210142 Bijlage 1 Jaarverslag en Uitvoeringsprogramma Handhaving 2022

Jaarverslag 2021 en Uitvoeringsprogramma 2022 Team Handhaving Openbare Ruimte

Inleiding

2

Colofon Grafisch vormgeving en opmaak: Grafisch Productie Centrum Auteurs: Afdeling: HORV Datum: Versie: 22-11-2021

Inleiding Inhoud 1. Inleiding

9

1.1 Samenvatting

9

1.2 Totstandkoming

10

1.3 Leeswijzer

12

2. Team Handhaving

13

2.1 Over Team Handhaving 2.1.1 Missie en taken Handhaving 2.1.2 Overzicht Team Handhaving 2.1.3 Onze werksfeer 2.1.3.1 Veilige werkomgeving 2.1.3.2 Opleiden en trainen 2.1.3.4. Diversiteit en inclusie

13 13 14 14 16 18 18

2.2 Werkwijze Team Handhaving 2.2.1 Datagedreven en resultaatgericht 2.2.1.1 Handhavingsinformatieknooppunt (HIK) 2.2.1.2 Meldkamer Handhaving 2.2.1.3 Handhaven in burger 2.2.2 Gebiedsgerichte aanpak 2.2.2.1 Input vanuit de wijken 2.2.2.2 Input vanuit ondernemers 2.2.2.3 Aandachtspunten per stadsdeel

19 19 19 19 21 22 23 24 25

2.3 Ketenpartners

29

2.4 Clean Sweeps

29

4

2.5 Ontwikkelingen in 2022 2.5.1 Landelijk beleid 2.5.1.1 Bewapening en uitrusting BOA’s 2.5.1.2 Landelijk lachgasverbod 2.5.1.3 Handhaving coronamaatregelen 2.5.1.4 Landelijk vuurwerkverbod 2.5.2 Lokaal beleid 2.5.2.1 Agenda Autoluwe Binnenstad 2.5.2.2 Fietsparkeren 2.5.2.3 Digitaal opkoopregister 2.5.2.4 Overige aanpassingen lokale wet- en regelgeving

3. Jaarverslag 2021

32 32 32 32 33 33 33 33 34 36 36

38

3.1 Algemene zaken 3.1.1 Meldingen Klant Contact Centrum 3.1.1 Meldingen Klant Contact Centrum 3.1.2 Interventies 3.1.3 Klachten

38 38 38 39 40

3.2 Covid-19 3.2.1 Leidse parken 3.2.1.1 Strikte handhaving en Clean Sweep 3.2.2 Avondklokrellen 3.2.3 Impact op inzet

42 43 43 43 44

3.3 Schone stad 3.3.1 Afvaloverlast 3.3.2 Hondenoverlast

46 46 48

3.4 Bereikbare stad 3.4.1 Parkeren 3.4.2 Fietsparkeren 3.4.2 Fietsen 3.4.3 Verkeersovertredingen 3.4.3 Verkeersovertredingen 3.4.4 Wegslepen van voertuigen 3.4.4 Waarnemingen voertuigen

49 49 51 52 53 53 54 54

5

Inleiding 3.5 Veilige stad 3.5.1 Evenementen 3.5.1.1 Jaarwisseling 3.5.1.2 Demonstraties 3.5.2 Ondermijning 3.5.3 Overlast horeca en alcoholgebruik 3.5.3.1 Horecaklachtenlijn 3.5.3.2 Alcoholwet 3.5.4 Jeugdoverlast 3.5.4.1 G  ebiedsgerichte aanpak

55 55 56 56 56 58 59 59 60 61

3.6 Aantrekkelijke stad 3.6.1 Overlast op het water 3.6.1.1 Domeinoverstijgend werken: pilot handhaving op het water 3.6.1.1 Vaartuigen 3.6.2 Terrassen 3.6.3 Uitstallingen/objecten in de openbare ruimte 3.6.4 Markten en standplaatsen

62 62 62 63 65 65 66

4. Handhaving in het nieuws/online

68

5. U  itvoeringsprogramma Handhaving 2022

76

5.1 Voorbehoud Handhaving coronamaatregelen

76

5.2 Prioriteiten Team Handhaving 2022 5.2.1 Aanpak van afvaloverlast 5.2.2 Aanpak jeugdoverlast 5.2.3 Toezicht op het water

76 77 77 77

6

5.3 Schone stad 5.3.1 Huishoudelijk Afval 5.3.2 Bedrijfsafval 5.3.3 Zwerfvuil / vervuiling openbare ruimte 5.3.4 Hondenoverlast 5.3.5 Clean Sweeps 5.3.6 Voorgenomen resultaten in 2022

78 78 78 78 79 79 79

5.4 Bereikbare stad 5.4.1 Autoparkeren 5.4.2 Fietsparkeren 5.4.3 Verkeerstoezicht / Wijzigingen van verkeersituaties 5.4.4 Voorgenomen resultaten in 2022

81 81 81 82 82

5.5 Veilige Stad 5.5.1 Jeugdoverlast 5.5.2 Horeca en evenementen 5.5.3 Overige inspanningen 5.5.4 Voorgenomen resultaten in 2022

85 85 85 86 86

5.6 Aantrekkelijke stad 5.6.1 Toezicht op de markt 5.6.2 Toezicht op het water 5.6.3 Terrassen 5.6.4 Voorgenomen resultaten in 2022

89 89 90 90 90

5.7 Vooruitblik gemeenteraadsverkiezingen 2022

92

7

8

Inleiding 1.1 Samenvatting 2021 was een veelbewogen jaar. De maatregelen in het kader van de bestrijding van het coronavirus hebben een ongekende impact gehad op het leven van alle inwoners van de gemeente Leiden. Ook voor Team Handhaving was 2021 een jaar van grote uitdagingen. Van 27 januari tot 26 april gold er een avondklok, de drukte en overlast in de stads­ parken nam fors toe vanaf het voorjaar, en gedurende het merendeel van het jaar legde het toezicht op de ‘gewone’ coronamaatregelen een fors beslag op de capaciteit van Team Handhaving en daarmee ook op de inzet op reguliere taken. De impact van Covid-19 op de samenleving is goed te merken. Onze BOA’s krijgen in toenemende mate te maken met (verbale) agressie; de ‘lontjes’ zijn merkbaar korter geworden. Desondanks is Team Handhaving trots op de wijze waarop in 2021 is gewerkt en welke resultaten er in het afgelopen jaar zijn geboekt. De inzet op coronamaatregelen loopt als een rode draad door dit gecombineerde jaarverslag en uitvoeringsprogramma. Ook voor (een deel van) het aankomend jaar verwacht Team Handhaving dat handhaving van coronamaatregelen een forse impact zal hebben op de werkzaamheden.

Desondanks is voor 2022 een zoveel mogelijk regulier uitvoeringsprogramma opgesteld waarin – in lijn met de uitgangspunten in de Visie Handhaving Openbare Ruimte 2020-2023 – de leefbaarheid van de stad centraal staat en leefbaarheidsproblemen geen veiligheidsproblemen worden. Handhaving draagt hiermee bij aan een schone, bereikbare, veilige en aantrekkelijke stad. Hiermee wordt tevens een bijdrage aan de realisatie van de doelstellingen binnen de programma’s omgevingskwaliteit, bereikbaarheid en veiligheid zoals vastgesteld in de Programma­ begroting 2022 van de gemeente Leiden. Aankomend jaar wordt de inzet van Team Handhaving vormgegeven aan de hand van de onderstaande prioritering.

