220001 Bijlage 1 Jaarverslag 2021 en Uitvoeringsprogramma 2022 Vergunning Toezicht en handhaving
Tekst van het document
Jaarverslag 2021 en Uitvoeringsprogramma 2022 Vergunning, Toezicht en Handhaving (VTH)
Vergunning, Toezicht en Handhaving Gemeente Leiden December 2021 Versie: 30-12-21
Inhoudsopgave Samenvatting.......................................................................................................................................................................3 Inleiding ...............................................................................................................................................................................4 De teams .............................................................................................................................................................................4 Team Omgevingsvergunningen .......................................................................................................................................4 Taakvelden ..................................................................................................................................................................4 Team Bouwtoezicht en Juridische Handhaving ...............................................................................................................5 Taakvelden ..................................................................................................................................................................5 Resultaten in 2021
...............................................................................................................................................................5 Cijfermatig overzicht vergunningverlening en bouwtoezicht / juridische handhavingszaken ...........................................6 Overzicht vergunningverlening ....................................................................................................................................6 Overzicht Bouwtoezicht / Juridische Handhaving ........................................................................................................8 Overige ontwikkelingen in 2021 ...........................................................................................................................................9 Doorlooptijden vergunningaanvragen ..............................................................................................................................9 Mondige inwoners / verbale agressie ..............................................................................................................................9 Resultaatgericht in 2022 ....................................................................................................................................................
10 Werkwijze 2022 .................................................................................................................................................................10 Prioriteiten ..................................................................................................................................................................... 10 Laaggeprioriteerde thema’s ........................................................................................................................................... 11 Samenwerking met andere teams .................................................................................................................................11 Concernstaf ............................................................................................................................................................... 11 Klant Contact Centrum (KCC)....................................................................................................................................11 Veiligheid ...................................................................................................................................................................12 Communicatie ............................................................................................................................................................
12 Ruimtelijke Ontwikkeling (RO), Mobiliteit, Duurzame Leefomgeving en Vestigingsklimaat ....................................... 12 Belang van uitvoerbaar beleid ...................................................................................................................................13 Ontwikkelingen VTH 2022 ................................................................................................................................................. 13 Omgevingswet ............................................................................................................................................................... 13 Herinrichting werkprocessen ..................................................................................................................................... 13 Van OLO naar DSO: indieningsvereisten en toepasbare regels ................................................................................ 14 Opleiden/Trainen/Testen/Oefenen ............................................................................................................................ 14 Wet kwaliteitsborging .....................................................................................................................................................
14 Gevolgen van de invoering van de Wkb .................................................................................................................... 15 Fusering van Teams Omgevingsvergunningen en Vergunningen Openbare Ruimte .................................................... 17 Airbnb-verhuur ............................................................................................................................................................... 17 Regulering kamerverhuur (beleidsregel omzetting en woningvorming) ......................................................................... 17 Structurele Aanpak Leegstand ...................................................................................................................................... 18 Prioriteiten in 2022 ............................................................................................................................................................. 19 Constructieve veiligheid ................................................................................................................................................. 19 Brandveiligheid ..............................................................................................................................................................
20 Monumenten..................................................................................................................................................................21 Klachten, meldingen en handhavingsverzoeken ........................................................................................................... 22 Beleidsspeerpunten ........................................................................................................................................................... 23 Structurele Aanpak Leegstand ...................................................................................................................................... 23 Invoering van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging ...................................................................................... 23
2
Samenvatting In dit gecombineerde jaarverslag van 2021 en uitvoeringsprogramma voor 2022 van de vergunningverlening-, toezichts- en handhavingsketen (VTH) van de gemeente Leiden worden de belangrijkste ontwikkelingen qua werkzaamheden van het afgelopen jaar en het aankomend jaar weergegeven. Voor zowel 2021 en 2022 geldt dat voorbereiding op de uitrol van de Omgevingswet / Wet kwaliteitsborging een belangrijk aandachtspunt zijn. Zo is in 2021 de overstap in gang gezet naar een nieuw IT-systeem voor de VTH omgeving. Gedurende de eerste helft van 2022 zal veel aandacht uitgaan naar het verbreden van de kennis rondom de Omgevingswet, het opzetten van het Digitaal Stelsel Omgevingswet ter vervanging van het huidig Omgevingsloket en bovenal het herinrichten van de werkprocessen zodat deze aansluiten op de beoogde werking van de Omgevingswet. Het eerste halfjaar in 2022 zal daarnaast ook in het teken staan van voorbereiding van de uitrol van de Wet kwaliteitsborging voor bouwwerken in gevolgklasse 1. Ten behoeve hiervan wordt in dit uitvoeringsprogramma ook een impactanalyse gepresenteerd waarin uitgebreid wordt stilgestaan bij de formele vereisten om conform de Wkb te werken, en welke acties hieruit voortvloeien. In 2022 werkt de VTH-keten, conform het VTH-beleidsplan, aan de hand van een vijftal prioriteiten: 1. 2. 3. 4. 5.
Constructieve veiligheid Brandveiligheid Monumenten Klachten, meldingen en handhavingsverzoeken Beleidsspeerpunten (Structurele Aanpak Leegstand, invoering Omgevingswet / Wkb)
Ten aanzien van de beleidsspeerpunten zijn er enkele wijzigingen ten opzichte van 2021. Gelet op de aanstaande invoering van de Omgevingswet en de Wkb zijn deze als nieuw speerpunt toegevoegd. De Structurele Aanpak Leegstand blijft een beleidsspeerpunt. In 2022 wordt doorgebouwd op de resultaten die tot op heden zijn behaald met de innovatieve datagestuurde aanpak en wordt de integrale aanpak samen met de ketenpartners verder vormgegeven. Een verandering ten opzichte van 2021 qua prioritering is dat het project omtrent de regulering van kamerverhuur in 2022 een andere invulling krijgt met oog op de afgekondigde standstill. Daarom is dit onderwerp bewust ook laaggeprioriteerd. Hoewel de vergunningverlening en handhaving gedurende de standstill gestaakt is, wordt de data-analyse waarmee de verkamering in de stad in kaart wordt gebracht wel voortgezet. In aanvulling op de regulering van kamerverhuur, wordt ook bewust gekozen om lage prioriteit te geven aan ingediende handhavingsverzoeken waarbij de gemeente betrokken wordt in reeds langslepende burenruzies of andersoortige conflicten tussen inwoners, waarmee er in feite misbruik van recht wordt gepleegd. Ook wordt lage prioriteit gegeven aan handhaving van bouwwerken in gevolgklasse 1 in gebieden met lage welstandsvereisten.
In het uitvoeringsprogramma wordt tevens stilgestaan bij het belang van structurele samenwerking tussen de teams binnen de VTH-keten en de andere gemeentelijke vakafdelingen. In de afgelopen jaren wordt steeds intensiever met een veelvoud aan andere vakafdelingen samengewerkt. Vanuit de VTH-keten wordt zeer veel waarde gehecht aan vroegtijdige en integrale afstemming van nieuw beleid en voorgenomen beleidswijzigingen. Bovenal is het voor de VTH-keten van belang dat beleid praktisch uitvoerbaar is en tot op uitvoeringsniveau is doordacht. Met de introductie van de Omgevingswet neemt het belang van deze samenwerking alleen maar toe.
