Deltaplan Cultuur, Rapport BMC februari 2021

Dit is echter slechts een theoretische berekening zolang er geen besluitvorming is over de toekomstige huisvesting van BplusC in het centrum van Leiden en/of over het aanpassen aan de NEN-norm van de uitgaven voor facilitaire ondersteuning en ICT. De huidige situatie t.o.v. de inschattingen uit 2019 is flink veranderd: - De mogelijkheden worden onderzocht van twee (nieuw te ontwikkelen of te herontwikkelen) locaties voor BplusC in het centrum. Nieuwbouw voor muziek is vooralsnog van de baan. - BplusC geeft geen extra geld uit voor facilitaire ondersteuning en ICT. Het theoretische tekort van € 642.000 geeft dan ook niet langer een reëel toekomstbeeld en zal herberekend moeten worden op basis van de huidige te onderzoeken huisvestingsscenario’s. BplusC ontvangt ten opzichte van vergelijkbare instellingen relatief weinig subsidie (t.o.v. de totale opbrengsten) en de huisvestingskosten ten opzichte van de totale kosten zijn ook relatief laag. Vanuit gemeentelijk oogpunt is de verhuur aan BplusC kostendekkend. De uitgaven van de gemeente aan panden van BplusC zijn beperkt; het merendeel van de kosten bestaat uit kapitaallasten.

Theater Ins Blau Kengetallen over 2019 Beschrijving Rechtsvorm Locatie Kernactiviteiten

Theater Ins Blau is een vlakkevloertheater met een productiehuis. Stichting Binnenstad faciliteren van theaterprogramma; faciliteren van danslessen, theaterlessen en workshops; culturele en zakelijke verhuur;

47/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

faciliteren van talentontwikkeling in productiehuis; organisatie ‘FAT-festival’. 52.646 aanbieden van een breed en divers cultuuraanbod met meer kwaliteit en vernieuwing en een regionaal bereik; bevorderen van de culturele levendigheid en culturele identiteit van de stad; realiseren van een culturele ontwikkeling die past bij Leiden als ‘Stad van Ontdekkingen’. Inwoners Leiden en omgeving, theaterliefhebbers, (amateur-)podiumkunstenaars, jongeren/studenten, kinderen en hun familie 5,1 14 ? € 79.160

Bezoekers Doelstellingen vanuit gemeente (UVOK)

Doelgroepen Fte Vrijwilligers Nettoverlies COVID Compensatie gemeente Leiden Exploitatiesubsidie Huisvestingslasten Eigen vermogen (besteedbaar) Conclusie Republiqrapport

€ 290.308 (waarvan € 263.637 van de gemeente Leiden) € -102.227 € -46.691 De exploitatie van Theater Ins Blau leunt voor een belangrijk deel op de commerciële (niet-gesubsidieerde) activiteiten. De opbrengsten uit die activiteiten worden gebruikt voor dekking van de gesubsidieerde activiteiten en de overige kosten, waaronder huisvesting. Vergeleken met vergelijkbare instellingen ontvangt Theater Ins Blau relatief weinig subsidie (ten opzichte van de totale opbrengsten). Er is sprake van achterstallig onderhoud en daarnaast voorziet Theater Ins Blau een duidelijke investeringsopgave voor de komende jaren. De exploitatie laat geen ruimte om invulling te geven aan achterstallig onderhoud of de investeringsopgave. Vanuit gemeentelijk perspectief is de verhuur van Theater Ins Blau kostendekkend. De kosten bestaan grotendeels uit kapitaallasten en die worden gedekt door de opbrengsten uit verhuur.

De Leidse Schouwburg – Stadsgehoorzaal Kengetallen over 2019 Beschrijving Rechtsvorm Locatie Kernactiviteiten bezoekers Doelstellingen vanuit gemeente (UVOK)

Doelgroepen

Fte Vrijwilligers

Schouwburg en concertzaal Stichting Twee monumentale panden in de binnenstad Toneel-, dans-, muziek- en cabaretprogrammering, evenementen, debatten, theatercolleges, educatie, zakelijke verhuur, horeca 171.185 De activiteiten en prestaties van de stichting dragen bij aan de volgende gemeentelijke beleidsdoelen: aanbieden van een breed en divers cultuuraanbod met kwaliteit en vernieuwing en een regionaal bereik; bevorderen van de culturele levendigheid en culturele identiteit van de stad; realiseren van een culturele ontwikkeling die past bij Leiden, als ‘Stad van Ontdekkingen’. bezoekers van professionele voorstellingen, in alle genres; deelnemers aan congressen en symposia; beoefenaars van amateur-podiumkunsten; bezoekers van amateur-podiumkunsten; bezoekers van dansfeesten, speciale evenementen, bedrijfsbijeenkomsten. 36 25

48/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Nettoverlies COVID Compensatie gemeente Leiden Exploitatiesubsidie Huisvestingslasten Eigen vermogen (besteedbaar) Conclusie Republiqrapport

? € 112.014 € 2.403.490 € 1.104.471 € 28.656 De exploitatie van de Leidse Schouwburg – Stadsgehoorzaal staat onder druk. De afgelopen jaren is de exploitatie niet sluitend gebleken (met uitzondering van 2017). De huisvestingskosten stijgen de afgelopen jaren, maar tonen een trend die vergelijkbaar is met de andere kosten en opbrengsten. De subsidie die de culturele instelling ontvangt is de afgelopen jaren niet of nauwelijks toegenomen, in tegenstelling tot andere kostenposten. Dit beeld wordt ondersteund in de vergelijking met andere instellingen. De huisvestingkosten zijn niet hoger dan bij vergelijkbare instellingen; wel blijft de ontwikkeling van de subsidie achter. Kijkend naar de toekomst voorziet Leidse Schouwburg – Stadsgehoor- zaal een aantal forse financiële opgaven. Zo is de afgelopen jaren niet al het noodzakelijke onderhoud uitgevoerd en is er achterstallig onderhoud ontstaan. Tot 2030 voorziet de instelling een totale investering van circa € 11 miljoen (ongeveer € 3,7 mln. voor MJOP Inventaris, ongeveer € 2,5 mln. voor MJOP Gebouwen, ongeveer € 2,6 mln. voor jaarlijks onderhoud en ongeveer € 2,2 mln. voor MJIP). Ook vanuit gemeentelijk perspectief is er sprake van een tekort. De verhuur is de afgelopen jaren niet kostendekkend gebleken (met uitzondering van 2017). Het tekort bedraagt circa € 250.000 tot € 300.000 per jaar.

Pieterskerk Leiden Kengetallen over 2019 Beschrijving

De Stichting Pieterskerk Leiden (SPL) is eigenaar van het rijksmonument. Daarmee is de SPL verantwoordelijk voor het behoud en onderhoud van het monument. Om het structurele onderhoud en de ontsluiting van het monument te kunnen garanderen, is de SPL voor het overgrote deel afhankelijk van het genereren van eigen inkomsten. Hiervoor worden commerciële en culturele activiteiten georganiseerd en gefaciliteerd op commerciële basis. Rechtsvorm Stichting Locatie Binnenstad Leiden Kernactiviteiten Museale ontsluiting (tentoonstelling, monumentale rondleidingen, etc.), culturele en academische manifestaties, commerciële verhuringen (diners, congressen, etc.). Daarnaast beschikt de Pieterskerk Leiden over een escaperoom en een short-staylocatie in de voormalige kosterswoning (Villa Rameau). Ook is de Pieterskerk Leiden een erkend leerbedrijf binnen de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB). Bezoekers Circa 100.000-120.000 Doelstellingen vanuit een bijdrage leveren aan een breed, divers en kwalitatief cultureel aanbod; gemeente (UVOK) monument en podium, dat Lelden nationaal en internationaal op de kaart zet; bezoekers trekken en in samenwerking met andere stadspartners werken aan activiteiten in de stad; podium zijn voor geoormerkte amateurkunst (m.n.

drie grote Leidse koren) zijn en dienen als decor voor culturele activiteiten; speciale aandacht hebben voor jongeren en anderstaligen (expats, buitenlands studenten en toeristen). Doelgroepen Alle doelgroepen Fte 6,5 fte vast personeel (ca. 40 oproepkrachten en freelancers) Vrijwilligers 50 Nettoverlies COVID ? Compensatie gemeente € 166.060 Leiden 49/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Onderhoudssubsidie Gemeente Leiden Culturele subsidie Gemeente Leiden Onderhoudssubsidie Rijk (SIM) Huisvestingslasten & onderhoud Eigen Vermogen (besteedbaar)

€ 75.000 € 51.000 (2021) € 23.000 (jaarlijks 2019-2024) € 269.500 (2019) € 109.500 (2019)

Gebr. de Nobel Kengetallen over 2019 Beschrijving

Poppodium

Rechtsvorm

Stichting

Locatie

Monumentale gevel van oud fabriekspand aan de Marktsteeg in Leiden met daarachter twee nieuw gebouwde (2014) popzalen met een capaciteit van respectievelijk 850 (na verbouwing in zomer 2020; was 750) en 200.