9

Overzicht van inzet en prioritering Team Handhaving Openbare Ruimte in 2022 1. Handhaving van (eventuele) coronamaatregelen 2. Inzetten op drie geprioriteerde thema’s: • Afvaloverlast • Jeugdoverlast • Overlast op het water 3. Reguliere inzet binnen de vier stadsbrede thema’s • Schone stad: Toezicht op: aanbieden huishoudelijk- en bedrijfsafval, zwerfvuil en vervuiling van de openbare ruimte. • Bereikbare stad: Toezicht op: autoparkeren, fietsparkeren, verkeersovertredingen, gewijzigde verkeerssituaties. • Veilige stad: Toezicht op: jeugdoverlast, horeca- en evenementen, (signaleren van) ondermijning en andere veiligheidsrisico’s, APV-voorschriften. • Aantrekkelijke stad: Toezicht op: uitstallingen in de openbare ruimte, overlast op het water, de markten.

1.2 Totstandkoming Een schone, bereikbare, veilige en aantrekkelijke stad bereiken we gezamenlijk. Team Handhaving is hierin het sluitstuk en kan dit niet alleen. Ook voor Handhaving geldt: ‘Samen maken we de stad’. Voor het opstellen van het jaarverslag Handhaving 2021 en Uitvoeringsprogramma Handhaving (UPH) 2022 zijn daarom diverse interne en externe partners gevraagd om input. Het grootste gedeelte van de data uit het jaarverslag komt uit het Handhavingsinforma­ tieknooppunt (HIK). De data uit het UPH 2022 komt met name uit de programmabegro­ ting 2022. Bronnen zoals de Veiligheidsmonitor of de Stads- en Wijkenquête staan altijd vermeld bij de gepresenteerde data. Om het Uitvoeringsprogramma Handhaving 2022 goed te laten aansluiten bij de behoef­ te van de buurt-, wijk- en ondernemersverenigingen zijn allen gevraagd om aandachts­ punten. Deze aandachtspunten staan beschreven in Hoofdstuk 2. Waar mogelijk zijn de wensen- en behoeften meegenomen. Omdat handhaving echter altijd een prioritering vereist, zullen niet alle wensen en suggesties helemaal overgenomen kunnen worden. Uiteindelijk bepaalt het college, na consultatie van de raad, de definitieve prioritering voor Handhaving. 10

In samenwerking met andere afdelingen van de gemeente wordt gewerkt aan de diverse doelstellingen uit het UPH 2022. Afdelingen zoals Vergunningen Openbare ruimte, Parkeermanagement en Veiligheid zijn waar het hun onderwerp betreft meegenomen in de consultatie. Ook zijn de wijk- en senior BOA’s gevraagd om hun visie op de taken en doelstellingen van Handhaving. Onze eigen BOA’s staan met hun ‘poten in de klei’ en zijn daardoor uiteraard goed op de hoogte van het reilen en zeilen in Leiden. Alle informatie uit het HIK, tezamen met de input van de interne en externe partners, heeft geleid tot dit ‘Jaarverslag Handhaving 2021 en Uitvoeringsprogramma 2022’.

11

1.3 Leeswijzer Het jaarverslag en het Uitvoeringsprogramma voor Team Handhaving Openbare Ruimte worden gezamenlijk in dit document aangeboden aan de gemeenteraad. Het stuk is als volgt opgebouwd: • Hoofdstuk 2 bevat een overzichtsweergave van de werkwijze van Team Handhaving, met daarin ook aandacht voor prioriteiten per stadsdeel en (beleidsmatige) ontwikke­ lingen die in 2022 gaan spelen. • Hoofdstuk 3 is het jaarverslag van 2021, waarbij dit jaar naast de vier reguliere stadsbrede thema’s (schone, bereikbare, veilige en aantrekkelijke stad) ook wordt stilgestaan bij de impact van corona op de werkzaamheden van Handhaving. • Hoofdstuk 4 is een terugblik op de nieuwsitems, social media-aanwezigheid en andere communicatie-acties die zijn geïnitieerd vanuit Team Handhaving. • Hoofdstuk 5 betreft het Uitvoeringsprogramma voor 2022, waarin dit jaar in aanvulling op de reguliere stadsbrede beleidsthema’s drie prioriteiten zijn uitgelicht.

Voorbehoud Covid-19 De maatregelen in het kader van de bestrijding van het coronavirus hebben geduren­ de 2021 een grote impact gehad op de werkzaamheden van Team Handhaving en dit zal naar verwachting ook in (een deel) van 2022 het geval zijn. De handhaving van de coronamaatregelen hebben binnen het team de hoogste prioriteit en hiervoor is veel capaciteit gereserveerd. Hieruit volgt echter dat ook andere werkzaamheden zijn blijven liggen of dat de inzet hierop is afgeschaald. Voor 2022 is in beginsel een ‘normaal’ Uitvoeringsprogramma opgesteld, maar het valt niet uit te sluiten dat taken wederom niet of slechts gedeeltelijk opgepakt kunnen worden. Vooraf zijn daarom ook keuzes gemaakt welke type acties / interventies kunnen worden afgeschaald. Deze zijn uitgewerkt in paragraaf 5.1.

12

2. Team Handhaving 2.1 Over Team Handhaving 2.1.1 Missie en taken Handhaving Team Handhaving zet zich zeven dagen per week in voor de bovenstaande missie en levert hiermee een onmisbare bijdrage aan een schone, bereikbare, veilige en aantrekkelijke stad. Handhaving ziet toe op de naleving van zowel gemeentelijke als landelijke regelgeving op het gebied van de leefbaarheid in de openbare ruimte. Dit doen wij zowel preventief als repressief. Preventief acteren wij door zichtbaar aanwezig te zijn en toezicht te houden in de wijken, door op straat voorlichting en informatie te geven over regelgeving en door middel van (online) communicatiecampagnes. Dankzij onze preventieve inzet kunnen wij voorkomen dat leefbaarheidsproblemen kunnen uitgroeien tot veiligheidsproblemen. Ook wordt repressief ingegrepen, door personen officieel te waarschuwen of te verbaliseren.

“Handhaving werkt aan een leefbare stad, samen met al onze inwoners en partners. Nu en in de toekomst” Het takenpakket van Team Handhaving is omvangrijk en divers. Hoewel er nog steeds veel wordt ingezet rondom ‘klassieke’ leefbaarheidsproblemen zoals hondenoverlast, zwerfafval en foutparkeren, hebben onze Buitengewoon Opsporingsambtenaren (BOA’s) bijvoorbeeld ook een belangrijke rol rondom de aanpak van jeugdoverlast en lachgas. Handhaving vervult aanvullend ook een belangrijke signaalfunctie voor andere gemeentelijke teams. Logischerwijs wordt er nauw samengewerkt met Stedelijk beheer, maar Handhaving signaleert ook (vroegtijdig) mogelijke signalen van ondermijnende activiteiten. Alle BOA’s zijn primair ook getraind om eerste hulp te verlenen en te reanimeren. Al onze voertuigen zijn ter ondersteuning hiervan ook uitgerust met een AED.