3
Inleiding Het Jaarverslag en Uitvoeringsprogramma geeft inzicht in de uitvoering van de vergunningverlening-, toezichtsen handhavingsactiviteiten (VTH-activiteiten) door de gemeente Leiden in 2021 en voor 2022. Het is een nadere uitwerking van het VTH-beleidsplan 2016-2018. Dit beleidsplan is op 23 april 2020 door de gemeenteraad verlengd tot aan de invoering van de Omgevingswet. De VTH-activiteiten worden uitgevoerd door het team Omgevingsvergunningen en het team Bouwtoezicht, Juridische Handhaving en Veiligheid. Het onderdeel veiligheid van het laatste team valt buiten dit programma omdat het geen eigenstandige taken heeft in de VTH-keten. Werkzaamheden in het kader van de aanpak ondermijning hebben echter wel een steeds grotere impact op de VTH-keten. Dit vraagt in toenemende mate om een integrale aanpak. Vergunningverlening betreft het verlenen van vergunningen. Vooralsnog gebeurt dit grotendeels op basis van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), maar per 1 juli gaat dit gebeuren op basis van de Omgevingswet. Hieronder vallen vergunningen voor activiteit bouwen, monumenten, brandveiligheid en gebruik op grond van bestemmingsplan. Tevens worden vergunningen afgegeven op basis van de Verordening fysieke leefomgeving, de Algemene plaatselijke verordening 2020 en de Huisvestingsverordening.
Onder toezicht wordt verstaan het, door daartoe bevoegde ambtenaren, controleren van verleende vergunningen en het controleren van naleving van de geldende wet- en regelgeving door burgers en bedrijven binnen Leiden. Onder handhaving wordt verstaan het toepassen van bestuursrechtelijke handhavingsmiddelen zoals bestuursdwang of een last onder dwangsom teneinde de overtreder te bewegen de illegale situatie ongedaan te maken. Doorgaans begint handhaving daar waar toezicht ophoudt. De reguliere taken zijn (tot de komst van de Omgevingswet) onder meer vastgelegd in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), de Woningwet, de Wet Ruimtelijke Ordening, de Erfgoedwet, de Verordening voor de fysieke leefomgeving Leiden 2020 (voor gemeentelijke monumenten), het Bouwbesluit 2012, de Huisvestingswet 2014 en Huisvestingsverordening, onderdeel woonruimtevoorraad, Leiden 2021, Algemene plaatselijke verordening 2020, de bestemmingsplannen en de Algemene wet bestuursrecht.
De teams Team Omgevingsvergunningen Eind 2021 bestaat het team Omgevingsvergunningen uit 25 fte met de onderstaande functies: - 4 administratief medewerkers - 4 frontoffice medewerkers - 2 procesregisseurs - 5 junior wabocoördinatoren/plantoetsers - 9 wabocoördinatoren/plantoetsers - 1 senior wabo-coördinator/plantoetser - 3 juristen - 1 senior - 1 RVT-manager Taakvelden Dit team is verantwoordelijk voor alle werkzaamheden die behoren bij het onderdeel aanvragen vergunning (zowel Wabo, Huisvestingsverordening, onderdeel woonruimtevoorraad, Leiden 2021 en Woonschepenverordening 2009). De werkzaamheden betreffen onder meer de afhandeling informatievragen bij de frontoffice, een vooroverleg over mogelijkheden bij een (ver)bouwplan bij een procesregisseur of de behandeling van een vergunningaanvraag bij een van de Wabocoördinatoren. Een deel van de Wabocoördinatoren is op basis van inhuur aan het werk. De grote hoeveelheid aan aanvragen kan niet door de huidige bezetting worden afgehandeld. Gelet op de fatale termijnen bij de behandeling van de aanvragen vergunning is extra inzet van externe medewerkers noodzakelijk (3 fte). Aanvullend is een start gemaakt met een intern opleidingsprogramma waarbij personen van binnen en buiten de organisatie worden opgeleid tot junior-wabocoördinatoren. Het bovenstaand aantal medewerkers is dus ook niet gelijk aan het aantal formatieplaatsen.
De gemeente kiest er in algemene zin voor om in het kader van de stimulering van het naleefgedrag de nadruk
4
op de vergunningverleningsfase te leggen. Betere informatievoorziening en toetsing op (de aanwezigheid van) vergunningvereisten verkleint de kans op illegale (verbouwings)werkzaamheden / het illegaal gebruik van panden, hetgeen ook bijdraagt aan minder inspanningen vanuit toezicht.
Team Bouwtoezicht en Juridische Handhaving Eind 2021 bestaat het team Bouwtoezicht en Juridische Handhaving uit 22 fte met de onderstaande functies: - 1 administratief medewerker - 3 integraal toezichthouder (waarvan 2 voor project precario en structurele aanpak leegstand) - 4 bouwinspecteurs (waarvan 2 voor project kamerverhuur) - 7 senior bouwinspecteurs - 1 administratief juridisch medewerker - 1 junior jurist - 4 juristen - 1 senior jurist - 1 teamsenior - 1 RVT-manager Taakvelden Dit team is verantwoordelijk voor het toezicht op de door team Omgevingsvergunningen verleende vergunningen, het toezicht op de bestaande bouw en de behandeling van de door burgers, collega’s en ketenpartners (bijv. de brandweer) ingediende klachten over illegaal gebruik/bouw. Er wordt toezicht gehouden op basis van het in 2016 vastgestelde Leidse toezichtsprotocol. Het protocol is afgeleid van het landelijke toezichtsprotocol en geeft een indicatie van het aantal toezichtsmomenten per categorie bouwwerk aan. Bij klachten /meldingen wordt eerst informeel contact gezocht met de overtreder ter voorkoming van juridische handhaving. Een groot deel van de klachten/meldingen wordt daardoor in het informele traject afgehandeld. De dossiers waar de overtreder niet tijdig de overtreding ongedaan maakt, worden doorgezet naar de juristen.
Het handhavingsdoel vande gemeente is het voorkomen van overtredingen, het beëindigen van overtredingen, het ongedaan maken van de gevolgen van overtredingen of een combinatie hiervan. De toezichthouders/bouwinspecteurs zijn verdeeld over vier wijken. De wijken komen overeen met de wijken van de wijkregisseurs. Het voordeel van de wijkindeling is dat de inspecteur beter op de hoogte is van wat zich in zijn/haar wijk afspeelt. Daarnaast is het voor de interne partners duidelijk tot wie men zich kan wenden bij (bouwgerelateerde) problemen in de wijk. Met de bestaande formatie kan het reguliere werk worden opgepakt. In verband met langdurige ziekte zijn de werkzaamheden van de teamsenior tijdelijk ondergebracht bij 2 senior bouwinspecteurs. Om naast de reguliere toezichts- en handhavingstaken ook de extra werkzaamheden voortkomend uit het project kamerverhuur op te kunnen vangen, is hiervoor in 2021 extra formatie ingezet. Gedurende de tijdelijke ‘standstill’ van dit project komen de werkzaamheden echter niet stil te liggen, maar wordt verder datagedreven onderzoek gedaan naar mogelijke locaties van verkamering in de stad. De extra formatie blijft hiervoor in stand.
Resultaten in 2021 In de onderstaande tabellen zijn cijfermatig de resultaten van de reguliere werkzaamheden omtrent de vergunningverlening, bouwtoezicht- en juridische handhavingszaken uiteengezet. Naast de reguliere werkzaamheden zijn in 2021 de volgende zaken opgepakt: -
-
Voor het project regulering kamerverhuur is in oktober 2021 een standstill ingegaan. Dit in verband met uitspraken van de Raad van State waarin is geoordeeld dat leefbaarheid geen grondslag kan zijn voor een vergunningplicht voor verkamerde panden. In de aanloop naar de standstill is veel tijd geïnvesteerd in onderzoek naar de vormgeving en de gevolgen van de standstill voor o.a. lopende bezwaar en beroepzaken, reeds geweigerde vergunningen, de mogelijkheden tot handhaving tijdens de standstill en eventuele alternatieve stelsels. Met de uitrol van de nieuwe IT omgeving (PowerBrowser) voor VTH eind 2020 was 2021 een jaar waarin veel ervaring is opgedaan in het werken in deze omgeving en een grote hoeveelheid systeemperikelen zijn verholpen / werkprocessen zijn geoptimaliseerd. Na de uitrol van Powerbrowser bij Team Omgevingsvergunningen werkt ook Bouwtoezicht en Juridische Handhaving in toenemende mate vanuit dit systeem. Het werken binnen deze nieuwe IT omgeving VTH is ook een belangrijke voorwaarde voor de voorbereiding op de Omgevingswet en de aansluiting op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO).
