functies en
juli 2021) en het Omgevingsplan Binckhorst (2018
haar ligging in de Randstad in combinatie met de
en ontwerp gewijzigde vaststelling in 2020) wordt
nabijheid van de zee. Het gebied CID-Binckhorst ligt
een forse groei van woon- en werklocaties mogelijk
in het hart van de stad en de regio.
gemaakt. Tot 2040 worden in dit gebied 25.500 woningen (waarvan 5.000 in de Binckhorst) en 30.000
Het Central Innovation District (CID) is het gebied
arbeidsplaatsen (waarvan 5.000 in de Binckhorst)
tussen de stations Laan van Nieuw Oost-Indië (Laan
gerealiseerd in een hoogstedelijk gevarieerd woon-
van NOI), Den Haag Holland Spoor (HS) en Den Haag
en werkmilieu. Daarnaast is voor de Binckhorst
Centraal. De Binckhorst ligt ten zuiden van het CID,
de ambitie geformuleerd om in de periode tot
grenst aan Rijswijk en de gemeente Leidschendam-
2040 het aantal woningen te laten doorgroeien tot
Voorburg (Figuur 2). Het gebied CID-Binckhorst
10.000-12.500 woningen. Het daadwerkelijke extra
vormt een belangrijk economisch centrum voor
aantal woningen bovenop de 5.000 woningen in de
zowel de regio Den Haag als het land. Dit gebied is
Binckhorst zal de komende jaren bekend worden bij
tevens door het Rijk aangemerkt als REOS-toplocatie
doorontwikkeling van de Binckhorst (omgevingsplan
(Ruimtelijke Economische Ontwikkelstrategie) door
2.0).
de hoge dichtheid aan kennisinstellingen, onderwijs, zakencentra en instituten voor (inter)nationale governance.
8
De voorziene verstedelijking in CID-Binckhorst hangt
klimaatbestendige oplossing door de opgave breed
sterk samen met de versterking van de bereikbaar-
te onderzoeken, de doelstelling en probleemanalyse
heid. Het CID heeft al een goede aansluiting op
te concretiseren en een inzichtelijke afweging te
openbaar vervoer en snelwegen, voor de Binckhorst
maken. In 2019 is gestart met de verkenning voor de
is dat bij verdere verdichting wat betreft openbaar
regionale bereikbaarheid van CID–Binckhorst en is
vervoer nog niet het geval. Door op huidige voet door
onderzocht welke kansrijke oplossingsrichtingen er
te gaan met mobiliteit kunnen de hoge ontwikkel-
zijn. De ambities uit de gebiedsontwikkeling vormen
ambities in de Binckhorst niet worden gerealiseerd.
daarbij input voor de in de verkenning te onderzoe-
Er ontstaan problemen rond uitgeefbare grond
ken mobiliteitsmaatregelen.
voor nieuwe woningen en hoogstedelijke functies, leefbaarheid en aantrekkelijkheid, bereikbaarheid
Op basis van analyses naar de bereikbaarheid van
en milieu. Deze knelpunten worden grotendeels
de regio Rotterdam-Den Haag en mobiliteitsopga-
veroorzaakt door (de toename van) verkeersbewe-
ven van regio en rijk is een gezamenlijke opgave
gingen van het verkeer en de hieraan gerelateerde
vastgesteld voor de verkenning Bereikbaarheid
verkeers- en parkeerruimte. De forse verdichtingsop-
CID-Binckhorst.
gave vraagt daarom om een andere benadering van stedelijke mobiliteit. Het is nodig om maatregelen te nemen die inzetten op het verminderen van het autogebruik en die ruimte bieden voor fietsers,
De opgave is drieledig:
voetgangers en HOV binnen en rondom het gebied
1.
Het mogelijk maken van verstedelijking en het versterken van de economische kracht van de
CID-Binckhorst.
(inter)nationale toplocaties CID en Binckhorst, De samenwerkende overheden zien het als noodza-
door in iedere ontwikkelfase een passende
kelijk om te investeren in duurzame bereikbaarheid.
duurzame mobiliteit aan te bieden.
Beter openbaar vervoer is nodig om de toename
2.
Het bijdragen aan de bereikbaarheid van de
van de congestie en verkeershinder te voorkomen
Zuidelijke Randstad door het wegnemen van
en om het ruimtebeslag van parkeren te beperken.
de NMCA ov-knelpunten Rijswijkseplein en
Ook (potentiële) knelpunten in en om het gebied
Binckhorstlaan en het voorkomen van extra
moeten worden voorkomen of opgelost en vormen
belasting van het hoofdwegennet door de
van mobiliteit die ruimte-efficiënt en schoon zijn
verstedelijking van CID/Binckhorst.
(o.a. lopen, fietsen, ov en smart mobility ) moeten worden doorontwikkeld. Deze gebundelde maatre-
3.
Het bijdragen aan regionale ambities rond openbaar vervoer en fiets.
gelen moeten leiden tot een mobiliteitstransitie in het gebied passend bij het hoogstedelijke karakter van dit gebied. Het gaat hierbij niet alleen om het gebied CID-Binckhorst, maar ook om het oplossen van (potentiële) bereikbaarheidsknelpunten in de aangrenzende delen van Leidschendam-Voorburg, Rijswijk en Den Haag. De ministeries van IenW en BZK, de Provincie Zuid-Holland, de MRDH en de gemeenten Den Haag en Leidschendam-Voorburg hebben in 2018* de uitdaging opgepakt om de grote verstedelijkingsopgave in samenhang met de bereikbaarheidsopgaven op te pakken. Hiervoor is een MIRT-verkenning gestart met als doel te komen tot een slimme, duurzame en
* In de zomer van 2021 is ook de gemeente Rijswijk is aangehaakt bij de samenwerkende overheidspartijen in de MIRT-verkenning, omdat de kansrijke oplossingsrichtingen voor een robuust mobiliteitspakket deels ook raken aan het grondgebied van de gemeente Rijswijk.
9
1.2 Nut en Noodzaak Het huidige beleid in beeld Met de komst van de Structuurvisie CID (vastgesteld
Concreet betekent de stedelijke verdichtingsopgave
juli 2021) en het Omgevingsplan Binckhorst (2018
bijna een verdubbeling van het aantal fietsers van en
en ontwerp gewijzigde vaststelling in 2020) wordt
naar CID-Binckhorst in de referentiesituatie 2040,
een forse groei van woon- en werklocaties mogelijk
ten opzichte van de huidige situatie. Het aantal
gemaakt. Tot 2040 worden in CID-Binckhorst 25.500
OV-reizigers neemt met bijna 40% toe, net als het
woningen en 30.000 arbeidsplaatsen gerealiseerd
aantal autoverplaatsingen.
door binnenstedelijke verdichting, waarvan in beide gevallen 5000 in de Binckhorst. Daarbij is de
Nut
ambitie geformuleerd dat in de Binckhorst het aantal
Door de verdichting ontstaat er dus een sterke
woningen kan doorgroeien tot 10.000-12.500.
toename in verplaatsingen via alle modaliteiten. Dit moet worden opgevangen, aangezien het huidige
In de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid benoemt
wegen-, OV- en fietsnetwerk onvoldoende kwaliteit
de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH)
en capaciteit bieden om deze toename te faciliteren.
de opgave om te komen tot een versterking van het
Met name de toename van autoverkeer zou leiden
metropolitane fietsnetwerk. Het doel: het verbinden
tot problematische knelpunten, waarvoor veel ver-
van woongebieden met de economische kernge-
keers- en parkeerruimte nodig is om dit op te lossen.
bieden en andere werkgelegenheidslocaties. Het
Hierdoor ontstaan dan problemen rond uitgeefbare
centrum van Den Haag is één van deze economische
ruimte, leefbaarheid en aantrekkelijkheid, bereik-
toplocaties. Bereikbaarheid met de fiets versterkt
baarheid en milieu. Een andere benadering is dus
de agglomeratiekracht van de regio. Een belang-
nodig om de toegenomen mobiliteit als gevolg van
rijke notie is dat de fiets in de toekomst een meer
de verdichtingsopgave aan te pakken. Dit heeft een
prominente rol inneemt in het verkeerssysteem.
mobiliteitstransitie van de auto naar andere mobili-
Door toenemende inwoneraantallen en druk op het
teitsvormen als gevolg, waardoor het aantal reizigers
hoofdwegennet wordt de fiets vaker en over langere
per fiets en OV nog verder zal toenemen.
afstanden gebruikt dan dat nu het geval is. De realisatie van fietssnelwegen en de groei van het gebruik
Noodzaak
van de elektrische fiets dragen hieraan bij. De fiets
In het kader van de verstedelijking van het CID-
biedt bovendien kansen op de first- en last mile voor
Binckhorst is daarom een mobiliteitsbeleid nodig
het snel ontsluiten van openbaar vervoerhaltes en
dat sterk stuurt op deze mobiliteitstransitie, die
trein- en metrostations, en is daarmee essentieel
prioriteit geeft aan gezonde, schone en ruimte-effici-
voor de bereikbaarheid.