Kernactiviteiten

Organisatie van concerten, dance en andere popgerelateerde publiekstoegankelijke producties.

Bezoekers

De afgelopen 5 jaar: 70.000 tot 80.000 bezoekers per jaar

Doelgroepen

In popcultuur geïnteresseerd publiek van alle leeftijden

Doelstellingen vanuit gemeente (UVOK)

Bijdrage aan de ambities van de gemeente Leiden en het leveren van een belangrijke bijdrage aan het Leidse cultuuraanbod met (pop)muziek

Fte

Voor de COVID-19-pandemie bestond het vaste team van Gebr. de Nobel uit 11 fte. In de zomer van 2020 is met het oog op de langdurige gedwongen sluiting personeel ontslagen, waardoor er op dit moment 3,8 fte in dienst is. Na de COVID-19-pandemie voert Gebr. de Nobel een reorganisatie door en schaalt ze de personele bezetting op naar 9 fte. Na de personele reorganisatie verwacht Gebr. de Nobel de totale personeelslasten met € 80.000 - € 90.000 per jaar omlaag te brengen.

Vrijwilligers

Voor de COVID-19-pandemie: 200-150 vrijwilligers

Nettoverlies COVID

Gemeente Leiden ontvangt hiervan regelmatig een update.

Compensatie gemeente Leiden

€ 170.000

Onderhoudssubsidie

Deel van € 742.594 (totaalbedrag subsidies)

programmasubsidie

Deel van € 742.594 (totaalbedrag subsidies)

Huisvestingslasten

€ -433.049

Eigen Vermogen (besteedbaar)

€ -50.000 (negatief EV)

50/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Conclusie Republiqrapport

De exploitatie van Gebr. de Nobel staat sinds de opening onder druk. De afgelopen 5 jaar heeft Gebr. de Nobel vier keer een negatief resultaat behaald en het eigen vermogen is circa € 50.000 negatief. Aan het pand worden bouwkundige wijzigingen doorgevoerd die moeten bijdragen aan een betere exploitatie. Kosten gaan hier voor de baat uit; voor de investeringen heeft Gebr. de Nobel geld geleend of gaat zij dit nog doen van de gemeente Leiden. In vergelijking met andere (vergelijkbare) instellingen ontvangt Gebr. de Nobel relatief weinig subsidie (t.o.v. de totale opbrengsten). Ook is de ontwikkeling van de subsidie de afgelopen jaren achtergebleven. De huisvestingskosten (t.o.v. de totale kosten) zijn in lijn met die van vergelijkbare instellingen. Vanuit gemeentelijk perspectief is de verhuur van Gebr. de Nobel niet kostendekkend. De afgelopen jaren bedroeg het jaarlijkse tekort circa € 150.000 tot € 300.000 per jaar.

51/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Bijlage 2 Omvang culturele infrastructuur Overzicht cultureel vastgoed in gemeentelijk eigendom

Benchmark podia In 2019 heeft BMC een benchmark uitgevoerd naar de omvang van de podiuminfrastructuur van de gemeente Delft, in vergelijking met die van Dordrecht, Maastricht, Haarlem, Deventer en … Leiden. De selectie van de steden is tot stand gekomen op basis van onder andere inwoneraantal, bevolkingssamenstelling en historiciteit. We laten hieronder de capaciteit van de desbetreffende voorzieningen zien en voor Deventer, Dordrecht en Delft ook het aantal bezoekers. Ter nuancering vooraf dient te worden gezegd dat je bij het vergelijken van steden bij voorbaat al te maken hebt met diverse ongelijksoortige omstandigheden, zoals het verzorgingsgebied van een instelling, maar ook de ambities en het profiel van een stad. Zo is het inwoneraantal van Maastricht weliswaar vergelijkbaar met dat van Leiden, maar de populatie in de regio rondom Maastricht ligt veel lager. We zijn om die reden terughoudend met het trekken van te stevige conclusies.

52/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Toelichting cijfers vooraf: ● De aantallen hebben betrekking op uitvoering en niet op beoefening. Oefenruimtes, studio’s en dergelijke voor amateurkunstenaars zijn dus buiten beschouwing gelaten. ● Bij voorzieningen met een multidisciplinair aanbod is naar het aantal plaatsen in theateropstelling (stoelen) gekeken. Vaak is er in een concertopstelling (zit- en staanplaatsen) ruimte voor meer bezoekers. Zalen die enkel muziek programmeren worden meegeteld op basis van het aantal plekken staand. ● Er is alleen gekeken naar indoorfaciliteiten. In enkele gevallen wordt ook het buitenterrein benut voor festivals, maar dit valt buiten de scope (en is ook vaak lastig in beeld te brengen). ● Ruimtes zoals cafés/foyers et cetera die enkel zijn bedoeld voor verhuringen en niet voor culturele programmering zijn ook buiten de inventarisatie gelaten. ● De cijfers zijn als gezegd in 2019 op papier gezet, dus ze zijn representatief voor de situatie van 2017/2018. Alleen de cijfers uit Leiden komen uit 2021. Op Haarlem na hebben alle gemeenten ons voorzien van feedback op de verzamelde gegevens. ● Bij de bezoekersaantallen hebben we in Leiden louter de cijfers opgenomen van de Stadsschouwburg/Leidse schouwburg, Theater Ins blau en Gebr. de Nobel (als onderdeel van de C6).

53/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Zoomen we in op het aantal inwoners per stoel/staanplaats, dan valt op dat dit in Leiden het laagst is: 36. Met andere woorden, de stad heeft relatief veel stoelen. In Delft en Deventer komt dit aantal het hoogst uit, met respectievelijk 55 en 58 inwoners per plek. In Maastricht (42), Dordrecht (43), Haarlem (44) komt het al meer in de buurt van Leiden. Tegelijkertijd hebben de podiumkunstinstellingen in Leiden het bereik en absorptievermogen om met het relatief hoge aantal stoelen veel bezoekers te trekken: ruim meer dan twee keer zo veel als steden zoals Deventer, Delft en Dordrecht.