5
-
-
-
In de structurele aanpak rondom het opsporen van Leegstand / illegale huisvesting zijn in 2021 grote stappen gezet. Er is inmiddels een projectgroep ingericht, waarin burgerzaken en bouwtoezicht samen optrekken. In 2021 zijn er in 2021 ongeveer 500 panden gecontroleerd waar geen inschrijvingen waren, maar wel nutsvoorzieningen of andere indicatoren van bewoning waren. Van de 500 huisbezoeken is op een steekproef op 90 adressen gebleken dat er, na de fysieke controle, in totaal op 11 adressen nieuwe inschrijvingen zijn geconstateerd. De data-analyses ter ondersteuning van deze aanpak worden steeds accurater. Om dit verder uit te bouwen is ook een stagiair aangenomen met ervaring op het gebied van data-analyses. Op basis van deze data-analyse is in het vierde kwartaal ook een aanschrijvingsronde naar honderden pandeigenaren geïnitieerd waarvan bekend is dat deze panden al meerjarig leegstaan. Deze brieven gaan nagenoeg de hele wereld over, met uitschieters tot in Australië en Nieuw-Zeeland. In totaal zijn er in het kader van het aanpak van leegstaand omstreeks 2200 leegstandsadressen / pandeigenaren aangeschreven. In 2021 zijn er in totaal 1200 woningen opgelost. Dat wil zeggen dat er dan/wel bewoners zijn ingeschreven of de status van leegstand bij team Burgerzaken en team Bouwtoezicht bekend is.
Sinds 2021 wordt de controle op de precariobelasting weer door de gemeente Leiden zelf uitgevoerd. In de afgelopen jaren was dit uitbesteed aan een extern bureau. Deze belasting wordt geheven als vergoeding voor het gebruik van openbare grond. Voorbeelden van belaste voorwerpen zijn kabels en leidingen, terrassen, bouwmaterialen, zonneschermen, luifels, lichtreclames en vlaggen. Op dit moment zijn twee medewerkers vanuit Bouwtoezicht / Juridische Handhaving hiervoor inzetbaar die periodieke controlerondes uitvoeren. Deze medewerkers zijn ook deeltijds inzetbaar voor werkzaamheden binnen de structurele aanpak van leegstand. In het afgelopen jaar hebben er ook weer periodieke Integrale Controles plaatsgevonden. Onder de regie van Team Veiligheid en in samenspraak met andere ketenpartners zoals politie, de veiligheidsregio (brandweer), gemeentelijke handhaving en de omgevingsdienst is Team Bouwtoezicht / Juridische Handhaving ook betrokken bij deze integrale controles. In het afgelopen jaar zijn bij meerdere controles illegale huisvestingssituaties aangetroffen. De bouwinspecteurs sluiten aan bij de controledagen en bij eventuele constateringen worden de opgemaakte dossiers door de juristen verder afgehandeld.
Cijfermatig overzicht vergunningverlening en bouwtoezicht / juridische handhavingszaken In de onderstaande tabellen worden de resultaten weergegeven ten aanzien van de vergunningverlening en de verrichte werkzaamheden in het kader van bouwtoezicht en juridische handhaving. Deze gepresenteerde output is tot stand gekomen op basis van digitale rapportages / uitdraaien. In verband met de conversie naar de nieuwe IT-omgeving Powerbrowser zijn er echter op enkele punten afwijkende cijfers die een op een vergelijking van de afgelopen twee jaargangen en het trekken van conclusies op basis van deze cijfers bemoeilijken. De afwijkingen worden in het vervolg van deze paragraaf nader toegelicht. Overzicht vergunningverlening Aantal okt. 2019 – sep. 2020
Soort vergunning Reclameplaatsing
Aantal okt. 2020 – sep. 2021
Afgebroken / ingetrokken**
13
9
Buiten behandeling
11
7
Geweigerd
1
3
Verkeerd ingeboekt***
1
0
Verleend
38
23
0 (nog doorlopend in sep 2021)
3
Totaal
64
45
In behandeling* Legalisatieonderzoeken Ingetrokken
2
2
Niet uitgebracht
7
4
Uitgebracht
10
9
18 (nog doorlopend in sep 2021)
19
Totaal
37
34
Afgebroken / ingetrokken*
90
15
Buiten behandeling
69
31
In behandeling* Onttrekking
6
Geweigerd
26
1
Vergunningvrij
0
5
Verkeerd ingeboekt***
18
2
Verleend
502
51
0 (nog doorlopend in sep 2021)
15
Totaal
705
113
Afgebroken / ingetrokken**
14
129
Negatief beoordeeld / negatief tenzij Omgezet naar vergunningaanvraag Overgedragen ruimte
68
141
0
1
2
7
Positief beoordeeld
36
98
Positief mits
0
2
Vergunningvrij
0
9
156
2
9 (nog doorlopend in sep 2021)
106
285
496
Buiten behandeling
1
22
Ingetrokken
1
7
In behandeling* Vooroverleg
Verkeerd ingeboekt*** In behandeling* Totaal Wabo meldingen
Niet nodig
1
15
Verkeerd ingeboekt***
77
1
Verwerkt
649
571
5 (nog doorlopend in sep 2021)
95
Totaal
734
711
Afgebroken / ingetrokken**
In behandeling* Wabo regulier / uitgebreid
313
374
Ander bevoegd gezag
0
3
Buiten behandeling
195
167
Geweigerd
56
49
Vergunningvrij
2
39
Verkeerd ingeboekt***
60
3
1505
991
1 8 (nog doorlopend in sep 2021)
0 362
Totaal
2140
1988
Totaal geregistreerde afhandelingen:
3965
3387
Verleend Verwerkt In behandeling*
Uit de cijfers van de vergunningverlening is waarneembaar dat er sprake is van een grote afname in de aantallen cijfers voor onttrekkingsvergunningen. Deze afname verklaart ook de afname van het totaal aantal geregistreerde afhandelingen en verleende vergunningen. Deze verschuiving is grotendeels ten gevolge van het aantal verleende ‘boterbriefjes’ (panden die voor 1 april 2007 al verkamerd waren) in 2020. Met de afkondiging van de standstill zal het aantal binnenkomende aanvragen nog verder afnemen. Vooruitlopend op de implementatie van de omgevingswet wordt reeds meer aandacht besteed aan het vooroverleg bij een vergunningaanvraag, hier is dus ook een forse getalsmatige toename waarneembaar. Gelet op de inzet die gepaard gaat met vooroverleggen worden de vastgestelde afspraken hieromtrent ook strikter nageleefd, hetgeen ook leidt tot meer negatief beoordeelde overleggen. Ten aanzien van het overzicht met betrekking tot de vergunningverlening worden tot slot ook de volgende (technische) onvolledigheden / afwijkingen opgemerkt ten gevolge van de conversie van BARS naar Powerbrowser:
7
-
-
-
Het is niet mogelijk gebleken om met terugwerkende kracht het totaal aantal registraties te presenteren van het aantal zaken die ‘in behandeling’ (*) zijn geweest in 2019-2020. Met de afronding van een zaak wijzigt de registratiestatus. De nu gepresenteerde cijfers voor 2019-2020 betreffen dus dossiers die zijn gestart in die periode, maar die op dit moment nog steeds doorlopen. De cijfers voor 2020-2021 betreft eveneens een momentopname van het aantal dossiers dat medio november 2021 in behandeling is. De significante toename van het aantal ingetrokken vooroverleggen is deels ook ten gevolge van een procedurele handeling. Een aanvraag die in vooroverleg is besproken dient opnieuw te worden ingediend worden via het omgevingsloket, maar zodoende wordt het vooroverleg formeel afgebroken. De statusregistraties ‘afgebroken’ en ‘ingetrokken’ (**) zijn mogelijkerwijs inconsequent aangehouden in de uitrol van de conversie. Tezamen geven zij wel een accuraat beeld van de registraties. Een substantieel aantal (afgesloten) registraties is ten gevolge van de conversie foutief onder de noemer ‘verkeerd ingeboekt’ (***) geregistreerd.