ënte vervoermiddelen. Dit betekent dat de toename
Bereikbaarheid nu en in de toekomst
zal uitvallen dan in de referentiesituatie 2040.
In alle steden in Nederland zien we dat de druk op
Bovendien maken huidige klimaatvraagstukken het
de ruimte toe neemt. Mensen en bedrijven trekken
urgent om in CID-Binckhorst versneld in te zetten op
naar de stad. Daardoor zijn er veel meer mobiliteits-
de introductie van klimaatneutrale en emissieloze
bewegingen, zowel met de auto als te voet, te fiets
mobiliteit. Het verlagen van de uitstoot van CO2,
of met het ov. Die trend zet in de toekomst alleen
stikstof en fijnstof is hierbij urgent. Het huidige fiets-
maar door. De congestie is voelbaar. Als we kijken
en OV-netwerk zijn onvoldoende om deze groei op
naar het gebied CID-Binckhorst staat het verkeer
te vangen en moeten daarom worden uitgebreid. De
nu al regelmatig vast van en naar de snelweg op de
figuur 3 illustreert het probleem dat deze toename
Utrechtse- en Rotterdamsebaan en op de fietspa-
kan veroorzaken
den bij de kruispunten. Bovendien bevinden zich in de omgeving van Den Haag meerdere NMCAknelpunten voor het autoverkeer, op het spoor en
voor de bus, tram en metro.
10
van wandelaars, fietsers en OV-reizigers nog hoger
Concreet betekent dit prioriteit voor mobiliteit op menselijke maat, waarbij voetgangers en fietsers de belangrijkste verkeersdeelnemers zijn. Daarnaast vervult hoogwaardig OV een essentiële rol als ruimte-efficiënte vervoermiddel. Dit zorgt ervoor dat het CID-Binckhorst en de aansluitende delen van Voorburg en Rijswijk met alle modaliteiten, ook met de auto, goed bereikbaar blijven. Meer wandelaars, fietsers, OV en deelmobiliteit zijn het resultaat, waartussen voldoende ruimte blijft voor de auto door de toename van andere vormen van mobiliteit.
Aantal verplaatsingen van/naar CID-Binckhorst Aantal verplaatsingen van/naar Binckhorst 120.000
Aantal verplaatsingen per etmaal
Aantal verplaatsingen per etmaal
900.000 800.000 700.000 600.000 500.000 400.000 300.000 200.000 100.000 0
100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 0
Huidige Situatie
Referentiesituatie
Sturend beleid
Huidige Situatie
Referentiesituatie
Sturend beleid
2019
2040
(GA1)
2019
2040
(GA1)
Motorvoertuigen
Verplaatsingen CID-Binckhorst Huidige situatie 2019 CID-Binckhorst totaal
28%
28% 28% 22% 22% 22%
12% 23%
23%
CID-Binckhorst totaal 35%
35%
32%
35%
32%
12% 21%
Verplaatsingen CID-Binckhorst Sturend beleid 2040 (GA1) CID-Binckhorst totaal
12%
23%
Fiets
Verplaatsingen CID-Binckhorst Referentie 2040
alleen 49% 49% Binckhorst 66% 49% 66% 66% 12%
Openbaar vervoer
Motorvoertuigen
36%
36%
44%
alleen 44% 44% 44% Binckhorst 56% 56% 56%
12%
21%
32%
12% 21%
Openbaar vervoer
36%
44%
44%
alleen
41% 41% 41% Binckhorst 41% 41% 41% 16%
16%
16%
23%
23%
23%
Fiets
Figuur 3: Vervoerswijze verdeling verplaatsingen van/naar CID-Binckhorst huidige situatie (2019) en autonoom (Referentie 2040) o.b.v. V-MRDH
11
Bereikbaarheid CID-Binckhorst
maatregelen
Bereikbaarheid CID-Binckhorst
1.3 Voorgeschiedenis Deze verkenning wordt uitgevoerd volgens (maatwerk) spelregels van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). Waarbij achtereenvolgens initiatief, verkenning, planuitwerking, realisatie en beheer aan bod komen. De verkenning bestaat daarbij uit vier fasen: de startfase, de Notitie Kansrijke analytische fase, de beoordelingsfase en de besluitvormingsfase. Momenteel Oplossingsrichtingen (NKO) (2019) - zeef 1 bevindt het project zich in de beoordelingsfase. MIRT-VERKENNING Initiatief fase
Besluitstart verkenning
Startfase
Analytische fase Selectie van kansrijke oplossingsrichtingen (zeef 1)
Beorderlingsfase Huidig: keuze voorkeursalternatief (zeef 2)
Besluitvormingsfase Op weg naar de Voorkeursbeslissing
2018
2019
2021 / 2022
2021 / 2022
Probleemanalyse
Nader onderzoek naar bouwstenen en genereren oplossingsrichtingen en eerste zeef (‘trechteren’)
Beoordeling van kansrijke alternatieven en keuze voorkeursalternatief (tweede zeef)
Afronding verkenning
Documenten . Startbeslissing MIRT 1 (2018
Documenten . Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen (2019)
Documenten . NRD . Plan-MER . MKBA
Documenten . Overzichtsrapportage . Voorkeursbeslissing MIRT 2 . Masterplan
Planuitwerking
Het vervolg met de verdere uitwerking van het voorkeursalternatief (Project-MER en uitwerking in bv Bestemmingsplan of Omgevingsplan)
Figuur 4: Volgorde van stappen in het MIRT-traject
Startfase & analytische fase afgerond (2017-2019) In december 2017 hebben Rijk en regio besloten
In 2019 zijn vervolgens tien samenhangende
om te starten met een preverkenning (afbakening
pakketten van mobiliteitsmaatregelen (oplossings-
initiatief) gericht op het realiseren van slimme
richtingen) onderzocht. Dit heeft ertoe geleid dat
combinaties van verschillende mobiliteitsmaatrege-
in het BO MIRT van november 2019 de rapportage
len die samen zorgen voor een mobiliteitstransitie
Notitie Kansrijke Alternatieven is vastgesteld. De
in CID-Binckhorst. De Startfase liep vervolgens
analytische fase (zeef 1)* is daarmee afgerond.
één jaar en is afgerond in het Bestuurlijk Overleg van het Startdocument CID-Binckhorst. In het
Beoordelingsfase & Besluitvormingsfase gestart (2020)
Startdocument zijn door de betrokken partijen o.a.
Het voorliggende ontwerprapport is onderdeel van
de ambities, de opgaven, een afweegkader en de te
de beoordelingsfase (zeef 2)* in de MIRT-verkenning,
onderzoeken oplossingsrichtingen (alternatieven)
bestaande uit het opstellen van schetsontwerpen
vastgelegd.
(inclusief kostenraming) van vijf alternatieven en
(BO) MIRT van november 2018 met het vaststellen
de varianten (HOV-type), het doorlopen van de Met het Startdocument hebben Rijk en Regio be-
m.e.r-procedure (met als producten de NRD en het
sloten om te starten met de analytische fase van de
Plan-MER) en een maatschappelijke kosten-bate-
MIRT-verkenning voor CID-Binckhorst. Ook besloten
nanalyse (MKBA).
partijen om gezamenlijk € 137,7 miljoen te investeren
12
in mobiliteitsmaatregelen in CID-Binckhorst op de
Voor de te onderscheiden varianten zijn schetsont-
korte termijn: 2019-2023 (het No-regretpakket).
werpen uitgewerkt, die input zijn voor de genoemde
Het No-regretpakket bestaat uit een aantal voor-
effectenstudies en bijbehorende kostenramingen.
bereidende maatregelen die in de periode tot 2023
Dit rapport bevat de toelichting op deze schets-
worden gerealiseerd om het gebruik van de fiets en
ontwerpen en onderbouwing voor de gemaakte
het ov te stimuleren.
ontwerpkeuzes.