54/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Bijlage 3 Maatregelen per instelling (ingevulde formats) Leidse Schouwburg – Stadsgehoorzaal Reeds uitgevoerde of in uitvoering zijnde maatregelen Thema

Maatregelen/ideeën om baten te vergroten

Productdifferentiatie

● ● ●

De LS en SGZ als trouwlocatie Grand Café van ‘t Huis Kleintje Stadsgehoorzaal/ Kleintje Schouwburg/ Leidse Geluiden

Nieuwe doelgroepen

●

Leidse Geluiden (jazzliefhebbers)

Technologische kansen

●

Livestreams van voorstellingen en concerten

Ruimtelijk ontwerp

●

Studieruimte

Fair practice

Overig

● ●

Donatieactie Strik een Stoel Inzet op procescommunicatie naar cultuurliefhebbers

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag)

Maatregelen/ideeën om lasten te verlagen

Meer en divers publiek

●

Artiesten platform blijven geven

●

Meer betrokken heid in Leiden, € 20.000 De bondgenoten en vaandeldragersgroep is gegroeid van 318 naar 345 bondgenoten

●

●

●

● ●

●

55/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag)

Afschaffing ‘grote’ brochure van 134 pagina’s, inzet van digitale brochure en 2 x minimale papieren folders van 30/36 pagina’s. Afscheid van zzp’ers, afbouwen flexpool en niet verlengen van niet-essentiële tijdelijke arbeidscontracten Organisatiebrede inzet van personeel Voorstelling gerelateerde arbeidsuren teruggebracht Contracten met leveranciers teruggebracht

●

●

●

●

Besparing van minimaal € 10.000 jaarlijks, minder milieubelastend Besparing marketingkosten van € 78.000 Besparing van € 32.000 op overige bedrijfskosten Besparing op loonkosten van € 540.000

Nog uit te voeren maatregelen Thema

Maatregelen/ideeën om baten te vergroten

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag)

Productdifferentiatie

●

Livestreams van voorstellingen en concerten en congressen Schaalvergroting Grand Café Leidse coproducties (o.a. Iftar) en ruimte voor programmering van actualiteit

Meer en divers publiek

Jeugd en jongeren (alle opleidingsniveaus) Leidenaren met een migratieachtergrond

Meer en divers publiek

Nieuwe manieren om publiek gepersonaliseerd te bereiken via nieuwe website Investering in materiaal en opleidingen

Optimalisatie e-commerce

Investering in (café)meubilair Stadsgehoorzaal in brede zin

Flexibeler en efficiënter gebruik van ruimtes

● ●

Nieuwe doelgroepen

● ●

Technologische kansen

●

● Ruimtelijk ontwerp

-

Maatregelen/ideeën om lasten te verlagen

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag)

Fair Practice

Kanttekening Leidse Schouwburg – Stadsgehoorzaal: Bij het lezen van de maatregelen moet men zich wel realiseren dat de werkelijkheid van onze theater- en congresactiviteiten en daarmee het verdienmodel zoals wij dat voor corona kenden volledig onderuitgehaald is. Afhankelijk van de ontwikkelingen zullen onze activiteiten al dan niet terug groeien naar een pre-coronawerkelijkheid. Voor nieuwe activiteiten is het niet zo zinnig om indicatieve bedragen te noemen, omdat geen van de maatregelen apart of samen vooralsnog tot een positief bedrijfsresultaat zullen leiden. Het gaat in dit overzicht om maatregelen waarvan nog niet gezegd kan worden of ze tijdelijk of structureel zullen zijn en dus ook niet wat het duurzame effect op de bedrijfsvoering zal zijn. Ook moet worden opgemerkt dat het terugbrengen van de geplande investeringen met 72% uiteindelijk een negatief effect op de bedrijfsvoering zal hebben (gebouw- en activiteitgerelateerd).

56/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Museum De Lakenhal Reeds uitgevoerde of in uitvoering zijnde maatregelen Thema

Maatregelen/ideeën om baten te vergroten

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag)

Maatregelen/ideeën om lasten te verlagen

Productdifferentiatie

Verschuiving van gebouwgeoriënteerd aanbod naar contentgeoriënteerd aanbod. Hierbij gelijkmatiger verdeling over drie kanalen: in museum in de stad thuis (digitaal) Verlenging van huidige tentoonstelling Claudy Jongstra

Groter bereik en ook meer gedifferentieerd bereik

Schrappen van één tentoonstelling uit programmering 2021

Nieuwe doelgroepen

Als in 2019, maar met nog meer nadruk op stad/ regionale bezoekers en vermindering internationale cultuurtoeristen Nog actiever aanbod voor/ met bestaande relaties (vrienden en mecenaat)

Groter bereik en relevantie voor lokale gemeenschap en meer herhaalbezoek en versterken van ambassadeurs museum

Technologische kansen

Onlineaanbod: - meer en andere digitale content, mogelijkheden om bijeenkomsten te streamen, digitale thuisatelieropdrachten

Groter digitaal bereik: niet alleen tijdens lockdown of periode van beperkte bezoekersaantallen, maar ook door aanboren van nieuwe, wellicht jongere doelgroepen, die meer digitaal georiënteerd zijn

Ruimtelijk ontwerp

Aparte kassa buiten

Beter organiseren bezoekflow i.v.m. coronamaatregelen

Fair Practice

Kunstopdrachten aan zzp’ers (docenten en rondleiders) doorbetaald

Ondersteunen van kunstenaars en zzp’ers in culturele sector tijdens zware tijden i.v.m. corona

Overig

-

57/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag) Lagere kosten

Beter ROI door langere duur expositie

Minder drukwerk

Breder inzetten van personeel, verminderen inzet externe inhuur, meer thuiswerken/ minder werkplekken nodig

Benutten vrije capaciteit, lagere kosten, betere spreiding, lagere kosten

Nog uit te voeren maatregelen Thema

Maatregelen/ideeën om baten te vergroten

Productdifferentiatie

Onderzoeken aanbod in de stad met lokale partners Uitschrijven Open Call voor creatieve makers en denkers in de stad en land

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag)

Maatregelen/ideeën om lasten te verlagen

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag)

Herzien businessmodel voor events rondleidingen ed. horeca winkel

Gezond businessmodel, ook bij minder fysieke bezoekers

Lokaal bereik en participatie van publiek

Nieuwe doelgroepen Technologische kansen

Onlineplatformen aanpassen aan contentgeoriënteerd aanbod (zie boven): - nieuwe website - verbeteren app - meer en andere digitale content

Meer relevantie voor mensen ‘thuis’

Fair Practice

Duurzamer maken van al bestaande lokale samenwerkingen en nieuwe samenwerkingen in culturele sector aangaan

Groter bereik door koppelen diverse achterbannen, efficiënte op praktische uitvoering

Overig

Herzien fondsenwerving en sponsoringsbeleid

Ruimtelijk ontwerp

Gebr. de Nobel Reeds uitgevoerde of in uitvoering zijnde maatregelen Thema

Maatregelen/ideeën om baten te vergroten

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag)

Productdifferentiatie

De verbouwing van de grote zaal heeft de capaciteit ervan uitgebreid van 750 naar 850 bezoekers. Met deze capaciteitsuitbreiding kunnen meer grotere bands naar Leiden worden gehaald.

Bekendere bands (grotere/bekendere namen) zijn beter verkopende bands, waardoor de bezoekersaantallen in totaliteit stijgen.

De financiering van deze verbouwing is gedaan via een lening bij de gemeente Leiden (kapitaallasten € 8.000 per jaar).

58/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Maatregelen/ideeën om lasten te verlagen

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag)

Nieuwe doelgroepen Technologische kansen

Ruimtelijk ontwerp

Met investeringen die we in 2019 hebben gedaan zijn we beter in staat om te monitoren hoe – en waar – het personeel bij de verschillende producties kan worden ingezet. We kunnen nu al naar gelang de drukte van het moment veel adequater personeel open afschalen. Daarmee kunnen de personeelslasten beter worden beheerd. De verbouwing van de grote zaal heeft ook de horeca veel beter bereikbaar gemaakt voor het in de grote zaal aanwezige publiek.

Efficiëntere personeelsbezetting per productie. Met behoud van een goed serviceniveau lagere personeelslasten.

Hogere horecaomzet en een beter rendement op de concerten

Fair Practice Overig Rol gemeente Tot slot: welke rol zie je hier voor de gemeente?