Overzicht Bouwtoezicht / Juridische Handhaving Onderdeel
Onderwerp
Aantal 2020 (jan. t/m nov.)
Aantal 2021 (nov. 2020 t/m sep. 2021)
Toezicht op
Verleende vergunningen
1329
1217
Cat. I
1217 (waarvan 322 monumenten)
1118 (waarvan 266 monumenten)
Cat. II
86 (waarvan 17 monumenten)
77(waarvan 21 monumenten)
Cat. III
16 (waarvan 4 monumenten)
15 (waarvan 5 monumenten)
Cat. III+ (asbest)sloopmelding
10 (geen monumenten) 515
7 (geen monumenten) 115
Totaal toezichtzaken:
300
367
Handhavingsverzoek Informatie algemeen (woon)klachten Gaslekkage BAG
9 3 64 17 7
Afwijking vergunning Illegale (ver)bouw en sloop Stilleggen (ver)bouwwerkzaamheden Kwaliteit Bouwbesluit Bestemmingsplan Kamerverhuur Brandveiligheid Horeca Woonschepen Wob-verzoek Bomen Asbestcalamiteit
4 85 5
18 11 zie project woonoverlast 30 21 Zie ook project leegstand onderaan de tabel 14 84 16
5 15 62 14 3 7 -
28 18 97 8 1 14 5 1
Fiets Fout Fiets Weg/wrakken
67
55
Constructie-adviezen Toezicht Bebouwde Ruimte
Handhaving openbare ruimte
8
Gemeentegrond/objecten openbare ruimte Wegslepen auto/aanhanger Pleziervaart Bedrijfsvaart Afval Terrassen
1
-
9
28
1 2 64 2
3 42 4
Project Binnenstad / gevelreclame Woonoverlast Project leegstand: adresfraude/onrechtmatige bewoning Onderhoud monumenten
7 1
3 (opgenomen in reguliere werkzaamheden) 93 2
-
3
Projecten
Uit de overzichtscijfers van Bouwtoezicht en Juridische Handhaving volgt een grotendeels consistent beeld over de afgelopen twee jaren, waarbij wel sprake was van een toename van het aantal toezichtszaken en het aantal geregistreerde afhandelingen in het kader van de projecten rondom leegstand en kamerverhuur (vóór ingang van de standstill). Tegelijkertijd is het aantal asbestsloopmeldingen fors gedaald. Dit is een direct gevolg van de overdracht van het toezicht op de bedrijfsmatige verwijdering van asbest aan de Omgevingsdienst West-Holland, conform hiervoor geldende wet en regelgeving. De resterende asbestzaken betreffen dus alleen particuliere asbestverwijdering.
Overige ontwikkelingen in 2021 Doorlooptijden vergunningaanvragen Gedurende 2021 is bij ongeveer 90% van de ingediende vergunningaanvragen het noodzakelijk geweest om bovenop de reguliere beslistermijn van 8 weken gebruik te maken van de wettelijke mogelijkheid tot verlenging van de beslistermijn met 6 weken. Normaal gesproken is deze verlenging slechts bij 20 à 30% van de aanvragen noodzakelijk. Het is wel telkens gelukt om met toevoeging van de verlengingsperiode over te gaan tot het nemen van een besluit. De oorzaak van deze langere doorlooptijd is tweeledig. Allereerst had dit te maken met de uitrol van de nieuwe IT-omgeving voor vergunningverlening (Powerbrowser). Het systeem kwam aanvankelijk niet goed op gang en had in de eerste maanden de nodige storingen / systeemproblemen die de reguliere werkzaamheden zeer bemoeilijkten. Daarbij kwam dat het aantal vergunningaanvragen sinds de uitbraak van de coronacrisis merkbaar is toegenomen. Tenslotte is er sprake van een zeer lastige arbeidsmarkt waarin er weinig plantoetsers voorhanden zijn / solliciteren bij de gemeente. Op dit moment staan er enkele vacatures al langdurig open en is er momenteel sprake van een langdurige onderbezetting binnen het team. Deze verminderde capaciteit heeft uiteraard ook een doorwerking op de termijnen van vergunningverlening.
Met de uitrol van de omgevingswet in 2022 (en de tijd die gereserveerd moet worden om hiermee goed te kunnen werken) is de verwachting dat ook in het aankomend jaar het lastig zal blijken om binnen de reguliere termijnen te beslissen. Voorgenomen wordt om in de communicatie richting aanvragers in ieder geval aan de voorkant al duidelijk te maken dat er sprake is van structurele onderbezetting en dat de afhandeling van aanvragen daardoor langer kan duren. Desondanks lukt het inmiddels weer steeds beter om de vergunningverlening binnen de reguliere 8 weken doorlooptijd af te handelen. De opleiding van junior-plantoetsers binnen het team zorgt ervoor dat de kleinere aanvragen over het algemeen weer binnen deze tijd kunnen worden afgedaan. Voor de middelgrote tot grote aanvragen geldt echter nog steeds dat deze vaak met 6 weken moeten worden verlengd.
Mondige inwoners / verbale agressie In toenemende mate krijgen de medewerkers van Omgevingsvergunningen en Bouwtoezicht en Juridische Handhaving te maken met de verruwing in de samenleving. Het is inmiddels een dagelijkse praktijk dat medewerkers van de teams in de VTH-keten aan de telefoon te maken krijgen met boze inwoners die zeer op felle toon de discussie willen voeren. De toename van het aantal dusdanige incidenten is helaas door de gehele organisatie heen al enkele jaren waarneembaar, maar sinds de uitbraak van de coronacrisis lijken de lontjes versneld korter te zijn geworden. Bij extreme gevallen van verbale agressie of intimidatie, die zich enkele keren per jaar voordoen, wordt een melding gedaan in de gemeentelijke incidenten registratie (GIR) en
9
ontvangt de desbetreffende persoon een waarschuwingsbrief waarin bij herhaling ook een contactverbod kan worden opgelegd. De medewerkers van de teams binnen de VTH-keten hebben de mogelijkheid om periodiek via het Servicepunt een training te volgen hoe om te gaan met agressieve inwoners.
Resultaatgericht in 2022 Het Uitvoeringsprogramma VTH 2022 maakt concreet hoe we dit jaar een bijdrage leveren aan de gewenste maatschappelijke effecten die de gemeente wil bereiken. Deze maatschappelijke effecten worden in de programmabegroting genoemd. In 2022 levert de VTH-keten een bijdrage aan de volgende missies uit de Programmabegroting 2022: -
De gemeente Leiden staat voor een optimale ruimtelijke ontwikkeling van de beschikbare, schaarse ruimte van stad en regio die gericht is op een kwalitatief hoogwaardige woon-, werk- enleefomgeving voor iedereen (programma 6 Stedelijke ontwikkeling).
-
Cultuur, cultuurhistorie, sport, recreatie en evenementen vormen een belangrijk deel van het stadsklimaat, dragen bij aan de ontwikkeling van alle Leidenaren en maken deelname aan het maatschappelijke leven voor iedereen toegankelijk. Dat is van grote waarde voor de versterking van de aantrekkelijkheid van de stad voor bewoners en bezoekers (programma 8 Cultuur, sport en recreatie).