De kansrijke alternatieven die in de beoordelingsfase (zeef 2) zijn meegenomen bestaan ieder uit een combinatie van korte en lange termijn oplossingsrichtingen. Elk alternatief bestaat daarbij uit de volgende onderdelen: •
het basispakket met mobiliteitsmaatregelen (met daarin maatregelen voor fiets, voetganger, smart mobility en logistiek),
•
HOV-alternatief.
Figuur 5: Beeld van HOV-bus
Vervoerstypes Een keuze dient gemaakt te worden over de tracé-alternatieven en vervoersvarianten binnen deze alternatieven. De drie vervoerstypes: •
HOV bus + ART(Autonomous Rapid Transit)**: gaat uit van een bussysteem dat een hoogfrequente busdienst door de CID en de Binckhorst mogelijk maakt. (Figuur 5)
•
HOV-tram: gaat uit van een HOV-tram op maaiveld, met gelijkvloerse kruisingen met het
Figuur 6: Beeld van tram van HTM in Den Haag
overige verkeer. ***(Figuur 6) •
Lightrail: gaat uit van een lightrail verbinding die ongelijkvloers rijdt waar dat moet en op maaiveld (op een vrijliggende baan) waar dat kan.*** (Figuur 7)
Het verwachte resultaat van de beoordelingsfase is dat uit de te onderzoeken alternatieven/varianten één voorkeursalternatief gekozen kan worden. Deze afweging (de tweede ‘zeef’ van het MIRT-proces) legt daarmee de basis voor het voorkeursalternatief dat wordt opgenomen in het Ontwerp Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst. Na terinzagelegging van het Ontwerp Masterplan en het Plan-MER worden de resultaten van de inspraak verwerkt tot een definitief Masterplan. Dit Masterplan vormt de basis voor de Voorkeursbeslissing in het Bestuurlijke Overleg (BO) MIRT (deze beslissing zelf is de besluitvormingsfase).
Figuur 7: Beeld van lightrail: Randstadrail De spelregels voor de MIRT-Verkenning zijn van toepassing op projecten die (mede) worden gefinancierd uit het Infrafonds. Dit fonds is met name gericht op infrastructurele projecten. In de Verkenning CID-Binckhorst ligt de focus op sterk samenhangende gebiedsgerichte opgaven rond mobiliteit en verstedelijking. Hierdoor zijn de spelregels voor de MIRT-Verkenning niet goed één op één toe te passen en zijn de regels in overleg met Rijk en regio afgestemd op het project. In 2019 zijn door de Programmaraad (maatwerk-)Spelregels voor deze Verkenning vastgesteld. * Binnen de MIRT-systematiek wordt gewerkt met opeenvolgende stappen (zeven) waarin het aantal oplossingsrichting wordt getrechterd naar een voorkeursalternatief. Zeef 1 betreft de analysefase in het proces en zeef 2 betreft de beoordelingsfase van het proces. ** De ART is een innovatieve vorm van openbaar vervoer: een zelfrijdende tram zonder chauffeur. Deze techniek moet zich de komende jaren nog bewijzen. *** Lightrail en tram maken gebruik van een vergelijkbaar railsysteem. Het verschil tussen tram en lightrail is dat lightrail een eigen baan heeft zonder gelijkvloerse kruisingen met ander verkeer. Een tussenvorm zoals de huidige Randstad Raillijnen 3 en 4 is hierbij mogelijk.
13
1.4 Werkwijze Het Ontwerp Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst is tot stand gekomen op basis van een proces waarin verschillende ontwerpstudies en effectenrapportages zijn opgesteld. Bovendien zijn er verschillende werkbijeenkomsten geweest met lokale specialisten als ook participatiemomenten met bewoners. Deze paragraaf gaat in op het verloop van het proces en de werkwijze bij de totstandkoming van alle rapporten.
Beoordelingsfase Gedurende deze fase werd de notitie Reikwijdte en
zomer van 2021 de onderzoeksscope van de MIRT-
Detailniveau (NRD) opgesteld waarin is vastgesteld
verkenning met een aantal alternatieve tracéopties
welke onderdelen parallel aan de m.e.r.-procedure in
verruimd. In de MIRT-verkenning Bereikbaarheid
het milieueffectrapport (Plan-MER) worden onder-
CID-Binckhorst zijn voor de beoogde HOV-
zocht samen het uitwerken van de schetsontwerpen
verbinding in samenspraak met de opdrachtgevende
voor de verschillende alternatieven en varianten.
overheidspartijen en de HTM als inhoudelijk adviseur 5 alternatieven en 10 varianten onderscheiden. Voor
NRD
elk van deze varianten is een schetsontwerp opge-
De notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) vormt de
steld. De rapportage beschrijft de totstandkoming
eerste stap in de procedure van de milieueffectrap-
van de ontwerpen en licht de aandachtspunten en
portage (m.e.r.). De NRD beschrijft de achtergronden
vraagstukken per alternatief toe.
van het op te stellen plan voor de mobiliteitsmaatregelen in het gebied CID-Binckhorst, in dit geval
Ondanks de nauwgezette afstemming tussen de
het Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst.
samenwerkende partijen is gebleken dat verschil-
De NRD beschrijft ook waarom voor dit masterplan
lende belangen niet altijd in het schetsontwerp te
de m.e.r.-procedure wordt doorlopen, hoe deze
combineren zijn. Daarnaast lopen er vaak andere
procedure eruit ziet en welke onderzoeken voor het
projecten of (omgevings)processen, die invloed gaan
op te stellen milieueffectrapport (Plan-MER) worden
hebben op de inrichting van de openbare ruimte,
uitgevoerd. De NRD beschrijft welke alternatieven
maar waarvan de uitkomsten nog niet bekend zijn.
voor de bereikbaarheidsopgave worden onderzocht
Voor de schetsontwerpen zijn daarom principe-uit-
en welke criteria en methoden worden gebruikt om
gangspunten aangehouden om de ruimtelijke inpas-
de effecten van de planalternatieven in beeld te
sing te kunnen beoordelen. Na de keuze voor een
brengen. De NRD heeft openbaar ter inzage gelegen.
voorkeursalternatief is in de planuitwerking nadere
Ingediende zienswijzen zijn beantwoord in een reac-
studie en afstemming met de omgeving nodig naar
tienota en waar nodig meegenomen bij de analyses
de optimale (stedenbouwkundige) inpassing van de
en onderzoeken in het kader van het Plan-MER. Ook
HOV-baan in de openbare ruimte. Waar dat speelt is
heeft de commissie voor de milieueffectrapportage
dat in dit rapport benoemd.
een advies uitgebracht op de NRD, wat eveneens is verwerkt en meegenomen in de onderzoeksopzet
Besluitvormingsfase
voor het Plan-MER.
Voor de besluitvorming zijn verschillende effectrapporten opgesteld waarin op aspecten als milieu en
Rapportage Schetsontwerp HOV CID-Binckhorst
leefomgeving, maatschappelijke kosten en baten en
(2021)
de financiële haalbaarheid de effecten van de HOV-
Dit rapport bevat een toelichting op de schetsont-
varianten zijn onderzocht.