Wij doen investeringen in het pand om de capaciteit en horecaomzet te verbeteren. We lenen dit geld van de gemeente. De gemeente zou (als eigenaar van het pand) de verbeteringen die wij in het pand aanbrengen ook kunnen financieren, want daarmee wordt het poppodium in Leiden ook toekomstbestendiger. Met een beter exploitatierendement komt er ook minder druk te staan op financiële support van het poppodium vanuit de gemeente.

Nog uit te voeren maatregelen Thema

Maatregelen/ideeën om baten te vergroten

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag)

Productdifferentiatie

Korte termijn: 1. Zodra de sportscholen weer open mogen, gaan we in samenwerking met lokale DJ’s work-out (gyms) organiseren met COVID-19-beperkingen. 2. Hetzelfde idee gaan we uitwerken voor yoga.

1. Activiteiten korte termijn en financiële ondersteuning werkloze zzp’ers

Lange termijn: 3. We zijn bezig een plan te ontwikkelen om ook de foyer te verbouwen. Doel van deze verbouwing is het langer ‘vasthouden’ /binnenhouden van het publiek zowel voor- als nahet concert. 59/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

2. Idem

3. Verbeteren horecaomzet/rendement concerten

Maatregelen/ideeën om lasten te verlagen

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag)

Voor de financiering van deze verbouwing willen we net als voor de grote zaal een lening afsluiten bij de gemeente Leiden. Nieuwe doelgroepen

●

We willen de foyer ingrijpender (maar helaas ook duurder) verbouwen dan de plannen waar we nu mee bezig zijn. Hierdoor wordt het aantal m2 waarmee we geld binnen kunnen brengen verder versterkt, maar bovenal biedt een ingrijpende verbouwing veel meer mogelijkheden om makers (die over het algemeen over weinig geld beschikken) een plek in Gebr. de Nobel te bieden tegen een zeer redelijk tarief. Hothouse en de X zouden hier goed mee geholpen kunnen worden.

Technologische kansen

Opname livestreams (we stimuleren iedereen die bij ons een livestream opneemt om deze via de Leidse Burcht te streamen): ● Kraak & Smaak (promotie livestream voor de Amerikaanse markt) ● 3voor12 (bandpresentatie drie bands) ● Lokale bands (regio Leiden) kunnen vanaf 19 januari 2021 gratis een videoclip of livestream opnemen met en in een van de zalen van Gebr. de Nobel. De opname kunnen ze gebruiken om hun band digitaal te promoten. Voor de technische begeleiding zetten we onze zzp’ers in die op dit moment grotendeels werkloos thuis zitten. Wij betalen de zzp’ers.

60/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Ondersteuning en promotie lokale muzikanten en ondersteuning werkloze zzp’ers

Ruimtelijk ontwerp

●

●

●

Wij hebben in dec. en jan. De grote zaal aangeboden voor de nachtopvang van daklozen. De nachtopvang koos uiteindelijk voor een andere locatie. Wij onderhouden contacten om straks mogelijk als vaccinatielocatie dienst te kunnen doen. Ons gebouw is daar bijzonder geschikt voor. We hebben de grote zaal aangeboden als stemlocatie voor de verkiezingen die eraan komen in 2021.

Fair Practice

Theater Ins Blau Reeds uitgevoerde of in uitvoering zijnde maatregelen Thema

Maatregelen/ideeën om baten te vergroten

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag)

Maatregelen/ideeën om lasten te verlagen

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag)

Productdifferentiatie

Samenwerking met bedrijven om cursussen, meetings en conferenties online te organiseren

Door volledige lockdown nog geen resultaat. Zonder lockdown zouden we in 2020/2021ongeveer € 5.000 omzet hebben.

Nieuwe doelgroepen

Aanstellen kwartiermaker om contacten te leggen in de wijken, in eerste instantie voor organisatie FAT-festival in juni 2021.

Voelhoorns in de wijken, vraaggestuurd aanbod onderzoeken

Gezamenlijke brochure en seizoenscampagne met Leidse SchouwburgStadsgehoorzaal, Kan uitbreiden naar meer instellingen.

Groter bereik, publiek krijgt overzicht wat er op theatergebied in de stad te doen is. Kostenverdeling

Technologische kansen

Aanbieden van livestreams voor huurders en bijvoorbeeld onderwijs

€ 2.250

Deal met bedrijf voor livestream om tegen gereduceerd tarief apparatuur ook voor eigen livestreams te kunnen gebruiken

Ruimtelijk ontwerp

Aanpassingen in horeca gedeelte en zaal, om bezoek binnen de anderhalvemetermaatregel mogelijk te maken met maximale capaciteit

Een veilig bezoek, voor toeschouwer en bespelers

Fair Practice

M.i.v. januari 2021 toepassen ORT

€ -9.000

Overig

61/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Reductie papieren brochure t.b.v. digitale brochure, minder posterverspreiding

€ 9.000

Rol gemeente Tot slot: welke rol zie je hier voor de gemeente?

Nog uit te voeren maatregelen Thema

Maatregelen/ideeën om baten te vergroten

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag)

Productdifferentiatie

Vergroten functie horecagedeelte met een kleinschalig programma (poetry, artistmeetings, verdieping en debat) en met mogelijkheden voor individueel werken via WiFi in booths

Optimalisatie van ruimtegebruik

Nieuwe doelgroepen

Programmering in de wijk (FAT-festival), wijkverenigingen, aanspreken literaire doelgroep/politiek geïnteresseerden. Jonge zzp’ers

Technologische kansen Ruimtelijk ontwerp Fair Practice

Verhoging internetcapaciteit Uitbreiding aantal studio’s, grotere horecavoorziening Inschaling conform geldende cao, aansluiting bij Pensioenfonds

Maatregelen/ideeën om lasten te verlagen

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag)

€ -120.000

Overig Rol gemeente Tot slot: welke rol zie je hier voor de gemeente?

Aanvulling subsidie zodat Fair Practice mogelijk wordt, financiering haalbaarheidsonderzoek fondsenwerving nieuwbouw, meenemen huidig pand én gewenste nieuwbouw in de plannen voor het gebied, inplannen en afstemmen nieuwbouw met parkeerplaats en SWO. Extra info Dit Format heeft zo zijn beperkingen, vandaar dat we niet alles in de hokjes kwijt kunnen. Ins Blau heeft zich in deze crisis inmiddels als wendbare organisatie bewezen. Met de beperkte middelen en het beperkte team hebben we relatief het meeste podiumaanbod in Leiden in stand gehouden. Vandaar ook dat we niet echt mogelijkheden tot lastenverlichting hebben, en ook niet ons personeel elders kunnen inzetten: we draaien eigenlijk fulltime door. Wel hebben we in tijden van lockdown gewerkt aan onderhoud en voorbereiding van extra mogelijkheden op het gebied van livestream en herinrichting zaal en horeca, waardoor deze maatregelen tegen relatief lage kosten verwezenlijkt zijn. Samenwerking in de backoffice is voor ons niet aan de orde: alle backofficetaken worden uitgevoerd door het MT zelf of zijn uitbesteed (boekhouding, IT) aan bedrijven die datzelfde voor onze collega’s doen, tegen dezelfde tarieven.

62/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Pieterskerk Leiden Thema

Productdifferentiatie

Maatregelen/ideeën om baten te vergroten (entreegeld, verhuur, fondsen, sponsoring) Uitbreiding museaal aanbod i.s.m. Erfgoed Leiden e.o. in combinatie met grotere horecafunctie, waardoor een zgn. Third Place-locatie ontstaat. De baten zijn gebaseerd op de begroting 2021, waarbij het gaat om een brutowinst. Het resultaat is voorzichtig ingeschat.

Indicatief bedrag

Maatregelen/ideeën om lasten te verlagen

Indicatief bedrag

€ 175.000

De transitie naar een museale Third Place-locatie bracht kosten met zich mee. Deze kosten zijn gedekt door incidentele projectsubsidies o.a. gericht op noodzakelijke coronaveranderingen.