Aan deze missies zijn doelen verbonden waar de VTH-keten een bijdrage aan levert in de vorm van concrete prestaties. De doelen en prestaties zijn inclusief nummering uit de Programmabegroting 2021 overgenomen: Doel 6A2 Ruimtelijke kwaliteit van de bebouwderuimte
6A3 Veilig bouwen en veilig gebruiken van bebouwde ruimte 8B1. Het Leids verleden wordt duurzaam ingezet als onderscheidende kracht: kennis en collecties op het gebied van cultureel erfgoed zijn bruikbaar voor diverse groepen en het cultureel erfgoed wordt behouden voor toekomstige generaties.
Prestatie 6A2.1 Behandelen verzoeken om omgevingsvergunning 6A2.2 Het voeren van vooroverleg 6A3.1 Toezicht en handhaving op veilig bouwen en gebruiken 8B1.3 Toezicht en handhaven monumenten
Leiden staat met al haar erfgoedkennis en – collecties nationaal en internationaal aan de top (ambitie I); Leiden wil haar historische omgevingskwaliteit behouden, benutten en versterken voor een aantrekkelijke, vitale en toekomstbestendige stad (ambitie II); Leiden bruist van erfgoedbeleving voor en door bewoners en bezoekers (ambitie III).
Werkwijze 2022 Prioriteiten In het VTH-beleidsplan hebben, op basis van een risicoanalyse, de onderstaande prioriteiten voor de VTHketen de hoogste prioriteit: 1. 2. 3. 4. 5.
Constructieve veiligheid Brandveiligheid Monumenten Klachten, meldingen en handhavingsverzoeken Beleidsspeerpunten (Structurele Aanpak Leegstand, invoering Omgevingswet / Wkb)
Met de vaststelling van de bovenstaande prioriteiten wordt reeds voldaan aan de verplichting in de Omgevingswet (art. 18.19 Omgevingswet jo. art. 13.8 Omgevingsbesluit) om jaarlijks de uitvoerings- en handhavingsstrategie uit te werken en aan de hand hiervan inzichtelijk te maken welke werkzaamheden worden verricht. De inzet en de verwachte resultaten op deze prioriteiten worden in het laatste hoofdstuk per prioriteit aangegeven. Ten opzichte van het VTH-beleidsplan en het Uitvoeringsprogramma VTH 2021 zijn in de
10
prioritering enkel wijzigingen binnen de onder punt 5 genoemde beleidsspeerpunten. Door de afgekondigde standstill rond het project regulering kamerverhuur krijgt dit project een andere invulling in 2022 (zie hieronder). De nieuwe beleidsspeerpunten voor 2022 zijn: -
De implementatie van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging Intensivering van de structurele aanpak leegstand / illegale bewoning, in samenspraak met de aanpak ondermijning.
Laaggeprioriteerde thema’s In aansluiting op de hoog geprioriteerde thema’s wordt in dit uitvoeringsprogramma ook bewust gekozen om enkele thema’s een lagere prioriteit te geven. Het betreft achtereenvolgens: 1. Regulering kamerverhuur / verkamering De lagere prioritering van de regulering van kamerverhuur en het omzetten van panden ten behoeve hiervan is een gevolg van de afgekondigde standstill, zoals deze is opgenomen in de tijdelijke beleidsregels voor onttrekking en woningvorming 2021. De achterliggende reden voor de standstill is de ontwikkeling in landelijke jurisprudentie. In verschillende steden is de huisvestingsverordening reeds onverbindend verklaard, aangezien enkel schaarste en niet leefbaarheid als criterium kan worden gebruikt om het omzetten van panden vergunningplichtig te maken. Nu handhavend optreden kan tot gevolg hebben dat de Leidse huisvestingsverordening onverbindend wordt verklaard. De aangepaste huisvestingswet, waarin leefbaarheid wél als een reden wordt aangemerkt om een vergunningplicht in te voeren, is tot 12 januari 2022 in consultatie geweest. Gedurende de periode van de standstill wordt de data-analyse waarmee de verkamering in de stad in kaart wordt gebracht wel voortgezet. 2.
Handhavingsverzoeken bij langdurige conflictsituaties (burenruzies) Recentelijk is in toenemende mate sprake van een trend waarbij de gemeente betrokken wordt in reeds langslepende burenruzies of andersoortige conflicten tussen inwoners, waarbij door de betrokken partijen over en weer handhavingsverzoeken worden ingediend bij de gemeente. Hoewel het indienen van een handhavingsverzoek een recht is van elke inwoner van de stad, gaan sommige partijen hierin dusdanig ver waardoor er in feite gesproken kan worden van misbruik van recht. Dit is een zeer onwenselijke praktijk, die bovendien ook een groot beslag legt op de capaciteit van Juridische Handhaving. 3. Regulering van bouwwerken in gevolgklasse 1 in gebieden met lagere welstandsvereisten In gebieden waar sprake is van een lager niveau qua welstandvereisten (gebieden met terughoudend beheer, conform de Welstandsnota Leiden 2020) komen in de praktijk zeer veel bouwwerken voor in de 1ste gevolgklasse (zoals zal worden ingevoerd met de Wet kwaliteitsborging) die formeel niet aan de bouwtechnische vereisten voldoen. Het betreft hier bijvoorbeeld kleine fietsenbergingen of schuurtjes in de tuin. Hier kunnen wel handhavingsverzoeken tegen worden ingediend.
Voor de gebieden met een lager niveau qua welstandsvereisten gaat, in de vorm van een pilot, voor de wijken de Stevenshof en de Merenwijk een lage prioriteit gelden bij handhaving van de bouwwerken van gevolgklasse 1. Concreet betekent dit dat in het geval van een verzoek om handhaving dat betrekking heeft op een laag geprioriteerde bouwactiviteit, er in alle gevallen een afweging van de omstandigheden van het individuele geval wordt gemaakt. Indien de desbetreffende belangen bij deze belangenafweging niet voldoende motiveren waarom er, gezien de lage prioritering, op korte termijn handhavend dient te worden opgetreden, kan het verzoek om handhaving worden behandeld als een klacht/melding. In het jaarverslag 2022 en uitvoeringsprogramma 2023 van de VTH-keten wordt deze pilot geëvalueerd en wordt de lagere prioritering mogelijk ook uitgebreid naar andere delen van de stad met lagere welstandsvereisten.
Samenwerking met andere teams Hieronder volgt allereerst een overzicht van de gezamenlijke werkzaamheden / projecten tussen de teams uit de VTH-keten en andere gemeentelijke afdelingen. Concernstaf In 2021 is in samenwerking met Concernstaf gewerkt aan het aanpassen van de APV, de verordening fysieke leefomgeving en regelgeving rondom corona (opstellen, uitwerken en handhaven van noodverordeningen corona, deelname Covid-handhavingsoverleg). Klant Contact Centrum (KCC) Bij Bouwtoezicht en Juridische Handhaving komen klachten/meldingen binnen over mogelijk illegale bouw en gebruik van een pand. Veelal worden dezelfde vragen gesteld. Door periodiek overleg te voeren met
11
medewerkers KCC wordt (daar waar het kan) een algemeen antwoord geformuleerd. Deze vragen worden dan direct door het KCC beantwoord. Veiligheid De samenwerking met Team Veiligheid wordt steeds intensiever en raakt aan steeds meer elementen van de VTH-keten. Samenwerking wordt allereerst gezocht bij meldingen van overlast waar naast strijd met de bouwregelgeving ook sprake is van een zorgcomponent, bijvoorbeeld wanneer het gaat om hoarderproblematiek. Door een integrale aanpak binnen het team Bouwtoezicht, Juridische Handhaving en Veiligheid wordt niet alleen de strijdigheid met de regelgeving opgelost, maar ook daar waar het kan het achterliggende zorgcomponent. In toenemende mate hebben de werkzaamheden in het kader van de Aanpak Ondermijning invloed op de werkprocessen in de VTH-keten. Dankzij de signaalgedreven aanpak worden mogelijk malafide partijen steeds beter inzichtelijk en wordt steeds vaker gebruik gemaakt van de onderzoeksbevoegdheid op grond van de Wet Bibob. In september 2021 zijn door het college ook nieuwe beleidsregels voor de toepassing van de Wet Bibob vastgesteld. De uitvoering van de Bibob-onderzoeken vraagt om duidelijke afstemming en werkafspraken tussen Team Veiligheid en Team Omgevingsvergunningen.