13

2.1.2 Overzicht Team Handhaving Teamleden Het team bestaat eind 2021 uit 45 personen waarvan: • 37 BOA’s • 3 Fietstoezichthouders; • 2 Operationeel managers; • 2 Adviseurs/Planners/ medewerkers Handhaving Informatie Knooppunt • 1 RVT-manager;

37

3

2

2 1

2.1.3 Onze werksfeer Taakaccenten Alle boa’s werken als ‘brede boa’ en zijn inzetbaar op alle thema’s en taken, echter wel met speciale aandacht voor en aanvullende kennis van bepaalde taakaccenten. De taakaccenten zijn:

M ar

Fi Fie ets ts

n jecte Ob re enba Op mte ut Rui fo eg w

ing n ij m

Afva l

den Hon

er Wat

Meldka me r

n he

Jeug d

en kt

Co ac

eca Hor

14

VO ep rke Parkeenebra/ r en eO Ruirm n t e de r

Werktijden Maandag t/m zaterdag van 7.00 – 23.00 uur Zondag van 13.00 – 21.30 uur Bij evenementen, drank- en horecacontroles of andere activiteiten die hierom vragen kan langer doorgewerkt of eerder begonnen worden.

Wijkboa’s Vier boa’s zijn aangewezen als wijkboa. Zij zijn de vooruitgeschoven posten in de wijk en functioneren als eerste aanspreekpunt namens handhaving. Zij hebben bijvoorbeeld geregeld contact met winkeliers- en ondernemers­ verenigingen, bewonersverenigingen en met ketenpartners zoals politie. Wijken: Midden, Zuid, Noord, West (4) Senior boa’s Vier BOA’s zijn aangesteld als Senior BOA. Zij zijn de vraagbaak en coördinator/ chef van de dag. Binnen het team hebben ze als meewerkend voorman/-vrouw een voortrekkersrol. Ook voeren zij allen de regie op een aantal taakaccenten. Meewerkend management Het management van het team (de RVT-manager en de twee operationeel managers) heeft ook opsporingsbevoegdheid. Zij zijn allen BOA en draaien regelmatig diensten mee.

15

2.1.3.1 Veilige werkomgeving In pas met landelijke trends wordt Handhaving in Leiden op straat ook steeds frequenter geconfronteerd met verbale en fysieke agressie. Hoewel onze BOA’s getraind zijn om de-escalerend op te treden, zijn zij uitgerust met steekvesten, handboeien, C2000portofoons, en sinds 2020 ook met bodycams. Via de portofoons kan om assistentie worden gevraagd van collega-BOA’s en de politie. Het activeren van de bodycam kan een de-escalerend effect hebben op een situatie. Daarnaast kan de sluitende bewijslast bij ernstige situaties van grote toegevoegde waarde zijn. Helaas heeft Handhaving ook in het afgelopen jaar een flink aantal keer personen moeten aanhouden en overgedragen aan de politie, waarbij in een aantal gevallen ook fysiek geweld gebruikt moest worden. Nazorg voor collega’s na heftige incidenten wordt gedaan door het Bedrijfsopvangteam (BOT). Het BOT bestaat uit alle leidinggevenden binnen handhaving plus 2 BOA’s die een training ‘nazorg bij incidenten’ hebben gevolgd. Van alle heftigere incidenten wordt een registratie gemaakt in de Gemeentelijke Incidenten Registratie (GIR). Personen die zich onbehoorlijk hebben gedragen tegenover de BOA’s, ontvangen ook een waarschuwings­ brief. Indien hiertoe aanleiding is, wordt ook aangifte gedaan bij de politie. Aantal incidenten met verbale / fysieke agressie 49

50 40 30

35

27

20 10 0

okt 2018 - sept 2019

okt 2019 - sept 2020

okt 2020- sept 2021

Van 1 oktober 2020 tot 1 oktober 2021 zijn er 49 incidenten geregistreerd en zijn er 5 aangiften gedaan.

16

Type melding

Type incidenten

20%

27%

53%

■ Fysieke agressie ■ persoonijke bedreiging ■ (Non) Verbale agressie

In toenemende mate worden onze BOA's in de uitvoering van hun werkzaamheden geconfronteerd met verbale of fysieke agressie. In het afgelopen jaar is echter sprake van een nog sterkere stijging van het aantal (heftigere) incidenten. Van 1 oktober 2020 tot 1 oktober 2021 zijn er 49 incidenten geregistreerd. Voorbeelden van incidenten zijn per­ soonlijke bedreigingen, intimidatie of (poging tot) verwonden. Zo kon tijdens een inci­ dent een BOA ternauwernood een auto ontwijken die haar moedwillig probeerde aan te rijden, is er een BOA bij de keel gegrepen en hebben meerdere BOA's licht letsel opgelo­ pen bij aanhoudingen. De coronacrisis wordt als de belangrijkste verklaring gezien voor de sterkere toename van het aantal incidenten.

Impact Covid-19 op samenleving Het effect van Covid-19 op onze samenleving is goed te merken. In het begin was er nog tolerantie en begrip, echter namen beiden gedurende de coronacrisis sterk af. De afname van tolerantie en begrip wordt op verschillende plekken in deze rapportage zichtbaar. Dit maatschappelijk ongenoegen uit zich op diverse manieren. Onze BOA’s ervaren in algemene zin dat (verbale) agressie op straat sterk is toegenomen en dat de ‘lontjes’ korter zijn geworden in de stad. Dit is helaas ook terug te zien in de toename van het aantal GIR-meldingen. Naast de toename van (verbale) agressie op straat is de verminderde tolerantie ook terug te zien in het toegenomen aantal overlastmeldingen. Tot slot is het aantal de­ monstraties het afgelopen jaar toegenomen, hierover meer in hoofdstuk 3.5.

17

2.1.3.2 Opleiden en trainen Om ons werk goed en veilig te doen, is het van belang om kennis en kunde op peil te houden. Alle BOA’s volgen jaarlijks de verplichte her- en bijscholing voor de opsporings­ bevoegdheid en leggen examen af in een bepaalde module. Tevens volgen BOA’s jaar­ lijks voor hun geweldsbevoegdheid de Integrale Beroepsvaardigheden Training (IBT) bij de politie in het kader van de Regeling Toetsing Geweldsbeheersing (RTGB). Het gaat daarbij om aanhoudings- en zelfverdedigingstechnieken. Verder vinden nog diverse andere cursussen plaats, bijvoorbeeld over bestuurlijk handhaven, ondermijning, vaar­ training en eerste hulp. Door de coronamaatregelen zijn sommige trainingen uitgesteld of aangepast. Alles was erop gericht om wel de nodige jaarlijkse examens te kunnen behalen om bevoegd te blijven. Daarnaast levert Handhaving een bijdrage aan het opleiden van een nieuwe generatie handhavers. Per jaar lopen er in ons team zo’n 12 studenten van de opleiding Hand­ having, Toezicht en Veiligheid van het MBO Rijnland mee als stagiairs in ons team. In verband met de huidige corona-crisis heeft dit enige tijd stilgelegen, maar momenteel is er wel weer een aanbod voor stageplaatsen. Speciaal hiervoor hebben wij collega’s met het taakaccent coaching aangesteld om hen te begeleiden. Tevens krijgen de nieu­ we collega’s een uitgebreid inwerkprogramma. 2.1.3.4.