€150.000

Om de lasten te verlagen zijn 30-40 oproepkrachten en freelancers, verbonden aan de Pieterskerk Leiden voor de operationele uitvoering van alle commerciële taken, in maart losgekoppeld. Daarnaast is de formatie voor de marketing van 0,8 fte na een ontstane vacature niet ingevuld. Enkel een kleine vaste organisatie van 6,5 fte is behouden om de continuïteit te garanderen. De kantoorkosten zijn in de lockdownperioden geminimaliseerd, door o.a. de frequentie van de reguliere schoonmaak te verminderen.

Nieuwe doelgroepen

Technologische kansen

Er werd vóór corona een breed (inter)nationaal publiek bediend. Ca. 50.000 bezoekers op de museale openstellingen en ca. 65.000 bezoekers bij commerciële en culturele verhuur. De nieuwe setting richt zich voornamelijk op Leiden en omgeving en het NL-toerisme. Het Leidse 20-40+-ubliek is nieuw publiek. Bij de tentoonstellingen zal er ook aandacht zijn voor schoolbezoek.

De transitie heeft ervoor gezorgd dat de camerabeveiliging van het monument is geüpgraded, er 8 narrowcasting schermen zijn geplaatst en de website wordt vernieuwd.

63/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Het vaste team van de Pieterskerk Leiden zal ook ingezet worden in de veranderende bedrijfsvoering en is daarmee maximaal flexibel en multi-inzetbaar. De marketingkosten betreffen voornamelijk reguliere kosten. Deze kosten zijn dramatisch naar beneden bijgesteld en in de begroting 2021 geminimaliseerd. Doordat de Pieterskerk zich (nog) meer dan anders richt op horeca, is de SPL lid geworden van Koninklijke Horeca Nederland. Dit lidmaatschap leidt tot een aantal kleinschalige besparingen, zoals op BUMA/STEMRA-kosten. Educatiekosten zijn op dit moment nog niet begroot. Kosten voor de aanpassingen zijn opgenomen in productdifferentiatie.

Daarnaast zijn er op het gebied van de horeca enkele digitale programma’s aangeschaft.

Ruimtelijk ontwerp

Fair Practice

De ruimte zelf is op zich niet verbouwd, maar wel opnieuw ingedeeld. Er is een ‘vaste’ bar gebouwd voor het koorhek, die dienst doet zowel in de museale omgeving als tijdens events. De verwachting is dat deze opstelling de komende twee jaar (2021/2022) niet zal wijzigen. De toiletgroepen zijn gerenoveerd om aan de nieuwe normen te voldoen. Alle partners, zowel commercieel als cultureel, ontvangen een marktconforme vergoeding. Zowel auteursrechten als muziekrechten zijn geregeld. Arborichtlijnen worden strak gevolgd en arbeidsomstandigheden frequent (ook extern) gemonitord. e Pieterskerk Leiden volgt naast de Fair Practice Code ook de Governance Code Cultuur. Verder is de Pieterskerk Leiden voor de 10e maal Green Key Gold (duurzaamheid keurmerk). De Pieterskerk Leiden loopt egelmatig aan tegen een omgekeerd gebrek aan Fair Practice. Potentiële (Leidse) huurders hebben moeite met de marktconforme kosten voor de Pieterskerk Leiden als verhuurlocatie. Men vergelijkt de commerciële prijzen ervan met de prijzen van de structureel gesubsidieerde cultuurlocaties (musea, podia) in Leiden en niet met ongesubsidieerde commerciële locaties in de Randstad. Dit leidt meer dan eens tot ingewikkelde situaties met belangrijke Leidse stakeholders.

De digitale programma’s zorgen voor een hoge mate van beheersbaarheid van de kosten en baten, waardoor een hoge mate van sturing mogelijk is. Daarnaast is uitgebreide registratie van bezoekers mogelijk en daarmee uitbreiding van digitale marketingmogelijkheden. De kosten voor de renovatie van de toiletten (18 x) zijn gedekt door incidentele projectsubsidies, o.a. gericht op noodzakelijke coronaveranderingen.

€ 70.000

Geen extra kosten; dit maakte reeds deel uit van de reguliere bedrijfsvoering. Het actief sturen op de Green Key Gold levert al een aantal jaren besparingen op doordat kengetallen inzichtelijk en daardoor stuurbaar worden. De grootste besparing zal in de toekomst liggen in de energietransitie. Door het Ministerie van OCW en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) i.s.m. met het Atelier v.d. Rijksbouwmeester wordt in 2021 een onderzoek gestart naar de toekomstige mogelijkheden m.b.t. de noodzakelijke energietransitie bij negen nationale belangrijke monumentale kerken. De Pieterskerk Leiden is geselecteerd als een van deze monumenten. Dit betreft geen financiële bijdrage, enkel een onderzoek naar de mogelijkheden toegespitst op het specifieke gebruik van ieder monument. Een latere uitvoering van deze mogelijkheden zal naar alle waarschijnlijkheid tot grote energiebesparingen leiden.

Overig Tot slot: welke rol zie je hier voor de gemeente?

Rol gemeente De gemeente Leiden heeft een beperkte rol gehad in de transitie; alle benodigde vergunningen waren reeds aanwezig. Wel werd de reeds toegezegde projectsubsidie voor de transitie naar een museaal visitor centre vervroegd ter beschikking gesteld (2020 i.p.v. 2021). Dit heeft een substantiële bijdrage geleverd. Ten aanzien van de Fair Practice richting de Pieterskerk Leiden zal de gemeente Leiden de jaarlijkse tegenprestaties t.a.v. van de culturele UVOK naar beneden moeten bijstellen. Een andere optie zou zijn dat de gemeentelijke culturele subsidie structureel wordt verhoogd.

64/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

BplusC Reeds uitgevoerde of in uitvoering zijnde maatregelen Thema

Maatregelen/ideeën om baten te vergroten

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag)

Productdifferentiatie

Lessen worden grotendeels online gegeven.

Continuïteit lessen

Lessen buiten of op alternatieve locaties

Continuïteit lessen Samenwerking met partners Maatschappelijke verantwoordelijkheid Groter bereik doelgroepen.

Online en hybride vormen van ontmoeting en debat

Continuïteit lees- en taalbevordering Bestrijding eenzaamheid Samenwerking met Kringloopwarenhuis Maatschappelijke verantwoordelijkheid

Afhaal- en bezorgservice

Continuïteit begeleiding doelgroep

Taalhuis – wandelmaatjes

Continuïteit Samenwerking met welzijnspartners Bestrijden eenzaamheid

Voorspeelavonden/ optredens bij verzorgingshuizen

Continuïteit dienstverlening Maatschappelijke verantwoordelijkheid Bestrijden eenzaamheid Maatschappelijke verantwoordelijkheid

Taallessen online om 1,5-meterruimte beschikbaar te maken voor muziek en beeldende kunst Belteam kwetsbare ouderen Activiteiten in de wijken (zie bijlage voor overzicht per wijk) Nieuwe doelgroepen

Samenwerking met (welzijns)partners

Online jongerenplatform De Burcht, mbo-studenten, kwetsbare ouderen in de wijken (Cultuurcoaches), bewoners focuswijken (Cultuurcoaches), deelname platform Eén tegen Eenzaamheid

65/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Maatregelen/ ideeën om lasten te verlagen Niet verlengen tijdelijke aanstellingen Minder inzet zzp-docenten

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag) Verlagen kosten voor activiteiten die door beperkende coronamaatregelen niet door (kunnen) gaan.

