220001 Bijlage 1 Jaarverslag 2021 en Uitvoeringsprogramma 2022 Vergunning Toezicht en handhaving

Airbnb-verhuur In januari 2022 worden de nieuwe beleidsregels omtrent de particuliere (vakantie)verhuur van woningruimten via platforms zoals Airbnb aangeboden aan de gemeenteraad. Verhuurders moeten zich kenbaar maken bij de gemeente en mogen slechts maximaal een beperkt aantal nachten per jaar gasten ontvangen. Controles op verhuur wordt alleen op basis van meldingen van overlast of handhavingsverzoeken opgepakt, of wanneer het bij andere controles, zoals illegale bewoning wordt geconstateerd. Hoewel er voor het toezicht en de handhaving op deze beleidsregels op voorhand geen geld is gereserveerd binnen de budgetten van de VTH-teams, kunnen de nieuwe / extra opbrengsten vanuit de toeristenbelasting die voortkomen uit de invoering van de registratieplicht voor particuliere vakantieverhuur gebruikt worden om deze inzet te bekostigen.

Regulering kamerverhuur (beleidsregel omzetting en woningvorming) In het najaar van 2021 zijn door het college de Huisvestingsverordening 2021 en de Tijdelijke beleidsregel omzetting en woningvorming 2021 vastgesteld, waarmee in feite sprake is van een ‘standstill’ op het aanvragen van vergunningen voor het omzetten van panden voor kamerverhuur en woningvorming. Zoals eerder vermeld krijgt de handhaving op kamerverhuur en woningvorming een lage prioritering. Dit betekent echter allerminst dat er geen inzet meer zal zijn rondom dit onderwerp. De periode van de standstill wordt primair benut om zelf te onderzoeken hoe het huidige stelsel kan worden aangepast dan wel of een ander instrument geschikter is om het beoogde maatschappelijke doel, het reguleren van de leefbaarheid, op een juridisch houdbare en praktisch uitvoerbare wijze te bereiken. Naar verwachting wordt later dit jaar een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd. Hierbij wordt onder andere ook leefbaarheid, naast schaarste, opgenomen als grondslag voor een vergunningsplicht. Via de VNG en het door Leiden opgezet interstedelijk overleg over de regulering van kamerverhuur zijn wij actief aangehaakt bij het wetgevingstraject en delen wij onze input met het ministerie van

17

BZK. Ten aanzien van de handhaving wordt de hiervoor gereserveerde capaciteit in 2022 grotendeels benut ten behoeve van het van nauwkeuriger in kaart brengen van verkamerde panden in de stad. Er kan wel worden opgetreden tegen stelselmatige - en/of excessieve overlast van verkamerde woningen door gebruik te maken van andere bevoegdheden. Deze bevoegdheden zien enerzijds op mogelijkheden om te sturen op gedrag van de bewoners; sinds 1 januari 2021 is in de Wet aanpak woonoverlast de bevoegdheid opgenomen om een gedragsaanwijzing op te leggen aan de verhuurder van een woning in het geval van ernstige en herhaaldelijke overlast veroorzaakt door de bewoners. Zowel bewoners, als de verhuurder kunnen worden aangesproken op overlastgevend gedrag. Indien er sprake is van malafide verhuurpraktijken, kan dit ook als grondslag dienen om een Bibob-onderzoek op te starten. Anderzijds kan er worden opgetreden tegen leefbaarheidsaspecten, zoals de stalling van fietsen en afval, door toe te zien op naleving van het afval- en fietsenbeleid. Overlast kan worden gemeld bij de politie of de gemeentelijke Handhaving, waarbij de gemeente en de politie op basis van meldingen en constateringen beoordelen of en welk handhavingsinstrument ingezet kan worden om de overlast te beëindigen.

Structurele Aanpak Leegstand De aanpak van leegstand is ook in 2022 een belangrijke prioriteit. Structurele leegstand van woningen is, gelet op de huidige woningmarkt, een bijzonder onwenselijke situatie. Daarbij komt dat een deel van de leegstand in de praktijk illegale bewoning blijkt te zijn, waarbij in sommige gevallen ook sprake is van ondermijnende activiteiten. De leegstand is bovendien ook van invloed op de gemeentelijke begroting. Na een eerste globale inventarisatie is bij de begroting als doelstelling geformuleerd om een bedrag van ongeveer 500.000 euro te verdienen met ingang van 2023 door het terugdringen van de (administratieve) leegstand. Toewerkend naar 2023 is daarom tot op heden (in pilotvorm) ingezet op het optuigen van werkprocessen en data-analyses om de leegstand in kaart te brengen en tegen te gaan. Er zijn inmiddels twee aanschrijvingsronden en een groot aantal huisbezoeken geweest. In de loop van 2022 wordt doorgebouwd op de resultaten die tot op heden zijn behaald. Er zal een nieuwe datavergelijking plaatsvinden waarbij de reeds bestaande (bekende) leegstand wordt afgezet tegen de nieuwe aanwas van leegstaande panden. Voor deze eerste categorie worden de eigenaren aangeschreven en voor de nieuwe leegstand wordt het desbetreffend adres aangeschreven.