Ook is er sprake van een intensivering van de samenwerking in het kader van de integrale controles, waarbij verschillende disciplines van de gemeente en externe ketenpartners samen inspecties uitvoeren bij bedrijven. Bouwtoezicht neemt ook deel aan deze controles en ziet toe of er sprake is van overtreding van bouwvoorschriften, of bijvoorbeeld mogelijke illegale bewoning. Overkoepelend wordt in toenemende mate hiermee vormgegeven aan de integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit. Dankzij een effectieve inzet van handhavingsinstrumentarium en burgemeestersbevoegdheden worden op dit vlak ook goede resultaten geboekt. Communicatie In 2021 is het voornemen uitgesproken om de werkzaamheden van de VTH-teams meer zichtbaar te maken door middel van communicatie-uitingen (bijvoorbeeld via de stadskrant of sociale media). Dit is echter gelet op de andere prioriteiten niet doorgegaan. De invoering van Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging bieden aankomend jaar goede aanknopingspunten om alsnog actief contact te zoeken met de inwoners van de stad, zeker omdat deze wijzigingen ook gevolgen hebben voor de vergunningverlening. Ook moeten aanvragers voor bouwactiviteiten in de eerste gevolgklasse zelf een private kwaliteitsborger gaan aantrekken. Rondom deze onderwerpen zal in overleg met Communicatie in 2022 gekeken worden naar een eigen (kleinschalige) communicatie-actie.
Ruimtelijke Ontwikkeling (RO), Mobiliteit, Duurzame Leefomgeving en Vestigingsklimaat Vanuit beide teams uit de VTH-keten wordt meegedacht bij het opstellen van nieuw beleid door de teams RO, Mobiliteit, Duurzame Leefomgeving en Vestigingsklimaat. Door in een vroeg stadium mee te denken, maken we duidelijk op welke gronden we vergunningen verlenen, hoe we toezien op vergunningen en er op kunnen handhaven. Hierdoor wordt voorkomen dat er onuitvoerbaar beleid wordt geïmplementeerd. Deze samenwerking is bovendien van grote meerwaarde in de voorbereiding op de implementatie van de omgevingswet. Specifiek gaat het over de onderstaande beleidsontwikkelingen, het betreft hier enerzijds ontwikkelingen waarover aan de voorkant wordt meegedacht bij het opstellen van nieuw beleid, maar anderzijds ook reeds vastgestelde beleidsregels waar in 2022 aandacht uitgaat naar de uitvoering / praktische implementatie: -
Uitrol van Omgevingswet Uitrol van de Wet Kwaliteitsborging (Wkb) De invulling van de standstill van het kamerverhuurbeleid / voorbereiding van nieuw beleid. Horecavisie; Verordening voor de fysieke leefomgeving Leiden 2020 (voorheen: bomenverordening) Beleid toeristische verhuur van woonruimten (Airbnb-beleid) Marktenbeleid (Winter / corona)terrassenregels; Toerisme en leefbaarheid; Leidingenverordening
12
Belang van uitvoerbaar beleid Om als VTH-keten optimaal te kunnen functioneren, wordt vanuit de Teams Omgevingsvergunningen en Bouwtoezicht /Juridische Handhaving als uitvoeringsteams van gemeentelijk beleid zeer veel waarde gehecht een vroegtijdige en integrale afstemming van nieuw beleid, voorgenomen beleidswijzigingen of de praktische uitvoering die aan beleid gekoppeld wordt. Voor de gehele VTH-keten geldt dat zij in direct contact staan met de inwoner, en dat zij daarom sterk gebaat zijn bij lokaal beleid wat in de praktijk ook uitvoerbaar (qua toetsingsvereisten, gevraagde leges) en (juridisch) handhaafbaar is. Tot op uitvoeringsniveau moet het nieuwe beleid goed zijn doordacht. Vanuit deze gedachte streven de verschillende teams binnen de VTH-keten ernaar om zoveel mogelijk vroegtijdig betrokken te zijn en voortdurend te kunnen adviseren en bijsturen gedurende verschillende stadia van de beleidscyclus. Deze integrale afstemming en cyclische betrokkenheid zal met de invoering van de Omgevingswet (zoals hierboven weergegeven) van een nog groter belang worden. Gelet hierop zal in 2022 op regelmatigere basis op zowel het management- en coördinatorenniveau regulier overleg plaatsvinden, zodat men tijdig op de hoogte is van elkaars ambities en de bijbehorende planning.
Ontwikkelingen VTH 2022 Omgevingswet De Omgevingswet komt eraan. De invoering van de Omgevingswet is voorzien op 1 juli 2022. De wetgever wil met deze stelselwijziging het omgevingsrecht vereenvoudigen en inzichtelijker maken. Bedoeling is dat onze inwoners betere (digitale) toegang gaan krijgen tot de omgevingsinformatie. De wetgever beoogt ook een meer gebiedsgerichte benadering, met een meer faciliterende rol voor de lokale overheid. Gemeenten krijgen ook de mogelijkheid om meer naar eigen inzicht normen te stellen in de opvolger van het bestemmingsplan, namelijk het omgevingsplan. Ook komt er meer ruimte om vergunningplicht geleidelijk te vervangen voor algemeen geldende regels. Om te voorkomen dat de vergunningplicht op 1 juli 2022 onverhoeds vervalt, stelt de rijksoverheid een zogenaamde ‘bruidsschat’ aan gemeenten beschikbaar. In dat pakket is vooralsnog geregeld dat alle vergunningplicht doorloopt, totdat een gemeente zelf heeft besloten de vergunningplicht te laten vervallen of om te zetten in algemene regelgeving. Versnelling van procedures is eveneens een ambitie die met de Omgevingswet bewerkstelligd moet kunnen worden. Vanaf de inwerkingtreding van de Omgevingswet zal een groot deel van de bestaande gemeentelijke regelgeving stap voor stap opgaan in het Omgevingsplan.
De uiteindelijke gevolgen van de invoering van de Omgevingswet zullen (met name in de eerste jaren na de inwerkingtreding) met name voor team Omgevingsvergunningen groot zijn. Bij dit team zullen de vergunningaanvragen vanaf de invoeringsdatum op basis van de Omgevingswet afgehandeld gaan worden. Concreet betekent dit vooral dat alle vergunningaanvragen binnen een wettelijke termijn van 8 weken moeten worden besloten. Om dit te kunnen realiseren is het noodzakelijk dat het vooroverleg een prominentere rol krijgt in het werkproces. Dit vooroverleg is noodzakelijk om na te gaan of een vergunningaanvraag kansrijk is om te worden verleend, zodat vervolgens over een eventuele aanvraag binnen de in de omgevingswet gestelde termijn van 8 weken kan worden besloten. Bij het toezicht zal de eerste periode na inwerking treden van de Omgevingswet nog veel toezicht gehouden worden op vergunningen die zijn verleend op basis van de oude regelgeving (Wabo). Ook voor Juridische Handhaving zal de overgang naar de nieuwe Omgevingswet geleidelijk gaan. De lopende dossiers zullen worden afgehandeld op basis van de oude regelgeving (Wabo). De eerste helft van 2022 zal voor de teams Vergunningen en Bouwtoezicht en Juridische Handhaving in het teken staan van het voorbereiden op de inwerkingtreding van de Omgevingswet.