Technologische kansen

Beter gebruik van digitale en onlinemogelijkheden voor dienstverlening en bedrijfsvoering

Continuïteit dienstverlening

Beter gebruik van digitale en onlinemogelijkheden voor dienstverlening en bedrijfsvoering

Lagere huisvestingskosten, verminderen reiskosten/-tijd, hogere ICTkosten

Continuïteit lessen (bijv. als docent niet thuis kan werken of deel van de groep vanwege klachten niet fysiek kan deelnemen)

Data in de cloud

Tijd- en plaatsonafhankelijk werken

Gebruik van streaming voor ontmoeting en debat Alle docenten beschikken over een Zoomabonnement voor online lesgeven

Ruimtelijk ontwerp

Fair Practice

Overig

Inrichting onlineleslokalen op diverse locaties Door focus op minder panden/m2 zijn er minder mogelijkheden voor verhuur/catering Toepassing cao’s Certificering CBCT Governance Code Cultuur Tijdens lockdown worden geen boetes of te-laatgelden berekend. Verlengen mogelijkheid tot annuleren lessen

Verlies van verdiencapaciteit

Lagere inkomsten

Uitstel van investeringen

Continuïteit dienstverlenging

Verlengen proeflesperiode Coronanieuwsbrieven intern en extern

Communicatie en vergroten betrokkenheid

Geleidelijke prijsdifferentiatie

Subsidie komt grotendeels ten goede aan focusgroepen, wijken en samenspel.

Rol gemeente Tot slot: welke rol zie je hier voor de gemeente?

Besluitvorming structurele oplossing huisvestingsproblematiek C5.

Nog uit te voeren maatregelen Thema

Productdifferentiatie

Maatregelen/ ideeën om baten te vergroten Hybride lesvormen, waarbij online- en fysieke lessen worden gecombineerd

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag) Groter potentieel bereik, verhogen effectiviteit/kwaliteit lessen, hogere inkomsten door grotere groepen

Verder ontwikkelen online en hybride vormen van ontmoeting en debat

Groter bereik doelgroepen in en buiten regio Leiden

66/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Maatregelen/ ideeën om lasten te verlagen Hybride lesvormen, waarbij online- en fysieke lessen worden gecombineerd

Beoogd effect (kwalitatief en/of indicatief bedrag) Lagere huisvestingskosten

Voorlezen in (meer) verschillende talen

NT2 uitbreiden met kunsteducatie activiteiten Debatten voor mbo-studenten i.s.m. Debatunie

Nieuwe doelgroepen

Technologische kansen Ruimtelijk ontwerp

Fair Practice

Overig

Tot slot: welke rol zie je hier voor de gemeente?

Taal- en leesbevordering, inclusiviteit, participatie Kennis versterken met cultuur Bevorderen maatschappelijke discussie Kennis toegankelijk maken Participatie

Ondersteunen deelname Regionaal Investerings Fonds MBO Rijnland Expats, doelgroepen buiten Leiden e.o., mbo-studenten Infrastructuur in de cloud (Azure) Uitwerken plannen B-hub (Breestraat)

Samenwerking culturele instellingen

Uitwerken plannen C-hub (Oude Vest)

Optimale bezettingsgraad beschikbare locaties Cultuur

Uitwerken overige samenwerkingen in centrum en wijken (partners C5, welzijnsdomein, Huizen van de Buurt) Toepassing cao’s Certificering CBCT Governance Code Cultuur Deelname pilot zzp pensioen Optimaliseren prijsdifferentiatie

Lagere kosten, grotere flexibiliteit

Subsidie komt volledig ten goede aan focusgroepen, wijken en samenspel.

Rol gemeente Financiering cf Iglomodel: A. alle voorzieningen, faciliteiten en formatie die een bestaansvoorwaarde vormen voor de activiteiten in onderdeel B en C; B. gesubsidieerde activiteiten; C. niet-gesubsidieerde activiteiten, die wel belangrijk zijn voor de culturele infrastructuur van de stad en kostendekkend kunnen worden uitgevoerd. Doelstellingen Deltaplan Cultuur kunnen worden gerealiseerd met huidige en nog te nemen maatregelen zonder gedwongen ontslagen en zzp-constructie.

67/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Bijlage 4 Manifest ‘Je leert het in Leiden’ 07-01-2021

Made in Leiden: Je leert het in Leiden Het maken van een keuze rond de culturele toekomst van de stad is nu relevanter dan ooit. Voor de Leidse podia betekent de coronacrisis een moment van bezinning, van herpositionering. Na verschillende gesprekken is duidelijk dat zij een gemeenschappelijke ambitie hebben: in plaats van te concurreren op programmering met de grote steden om hen heen, willen zij vanuit eigen kracht en authenticiteit coproduceren, gebaseerd op het oer-Leidse DNA: je leert het in Leiden. Floreren door te leren In Leiden worden al eeuwenlang de mooiste dingen bedacht. Leiden is de oudste universiteitsstad en een stad van ambachten, van meesters en gezellen, van mensen met verschillende achtergronden en meningen. Een plek waar mensen al sinds jaar en dag van heinde en verre naartoe komen om iets op te steken en te ontdekken. Een plek waar nieuwsgierige mensen van diverse leeftijden en pluimage verzamelen, studeren, conserveren en creëren. Natuurwetenschappen, letteren, cultuur: je kunt het zo gek niet bedenken of je leert het in Leiden. Leiden, dáár is ruimte voor ontplooiing, voor nieuwe ideeën en initiatieven op het gebied van kennis en cultuur. Ook vandaag de dag. In die basis, in dat eeuwenoude DNA van de stad, schuilt een prachtige kans om te bouwen aan een florerende culturele toekomst.

Unieke Leidse producties Als stad van kennis en cultuur heeft Leiden een uniek profiel. Vanuit die gedachte gaan de Leidse podia, samen met BplusC en Cultuurfonds Leiden, investeren in producties die bedacht en gemaakt zijn in Leiden. En: die uitgevoerd worden in het Leidse. Dat resulteert in meer eigen producties op de agenda’s van de podia en de stad. Dit zorgt tevens voor meer samenwerking tussen de partijen en voor meer samenhang in de programmering van de diverse instellingen in de stad. De Leidse podia, BplusC en Cultuurfonds Leiden zetten hiermee in op een sterk en toekomstbestendig podiumwezen waar unieke Leidse producties, gestoeld op ‘je leert het in Leiden’, een wezenlijk onderdeel van zijn. Een ambitie die dus goed aansluit bij de identiteit van Leiden en waar andere (culturele) instellingen uiteraard op kunnen inhaken. Dit project creëert ook meteen een proeftuin voor nieuwe productievormen, een behoefte of nieuwe noodzaak, maar vooral nieuwe kans die ontstaan is vanuit de recente coronacrisis. Een nieuw publiek Er wordt bewust gekozen voor overdrachtelijke producties van hoge kwaliteit. Producties waar de inwoners van de stad vol trots naartoe komen en die de nieuwsgierigheid wekken van bezoekers uit het hele land. Hiermee kiest Leiden bewust voor een onderscheidende rol ten opzichte van andere steden.

De stad kiest voor een positionering met een geheel eigen karakter.

68/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Dit spreekt een nieuw publiek aan in verschillende lagen en niveaus – en niet alleen onder traditionele kaartjes kopende theaterbezoekers. Want de producties zorgen ook voor waardevolle content voor bijvoorbeeld onderwijs, zorg en welzijn, de wijken en Leiden als congresstad. Uitnodiging aan makers Om deze ambitie gestalte te geven worden makers van binnen en buiten de stad, professioneel en liefhebber, uitgenodigd om in Leiden voorstellingen en initiatieven te ontwikkelen. Producties met allure waar dat unieke DNA van Leiden in doorklinkt. Deze uitnodiging creëert een vraag aan én naar makers. Dat heeft aantrekkingskracht op young professionals in de theaterwereld en het versterkt het makersklimaat in Leiden. Een stad waar al veel (gevestigde) makers, zoals onder andere De Veenfabriek, PS|Theater en Dansblok, op hoog niveau professioneel produceren naast een levendige amateursector, die in deze ambitie een grote rol en verbinding moet krijgen met de professionele wereld. Makershuis: duurzaam ruimte voor groei, samenwerking en ontwikkeling Deze oproep vraagt ook om ruimte waar makers die deze vraag naar Leidse producties gaan beantwoorden, ook daadwerkelijk aan de slag kunnen.