werpen voor de HOV-verbinding CID-Binckhorst en
14
beschrijft de bevindingen uit het doorlopen schets-
Plan-MER
ontwerp-proces. Waar aanvankelijk en in de NRD
De gemeenten Den Haag, Leidschendam-Voorburg
nog was uitgegaan van één mogelijke route voor een
en Rijswijk doorlopen de procedure van de mili-
HOV-verbinding, is in een bestuurlijk overleg in de
eueffectrapportage (m.e.r.) ter ondersteuning van
Beoordeling (Zeef-2) Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen (NKO)
Start document
Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD)
Besluitvorming
10 route-opties Den Haag Centraal naar station Voorburg Vijf HOVtracés 7 route-opties Den Haag Centraal naar Rijswijk en Delft
Tien kansrijke HOV-varianten Drie HOVmodaliteiten: 1. HOV-bus 2. HOV-tram 3. Lightrail
Basispakket bereikbaarheidsmaatregelen
Definitief Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst
Ontwerp Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst
Plan van aanpak Planuitwerkingsfase Bestuursovereenkomst (BOK)
• Overzichtsrapportage • Plan-MER • Vervoerwaarde studie • MKBA • Schetsontwerpen
Voorlopig Voorkeursalternatief Bereikbaarheid CID-Binckhorst
Definitief Voorkeursalternatief Bereikbaarheid CID-Binckhorst
Regionale lokale besluitvoming
Analyse (Zeef-1)
Inspraak
Start
Inspraak
ase & analytische fase
MIRT-Verkenning Bereikbaarheid CID-Binckhorst
Figuur 8: Procesaanpak MIRT-Verkenning
de besluitvorming over het treffen van mobiliteits-
voorgesteld waarmee eventuele negatieve effecten
maatregelen voor het gebied CID-Binckhorst en
kunnen worden voorkomen of beperkt (mitigerende
de bredere regio Haaglanden in het kader van het
en compenserende maatregelen). Daarnaast wordt
Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst. Het
aangegeven of er kennisleemten zijn in het onder-
Plan-MER beschrijft wat de (milieu)effecten zijn van
zoek door het ontbreken van informatie.
de verschillende pakketten mobiliteitsmaatregelen. Daartoe worden de Notitie verschillende alternatieven en Kansrijke
Keuze voorkeursalternatief en uitwerking Ontwerp
varianten daarbinnen voor het planvoornemen (een (NKO) (2019) - zeef 1
Masterplan
HOV-verbinding én een Basispakket Mobiliteit voor
Mede op basis van de resultaten van het Plan-MER
CID Binckhorst) beoordeeld aan de hand van een
wordt de alternatieven/varianten afgewogen om te
uitgebreid beoordelingskader. Dit beoordelingskader
komen tot één voorkeursalternatief dat bestuurlijk
Initiatief Startfase op het gebied Selectie van kansrijke bestaat uit verschillende thema’s
keuze Opook weg naar de in hoeverre wordtHuidig: vastgelegd. Hierbij weegt mee
van milieu, ruimte en mobiliteit, welke zijn 2019 vertaald 2018
het alternatief robuust is voor 2021 verdere doorontwik2021 / 2022 / 2022
Oplossingsrichtingen
MIRT-VERKENNING
Analytische fase
fase
oplossingsrichtingen (zeef 1)
in verschillende te beoordelen criteria die worden
Probleemanalyse Nader onderzoek naar Besluitstart bouwstenen en genereren gescoord via een scoremaatlat. Alle alternatieven verkenning oplossingsrichtingen en en varianten worden langs deze zelfde maatlat eerste zeef (‘trechteren’)
gelegd en per criterium beoordeeld. Documenten Documenten Inzichten . Startbeslissing
. Notitie Kansrijke
Beorderlingsfase
Besluitvormingsfase
voorkeursalternatief (zeef 2)
Voorkeursbeslissing
keling. Het ontwerp van dit voorkeursalternatief Beoordeling van kansrijke
Afronding verkenning
en keuze wordtalternatieven uitgewerkt in het Ontwerp Masterplan voorkeursalternatief (tweede
Bereikbaarheid CID-Binckhorst. zeef) Documenten . NRD
en aandachtspunten uit het MIRTbewonersplatform 1 (2018 Oplossingsrichtingen (2019) MKBA . Plan-MER . MKBA
Documenten . Overzichtsrapportage . Voorkeursbeslissing MIRT 2 . Masterplan
Planuitwerking
Het vervolg met de verdere uitwerking van het voorkeursalternatief (Project-MER en uitwerking in bv Bestemmingsplan of Omgevingsplan)
CID-Binckhorst zijn meegenomen als aanvullende
Voor de MIRT-verkenning bereikbaarheid CID-
criteria en betrokken bij de effectbeoordelingen. Er
Binckhorst is een MKBA opgesteld. Doel van deze
zijn in het Plan-MER vijf alternatieven met in totaal
studie is om de maatschappelijke kosten en baten
tien varianten onderzocht. Alle alternatieven zijn
van 10 verschillende varianten voor de bereikbaar-
opgebouwd rond drie sturende bouwstenen: een
heid van CID-Binckhorst op een rij te zetten. De
verbinding met hoogwaardig openbaar vervoer (HOV)
effecten van het project worden in beeld gebracht
tussen Den Haag Centraal en station Voorburg,
tegenover een referentie waarin deze varianten niet
een aftakking van het HOV richting Rijswijk/Delft
worden gerealiseerd; de referentiesituatie. In deze
én een Basispakket Mobiliteit met flankerende
referentie is de gebiedsontwikkeling van CID-
mobiliteitsmaatregelen. Voor het HOV zijn verschil-
Binckhorst gerealiseerd. De verschillen tussen beide
lende systemen onderzocht als varianten binnen
situaties zijn de effecten die vervolgens in de MKBA
de alternatieven: een HOV-bus, HOV-tram en
tot uiting komen. De resultaten zijn gebruikt om de
lightrail. In het Plan-MER worden tevens maatregelen
verschillende varianten voor het verbeteren van de
15
Participatie bereikbaarheid van CID-Binckhorst te rangschikken
Rondom de MIRT-verkenning bereikbaarheid CID-
(ten opzichte van elkaar).
Binckhorst vindt een uitgebreid participatieproces
De MKBA is opgesteld conform de richtlijnen die
plaats. De 6 primair opdrachtgevende partijen voor
op nationaal niveau bestaan voor MKBA’s voor
de MIRT-verkenning (gemeente Den Haag, gemeente
infrastructuurprojecten in de MIRT-Verkenningsfase
Leidschendam – Voorburg, Provincie Zuid Holland,
en zoals verwoord in de Werkwijzer MKBA bij
MRDH, het ministerie van BZK en het ministerie
MIRT-verkenningen1. Dit houdt in dat de MKBA de
van IenW) opereren als besluitvormende instanties
kosten en baten op nationaal niveau (voor de ‘BV
inzake de verkenning (participatietrede ‘meebeslis-
Nederland’) inzichtelijk maakt. Dit betekent dat de
sen’). Het bredere veld van (professionele) stakehol-
effecten van de tien varianten voor zowel een eco-
ders wordt waar nodig en wenselijk op inhoudelijk
nomisch hoog als economisch laag groeiscenario in-
niveau bij de verkenning betrokken (participatietrede
zichtelijk zijn gemaakt. De opzet en resultaten van de
‘meedenken’). De gemeente Rijswijk in het bijzonder
MKBA zijn besproken met de opdrachtgevers van de
is actief bij het proces betrokken vanwege haar
MIRT-verkenning. Tevens heeft het Kennisinstituut
positie als buurgemeente en wegbeheerder voor
voor Mobiliteitsbeleid (KIM) geadviseerd over de
de Geestbrugweg en de Broekslootkade waarover
opzet en inhoud van de MKBA. De resultaten van
mogelijk een deel van het HOV-tracé loopt. Rijswijk
de MKBA worden naast de inzichten uit de andere
maakt daarom ook onderdeel uit van het kernteam
effectstudies zoals het Plan-MER betrokken bij de
van de verkenning en maakt onderdeel uit van het
bestuurlijke besluitvorming over het mobiliteitspak-
Bestuurlijk Overleg en de Ambtelijke Stuurgroep van
ket voor CID-Binckhorst.
de MIRT-verkenning. De andere professionele stakeholders hebben zitting in het zogeheten ‘kernteam
Business Case
plus’.