In samenspraak met de aanpak ondermijning wordt ook gewerkt aan de ontwikkeling van indicatoren binnen open / gesloten databronnen aan de hand waarvan mogelijke illegale bewoning kan worden opgespoord. Illustratief valt hierbij te denken aan de ontwikkeling van een indicator waarbij met behulp van analytische tools kamerverhuur-advertenties op sociale media worden gekoppeld aan gemeentelijke en kadastrale systemen zoals de BRP en de BAG. Hierdoor zou gefilterd kunnen worden op opmerkelijkheden, zoals kamers die worden aangeboden op industrieterreinen. De doelstelling is om, met verloop van tijd, aan de hand van deze indicatoren gerichter illegale bewoning op te sporen en hieraan gekoppeld ook de integrale controles gerichter en effectiever in te kunnen zetten. De signalen die voortkomen uit deze datagedreven aanpak kunnen ook als een indicatie dienen om een Bibobonderzoek op te starten naar de eigenaar van het pand. De gemeente Leiden is landelijk een voorloper in de ontwikkeling van deze datagestuurde aanpak. Dit betekent ook dat een belangrijk component is binnen de doorontwikkeling dat er voldoende aandacht is of de aanpak nog in overeenstemming is met geldende privacyregelgeving. Tussentijds wordt daarom met regelmaat met de privacy-officer hierover afgestemd.

18

Prioriteiten in 2022 Constructieve veiligheid Programmadoel en prestatie

Doel 6A3 Veilig bouwen en veilig gebruiken van bebouwde ruimte

Prestatie 6A2.1. Behandelen verzoeken om omgevingsvergunning 6A2.2. Het voeren van vooroverleg 6A3.1 Toezicht en handhaving op veilig bouwen en gebruiken

Aanpak VTH

De gemeente Leiden heeft constructeurs in dienst die adviseren over de aangeleverde constructiegegevens. Vergunningverlening: - Constructeurs adviseren tijdens de vergunningverlening; Toezicht: - Constructeurs adviseren tijdens de uitvoeringsfase; - Uitgangspunt is dat er alleen daar getoetst wordt waar ook toezicht plaatsvindt; - In het kader van de regionale samenwerking worden ook adviezen opgesteld voor de gemeente Leiderdorp, gemeente Oegstgeest en de Omgevingsdienst West-Holland. - Bouwinspecteurs controleren op de naleving van de voorwaarden in de verleende vergunning. Voor dit type toezicht wordt één toezichthouders beperkt ingezet bij de gemeente Oegstgeest; - Bouwinspecteurs houden toezicht op de bestaande bebouwing (illegale verbouw, achterstallig onderhoud) Handhaving: - Juristen starten een handhavingsprocedure op (dwangsom / bestuursdwang) indien zonder of in afwijking van de regelgeving wordt verbouwd, gebouwd, of bebouwing in gebruik is. Gevolgen Wkb Met de invoering van de Wkb per 1 juli 2022 wordt de gemeentelijk bouwbesluittoets bij bouwwerken met gevolgklasse 1 niet langer uitgevoerd door de gemeente, maar door een private kwaliteitsborger. De constructeurs blijven echter wel toezien op de omgevings- en constructieve veiligheid. Ook handhaving bij eventuele overtreding van de omgevingsvergunning tijdens bouwactiviteiten blijft een gemeentelijke bevoegdheid.

Resultaat

De constructie van bouwwerken in Leiden is veilig en bezwijkt niet.

Output

- Aantal uitgebrachte adviezen door constructeurs - Aantal uitgebrachte adviezen door constructeurs voor externe partijen Uitvoeringsovereenkomst voor advisering aan externen Omgevingsdienst West-Holland, Oegstgeest, Leiderdorp en Zoeterwoude.