Daarom maken Cultuurfonds Leiden en de Leidse podia zich sterk voor de totstandkoming van een Makershuis: een atelierruimte waar muzikanten, theatermakers, dansers, wetenschappers en andere nieuwsgierige makers elkaar ontmoeten en concreet aan de slag kunnen. Een inspirerende plek waar duurzaam ruimte is voor groei, samenwerking en ontwikkeling op het snijvlak van kennis en cultuur. Er zijn verschillende locaties die hiervoor in aanmerking komen. Denk aan de reeds bestaande Nieuwplaatz, een collectief van Leidse podiumkunstenaars aan de rand van de stad, en een gezamenlijk nieuw gebouw aan de Haagweg. Het productiehuis als fundament Zelf produceren door de podia is tijdrovend en kostbaar. Daarom gaan de Leidse podia gebruikmaken van een productiehuis. Binnen dit overkoepelende ‘huis’ slaan de podia de handen ineen met de reeds bij hen aanwezige mankracht en competenties. Zo ontstaat er een kernteam dat de makers en podia ondersteunt bij zaken als het aanvragen van fondsen, grafisch ontwerp en het inzetten van sociale media. Naast de direct betrokken instellingen hebben ook Leiden Marketing en Centrummanagement Leiden aangegeven deze ambitie te kunnen en willen ondersteunen vanuit hun respectievelijke kennis en kunde, mede denkend aan effectieve aansluiting bij de toekomstige Uitagenda en het Uitburo.

Dit productiehuis heeft daardoor ook de potentie om ingezet te worden voor gemeentelijke en externe commerciële initiatieven in de stad. Bovendien kunnen producties zelfs als return on investment verkocht worden buiten de stad. Ter illustratie: bij grote producerende huizen zoals Nationale Opera en Ballet is dat een vast onderdeel van de bedrijfsvoering. Elkaar versterkende ingrediënten De ambitie om zelf producties te maken rond het thema ‘Je leert het in Leiden’ past goed in het profiel van Leiden als stad van ontdekkingen. Alle benodigde ingrediënten zijn al in de stad aanwezig. 69/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Feitelijk versterkt deze ambitie dus vooral wat er al is: de identiteit van Leiden als stad van kunst en kennis staat als een huis, het productiehuis kan ontwikkeld worden op basis van mankracht en competenties die al bij de podia aanwezig zijn en voor het makershuis zijn locaties beschikbaar. De genoemde culturele instellingen zullen hierbij de samenwerking zoeken met de reeds aanwezige Leidse kennisinstituten, van Universiteit tot Leidse Instrumentmakersschool. Wat dit plan wel vergt, is toewijding, inzet en commitment. Dan heeft deze ambitie de potentie om een duurzame en toekomstbestendige wending te geven aan het Leidse podiumwezen. Potentie voor uitbreiding in de stad Startend bij deze instellingen, leent deze ambitie zich uitstekend voor uitbreiding naar andere kunsten en culturele instellingen. Het moge voor zich spreken dat aansluiting vanuit de museumsector daarbij een eerste logische stap kan zijn met bijvoorbeeld de bioscopen of broedplaatsen voor beeldende kunsten in het kielzog. Zo ontstaat er een logische samenhang en vooral inhoudelijke samenwerking stadsbreed en profileert Leiden zich in alle lagen en sectoren als dé stad van ontdekkingen, waar elke nieuwsgierige Leidenaar, Nederlander en wereldburger iets van kan opsteken.

70/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Bijlage 5 Onderzoeksopzet Integraal huisvestingsplan Planontwikkeling van voorzieningen Een gangbaar onderscheid in het ontwikkelen van voorzieningen is: Fase van ontwikkeling

Resultaat

Initiatieffase

Ambities worden verkend, eerste uitwerkingen gemaakt, vaak nog in varianten of scenario’s. Ook indicaties van financiële effecten worden inzichtelijk gemaakt. Inzichten moeten zodanig zijn dat een keuze kan worden gemaakt voor welk ambitieniveau dan wel welk scenario geopteerd wordt. De initiatieffase wordt afgerond met een besluit om wel/niet door te gaan naar een volgende fase van (plan)ontwikkeling.

Definitiefase

Voorkeursscenario wordt concreet uitgewerkt in een voorlopig ontwerp met voorlopige kostenraming en vervolgens in een definitief ontwerp met definitieve kostenraming. Ook worden consequenties in beeld gebracht voor organisatie en exploitatie van de voorziening, een en ander bij voorkeur in een ondernemingsplan. De uitkomsten van de definitiefase vormen de basis voor een go/no-go-besluit.

Aanbestedingsfase

Na een definitief go wordt het definitief ontwerp uitgewerkt in een bestek. Aan de hand van het bestek kan het project worden aanbesteed. De aanbesteding leidt tot gunning en opdrachtverlening.

Realiseringsfase

De fase waarin het project gerealiseerd wordt. Na oplevering van de ver(nieuw)bouw kan de voorziening in gebruik worden genomen en breekt de exploitatiefase aan.

Het door ons bepleite integraal huisvestingsplan heeft betrekking op de initiatieffase. In essentie betreft het een haalbaarheidsonderzoek. De uitwerking van de plannen is nog globaal, maar wel voldoende concreet om te kunnen besluiten of er overgegaan kan worden tot de volgende fase van planontwikkeling, in casu de definitiefase. Onderzoeksvragen integraal huisvestingsplan Een integraal huisvestingsplan in het kader van het Deltaplan Cultuur heeft betrekking op in ieder geval de volgende huisvestingsopgaven: ● Herhuisvesting Bibliotheek bij Stadsgehoorzaal ● Herhuisvesting Kunstonderwijs bij Leidse Schouwburg ● Functies Muziekhuis Qbus naar Nieuwplaatz en Gebr. de Nobel ● Verbeteren cultuuraccommodaties in wijk ● Doorontwikkelen Theater Ins Blau tot Makershuis met herhuisvesting de Veenfabriek (en afstoten gebouw Scheltema) ● Meerjarige lockdown Leidse Schouwburg?

71/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

De onderzoeksvragen voor elke huisvestingsopgave (met uitzondering van de opgave naar een lockdown van de schouwburg) luiden: ● Welke ruimtelijke eisen moeten worden gesteld aan de te herhuisvesten functie(s)? ● Welke meerwaarde kan worden bereikt met functiemenging: o op programmering en activiteiten; o op efficiënt ruimtegebruik; o op flexibel ruimtegebruik; o op uitstraling; o op organisatie; o op exploitatie (breder dan alleen vastgoed). ● Welke investering is nodig om de herhuisvesting te realiseren? ● Welke opbrengst kan worden ingezet in geval van panden die vrijkomen? ● Wat is het effect op huisvestingslasten voor de eigenaar/verhuurder dan wel de gemeentebegroting? ● Wat is het effect op huisvestingslasten voor de gebruiker/huurder? ● Wat is het nettoverschil in structurele huisvestinglasten tussen de oude en de beoogde situatie? ● Wat is het gevolg voor de subsidieafspraken tussen gemeente en instelling? Op te leveren onderzoeksresultaten per huisvestingsopgave Voor het gebouw: ● transformatiekader/Bouwhistorisch onderzoek (in geval van monumenten); ● ruimtelijk en functioneel programma van eisen; ● vlekkenplan; ● ruimtestaat met inventarisatie bouwkundige en installatietechische en inschatting afwerkingsniveau; ● ruimtelijke impressie (nog geen ontwerpen); ● globale investeringsraming; ● dekkingsplan; ● vertaling in gebouwgebonden exploitatielasten.