Diversiteit en inclusie Als Regenbooggemeente streeft de gemeente Leiden ernaar om een inclusieve organisa­ tie te zijn waar iedereen wordt geaccepteerd en er geen ruimte is voor vooroordelen, discriminatie of intimidatie. Ook Team Handhaving streeft ernaar een afspiegeling te zijn van de samenleving. Zowel binnen ons team, als op straat richting de inwoners van Leiden, is er voor vooroordelen of uitsluiting geen plaats.

18

2.2 Werkwijze Team Handhaving Handhaving streeft ernaar om zo effectief en efficiënt mogelijk te werken. Onze werk­ wijze is in toenemende mate informatiegedreven, waarbij naast de waarnemingen van de BOA’s ook de samenwerking met wijk- en ondernemersverenigingen en onze interne / externe partners van groot belang zijn. 2.2.1 Datagedreven en resultaatgericht De te behalen resultaten worden jaarlijks in het Uitvoeringsprogramma vastgesteld. Een deel van de inzet wordt op grond van de prioritering van tevoren ingepland via een jaarkalender en thematische plannen van aanpak. Jaarlijks wordt verantwoording over de resultaten afgelegd in het jaarverslag. Op dagelijkse basis speelt aan- en bijsturing op basis van data een belangrijke rol. Dagelijks wordt afgewogen of hetgeen vooraf gepland stond ook daadwerkelijk de prioriteit heeft. Voortschrijdend inzicht maar ook verzuim of (corona-gerelateerd) uitval, kan leiden tot een heroverweging. Ongeveer 20% van de inzetbare handhavingscapaciteit blijft vrij voor onvoorziene taken. Deze inzet is niet beschikbaar voor nieuwe taken, maar voorziet in een structurele behoefte om in te kunnen spelen op (dreigende) calamiteiten en actualiteiten. 2.2.1.1 Handhavingsinformatieknooppunt (HIK) Alle beschikbare data uit eigen systemen wordt door het Handhavingsinformatieknoop­ punt (HIK) verwerkt.

Deze data bestaat primair uit de waarnemingen / registraties van de BOA’s in de stad. De BOA’s registeren alle waarnemingen in de openbare ruimte en eventuele waarschuwingen / sanctioneringen via de applicatie CityControl. De informatie van het HIK – tezamen met informatie uit de stad en van onze partners (bv. wijkplannen, beheerplannen, de gebiedsscan, etc.) en de werkervaring van onze medewerkers – vormt ook de basis voor aanpassingen en prioriteringen in het Uitvoeringsprogramma. 2.2.1.2 Meldkamer Handhaving De Meldkamer vervult een essentiële rol in de dagelijkse operatie van Team Handhaving. De Meldkamer zet binnengekomen melding uit naar de beschikbare BOA’s op straat. Op de Meldkamer is één centralist aanwezig gedurende kantoortijden. Deze vijf centralisten zijn volledig bevoegde BOA’s, die ook reguliere diensten draaien in de stad. Door effici­ ënte roosterplanning zijn ook vaak buiten de kantoortijden centralisten in dienst, die tussentijds (maar niet op structurele basis) in het weekend of ‘s avonds binnengekomen meldingen kunnen uitlezen en afhandelen.

19

20

Meldingen bij de Meldkamer komen binnen via verschillende kanalen. Afgelopen jaar is een mooie stap gemaakt met de ingebruikname van het nieuwe systeem Melddesk. Dankzij dit systeem komen meldingen die gedaan worden via het webformulier voor overlastmeldingen op de gemeentewebsite en via de recent in gebruik genomen MijnGemeente-app, rechtstreeks binnen bij de meldkamer van Handhaving. Hier is geen actie van het Klant Contact Centrum (KCC) van de gemeente voor nodig, met als voordeel dat deze meldingen ook geregeld in het weekend en ’s avonds kunnen worden uitgelezen en opgepakt door Handhaving. Hoewel de meldkamer buiten kantoortijden niet continu bezet is, zorgt dit via tussentijds geregeld uitlezen van BOA’s / meldkamer­ centralisten die in dienst zijn, voor een efficiëntere en effectievere afhandeling van meldingen. Voor meldingen die telefonisch, via whatsapp, of social media worden gedaan, is het KCC noodzakelijk en dus komen die niet in het weekend of ’s avonds binnen. De bevindingen van de BOA’s op straat worden gedeeld met de Meldkamer, die vervol­ gens contact opneemt met de melder om een terugkoppeling te geven. De Meldkamer staat ook inwoners te woord bij eventuele vragen over uitgedeelde boetes en mogelijke bezwaren.

Doordat het aantal meldingen sterk kan fluctueren, vervult de Meldkamer ook een belangrijke rol in het aanbrengen van een prioritering in de binnengekomen meldingen. De Meldkamer monitort daarnaast ook de langer lopende handhavings­ dossiers waar periodieke waarnemingen van belang zijn, zoals bij onbeheerde voer­ tuigen. De Meldkamer staat ook in direct contact met de politie en de calamiteitenlijn van Stedelijk beheer. Bijzonder trots zijn wij erop dat onze Meldkamer bij het onderzoek naar telefonische bereikbaarheid binnen de gemeente Leiden als beste uit de bus kwam. Team Hand­ having was in 100% van de gevallen goed te bereiken. 2.2.1.3 Handhaven in burger In de aanpak van bepaalde vormen van overlast is het van grote meerwaarde om on­ opvallend te surveilleren. Afgelopen jaar is dit enkele keren gebeurd. Voorbeeldsituaties waren aanhoudende jeugdoverlast rondom een school en (incidenteel) de handhaving van coronamaatregelen.

21

2.2.2 Gebiedsgerichte aanpak Door de aanwezigheid op straat heeft Team Handhaving veel kennis in huis over de wijken, winkelcentra en bedrijventerreinen die Leiden rijk is. Elk gebied heeft eigen aandachtspunten en ontwikkelingen waar Team Handhaving op in moet spelen. De wijkboa’s vervullen een belangrijke rol in onze gebiedsgerichte aanpak. De wijkboa’s nemen deel aan de integrale gebiedsteams en zijn geregeld aanwezig bij vergaderingen van de wijkverenigingen of andere overleggen, bijvoorbeeld met ondernemers(verenigin­ gen). Ook zijn onze contacten met andere gemeentelijke teams en ketenpartners zoals de politie hierbij van groot belang. Jaarlijks wordt ook gevraagd om aandachtspunten voor de prioritering van de werk­ zaamheden van Handhaving aan te leveren. De verzamelde input is hieronder uiteen­ gezet, en is meegenomen bij de vaststelling van het overzicht van aandachtspunten per stadsdeel en het Uitvoeringsprogramma voor 2022 in hoofdstuk 5. Helaas is het – mede gelet op het mogelijk beslag dat de handhaving van coronamaatregelen zal doen op de capaciteit van Handhaving – niet mogelijk om voor alle aangedragen aandachtspunten of wensen / suggesties op voorhand capaciteit te reserveren. Voor sommige thema’s geldt bovendien dat Handhaving Openbare Ruimte hier geen bevoegdheid heeft om te acteren, bijvoorbeeld als het gaat om drugshandel of snelheidsovertredingen.