Voor de MIRT-verkenning CID-Binckhorst is ook een publieke businesscase opgesteld. De publieke
Vanwege de aard en eerdere besluitvorming
businesscase moet inzicht bieden exploitatie-ef-
van de MIRT-verkenning ligt de nadruk voor de
fecten van de HOV-varianten. Daartoe is er een
brede omgeving in de huidige Beoordelings- en
businesscase-model opgezet waarmee verschillende
Besluitvormingsfase van de MIRT-verkenning op het
(gevoeligheids)analyses kunnen worden gedraaid
niveau ‘proactief informeren en raadplegen’. Op die
en parameters kunnen worden gewijzigd. Zo worden
manier krijgt de omgeving inzicht in de wijze waarop
exploitatiekosten inzichtelijk gemaakt en geeft het
de benodigde onderzoeken zijn uitgevoerd, zodat de
business case-model ook inzicht in de verdeling over
stakeholders volledig begrijpen op basis van welke
partijen en alternatieve vormen van bekostiging.
informatie de uiteindelijke bestuurlijke afwegingen
In deze publieke business case is gekeken naar de
en keuzes zijn gebaseerd. In de Beoordelings- en
volgende financiële effecten: de gevolgen voor de
Besluitvormingsfase van de Verkenning betekent dit
onderhoudskosten van de (rail)infrastructuur, de
concreet voor het participatie- en communicatiepro-
gevolgen voor de exploitatiekosten van het openbaar
ces met de omgeving:
vervoer en de gevolgen voor de exploitatieopbreng-
•
Proactief en zorgvuldig informeren van de omge-
sten van het openbaar vervoer. De inzichten uit de
vingspartijen over de Verkenning, de uitkomsten
Business case worden betrokken bij de bestuurlijke
van de onderzoeken en het ontwerpproces.
besluitvorming over het Basispakket Mobiliteit
•
voorgestelde voorkeursalternatief.
kosten en opbrengsten (GREX) van de gebiedsontwikkeling zijn niet in deze business case opgenomen.
Raadplegen van de omgevingspartijen ten aanzien van de uitgewerkte alternatieven en het
(inclusief HOV-verbinding) voor CID-Binckhorst. De •
Waar mogelijk zijn de inzichten en aandachtspunten vanuit de omgeving betrokken bij het ontwerp- en onderzoeksproces.
16
Door het uitbreken van de Coronapandemie in 2020
•
Daarnaast wordt gebruik gemaakt van
heeft de participatie overwegend digitaal / online
schriftelijke communicatievormen. Op de
plaatsgevonden. Het is duidelijk dat dit gelet op
speciaal hiervoor ingerichte projectwebsite
aard en inhoud van het MIRT-proces niet altijd even
‘www.binckhorstbereikbaar.nl’ wordt alle
makkelijk is gewees.
informatie over de MIRT-verkenning gepubliceerd. Daarnaast wordt er periodiek een
Er worden verschillende middelen en kanalen ingezet
nieuwsbrief verstuurd, en worden er rondom
om breed te communiceren naar de omgevings-
specifieke onderwerpen huis-aan-huisbrie-
partijen van CID Binckhorst. Door middel van de
ven verzonden. Tot slot kan de omgeving van
communicatie wordt duidelijk gemaakt wanneer en
het project op elk moment vragen stellen of
waarover geparticipeerd kan worden:
informatie delen via een projectmailadres speciaal voor de MIRT-verkenning.
•
Er is een bewonersplatform ingericht, met be-
•
Aanvullend op bovenstaande omgevings-
woners van Den Haag, Leidschendam-Voorburg
communicatie en -participatie wordt in
en Rijswijk. Het doel van het bewonersplatform
het kader van de MIRT-verkenning ook een
is (een evenredige vertegenwoordiging van)
ruimtelijke procedure doorlopen via het
de bewoners uit de omgeving van de MIRT
Masterplan Bereikbaarheid en het bijbeho-
Verkenning zorgvuldig te informeren en te
rende Plan-MER. Ook in formeel-juridische
raadplegen over de stappen die gezet worden
zin is er hierbij sprake van participatie via
in de Beoordelings- en Besluitvormingsfase die
het zienswijzenproces zoals vastgelegd
loopt tot eind 2021. Daarnaast is de insteek om
in afdeling 3.4 van de Algemene Wet
het bewonersplatform ook nadat het voorkeur-
bestuursrecht.
salternatief is vastgesteld te blijven betrekken in de Planuitwerkingsfase. •
Er zijn online inloopsessies georganiseerd in aanvulling op de periodieke bijeenkomsten van het bewonersplatform: Op verschillende momenten kunnen alle belangstellenden online ‘binnenlopen’ voor informatie of om hun vragen te stellen tijdens een online inloopsessie. Eenieder kan zich via de website aanmelden voor de inloopsessies, en kan zijn of haar vraag op dat moment stellen aan het projectteam. Ook is tijdens de brede online inloopsessies terugkoppeling gegeven van de bijeenkomsten van het Bewonersplatform;
•
Sinds de afbouw van de maatregelen in het kader van de Covid-pandemie is het ook weer mogelijk geweest om met individuele platformleden thuisgesprekken te voeren over de zorgen en aandachtspunten aangaande de MIRT-verkenning;
17
1.5 Scope De MIRT-verkenning bereikbaarheid CID-Binckhorst heeft raakvlakken met verschillende ontwikkelingen in de omgeving. De HOV-verbinding maakt onderdeel uit van de Koningscorridor. Daarnaast vinden er binnen het plangebied van deze verkenning verschillende gebiedsontwikkelingen plaats zoals die van het gebied CID-Binckhorst. In deze paragraaf worden deze ontwikkelprogramma’s belicht.
Volgend uit de opgaven worden samenhangende
De gemeenten Den Haag, Leidschendam-Voorburg
pakketten van mobiliteitsmaatregelen uitgewerkt: de
en Rijswijk stellen als bevoegd gezag een Masterplan
alternatieven. Deze alternatieven onderscheiden zich
Duurzame Mobiliteit & Ruimte - CID-Binckhorst op.
van elkaar door de keuze voor een vorm van HOV
Het Masterplan bevat op hoofdlijnen het ruimtelijke
(bus, tram, lightrail) met een eventuele regionale
beleid voor CID-Binckhorst op het gebied van mobi-
doorkoppeling. Alle alternatieven bevatten naast de
liteit. In het Masterplan zal een voorkeursalternatief
HOV-verbinding ook flankerende mobiliteitsmaat-
inclusief tracé voor een HOV-verbinding worden
regelen voor de thema’s langzaam verkeer, smart
vastgelegd.
mobility, logistiek, stations(omgevingen). In hoofdstuk 2 en 3 wordt nader ingegaan op de uitwerking
Afbakening plangebied
van de alternatieven en de bijbehorende effecten die
In Figuur 9 is de afbakening van het plangebied
leiden tot de keuze voor een voorkeursalternatief.
weergegeven. Dit is het plangebied zoals in de verkenning voor het mobiliteitspakket in het gebied
De Verkenning richt zich expliciet op de te realiseren
CID-Binckhorst is aangehouden. Het plangebied is
mobiliteitsmaatregelen voor de fase 2024-2030 met
ruimer dan zoals aanvankelijk was aangegeven in
een doorkijk naar de fase 2031-2040. Voor de 1e fase
de Notitie Reikwijdte & Detailniveau (NRD). Dit is
2019-2023 is een pakket aan maatregelen inmid-
het gevolg van de bestuurlijke keuze om naast het
dels vastgesteld die worden geïnitieerd vanuit het
oorspronkelijke tracé voor de HOV-verbinding ook
No-regretpakket. De mobiliteitsmaatregelen en het
een aantal alternatieve tracés aan de onderzoeks-
tempo van de gebiedsontwikkeling moeten op elkaar
scope van de MIIRT-verkenning toe te voegen. In het
zijn afgestemd (adaptiviteit).
Plan-MER is dit nader toegelicht. Het ontwerp voor de varianten en flankerende mobiliteitsmaatregelen
In ruimtelijke zin wordt onderscheid gemaakt tussen
wordt in principe binnen het gearceerde gedeelte
het plangebied en het studiegebied. Het plangebied
ingepast.
is het gebied waar de (fysieke) mobiliteitsmaatregelen worden getroffen. Het gaat hierbij om zowel het CID-gebied, de Binckhorst als een deel van Voorburg en Rijswijk. Het studiegebied is het gebied waar-
De ontwikkeling van de HOV-verbinding hangt direct
binnen bereikbaarheidseffecten en milieugevolgen
samen met de ontwikkelingen in de directe omgeving
kunnen optreden als gevolg van het voornemen. Dit
en doorgaande (toekomstige) ov-verbindingen door
is veelal groter dan het plangebied als gevolg van
het gebied. Voor de schetsontwerpen is uitgegaan
doorwerking van effecten (bijvoorbeeld verkeersa-
van het realiseren van een HOV-verbinding binnen
nalyse met het effect op aangrenzend wegennet en
het plangebied tot 2030. Hierbij is zoveel mogelijk
rijkswegen, geluid, luchtkwaliteit e.d.). In het rapport
rekening gehouden met eventuele toekomstige
Plan-MER is dit nader toegelicht. De uitgangspunten
doortrekkingen in relatie tot de Koningscorridor en
voor bijvoorbeeld woningbouw-aantallen in dit
stedenbouwkundige ontwikkelingen in de omge-
gebied werken door in de effecten van de HOV-
ving. Hieronder zijn de belangrijkste raakvlakken
verbinding. Het studiegebied is daarmee ruimer dan
benoemd.
het plangebied.