Deze voorbereiding richting zich op een aantal onderwerpen die we hier kort zullen benoemen. Herinrichting werkprocessen Uitgangspunt van de herinrichting van de werkprocessen is dat we voor 1 juli 2022 nog geen nieuwe keuzes maken met betrekking tot het toestaan van meer vergunningvrij bouwen. Bouwactiviteiten die nu vergunningplichtig zijn, zullen dat op 1 juli 2022 bij de invoering van de omgevingswet ook zijn. We gaan ‘as is’
13
over. Pas na de invoering van de wet zal per type vergunning worden nagegaan voor welke activiteiten algemene regels kunnen worden opgenomen in het omgevingsplan waardoor de vergunningplicht vervalt, of waar volstaan kan worden met een melding. De wetgever geeft ons hiervoor tot 1 januari 2029 de tijd. Uitzondering hierop zijn de (bouw) activiteiten die vallen in de zogenaamde gevolgklasse 1, waarvoor geen ruimtelijke toets meer noodzakelijk is. Voor deze activiteiten geldt van 1 juli 2022 een meldingsplicht als gevolg van de Wet Kwaliteitsborging (Wkb) voor de bouw. De wetgever beoogt met de invoering van de omgevingswet dat nadrukkelijker vooraf met alle betrokken partijen wordt gesproken over het gewenst initiatief. Doordat de initiatiefnemer alle partijen vroegtijdig betrekt en het hiermee mogelijk om rekening te houden met alle belangen, kan voorkomen worden dat later in het vergunningproces een slechte verstandhouding ontstaat of bezwaren worden ingediend. Het vooroverleg zorgt ervoor dat het initiatief wordt vertaald naar een goede vergunningaanvraag met alle benodigde documenten. De aanvraag wordt vervolgens binnen de gestelde termijn van acht weken behandeld. Voor ons werkproces betekent dit dat we het al bestaande vooroverleg gaan aanpassen aan de bedoeling van de omgevingswet.
Daarnaast zal het vergunningproces tegen het licht worden gehouden en daar waar nodig worden aangepast aan de vereisten van de Omgevingswet en de Wkb. Het toezichtproces zal als gevolg van de Omgevingswet niet veel veranderen omdat we ‘as is’ overgaan. De wijzigingen in het toezichtproces als gevolg van de Wkb worden in de volgende paragraaf besproken. Van OLO naar DSO: indieningsvereisten en toepasbare regels Per 1 juli zal het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO), het loket worden voor het indienen van aanvragen voor Omgevingsvergunningen. Het vervangt het huidige Omgevingsloket (OLO). In het DSO moet de burger/ initiatiefnemer zelf kunnen nagaan of voor een activiteit een aanvraag voor een Omgevingsvergunning nodig is, of dat kan worden volstaan met een melding, of dat de activiteit zelfs vergunningvrij is. Het DSO wordt gedeeltelijk gevuld met de regels van het rijk die in de bruidsschat naar de gemeente komen. De rest van de regels moeten in de vorm van vragenbomen met toepasbare regels en indieningsvereisten door de gemeente worden gevuld. Op 1 juli bevat het DSO dan ook mogelijkheden voor het aanvragen van vergunningen die nu ook via het OLO worden aangevraagd. Dit betekent dat ook onze informatiesystemen zijn ingericht om te kunnen communiceren met het DSO, zodat per 1 juli de dienstverlening minimaal gelijk is met de dienstverlening onder het huidige stelsel.
Dit vraagt een grote inzet van vele disciplines. Het eerste half jaar zetten wij dan ook in op het ontwikkelen van goede toepasbare regels die de basis vormen voor de beslisbomen die worden opgenomen in het DSO. Daarnaast wordt per type vergunning ook bepaald welke documenten er noodzakelijk zijn voor een volledig aanvraag (de indieningsvereisten). Met goede beslisbomen en de juiste indieningsvereisten zorgen we ervoor dat de juiste en volledige aanvragen voor een vergunning of melding bij ons binnenkomen die vervolgens dan ook binnen de in de omgevingswet gevraagde termijn van 8 weken kunnen worden afgedaan. Opleiden/Trainen/Testen/Oefenen We zijn inmiddels gestart met het verbreden van de kennis rondom de Omgevingswet. In de hele VTH-keten wordt via een e-learning aan alle medewerkers een basistraining aangeboden, zodat iedereen over dezelfde basiskennis beschikt. Met ingang van de nieuwe wet op 1 juli verschuift de aandacht van vergunningverlening naar het begeleiden van initiatieven. Dit zal dan ook een substantieel groter onderdeel gaan vormen van het werkpakket van de vergunningverleners. En hoewel hiervoor ook de kennis nodig is die in het huidige vergunningproces wordt gebruikt, vergt dit in ieder geval een aantal andere competenties.
In het opleidingsplan van 2022 zal nadrukkelijk ruimte zijn om de competenties die horen bij de bedoeling van de Omgevingswet te trainen. Het ontwikkelen van vragenbomen met behulp van toepasbare regels vergt een testfase met voorbeelden uit de praktijk. Zodoende kan worden gecheckt of de vragenbomen ook de juiste uitkomst opleveren als deze worden doorlopen. Aanvullend hebben ook de aangepaste werkprocessen een praktijktoets nodig.
Wet kwaliteitsborging Op 1 juli 2022 treedt, tegelijk met de Omgevingswet, de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking. Het doel van de Wkb is om de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren. Concreet betekent dit dat de gemeentelijke Bouwbesluittoets (de melding bouwactiviteit) wordt vervangen door een kwaliteitsborging die wordt uitgevoerd door een private kwaliteitsborger op basis van goedgekeurde toetsingsinstrumenten. Voor de gemeente betekent dit dat bij omgevingsvergunningsaanvragen de bouwtechnische toets en het daaropvolgend toezicht voor bouwwerken in gevolgklasse 1 komen te vervallen. Dit zijn de bouwwerken in de
14
laagste risicocategorie. Denk hierbij aan constructieve doorbraken, dakopbouwen op woningen (niet zijnde monumenten), grondgebonden woningen, kleinere bedrijfsgebouwen en kleine infrastructurele werken (zoals duikers, fietspaden en kademuren). De invoering van de Wkb vindt gefaseerd plaats. Uiterlijk 3 jaar na de invoering van de Wkb wordt op basis van opgedane ervaringen bepaalt of deze gefaseerd wordt uitgebreid naar bouwwerken in zwaardere gevolgklassen. De gemeente blijft voor de bouwwerken in gevolgklasse 1 wel toetsen op het ruimtelijk deel (omgevingsplan, welstand) en de omgevingsveiligheid van bouwwerken. Hoewel de bouwtechnische toets en het toezicht dus worden ondergebracht bij marktpartijen, blijft de gemeente wel het bevoegd gezag. De inhoudelijke rol van de gemeente als bevoegd gezag gaat kortgezegd over in een procesrol. De gemeente beoordeelt de stukken op volledigheid/ indieningsvereisten. Daarnaast beoordeelt de gemeente ook de risicobeoordeling in het borgingsplan. Ook blijft de gemeente bevoegd om handhavend op te treden bij geconstateerde overtredingen van bouwvoorschriften als zij dit nodig acht. Deze handhaving kan plaatsvinden op een signaal van de borger of door eigen waarnemingen. Gevolgen van de invoering van de Wkb In eerste instantie zullen de gevolgen van de invoering van de Wkb in Leiden naar verwachting niet groot zijn.