Randvoorwaarden Samenwerkingspartners

Brandveiligheid Programmadoel en prestatie

Doel 6A3 Veilig bouwen en veilig gebruiken van bebouwde ruimte

Prestatie 6A2.1. Behandelen verzoeken om omgevingsvergunning 6A2.2. Het voeren van vooroverleg 6A3.1 Toezicht en handhaving op veilig bouwen en gebruiken

Aanpak VTH

Het toezicht op brandveiligheidsvoorschriften van met name gebouwen met een publieke functie wordt gedaan door de veiligheidsregio (Brandweer Hollands Midden). Dit betreft de voorschriften met betrekking tot het gebruik van het gebouw. Voor het toezicht op de bouwkundige brandveiligheidseisen treedt de veiligheidsregio op als adviseur. Vergunning - In het vergunningstraject wordt, indien nodig, advies gevraagd aan de veiligheidsregio; Toezicht - Tijdens de uitvoering van de bouw houdt de veiligheidsregio indien nodig op verzoek en in bijzijn van de toezichthouder, toezicht op de brandveiligheidsvoorschriften; - Voor toezicht op de gebruiksvoorschriften brandveiligheid houdt de veiligheidsregio toezicht op de in het eigen jaarplan vastgestelde categorieën gebouwen. Vaak zijn dit complexe of risicogebouwen, bijvoorbeeld grote studentenwoningen. Handhaving - Juristen starten een handhavingsprocedure op (dwangsom / bestuursdwang) indien men zich niet houdt aan de regelgeving rondom de brandveiligheid. Bij levensbedreigende situaties wordt direct opgetreden zonder informeel traject. - Intensievere samenwerking met Brandweer, vooral op verkamering en/of grotere panden waarop bestemmingswijzigingen komen en eigen vastgoed(beheer).

Resultaat

Output Randvoorwaarden

Samenwerkingspartners

De verwachting is dat de invoering van de omgevingswet weinig effect zal hebben op de werkzaamheden binnen deze prioriteit. De fysieke veiligheid van gebouwen is goed waardoor het aantal branden in gebouwen beperkt is. Bij brand is de schade en het aantal slachtoffers beperkt. - Het aantal uitgebrachte adviezen Fysieke veiligheid van gebouwen alleen is niet voldoende om de brandveiligheid te verbeteren. Ook het gedrag van bewoners en bezoekers van een gebouw is van grote invloed hierop. Ook dit aspect wordt opgepakt door de gemeente (onderdeel Veiligheid) en de veiligheidsregio in het thema (brand)veilig Leven. Aanvullende afspraken rondom brandveiligheid van zorginstellingen zijn vastgelegd in het Convenant Brandveiligheid. Veiligheidsregio Hollands Midden (Brandweer Hollands Midden)

Monumenten Programmadoel en prestatie

Aanpak VTH

Doel

Prestatie

8B1. Het Leids verleden wordt duurzaam ingezet als onderscheidende kracht: kennis en collecties op het gebied van cultureel erfgoed zijn bruikbaar voor diverse groepen en het cultureel erfgoed wordt behouden voor toekomstige generaties.

8B1.3 Toezicht en handhaven monumenten

Leiden staat met al haar erfgoedkennis en – collecties nationaal en internationaal aan de top (ambitie I); Leiden wil haar historische omgevingskwaliteit behouden, benutten en versterken voor een aantrekkelijke, vitale en toekomstbestendige stad (ambitie II); Leiden bruist van erfgoedbeleving voor en door bewoners en bezoekers (ambitie III). In de gemeentelijke organisatie, Erfgoed Leiden en Omstreken (ELO) inbegrepen, is ook in 2022 alle deskundigheid en capaciteit voor het begeleiden en beoordelen van bouwplannen voor monumenten en van bouwplannenin de rijksbeschermde stadsgezichten beschikbaar. Vergunning - In het vergunningstraject wordt, indien nodig, advies gevraagd aan Erfgoed Leiden en Omstreken; Toezicht - Tijdens de uitvoering van bouwwerkzaamheden houdt de gemeentelijk toezichthouder oog op de uitvoering van de werkzaamheden en wijzigingen aan een monument. Op verzoek van de toezichthouder biedt ELO ondersteuning. ELO kan de toezichthouder desgevraagd adviseren en gaat zo nodig ook mee op locatie. Handhaving - Juristen starten een handhavingsprocedure op (dwangsom / bestuursdwang) indien een monumenten zonder of in afwijking van de regelgeving worden verbouwd. Bij aantasting van een monument waarbij een onomkeerbare schade dreigt zal direct een bouwstop worden opgelegd.

Resultaat Output Randvoorwaarden Samenwerkingspartners

Weinig tot geen verwaarloosde monumenten in de stad en geen verstoringen van de rijksbeschermde stadsgezichten.