Aangeleverde informatie over deze punten wordt wel gedeeld met de politie. Tot slot is het tevens van belang te benoemen dat Handhaving altijd het sluitstuk in de aanpak blijft. In sommige situaties wordt eerst in samenspraak met andere gemeentelijke teams gezocht naar structurele oplossingen, bijvoorbeeld door aanpassingen te doen in de openbare ruimte, voordat er aanvullende inzet van de BOA’s nodig is.

22

2.2.2.1 Input vanuit de wijken In totaal hebben 11 wijk- en buurtverenigingen inbreng geleverd voor het Uitvoerings­ programma Handhaving. Veelvoorkomende punten van overlast zijn de te volle afvalcon­ tainers en zwerfvuil (7x genoemd), handhaving op overlast van foutparkeerders en fietsen (5 x genoemd), evenals de overlast van hangjongeren (4x genoemd).

Inbreng vanuit de wijken Centrum Aandachtspunten Maredijkbuurt

Aanpak van overlast ten gevolge van verkamering / commerciële verhuur, o.a. zwerfvuil, bijplaatsingen van afval, foutgeparkeerde fietsen en auto’s, overlast op straat

Havenwijk

Drukte en illegaal verkeer in de parken, overlast van hang­ jongeren

Pieterskerk-

Heeft in reactie aangegeven dat aandachtspunten in het verleden niet zijn overgenomen, en levert daarom nu geen input

Academiewijk

Noord Merenwijk

Vandalisme en vernielingen, afvaldumpingen, zwerfvuil afkomstig van de markt, excessieve winkeluitstallingen

West Hoge en lage Mors

Volle afvalcontainers, parkeeroverlast en gevaar voor fietsers rond Diamantplein / Robijnstraat, overlast van bouwsteigers en bouwverkeer, drugsdealen op straat

Transvaal

Drugsdealen op straat, illegaal plaatsen van bouwafval en bouwsteigers, zwerfvuil en volle afvalcontainers, asociaal gedrag op het water

Bockhorst

Hangjongeren en lachgas, hondenpoep, zichtbaarheid van de BOA’s in de wijk

Zuid Cronesteijn

Foutparkeren en handhaving van inrijverboden, zwerfvuil, aandacht voor weggedrag van auto’s van de gemeente en verzoek om een Clean Sweep in de wijk

Zuidwest

Hangjongeren, drugshandel op straat, zwerfvuil en overvolle prullenbakken

Meerburg /

Drugshandel op straat en overlast met de jaarwisseling

Roomburg Haagwegkwartier Vlietpoort

Foutparkeren, zwerfvuil, fietswrakken en foutgeparkeerde fietsen, meeuwenoverlast, bijplaatsingen bij (te volle) afvalcontainers Overlast van foutparkeerders 23

2.2.2.2 Input vanuit ondernemers In totaal hebben 6 ondernemersverenigingen en de koepelorganisatie voor de Leidse bedrijvensector hun inbreng geleverd voor het Uitvoeringsprogramma. Veelvoorkomende aandachtspunten zijn de overlast van foutparkeren en fietsen (4x genoemd), de zicht­ baarheid en bereikbaarheid van Handhaving (4x genoemd) en overlastgevende personen en handjeugd (4x genoemd).

Inbreng vanuit de ondernemers Centrum Aandachtspunten Centrummanagement Leiden

Overlast van fietsers in winkelstraat, fietswrakken / foutgepar­ keerde fietsen, zichtbaarheid van Handhaving, strenger toezicht op de marktregels en illegaal geparkeerde auto’s, overlastge­ vende personen weren, verzoek om proactief contact te leggen met de ondernemers voor input / suggesties, ook de wens om een gezamenlijke publieksvriendelijke actie te organiseren

Noord Winkeliersvereniging Kooiplein

Overlastgevend / ongepast gedrag in het winkelcentrum, bereikbaarheid van de meldkamer buiten kantooruren

West Winkeliersvereniging Stevens-

Zwerfafval en overlastgevende jongeren, gebrek aan zichtbaar­ heid van Handhaving

bloem

Zuid Winkeliersvereniging Luifelbaan

Bedrijventerreinen Merenwijk en Roomburg Ondernemers­ vereniging Rooseveltstraat

Overlast van fietswrakken / weesfietsen, fietsen in het voetgangersgebied, onvoldoende toezicht op afsluiting van winkelcentrum voor autoverkeer (afsluitingspaaltjes) en gebreken in openbare ruimte, zichtbaarheid van de wijkboa Vrachtwagenparkeren, eigendoms- / bestemmingsgrenzen in de openbare ruimte, overlast lachgashandel, incidenteel overlast van hangjongeren en zwerfvuil Overlast van foutparkeerders en asociale weggebruikers, vandalisme, ongewenste personen op privéterrein, illegale feestjes in – en illegale bewoning van bedrijfsruimten

en Trekvliet

Stadsbreed Bedrijvig Leiden

Vaststelling van ambitieuzere effectindicatoren in de Program­ mabegroting en het Uitvoeringsprogramma Handhaving 24

2.2.2.3 Aandachtspunten per stadsdeel Uit de informatie van de wijk- en ondernemersverenigingen, tezamen met de prioriteiten en aandachtspunten van afgelopen jaar en de expertise van de (wijk)boa’s, komen onderstaande onderwerpen per stadsdeel naar voren als aandachtspunten voor 2022. Dit zijn de items in de algemene surveillances door onze BOA’s worden meegenomen en waar gerichte interventies rondom worden georganiseerd.

25

Stadsdeel Centrum Aandachtspunten in 2022

Locaties / focusgebieden

Fietsen (wrakken, weesfietsen, fiet­ sen in voetgangersgebied)

Stationsgebied, Haarlemmerstraat, Breestraat, Noordvest / Molenbuurt (omgeving Langegracht), Pieterskerk-Academiewijk, Pancras West, Oude Mors

Overlastgevende personen (incl. geluidsoverlast, drugs / alcohol)

Stationsgebied, kernwinkelgebied, Singelparken

Verkeersontheffingen / parkeren / laden en lossen

Breestraat (ook inrijverbod), Haarlemmerstraat, Van der Werfstraat, Oude Rijn, Kaasmarkt, Maredijkbuurt

Horeca (uitstalling terrassen, geluids­ overlast, bedrijfsafval, coronamaat­ regelen)

Voor het gehele gebied een aandachtspunt

Water (te hard varen, geluidsover­ last, ligplaatsvergunningen)

Voor het gehele gebied een aandachtspunt

Markt (zwerfafval, plekkenverdeling en uitstalling, illegale voertuigen)

Nieuwe Rijn, Oude en Nieuwe Beestenmarkt

Zwerfafval (incl. illegale bijplaatsin­ gen, hondenpoep)

Voor het gehele gebied een aandachtspunt

Stadsdeel Noord Aandachtspunten in 2022

Locaties / focusgebieden

Jeugdoverlast (incl. lachgas)

Leidse Hout en Bos van Bosman, Houtkwartier, Groenoord / Nieuw Leiden, Merenwijk, De Kooi (met name Kooipark, De Hoven, Kooiplein)