18
Ontwikkelvisie, samenhang en raakvlakken
Den Haag Centraal Den Haag Laan van NOI
Den Haag
CID
Binckhorst Den Haag Holland Spoor
Voorburg
Voorburg
Rijswijk 0
250 m
1000 m
Figuur 9: Weergave van het plangebied in de verkenning HOV-Binckhorst Legenda Plangebied verkenning Tracés van vijf alternatieven Gemeentegrenzen
19
Figuur 10: HOV-verbinding CID-Binckhorst binnen de Koningscorridor (bron: binckhorstbereikbaar.nl)
Koningscorridor De regio heeft ambities om de regionale en bo-
over een dergelijke doortrekking vindt in een ander
venregionale bereikbaarheid per openbaar vervoer
traject plaats en is dus geen onderdeel van deze
van Den Haag structureel te versterken, de visie
MIRT-verkenning (gericht op bereikbaarheid CID en
hiervoor is vastgelegd in de Schaalsprong OV Den
Binckhorst).
Haag en omgeving (2019). In dat kader is o.a. de Koningscorridor een beoogde nieuwe regionale OV
Of en hoe de Koningscorridor zal worden gereali-
verbinding die zorgt dat reizigers rechtstreeks, hoog-
seerd staat niet vast. Op weg naar het eindbeeld in
frequent en met een hoog kwaliteitsniveau kunnen
2040 moet adaptief worden ingespeeld op de niet
reizen van Zoetermeer en Delft via CID-Binckhorst
altijd zekere ontwikkelingen.
en Den Haag Centraal naar de Internationale Zone en Scheveningen. Belangrijke economische toploca-
Het nu op te stellen Ontwerp Masterplan heeft be-
ties in de regio worden daarmee onderling en voor
trekking op het deel van de Koningscorridor tussen
woon-werkverkeer verbonden. Naast de versterking
Den Haag Centraal, station Voorburg en Delft. Voor
van de regionale bereikbaarheid wordt hiermee ook
dit deel wordt beoogd om in 2030 te voorzien in een
een basis gelegd voor een mobiliteitstransitie in
goede ov-voorziening, adaptief aan de verstedelij-
de stad, een structureel hogere vervoercapaciteit
kingstransitie van de Binckhorst die voor een groot
en een hogere vervoersnelheid. Deze regionale
gedeelte al in 2030 gereed is.
OV verbinding dient na 2040 de ruggengraat voor verstedelijking in de hele regio te vormen.
Bij de uitwerking van delen van deze corridor zoals het HOV door CID-Binckhorst moet wel rekening
20
In Figuur 10 is de globale ligging van de
worden gehouden met het eindbeeld, maar ook de
Koningscorridor aangeven met daarin de aftak-
ruimte blijven om adaptief met besluiten om te gaan.
kingen naar Scheveningen, Zoetermeer en Delft.
Om die reden is de aanpasbaarheid van de HOV in
De studie naar deze doortrekking (preverkenning
CID-Binckhorst een belangrijk criterium, zodat deze
Koningscorridor) is recent gestart met het in beeld
past binnen de onzekerheid van de Koningscorridor.
brengen van mogelijke alternatieven. Besluitvorming
In het Plan-MER wordt voor situatie in 2040 inclusief
Afbeelding 7.3 Agendakaart Policy Campus / Campus Boulevard
Figuur 11: Structuurvisie CID. Agendakaart Policy Campus/ Campusboulevard (bron: Structuurvisie CID Den Haag, gemeente Den Haag, 1-07-2021) 58 | 73
Structuurvisie CID Den Haag
de Koningscorridor een doorkijk gegeven naar de
het bijzonder relevant:
gevolgen en effecten.
•
De rooilijn van de (beoogde) bebouwing.
•
De verkeerskundige bestemming.
•
De ligging van de verkeerstunnel Rotterdamse
Stedenbouwkundige ontwikkelingen CID-Binckhorst
baan en bijbehorende beschermingszone.
Het CID omvat de gebieden rond de drie stations in Den Haag: Centraal, Hollands Spoor en Laan
Er is daarnaast een directe relatie tussen de inpas-
van NOI. In de Structuurvisie CID (2021) zijn de
sing van een HOV-baan en de stedenbouwkundige
uitgangspunten voor toekomstige ruimtelijke
kwaliteit bij de ontwikkeling van de Binckhorst. Op
ontwikkelingen tot 2040 in het CID vastgelegd. Het
hoofdlijnen zijn stedenbouwkundige uitgangspunten
CID is het economisch centrum van Den Haag met
voor de openbare ruimte vastgelegd, onder andere in
één van de hoogste concentraties van banen in
het Beeldkwaliteitsplan Binckhorst (Den Haag, 2019)
Nederland. Het plangebied voor de HOV-verbinding
het Handboek Openbare Ruimte Binckhorst (Den
kruist het CID via de Lekstraat en de kruising met
Haag, 2019). Deze zijn zoveel mogelijk als uitgangs-
het Schenkviaduct. Dit deel van het plangebied
punt voor de schetsontwerpen van de HOV-baan
maakt deel uit van de agendakaart Policy Campus
gehanteerd. Dit is een voortlopend proces, waarbij
/ Campus Boulevard uit de Structuurvisie CID (zie
de stedenbouwkundige uitgangspunten (in de
Figuur 11).
komende jaren) door de gemeente wordt uitgewerkt in gebiedspaspoorten. Op een aantal plekken zijn
Voor de Binckhorst is inmiddels een omgevingsplan
concrete bouwontwikkelingen in voorbereiding, die
vastgesteld. In dit omgevingsplan zijn juridische
raakvlakken vormen met de HOV-verbinding.
beleidsregels vastgelegd over de ruimtelijke bestem-
De plannen in het gebied CID-Binckhorst bevinden
mingen binnen de Binckhorst. Dit is weergegeven op
zich in verschillende fases, zoals ook te zien in Figuur
de plankaart (zie Figuur 12). Voor de inpassing van de
13. Enkele plannen zijn inmiddels al in de realisatie-
alternatieven en varianten zijn hierbij drie zaken in
fase. Dit gaat bijvoorbeeld om:
21
Figuur 12: Ruimtelijk en Functioneel raamwerk Binckhorst (gemeente Den Haag, 2017)
•
• •
Het gebied rondom Maanplein in Binckhavens,
te combineren zijn. Dit is niet onderscheidend voor
naast het station Voorburg. Hier worden meer
de alternatieven en varianten. Na de keuze voor een
dan 1000 woningen gerealiseerd.
voorkeursalternatief is nadere studie nodig naar de
De trekvlietzone is een primair woninggebied. Er
optimale stedenbouwkundige inpassing van de HOV-
is ruimte voor meer dan 5.000 woningen.
baan en voorzieningen zoals hubs in de openbare
In de Begraafplaatszone worden momenteel
ruimte.
nieuwe woningen gebouwd. •
Op de kaart zijn ook de ontwikkellocaties in CID
De kaart met Ruimtelijk kwaliteit van de Binckhorst
en Binckhorst te zien.