Voor de (her)inrichting: ● programma van eisen; ● inrichtingsplan; ● globale investeringsraming; ● dekkingsplan; ● indicatie onderhoud en vervangingsinvestering (exploitatie). En voor de exploitatie van de organisaties die bij de herhuisvestingsopgave betrokken zijn: een businesscase op hoofdlijnen. Projectorganisatie Het is wenselijk om de projectleiding van elke huisvestingsopgave te beleggen bij onafhankelijke projectleiders. Het aantal opgaven (5) en de complexiteit van enkele opgaven is te groot voor één projectleider.

72/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Het is wenselijk om de haalbaarheidsonderzoeken van de beide cultuurhubs bij dezelfde projectleider te beleggen. De overige drie opgaven kunnen bij een tweede projectleider worden belegd. Om op het geheel te sturen is er behoefte aan een coördinerend projectleider. Ook is van belang het opdrachtgeverschap vanuit de gemeente goed te beleggen, zowel bestuurlijk als ambtelijk. Daarin moet een afweging worden gemaakt tussen cultuur en vastgoed. Wij geven in overweging het bestuurlijk opdrachtgeverschap bij de wethouder Cultuur te beleggen en het ambtelijk opdrachtgeverschap bij de afdeling Vastgoed. Dat laat onverlet dat de wethouder Vastgoed in het planontwikkelingsproces betrokken moet worden, net zo goed als de (accountmanagers van de) afdeling Cultuur betrokken moeten zijn. Voor elke herhuisvestingsopgave wordt een werkgroep samengesteld met daarin vertegenwoordigers van: ● afdeling Cultuur gemeente; ● afdeling Vastgoed gemeente; ● instelling X; ● instelling Y; ● onafhankelijk projectleider (voorzitter). Om de voortgang en de kwaliteit van de respectievelijke haalbaarheidsonderzoeken te bewaken en ook te sturen op de samenhang tussen de verschillende opgaven wordt een overkoepelende stuurgroep ingesteld, bestaande uit: ● wethouder Cultuur (voorzitter); ● wethouder Vastgoed; ● ambtelijk opdrachtgever; ● de directeuren van betrokken instellingen; ● coördinerend projectleider.

De stuurgroep komt in beginsel drie keer bijeen: bij de start, halverwege en aan het einde van het onderzoekstraject. Om alle betrokken medewerkers, vrijwilligers en bestuurs-/RvT-leden goed te informeren valt aan te bevelen om aan het begin en aan het einde van het onderzoekstraject een informatiebijeenkomst te beleggen. Verder is het aan de directies van de instellingen om tussentijds hun medewerkers, vrijwilligers en bestuurs-/RvTleden erbij te betrekken. Plan van aanpak Het is wenselijk de verschillende herhuisvestingsopgaven parallel aan elkaar te onderzoeken en min of meer gelijktijdig de volgende stappen te doorlopen: ●

Stap 1. Voorbereiding: ○ start projectorganisatie; instellen werkgroepen en stuurgroep; ○ verzamelen relevante informatie bestaande huisvestingssituatie; ○ verkennen van de herhuisvestingsopgave.

73/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

●

●

●

Stap 2. Planvorming: ○ benoemen beoogde meerwaarden; ○ programma van eisen; ○ vlekkenplan; ○ ruimtestaat met inventarisatie bouwkundige en installatietechnische ingrepen en bepalen afwerkingsniveau; ○ inrichtingsplan; ○ globale kostenraming gebouw en inrichting. Stap 3. Financiële haalbaarheid: ○ inschatting verkoopopbrengst in geval van afstoten; ○ mogelijkheden voor cofinanciering (verduurzaming, inrichting); ○ bepalen huisvestingslasten eigenaarsdeel en gebruikersdeel; ○ bepalen verschil nieuwe huisvestingslasten met oude huisvestingslasten. Stap 4. Afronding: ○ terugkoppeling; ○ eindrapportages.

Doorlooptijd Het opstellen van een integraal huisvestingsplan vraagt een doorlooptijd van ongeveer een halfjaar.

74/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Bijlage 6 Whize-doelgroepsegmentatie

75/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

76/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

77/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

78/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

79/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

80/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

81/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

82/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

83/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Samenvatting Het Whize-model verschaft inzicht in (culturele) publieksgroepen op basis waarvan organisaties zelf vervolgens keuzes kunnen maken door zich bijvoorbeeld te richten op groepen die specifiek in Leiden veel aanwezig zijn en hier dan rekening mee te houden in aanbod, tariefstelling, marcom enzovoort. Uiteindelijk dient het om het gesprek op gang te brengen en bewuste keuzes te maken. Wat in Leiden opvalt is het relatief hoge percentage Jong en Hoopvol (B), Stedelijke Dynamiek (E) en Plannen en Rennen (I) ten opzichte van Nederland. De groep Jong en Hoopvol (B) is jonger dan 40 jaar (overwegend onder de 30) en vaak hoger opgeleid. Een groot deel zit nog in de studiebanken, enkele anderen werken al. Eén ding hebben ze gemeen: hun toekomst ligt nog open. Ze staan aan het begin van de maatschappelijke ladder. Het inkomen is beneden modaal tot modaal, maar hierin komt later nog verandering. De groep heeft een open houding, ook voor andere leefstijlen en culturen. Ze hebben een rijke fantasie en zijn bijzonder creatief. Denk bij deze doelgroep aan de betaalbaarheid van het aanbod, online zichtbaarheid en creëer mogelijkheden om hun ervaringen te delen. Essentieel is ook dat het aanbod bij hen past, waarbij zelf doen en beleven (leren en produceren!) belangrijk zijn. Voor deze doelgroep is cultuur bij uitstek een verlengstuk van de eigen identiteit.

Ook de groep Stedelijke Dynamiek (E) is hoger opgeleid en houdt van het leven in de stad. Mensen binnen deze groep zijn druk, ambitieus en sociaal. Ze vullen hun dagen met studie of werk, familie en vrienden, sport en leuke dingen doen in het weekend (zoals een bezoek brengen aan een festival). De levendigheid en de voorzieningen in de stad zijn dan ook goed aan hen besteed. Deze groep is iets ouder dan de voorgaande (onder de 50), maar heeft verder veel gemeenschappelijke kenmerken. Ze zijn zeer open minded en vaak op zoek naar spanning en sensatie. 84/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden

Qua inkomen zijn ze er ten opzichte van de vorige groep op vooruitgegaan (modaal of 1 tot 2 keer modaal). Bijzonder aantrekkelijk voor deze doelgroep zijn verrassende locaties en flexibele openingstijden en entreeprijzen. Besteed ook voldoende aandacht aan het sociale aspect en aan informatievoorziening en/of delen van de ervaringen online. Tot slot de groep Plannen en Rennen (I). De mensen uit deze groep zijn wederom hoog opgeleid. Ze hebben een hoog inkomen (2 keer modaal of meer) en bezitten in de meeste gevallen een koophuis. De stellen zijn gemiddeld 30 tot 55 jaar en hebben kinderen in alle leeftijden. Het zijn tweeverdieners, van wie één van de twee meestal in deeltijd werkt vanwege de kinderen. De groep Plannen en Rennen ervaart een continue tijdsdruk door alle verplichtingen in het dagelijks leven. Het gezin voert allerlei sporten uit. Als ze even geen werk, school of sport hebben, gaan ze vaak leuke dingen doen met elkaar of met vrienden. Cultureel aanbod dient vooral om te ontspannen, vermaakt te worden en een leuke tijd te hebben met het gezin. Als we kijken naar absolute aantallen springt naast Jong en Hoopvol 'Volks en uitgesproken' eruit. De groep Volks en Uitgesproken (C) is gemêleerd.

Hieronder vallen net afgestudeerden die aan het begin van hun carrière staan, maar ook mensen van middelbare leeftijd, deels arbeidsongeschikt verklaard en deels werkzaam in praktisch geschoolde banen. De cultuurparticipatie is binnen deze groep traditioneel laag, maar hier is dus wel meer potentieel dan bij de drie andere groepen.

85/85 ‘Deltaplan Cultuur’ gemeente Leiden