Erfgoed Leiden en Omstreken

Klachten, meldingen en handhavingsverzoeken Programmadoel en prestatie

Doel 6A3 Veilig bouwen en veilig gebruiken van bebouwde ruimte

Prestatie 6A2.1. Behandelen verzoeken om omgevingsvergunning 6A2.2. Het voeren van vooroverleg 6A3.1 Toezicht en handhaving op veilig bouwen en gebruiken

Aanpak VTH

Voor verzoeken tot handhaving geldt een beginselplicht tot handhaving. Dit betekent dat in geval van een handhavingsverzoek en er een aantoonbare overtreding is geconstateerd, gehandhaafd moet worden. Als uitzondering hiervoor gelden de laaggeprioriteerde thema’s. Het aantal meldingen en klachten zijn tijdens de coronacrisis gestegen. De verwachting is dat deze na de coronacrisis weer zullen dalen naar het normale peil. Vergunning - Een onderzoek bij team omgevingsvergunningen of de illegale situatie kan worden gelegaliseerd is onderdeel van het traject.; Toezicht - toezichthouders controleren of er daadwerkelijk sprake is van een overtreding.; Handhaving - Juristen behandelen het verzoek tot handhaving en starten een handhavingsprocedure op (dwangsom / bestuursdwang) indien sprake is van een overtreding.

Resultaat Output Randvoorwaarden Samenwerkingspartners

Klachten, meldingen en handhavingsverzoeken wordt allemaal binnen de afgesproken termijnen afgehandeld. - Aantal afgehandelde klachten, meldingen en handhavingsverzoeken - De doorlooptijden van klachten, meldingen en handhavingsverzoeken Diverse interne en externe partners (o.a. cluster Stedelijke Ontwikkeling, Omgevingsdienst West-Holland en de Veiligheidsregio Hollands Midden)

Beleidsspeerpunten Structurele Aanpak Leegstand Programmadoel en prestatie

Aanpak VTH

Doel 2A1 Beperken criminaliteit, bewaken democratische rechtsstaat 6A3 Veilig bouwen en veilig gebruiken van bebouwde ruimte

Prestatie 2A1.1 Aanpak ondermijning

6A2.1. Behandelen verzoeken om omgevingsvergunning 6A2.2. Het voeren van vooroverleg 6A3.1 Toezicht en handhaving op veilig bouwen en gebruiken De aanpak van (administratieve) leegstand en illegale bewoning is een belangrijke prioriteit. Het aanvankelijke pilotproject is inmiddels uitgegroeid tot een volwaardige structurele aanpak. In de loop van 2022 wordt doorgebouwd op de resultaten die tot op heden zijn behaald. Dit zullen wij onder meer doen door: -

Onze kennispositie verder te versterken door de verdere (door)ontwikkeling van de data-analyses, waarbij in toenemende mate gesloten en open bronnen aan elkaar gekoppeld worden. Zodoende ontstaat een meerjarig beeld over de actuele (en permanente) leegstand. Het (herhaald) aanschrijven van adressen en pandeigenaren om de oorzaak van de leegstand te achterhalen / administratieve leegstand te reduceren. Het uitvoeren van fysieke adressencontroles. Dit kan zowel gebeuren in het kader van een integrale controle in het kader van de aanpak van ondermijning, maar ook op basis van onze eigen data-analyses binnen het project of naar aanleiding van meldingen of handhavingsverzoeken.

Op basis van de constateringen die worden gedaan bij de integrale controles of woningbezoeken kunnen andersoortige (handhavings)procedures worden opgestart. Als er bijvoorbeeld illegale Airbnb-verhuur wordt aangetroffen kan dit aanleiding zijn voor een handhavingsprocedure. Bij ernstigere constateringen zou naast een handhavingstraject een pandeigenaar ook als subject betrokken kunnen worden in een Bibob-onderzoek. Resultaat Output Randvoorwaarden Samenwerkingspartners

Bewoners van panden staan goed geregistreerd. Aantal in- en uitschrijvingen op basis van controles Binnen de gemeente is een groot aantal teams inhoudelijk betrokken. Burgerzaken, Bouwtoezicht, juridische handhaving en veiligheid, Vergunningen openbare ruimte, Handhaving openbare ruimte, Werk en inkomen, Landelijke Aanpak Adresfraude. Qua beleid en ondersteuning zijn betrokken Economie, cultuur, duurzaamheid en wonen, Ruimtelijk ontwikkeling, Strategie, middelen en control, Beleidsonderzoek en analyse en accounthouder BSGR.

Invoering van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging Zoals in de voorgaande paragraven is uitgelicht zal 2022 ook grotendeels in het teken staan van de implementatie van de Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging. Aangezien deze nieuwe wetgeving geen eigen beleidsspeerpunt is maar een gegevens vanuit de rijksoverheid, wordt deze ook niet eigenstandig gekoppeld aan de programmabegroting van de gemeente Leiden, maar is ervoor gekozen om de gevolgen / doorwerking van de beide wetten separaat weer te geven.