(zie figuur 14) is ter ondersteuning van Plan-MER opgesteld. Op de kaart zijn voor zowel de bestaande
Vanuit de mobiliteitsvisie en stedenbouwkundige
als de toekomstige situatie (de referentiesituatie) de
inpassing is het uitgangspunt dat in de Binckhorst
relevante waarden in het plangebied aangeven die
ook mobiliteitshubs worden gerealiseerd. Deze hubs
van invloed zijn op de ruimtelijke kwaliteit van de
bieden de ruimte voor de fietsenstallingen, maar ook
openbare ruimte in het plangebied.
overige mobiliteitsvoorzieningen (zoals deelfietsen en deelauto’s). De uitwerking en invulling hiervan is één van de projecten uit het No-regretpakket. In de schetsontwerpen van de HOV-verbinding zijn zoeklocaties voor haltes benoemd, ervan uitgegaan dat er, naast het perron, geen andere voorzieningen in de openbare ruimte nodig zijn. Vanuit de stedenbouwkundig oogpunt is het wenselijk dat de mobiliteitshubs of fietsenstallingen in de directe omgeving van de haltes inpandig worden ingepast in de bebouwing. De exacte locaties van deze inpandige oplossing moet ook op de mogelijke inpassing van de haltes worden afgestemd. Gebleken is dat de verschillende belangen niet altijd in het schetsontwerp
22
Legenda
1000
Initatief Lopend / vergunningsaanvraag In realisatie / gerealiseerd / vergund Gebiedsvisie lopend Alternatieven HOV-tracés aantal woningen geen status
0
250 m
455
1000 m
Figuur 13: Overzicht bouwprojecten Binckhorst in relatie tot alle (H)OV-routes in deze fase* *: De informatie komt uit de gebiedsagenda voor verschillende gebieden in CID. De informatie over de bouwprojecten in Binckhorst komt uit de ‘Projectenkaart Binckhorst 8-3-2022’
Figuur 14: Binckhorst in transformatie met de inventarisatie van ruimtelijke kwaliteiten en kansen
23
No-regretpakket
Basispakket Mobiliteit
Vooruitlopend op de ontwikkelingen in de CID-
Het No-regretpakket uit voorgaande paragraaf
Binckhorst is een No-regretpakket (bestuurlijk)
beschrijft ondersteunende maatregelen voor de
vastgesteld (zie Tabel 1). Dit betreft projecten die in
periode tot en met 2023. Daarnaast zijn in de
alle ontwikkelingen meerwaarde hebben en reeds
strategie voor de bereikbaarheid maatregelen
op korte termijn (2019-2023) worden voorbereid en
voorzien voor de middellange en de lange termijn.
uitgevoerd.
Voor de middellange termijn wordt in de verkenning uitgegaan van de realisatie van een compleet pakket
De projecten uit het No-regretpakket zijn voor de
aan mobiliteitsmaatregelen, voor alle alternatie-
schetsontwerpen als een uitgangspunt gehanteerd.
ven. Dit mobiliteitspakket bestaat uit een HOV-
Een aantal projecten heeft ook raakvlakken met het
verbinding (de hoofdmaatregel) en een flankerend
ontwerp van de HOV-baan. In het bijzonder is hierbij
‘Basispakket Mobiliteit’ met tien vaste maatregelen
de ombouw viaducten CID-Binckhorst (nr. 2) te noe-
en negen aanvullende maatregelen. In het licht van
men. Dit betreft aanpassingen aan de spoorviaduc-
de mobiliteitstransitie hangt dit pakket direct samen
ten, die ook van meerwaarde zijn voor de HOV-baan.
met de reeds in gang gezette ontwikkelingen. Met
De ontwikkeling rond deze viaducten en het ontwerp
het Basispakket Mobiliteit worden het gebruik van
van de HOV-baan zijn op elkaar afgestemd. Van de
duurzame vervoerswijzen gestimuleerd en wordt zo
overige projecten heeft een aantal ook raakvlakken
bijgedragen aan de mobiliteitstransitie.
(1, 3, 5, 8, 11), maar deze hebben minder impact op de ontwerpkeuzes voor de HOV-baan.
Zie paragraaf 2.2 voor meer informatie en de tabel met het Basispakket.
Prioriteit
Maatregel
1
Smart Mobility & ruimtelijke ontwikkeling inzichtenkaarten en het organise- Smart mobility ren, coördineren en uitvoeren van een gebiedsgerichte mobiliteitsaanpak CID - Binckhorst
2
Ombouw viaducten CID - Binckhorst (in sporendriehoek ombouw van 1 via- HOV (Hoogwaardig duct en fysieke aanpassingen aan de overige 2 viaducten) Openbaar Vervoer)
3
HOV-baan Binckhorst (tussen de Mercuriusweg en de Zonweg)
4
Verbetering HOV en langzaam verkeer (op 3 locaties toepassen iVRI’s)
5
Verlengde Velostrada Delft - Leiden (fase 2)
6
Trekfietstracé Den Haag - Voorburg/Rijswijk - Pijnacker (oplossen 3 knelpunten)
7
Parkeernormen: efficiënt/dubbel ruimtegebruik CID-Binckhorst
8
Uitbreiding stallingsvoorzieningen LV nabij ov (ca 100 fiets- en/of deelcon- Langzaam verkeer cepten bij ov-haltes)
9
Uitbreiding capaciteit fietsenstallingen station NOI (bijdrage (tijdelijke) een- Stations voudige (meerlaagse) fietsenstalling)
10
Pilots, proeftuin en gedragsexperimenten Smart Mobility concepten
11
Opwaarderen ov-haltes CID-Binckhorst (5 bushaltes op tracé buslijn 26 en HOV 28)
12
Efficiënte, schone en duurzame bouwlogistiek
13
Efficiënte, schone en duurzame stadsdistributie
14
Mobility hubs & platform CID-Binckhorst (2 hubs voor ca. 100 voertuigen)
15
Smart city handleiding (ontwerpeisen infra en data)
16
Inrichten boulevard Waldorpstraat t.b.v. langzaam verkeer (bijdrage aan in- Ruimtegebruik richting openbare ruimte voor ov en LV)
17
Fietsvoorziening westzijde van Den Haag Centraal (bijdrage aan een fietspar- Stations keervoorziening voor ca. 3.000 fietsen)
Tabel 1: Projecten in het No-regretpakket CID Binckhorst
24
Thema
Langzaam verkeer
Ruimtegebruik
Smart mobility
Logistiek Smart mobility
Omgeving spoorkruisingen en Schenkviaduct In de omgeving van de sporendriehoek en het
HOV-verbinding wordt in alle gevallen uitgegaan van
Schenkviaduct komen meerdere projecten en
een ligging op maaiveld en ligging van de HOV-baan
ontwikkelingen samen. Gemeente Den Haag voert
parallel aan de spoorverbinding Den Haag Centraal
parallel aan deze verkenning een afzonderlijke studie
– Den Haag HS (zie Figuur 15). Voor het aanpassen
uit naar de stedenbouwkundige visie voor dit gebied.
van de spoorviaducten (onderdeel No-regretpakket)
Belangrijke onderdelen van deze studie zijn:
heeft de gemeente Den Haag de eerste ontwerpen
•
Aanpassingen aan de spoorviaducten (en
opgesteld, uitgesplitst in een aantal varianten.
bestaande tunnelbak) is onderdeel van het No-
De keuze hiervoor is niet bepalend voor een voor-
regretpakket (zie voorgaande paragraaf).
keursalternatief voor de HOV-verbinding in deze
Aanpassing van het Schenkviaduct, met
verkenning.
•
mogelijk aangepaste verbinding Binckhorstlaan• • •
Schenkkade en aanpassing van de Lekstraat.
Op dit moment is er nog geen definitief schets-
Nieuwe verbinding voor langzaam verkeer
ontwerp en kostenraming van de passage sporen-
Weteringkade-Schenkkade.
driehoek. De ligging, vormgeving en inpassing van
Uitbreiding van het aantal sporen tussen Den
dit deel van het tracé moet nog verder uitgewerkt
Haag Centraal en Den Haag HS.
worden. Deze uitwerking heeft geen invloed op de
Velostrada (fietsroute tussen Leidschendam en
keuze voor een modaliteit of het tracé op hoofdlijnen
Rijswijk-Delft).