Zwerfafval (incl. illegale bijplaatsin­ gen, hondenpoep)

Leidse Hout en Bos van Bosman, Groenoord / Nieuw Leiden, Merenwijk (met name Slaaghwijk en Kopermolen), De Hoven

Foutparkeren

Trekvaartplein (aanhangwagens), Kooiplein

Overlastgevende personen (i.c.m. alcohol / drugs)

Groenoord / Nieuw Leiden, Kooiplein

Winkel / markttoezicht

Kopermolen

26

Stadsdeel West Aandachtspunten in 2022

Locaties / focusgebieden

Foutparkeren

Transvaal (ook fietsen), Lage en Hoge Mors, Stevenshof, BioScience Park

Jeugdoverlast (incl. lachgas)

Transvaal, Lage Mors (de Bockhorst), Hoge Mors, Stevenshof (met name Stevensbloem)

Foutgeparkeerde aanhangwagens

Stevenshof, Hoge Mors, Lage Mors en Transvaal

Ligplaatsvergunningen

Stevenshof

Winkel / markttoezicht

Stevensbloem

Zwerfafval (incl. illegale bijplaatsin­ gen, hondenpoep)

Stevenshof (met name Stevensbloem), Hoge en Lage Mors, Transvaal, hondenpoep voor het gehele gebied een aandachtspunt

Overlastgevende personen (i.c.m. alcohol / drugs)

Hoge en Lage Mors, Transvaal

Stadsdeel Zuid Aandachtspunten in 2022

Locaties / focusgebieden

Jeugdoverlast (incl. lachgas)

Tuinstadwijk (Lindestraat), Vreewijk (park Oud Hortuszicht), Roomburg / Meerburg (park Matilo), Burgemeesters en professorenwijk, Rijndijkbuurt (Duyvendakstraat), Fortuinwijk / Componistenbuurt

Parkeeroverlast

Cronesteyn (Zoeterwoudseweg), Gasthuiswijk (Luifelbaan), Haagwegkwartier, Vlietpoort, Roomburg (bedrijventerrein)

Fietsen (wrakken)

Gasthuiswijk (Luifelbaan), Burgemeesters en professorenwijk (Burggravenlaan, Van Vollenhoven­ kade, station Lammenschans), Haagwegkwartier

Zwerfafval (incl. illegale bijplaatsingen, hondenpoep)

Tuinstadwijk (Pioenstraat en Kastanjekade), Burgemeesters en professorenwijk, Haagwegkwar­ tier, Betaplein, Omegaplantsoen, Sigmaplantsoen

Overlastgevende personen (i.c.m. alcohol / drugs)

Roosveltstraat, Trekvliet, Betaplein, Omegaplantsoen, Sigmaplantsoen

Winkel / markttoezicht

Luifelbaan

27

28

2.3 Ketenpartners Handhaving werkt op dagelijkse basis met een groot aantal ketenpartners samen, zowel van binnen als buiten de ambtelijke organisatie van de gemeente Leiden. Deze partners vormen belangrijke schakels voor de werkzaamheden van Team Handhaving. Ze verzor­ gen onder meer de (juridische) ondersteuning en opvolging van de werkzaamheden van de BOA’s op straat en dragen samen met onze BOA’s bij aan een opgeruimde en veilige stad. Handhaving levert desgevraagd ook een bijdrage binnen projectteams om ervoor te zorgen dat beleid of nieuwe regelgeving op papier ook in de praktijk handhaafbaar zal zijn. Op de onderstaande pagina volgt een overzicht van de ketenpartners van Team Handhaving. Het belang van goede integrale samenwerking is duidelijk gebleken rondom de hand­ having van de coronamaatregelen. Ondanks veelvuldig wijzigende regels is het door de intensieve samenwerking met de Teams Juridische Handhaving, Veiligheid, Vergunningen en de politie gelukt om goed toezicht te houden op de geldende maatregelen.

2.4 Clean Sweeps Tijdens een Clean Sweep vindt in een klein gebied in een periode van 2 weken extra intensieve controle door handhaving plaats, waarbij op allerlei soorten van overlast/ ergernissen wordt ingezet. Afhankelijk van het gebied wordt er onder meer gecontro­ leerd op wrakfietsen, illegaal afval bijplaatsen, illegale reclameborden en andere uitstallingen, jeugdoverlast of de coronamaatregelen. Waar het zwaartepunt ligt qua thema’s hangt af van het specifieke gebied. De locaties van de Clean Sweeps worden gekozen aan de hand van de informatie zoals vergaard in het HIK en op basis van de ervaringen van de BOA’s op straat. Bij de Clean Sweeps wordt ook samengewerkt met ketenpartners zoals Stedelijk beheer en de politie. Stedelijk beheer zorgt er samen met Handhaving voor dat de gebieden gedurende de Clean Sweeps volledig afvalvrij worden gemaakt en blijven. De politie wordt gedurende de Clean Sweeps ook verzocht om extra in het gebied te surveilleren. Het doel van een Clean Sweep is om de norm weer duidelijk te stellen en ervoor te zorgen dat de overlast stopt. Door zichtbaar aanwezig te zijn in een gebied, hier een grondig schoonmaakactie te houden en vervolgens mensen aan te spreken op gedrag wordt beoogd om een blijvende gebiedsverbetering te realiseren. 29

Overzicht van de ketenpartners Interne ketenpartners Stedelijk beheer • Handhaving en Beheer gaan samen de straat op in verband met aanpak bijplaatsingen/dumpingen. • Handhaving heeft een signaalfunctie voor beheer qua overlastlocaties van afval, hondenpoep, etc. • Handhaving schuift aan bij Integrale Gebiedsteam Overleggen (IGTO’s). • Gezamenlijke voorbereiding en uitvoering van Clean Sweeps. Juridische Handhaving / Team Veiligheid / Team Ondermijning • Verzorgt de (juridische) opvolging van constateringen van Handhaving in de openbare ruimte, o.a. door het opstellen van aanwijzingsbeslui­ ten, en voorziet Handhaving van juridische advisering / ondersteuning. • Handhaving heeft een signaalfunctie voor mogelijke ondermijning en draait mee bij sommige integrale controles. • Verdere samenwerking in het kader van o.a. het horecasanctie- en hondenbeleid, en demonstraties. Wijkregie • Wijkregisseurs en wijkboa’s monitoren en bespreken gezamenlijk de ontwikkelingen in de wijken. Vergunningen: • Handhaving heeft contact met Vergunningverlening in het kader van controles op (al dan niet) aangevraagde ontheffingen en vergunningen, vergunningverlening en voorschriften voor evenementen in de stad Stedelijke ontwikkeling • Handhaving adviseert stedelijke ontwikkeling over de gevolgen van ruimtelijke ontwikkelingen wat betreft handhaafbaarheid op straat.

Communicatie • Handhaving werkt samen met communicatie aan publieksvoorlichting over handhavingsacties en (preventieve / positieve) publiekscampagnes. • Door te communiceren over handhaving versterken we het effect van de handhaving en bevorderen we de naleving. • Communicatie monitort sociale media voor Handhaving. 30

Overzicht van de ketenpartners Externe ketenpartners

Politie • Onderling verzorgen politie en Handhaving assistentie bij noodgevallen en (gewelds)incidenten. • Gezamenlijke voorbereiding op (grote) evenementen en demonstraties. • Nauwe samenwerking in aanpak (jeugd)overlast en clean sweeps en de handhaving van coronamaatregelen.

veiligheidshuis

leiden Zorg en Veiligheidshuis • Informatie-uitwisseling rondom overlastgevende / hulpbehoevende personen.