Door de aanwezigheid van vele rijks- en gemeentelijk beschermende monumentale panden, twee grote rijksbeschermde stadsgezichten, en het feit dat nieuwbouw in Leiden hoofdzakelijk gestapeld is, zijn er in Leiden veel minder grotere bouwplannen die vallen onder gevolgklasse 1. In de vergunningverlening is de technische toets bij kleinere bouwplannen in gevolgklasse 1 zeer beperkt. Voor bouwtoezicht geldt dat (conform het Leids toezichtsprotocol) dat de werkzaamheden in gevolgklasse 1 geen prioriteit hebben vanwege het gebrek aan veiligheidsrisico’s. In de meeste gevallen beperkt het werk zich tot het afschouwen van afgeronde verbouwingen of handhavingsverzoeken. Dit laat onverhoopt dat de gemeente als bevoegd gezag nog wel kan interveniëren op het moment dat onwenselijke situaties ontstaan, of wanneer een private kwaliteitsborger niet langer aan diens taken kan voldoen. Als op termijn de bouwtechnische toets ook in de zwaardere gevolgklassen wordt overgezet naar de private kwaliteitsborgers, kan dit wel grote gevolgen hebben voor de werkzaamheden van zowel Omgevingsvergunningen en Bouwtoezicht. De aard van toezichthoudende werkzaamheden verandert fundamenteel – van fysieke controles naar controles van aangeleverde dossiers – en dit vraagt om adequate opleiding en bijscholing van de vergunningverleners en bouwinspecteurs.
Het is op dit moment nog lastig om in te schatten of dit ook zal leiden tot een vermindering qua werkdrukte, of dat er slechts sprake zal zijn van een veranderende aard van werkzaamheden. Landelijk is de verwachting dat bij de invoering van de vervolgfasen van de Wkb er sprake zal zijn van een verschuiving van toezicht op nieuwbouw naar toezicht op bestaande bouw. Hierbij moet echter worden opgemerkt dat het toezicht op verleende monumentenvergunningen niet valt onder de wet Kwaliteitsborging. Dit betekent dat een groot deel van het takenpakket van de inspecteurs voor de binnenstad en in de directe schil daaromheen in stand blijft. Bij eventuele overcapaciteit kunnen bovendien strategische keuzes gemaakt worden. Zo kan er meer projectmatig gewerkt worden aan handhaving, bijvoorbeeld door een tweede project “opheffen achterstallig onderhoud monumenten”, het leveren van bijdragen aan integrale controles in het kader de aanpak van ondermijning, en het opzetten van “clean sweeps” (naar voorbeeld van Team Handhaving Openbare Ruimte) voor bepaalde straten of bedrijventerreinen. Ook kunnen er meer klachten / meldingen en handhavingsverzoeken met een lagere prioriteit opgepakt worden.
Om afdoende voorbereid te zijn op de implementatie van Fase 1 van de Wkb, evenals de mogelijke vervolgfases, zijn in de onderstaande impactanalyse de belangrijkste elementen in kaart gebracht waarmee in de voorbereiding / uitvoering rekening dient te worden gehouden. Het eerste half jaar van 2022 gebruiken we dan ook om de elementen met betrekking tot gevolgklasse 1 verder uit te werken. Eventuele kaders die we daarvoor nodig hebben, leggen we vast in het VTH beleidsplan 2022-2025 dat nog voor de invoering van de Omgevingswet en de WKB zal worden herzien.
15
Fase 1: aanvraag omgevingsplanactiviteit Huidige situatie - Reguliere intake bij vergunningaanvraag en toetsing op ontvankelijkheid.
Fase 2: melding van bouwactiviteit Huidige situatie - Bouwtechnische toets voor de vergunningaanvraag wordt uitgevoerd aan de hand van Bouwbesluit 2012
Nieuwe situatie conform Wkb - Reguliere intake en ontvankelijkheidstoets - Toetsing o.g.v. omgevingsplan - Eventuele risico’s / aandachtspunten communiceren richting aanvrager
Nieuwe situatie conform Wkb - Melding bouwactiviteit registreren en publiceren - Uitvoeren check op de gevolgklasse, de gekozen kwaliteitsborger en het toetsingsinstrumentarium - Beoordelen van het borgingsplan / de risicobeoordeling - Op basis van aangeleverde stukken informatie- en/of stopmomenten opnemen
Actiepunten 1. Overzicht maken van lokale omstandigheden die van belang zijn voor de risicobeoordeling en deze verankeren in beleid. 2. Vaststellen van informatie- en stop / controlemomenten in het proces, deze worden vastgelegd in het hernieuwde VTH-beleidsplan 3. Vaststellen van handhavingskaders bij overtreding van de Wkb-voorschriften
Fase 3: melding van start bouwwerkzaamheden Huidige situatie Nieuwe situatie conform Wkb - Conform het Bouwbesluit / de - Vergelijkbare handelingen met oude verleende omgevingsvergunning dient situatie, maar aanvullend ook; de start van de bouwwerkzaamheden - Controle op (de noodzaak van) tijdig te worden gemeld bij de aanwezigheid van een borger en gemeente. borgingsplan - Na binnenkomst / registratie van de - Desgewenst kan informatie / een melding worden eventueel de nadere planning worden opgevraagd rooilijnen en peil uitgezet. om toezichthoudende taak op goed moment uit te kunnen voeren Actiepunten 1. Bepalen van handhavingskader indien de bouwstartmelding niet wordt gedaan 2. Bepalen van handelingskader indien wordt afgeweken van de bouwplanning en de hieraan gekoppelde momenten waarop toezicht zou worden uitgevoerd
Fase 4: kwaliteitsborging en (voorbereiding op) toezicht en handhaving Huidige situatie Nieuwe situatie conform Wkb - Toezicht op verleende - Toezicht op omgevingsplanactiviteit omgevingsvergunning aan de hand - Toezicht op de afgestemde stop / van wet- en regelgeving (incl. toetsing controle- en informatiemomenten bouwtechnische voorschriften uit het - Beoordeling of sprake is van Bouwbesluit) gelijkwaardigheid qua gevolgklasse Actiepunten
16
-
Afspraken maken met kwaliteitsborgers omtrent informatie-uitwisseling. Vaststellen van handhavingskaders om opvolging te geven aan constateringen van private kwaliteitsborgers. Vaststellen van procedures omtrent eigen inspecties en de invulling die wordt gegeven aan de informatie- en controle- / stopmomenten. Procedure vormgeven hoe om te gaan met handhavingsverzoeken van derden.
Fase 5: gereedmelding Huidige situatie - De gemeente ontvangt en registreert de gereedmelding van de bouwwerkzaamheden (o.a. in BAG, WOZ/OZB). - Indien een gereedmelding ontbreekt, kan verbod op ingebruikname worden opgelegd.
Nieuwe situatie conform Wkb - De gemeente ontvangt verklaring van kwaliteitsborger en checkt deze op volledigheid / juistheid. Nadien kan het dossier worden gecontroleerd op volledigheid en afgesloten. - Indien er zaken niet kloppen, kan ingebruikname 10 dagen worden tegengehouden.
Actiepunten - Vaststellen van afrondend toetsingskader; enkel volledigheid dossier of ook nog inhoudelijke (steekproefsgewijze) controles. - Vaststellen van type overtredingen waarbij ingebruikname bouwwerk tegengehouden dient te worden. - Vaststellen handelingskader voor bestuursrechtelijk optreden bij (kleine) overtredingen. - Gezien de privaatrechtelijke juridische verhouding tussen aanvrager van vergunning en kwaliteitsborger (bij mogelijke conflictsituaties), is het van belang hier als gemeente de gevolgen van in kaart te brengen.
Samenvoeging van Teams Omgevingsvergunningen en Vergunningen Openbare Ruimte Ten behoeve van de toekomstbestendigheid en robuustheid van de dienstverlenging in de vergunningverlening worden de teams Omgevingsvergunningen en Vergunningen openbare ruimte samengevoegd. Belangrijke eerste bouwstenen ten behoeve van deze samenvoeging, zoals de uitrol van de nieuwe IT-omgeving zijn reeds gelegd. Aankomend jaar zal in het teken staan van de nadere uitwerking van deze samenvoeging en de impact op de werkzaamheden.