(alle tracés lopen door de Sporendriehoek) binnen
•
HOV-verbinding Binckhorstlaan.
de gehele verkenning, maar wel op de kosten van alle
•
Stedenbouwkundige inrichting en gebruik
varianten.
van deelgebieden binnen sporendriehoek en bereikbaarheid hiervan. PLAN-MER MIRT-VERKENNING BEREIKBAARHEID CID BINCKHORST DEELRAPPORT – RUIMTEGEBRUIK VERSTEDELIJKING Er is dus een 2belangrijk raakvlakEN tussen de inpassing
Een uitwerking van het tracé door de Sporendriehoek, inclusief de bijbehorende kosten zal een integraal onderdeel vormen van het de-
van de HOV-verbinding en de overige ontwikkelingen
finitieve Voorkeursalternatief en besluitvorming
in deze omgeving. De uiteindelijke tracéligging,
hierover. Vooralsnog wordt in deze fase gewerkt met
vormgeving en inpassing van de HOV-verbinding in
een bandbreedte van mogelijke oplossingen voor
deze omgeving zal worden bepaald door de steden-
dit tracédeel. Deze bandbreedte is beschreven in
bouwkundige studie van de gemeente Den Haag die
paragraaf 2.5 Bevindingen tracédelen.
momenteel loopt. Voor de schetsontwerpen van de
Figuur 15: Principeschema van ordening van projecten rond de sporendriehoek (bron: Gemeente Den Haag, 2021) Figuur 2-3 Principeschema van ordening van projecten rond de sporendriehoek (bron: Gemeente Den Haag, 2021)
Binckhorst De Binckhorst ligt nabij het centrum van Den Haag en station Den Haag Centraal. In de huidige situatie is de Binckhorst een divers gebied met industrie, bedrijven en kantoren. In het Omgevingsplan Binckhorst (2020) zijn de
25
Tunnel Rotterdamse Baan
Herinrichting Geestbrugweg, Rijswijk
Begin 2021 is de realisatie van de tunnel van de
De gemeente Rijswijk heeft een planproces gestart
Rotterdamsebaan afgerond. De ligging van de tunnel
om tot een herinrichting van de Geestbrugweg
en de tunnelmond in de Binckhorstlaan zijn een
te komen. Belangrijkste doelen hiervan zijn het
belangrijk uitgangspunt voor de inpassing van de
verbeteren van de verkeersveiligheid en de aantrek-
HOV-baan in de MIRT-verkenning bereikbaarheid
kelijkheid voor fietsers. Tijdens het opstellen van
CID-Binckhorst. De ligging en de constructieve
de schetsontwerpen lag er nog geen concreet plan
en technische eigenschappen van de tunnel zijn
voor de Geestbrugweg. Daarom is de huidige situatie
leidend voor de inpassing van de HOV-baan. De
als uitgangspunt aangehouden, waarbij inzichtelijk
beschermingszone langs de tunnel is vastgelegd in
is gemaakt welke wijzigingen nodig zijn voor een
het Omgevingsplan Binckhorst. De nieuwe ver-
HOV-bus of HOV-tram. Deze wijzigingen zijn vastge-
keerssituatie ten gevolge van de realisatie van de
legd in het schetsontwerp en kunnen bij de verdere
Rotterdamsebaan is sterk van invloed op de moge-
planvorming voor de Geestbrugweg als vertrekpunt
lijkheden van het OV en de fiets in het gebied.
worden aangehouden.
Figuur 16: Foto de tunnelmond van de Rotterdamsebaan
26
2
Ontwerp kansrijke alternatieven
2.1
Samenstelling alternatieven Dit hoofdstuk toont de ruimtelijke en technische uitwerking van de vijf alternatieven die bestaan uit de HOV-verbinding Den Haag CS - Voorburg met een OV-tak naar Delft (de ‘hoofdmaatregel’), en een flankerend pakket aan mobiliteitsmaatregelen op een vijftal thema’s (Het Basispakket Mobiliteit). Alternatief 1
Voor de HOV-verbinding zijn nog verschillende keuzes te maken, zowel op de route als op het vervoerstype. De studie uit de vorige fase van het MIRT-traject heeft geleid tot vijf alternatieven met
Richting Voorburg
Binckhorstlaan – Maanweg
Richting Rijswijk / Delft
Geestbrugweg
HOV-bus
HOV-tram
Variant 1B
Variant 1T
verschillende routes en variaties van het HOV-type (HOV-bus, HOV-tram of lightrail). Het Basispakket Mobiliteit is in alle alternatieven hetzelfde en daarmee niet onderscheidend. In de vijf alternatieven zijn beide HOV-verbindingen gecombineerd: de aantakking Den Haag CS Voorburg en de aantakking Den Haag CS - Rijswijk/ Delft. De HOV-typen vormen binnen de alternatieven de varianten. De HOV-typen verschillen van elkaar in uitwerking, hoogteligging en aantal mensen dat vervoerd kan worden. De HOV-bus en tram gaan uit van een maaiveldligging en een lightrail gaat uit van ongelijkvloerse kruisingen met overig verkeer zodat
Lightrail *
deze voor minder verkeersstremming zorgt en de snelheid hoger kan zijn.
Variant 1L +1
Variant 1L -1
In het geval van de lightrail zijn er bij alternatief 1 ook ter hoogte van Opa’s Veldje (Voorburg) twee hoogteliggingen onderzocht: een verhoogde ligging (‘+1’) en een verdiepte ligging (‘-1’). In beide lightrailopties neemt de verbinding naar Delft de vorm van tram aan. Combineren is mogelijk De alternatieven zijn voor de studie gescheiden, maar in de uiteindelijke keuze is het mogelijk om de routeopties van de alternatieven te combineren. Zo kan de route naar Rijswijk Delft worden afgewikkeld via ofwel de Geestbrugweg, ofwel de Broekslootkade. Ook voor de verbinding naar station Voorburg zijn meerdere routes denkbaar
28
Figuur 17: 5 (routes) alternatieven en 10 varianten op basis van type OV-systeem per route (inclusief pagina rechts) * In beide lightrailopties neemt de verbinding naar Delft de vorm van tram aan
Alternatief 3
Alternatief 2 Richting Voorburg
Binckhorstlaan – Zonweg - Regulusweg
Richting Voorburg
Binckhorstlaan – Zonweg – Melkwegstraat - Regulusweg
Richting Rijswijk / Delft
Geestbrugweg
Richting Rijswijk / Delft
Geestbrugweg
HOV-bus
HOV-tram
Lightrail
-
-
HOV-bus
Variant 2B
HOV-tram
Variant 2T
Lightrail *
Variant 2L
Variant 3B
Alternatief 4
Alternatief 5
Richting Voorburg
Binckhorstlaan – Pr.Mariannelaan – lus Voorburg
Richting Voorburg
Binckhorstlaan – Maanweg
Richting Rijswijk / Delft
Geestbrugweg
Richting Rijswijk / Delft
Jupiterkade - Broekslootkade
HOV-bus
HOV-tram
-
Lightrail
HOV-bus
HOV-tram
Variant 4T
Lightrail -
Variant 5B
Variant 5T
29
Legenda Alternatief 1 Alternatief 2 Alternatief 3 Alternatief 4 Alternatief 5
Den Haag Centraal
Den Haag Laan van NOI
l rst
ho
ck
Bin
Re g
ulu
eg nw Zo
n
aa
Den Haag Holland Spoor
sw eg
at
ra
st
eg kw
el
M
Voorburg
eg nw
aa
M
ks
oe Br
de
ka
t loo
P
a
sM
se
rin
n
laa
ne
n ria
eg gw
Ge 0
250 m
ru stb
e
1000 m
Figuur 18: Locaties van vijf alternatieven in het gebied
In elke variant leidt de route van Den Haag Centraal
Voor de HOV-verbinding in de richting Rijswijk/
over de Binckhorst en splitst vervolgens in twee
Delft zijn twee routes in beeld (via de Bickhorstlaan
verschillende aftakkingen, één naar station Voorburg
(‘zuid’)-Pr. Mariannelaan (‘west’)-Geestbrugweg of via
en één naar Rijswijk-Delft.
de Jupiterkade-Broekslootkade).
Voor de HOV-verbinding richting station Voorburg zijn vier routes in beeld: via de Zonweg-Regulusweg, via Zonweg-Melkwegstraat, via de Maanweg en via de lus Voorburg (Pr. Mariannelaan-Laan van Middenburg-Westeinde).
30
2.2 Basispakket Mobiliteit De HOV-verbinding vormt de hoofdmaatregel van het integrale mobiliteitspakket zoals dat in het (Ontwerp) Masterplan Mobiliteit CID Binckhorst wordt vastgelegd. Om verder invulling te geven aan de mobiliteitsbehoeftes voor CID-Binckhorst is aanvullend op een HOV-verbinding als hoofdmaatregel daarnaast voor de middellange termijn een maatregelenpakket samengesteld, het zogenaamde Basispakket Mobiliteit. Het Basispakket bestaat uit vaste en aanvullende maatregelen. Thema
Nr.
Maatregel
Hoofdmaatregel Openbaar 0 vervoer
HOV-verbinding tussen Den Haag Centraal en station Voorburg met een aftakking naar Rijswijk/Delft
Basispakket Mobiliteit 1 2 Langzaam verkeer 3 4