BRL Bergingsbedrijf • Samenwerking rondom het afslepen van foutgeparkeerde of achtergelaten voertuigen en boten.

Samen Ondernemend Leren (SOL) • Partnerorganisatie bij de aanpak van jeugdoverlast.

31

2.5 Ontwikkelingen in 2022 Landelijke en lokale beleidsontwikkelingen hebben (op termijn) een impact op de werk­ zaamheden van Team Handhaving. Daarom monitoren wij ontwikkelingen in landelijk beleid en spelen hier actief op in via bijvoorbeeld onze contacten bij de VNG. Ook lokaal houden wij de vinger aan de pols en delen wij onze input op voorgenomen beleid. 2.5.1 Landelijk beleid 2.5.1.1 Bewapening en uitrusting BOA’s De Minister van Justitie en Veiligheid werkt aan een algemene maatregel van bestuur (AMvB) over de bewapening en uitrusting van de BOA’s. Op dit moment loopt er een pilot voor het gebruik van de korte wapenstok in een aantal gemeenten. Leiden neemt geen deel aan deze pilot. Handhaving is geïnteresseerd in de uitkomst van de pilot en de mogelijkheid om een korte wapenstok toe te voegen aan de uitrusting. Naar verwachting zal de AMvB inwerkingtreden in de loop van 2023. Op dat moment kan Leiden op basis van de nieuwe regels een aanvraag doen voor het gebruik van wapenstokken. Na toestemming moeten deze echter ook nog worden aangeschaft en dienen onze BOA’s opgeleid en getraind worden in het gebruik ervan. Onze BOA’s zullen dus zeker niet eerder dan over 2,5 jaar kunnen beschikken over de (korte) wapenstok.

2.5.1.2 Landelijk lachgasverbod Een besluit over de invoering van het landelijk lachgasverbod is door het demissionair kabinet doorgeschoven naar het volgend kabinet. Vooruitlopend hierop is de gehele gemeente Leiden door het college in het voorjaar van 2021 aangewezen als gebied waar het verboden is om lachgas te gebruiken en te venten. Locaties waar veelvuldig lachgas wordt gebruik zijn in kaart gebracht en deze worden periodiek gecontroleerd. Ook de politie speelt een belangrijke rol in het toezicht op dit verbod.

32

2.5.1.3 Handhaving coronamaatregelen Hoewel de bestrijding van het coronavirus door de vaccinatiecampagne inmiddels in een ander stadium is aanbeland, vermoeden we dat er gedurende 2022 nog sprake zal zijn van coronamaatregelen waarop Team Handhaving toezicht zal moeten houden. Te denken valt hierbij aan steekproefsgewijze controles op het correct gebruik van de QR-toegangsbewijzen en de mondkapjesplicht. De insteek van Team Handhaving zal vergelijkbaar zijn met de handhaving gedurende de voorgaande periodes. Daar waar mogelijk sturen wij in positieve zin op gedragsbeïnvloeding, maar waar het niet anders kan wordt ook handhavend opgetreden. Afhankelijk van de rigiditeit en tijdsduur van de coronamaatregelen kan het toezicht hierop een grote impact hebben op de capaciteit en prioritering van werkzaamheden van Team Handhaving. Onderwerpen waaraan voorafgaand een zekere prioritering wordt toegekend kunnen daardoor uiteindelijk toch minder aandacht / inzet krijgen. In paragraaf 5.1 worden de afwegingen voor Team Handhaving in het kader van de coronamaatregelen nader uitgewerkt. 2.5.1.4 Landelijk vuurwerkverbod Net als gedurende de jaarwisseling 2020-2021 heeft het kabinet ook voor de jaarwisse­ ling 2021-2022 een landelijk vuurwerkverbod afgekondigd.

In de aanloop naar de jaarwisseling wordt, tezamen met Politie en jongerenwerk, intensief samengewerkt om een goed verloop van de jaarwisseling te bewerkstelligen. Net als gedurende de vorige jaarwisseling werkt Handhaving op oudjaarsavond tot 22:00 uur ’s avonds. 2.5.2 Lokaal beleid 2.5.2.1 Agenda Autoluwe Binnenstad Met de Agenda Autoluwe Binnenstad heeft de gemeenteraad van Leiden de ambitie vastgelegd om een deel van de historische binnenstad autovrij te maken, onder meer door parkeerplaatsen weg te halen en voetgangersgebieden te vergroten. Handhaving is op voorhand aangesloten bij meerdere projectgroepen van Ontwerp en Mobiliteit rondom het nemen van specifieke verkeersmaatregelen, waarbij geadviseerd wordt over de praktische handhaafbaarheid van een voorgenomen wijziging van een verkeerssituatie, en of / in hoeverre er daadwerkelijk capaciteit en middelen zijn om (steekproefsgewijs) te handhaven op de gewijzigde situatie.

33

De voorgenomen verkeersmaatregelen op korte termijn vormen ook een opstap in het voornemen vanuit Ontwerp en Mobiliteit om het verkeerstoezicht in de binnenstad met behulp van ‘automatic number plate recognition’ (ANPR) camera’s te gaan reguleren. Hiervoor wordt eerst gekeken naar de uitrol van een pilot. Het uiteindelijke doel is dat deze camera’s zullen gaan toezien op de emissiezone en kentekenregistraties / ontheffin­ gen voor bewoners en eventuele bezoekers. De vormgeving van dit systeem is echter bijzonder complex, onder meer vanwege de vele randvoorwaarden wat betreft beleids­ matige aanpassingen en ICT- en privacyoverwegingen. Voor Handhaving geldt boven­ dien dat het werken met dit systeem zeker geen automatisering van werkzaamheden oplevert. De inzet van camera’s vraagt om structurele inzet van onze BOA’s om bijvoor­ beeld beelden uit te lezen, deze te beoordelen en indien nodig te sanctioneren. Feitelijk leidt het camerasysteem ertoe dat er sprake zal zijn van structurele inzet op dit thema, terwijl deze nu op straat nog incidenteel / steekproefsgewijs is.

Het voornemen is om in 2022 onder regie van Ontwerp en Mobiliteit en in samenwer­ king met de met andere vakdisciplines in 2022 tot een werkbare business case te komen, waarin ook inzichtelijk wordt gemaakt hoeveel capaciteit en middelen extra benodigd zijn voor Handhaving om toezicht te houden op de uitrol van ANPR-camera’s. 2.5.2.2 Fietsparkeren In de binnenstad wordt veel overlast ervaren van (fout)geparkeerde fietsen. Op dit moment is het handhavingstechnisch eigenlijk alleen mogelijk om fietswrakken te verwijderen. Enkel in het aangewezen gebied rondom het station is het ook mogelijk om onbeheerde weesfietsen en fietsen die niet in een fietsenrek staan weg te halen. De mogelijkheid voor een weesfietsenzone wordt verkend voor station Lammenschans en in bepaalde delen van de binnenstad/kernwinkelgebied. Dit vindt plaats onder regie van Team Parkeren. Mochten voornoemde wijzigingen in het beleid plaatsvinden, dan zal hiervoor vanuit de gemeente ook extra budget moeten worden vrijgemaakt, omdat dit een enorme extra taak betreft die binnen de huidige capaciteit niet te realiseren is.

34

35

2.5.2.3 Digitaal opkoopregister Om heling tegen te gaan zijn handelaren en opkopers van tweedehands goederen verplicht om zich aan te melden bij de gemeente via het Digitaal Opkopers Register (DOR). In dit register dienen zij de in- en verkoop van tweedehands goederen te registre­ ren. Gemeenten kunnen deze goederenopkopers registreren in hun eigen Digitaal Opkopers Loket (DOL), dat door het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid wordt aangeboden. Gebruik van het DOL wordt naar verwachting door het Ministerie van Justitie en Veiligheid op termijn verplicht gesteld. Samen met de politie hebben de BOA’s een toezichthoudende bevoegdheid op de implementatie en het gebruik van het DOR. Dit is een nieuwe taak die Handhaving erbij krijgt, die dus ten koste zal gaan van inzet op andere thema’s. In 2022 zal een start gemaakt worden met de uitrol van het DOL / DOR in Leiden. Er wordt vanuit Team Veiligheid een communicatiecampagne opgestart om ondernemers te wijzen op de inschrijvingsverplichting.

Aanvullend zal Handhaving in pilotvorm gedurende twee controledagen steekproefsgewijs (tweedehands) fietsenhandelaren een bezoek brengen en wijzen op de verplichtingen 2.5.2.4 Overige aanpassingen lokale wet- en regelgeving In aanvulling op de bovenstaande grotere beleidsmatige ontwikkelingen is er ook een serie aan kleinere maatregelen of mogelijke beleidskeuzes die van invloed zijn op de werkzaamheden van Team Handhaving. Het betreft achtereenvolgens: • Gebiedsaanwijzingen winkelwagenverbod: winkelwagentjes die rondzwerven op straat worden als zeer hinderlijk ervaren. Hoewel in de APV de mogelijkheid is opgenomen om winkelgebieden aan te wijzen en de aanwezigheid van winkelwagens hierbuiten te verbieden, moeten deze gebieden nog worden aangewezen. Gelet op de drukke werkzaamheden van Team Veiligheid rondom de coronaperikelen, had dit geen priori­ teit. Vanuit de BOA’s bestaat de nadrukkelijke wens om deze gebiedsaanwijzingen in 2022 te regelen. • Cameratoezicht afvalhotspots: vooral in de Slaaghwijk is al geruime tijd sprake van een aantal afvalhotspots waar het tot op heden nog niet goed is gelukt om deze onder controle te krijgen. Het coronatijdperk heeft dit extra bemoeilijkt. In het najaar van 2021 is in het gebied een Clean Sweep geweest om de norm weer duidelijk te stellen. Ook komende periode zullen nog een aantal acties ondernomen worden om de 36

afvaloverlast onder controle te krijgen (o.a. de inzet van afvalcoaches). Mocht dit desondanks geen blijvende verbetering opleveren, dan zou de inzet van cameratoe­ zicht als een ultimum remedium overwogen kunnen worden. Cameratoezicht is echter een ingewikkeld instrument en dit vergt een lang voorbereidingstraject. Dit gelet op allerlei privacyaspecten, technische vraagstukken, praktische vraagstukken (zoals een verplaatsingseffect) en tenslotte de benodigde financiën en mankracht om dit op te starten en uit te voeren. Voor Handhaving geldt dat het van belang is dat deze zaken goed zijn afgewogen alvorens tot de inzet van cameratoezicht over te gaan. • Bedrijfsafval horeca: In 2022 volgt een herziening van de regels omtrent aanbieden van bedrijfsafval in Leiden. Hoewel het op dit moment al niet is toegestaan dat (horeca) bedrijven hun afvalcontainers in de openbare ruimte stallen, is deze stalling vanwege het inpandig ruimtegebrek bij een groot aantal ondernemers in de afgelopen jaren gedoogd. Bij overlast wordt er al wel handhavend opgetreden. Vooruitlopend op de zero-emissie zone in de binnenstad per 2025 worden door afvalinzamelaars initiatieven ontwikkeld voor een schoner ophaalsysteem voor bedrijfsafval. Hieronder valt ook de proef met de Inzamelhelden, waarbij dankzij de frequente ophaalrondes er niet of nauwelijks inpandig afval hoeft te worden opgeslagen.

Als de gemeenteraad medio 2022 akkoord is met de regels over het aanbieden van bedrijfsafval, zal de gemeente gaan handhaven op inzamelmiddelen die permanent in de openbare ruimte staan.

37

Inleiding 3. Jaarverslag 2021 In dit hoofdstuk wordt de inzet van Team Handhaving in het afgelopen jaar weergegeven en onderbouwd met cijfers. De inzet van handhaving wordt onderverdeeld in 6 thema’s, namelijk algemene zaken, covid-19, schone stad, bereikbare stad, veilige stad en aantrekke­ lijke stad. De inzet zal hieronder per thema worden behandeld.

3.1 Algemene zaken Het thema algemene zaken betreft een overzicht van het aantal meldingen van burgers via het KCC, de totale inzet van handhaving in cijfers en het aantal klachten van inwoners over team handhaving. 3.1.1 Meldingen Klant Contact Centrum De handhavers behandelen meldingen van burgers die via het KCC binnenkomen. In onder­ staande grafiek is het aantal meldingen openbare ruimte voor handhaving van afgelopen vier jaar te zien. Het aantal meldingen is ook in 2021 weer fors gestegen. Ook hier denken wij dat de verbinding met de coronacrisis moet worden gemaakt. Wij vermoeden dat inwoners oplettender zijn geworden doordat men vaker thuis is. Ook is de tolerantiegrens voor overlastsituaties afgenomen en wordt er vaker melding gedaan. 3.1.1 Meldingen Klant Contact Centrum

6000

5835

5000

4716 4272

4000

3835

3000 2000 1000 0 okt 2017 - sept 2018 okt 2018 - sept 2019 okt 2019 - sept 2020

okt 2020- sept 2021

38

Sinds februari maken we gebruik van Melddesk en kunnen meldingen toegewezen worden aan een individuele handhaver. Dit zorgt voor een efficiëntere afhandeling van meldingen. Ook zijn we transparanter geworden naar de inwoners van Leiden door de melder (bijna) altijd een terugkoppeling op de melding te geven. 3.1.2 Interventies In onderstaande tabel is de totale inzet van handhaving in 2021 weergegeven. okt 2018 – sep 2019 okt 2019 – sep 2020 okt 2020 – sep 2021

170

95

55

5552

6669

5090

Waarschuwing

2130

4251

3513

DHW inspectie

426

351

113

22103

22243

23562

720

92

17

1897

2085

1297

Scanauto inspectie

56664

59936

65001

Waarneming

19475

26018

26433

Totaal interventies

109146

121740

125081

Besluit bestuursdwang Combibon sanctie (mulder/BSB): bekeuring

(Drank/Horeca Wet) Fiscale naheffing (Parkeren) Fiscale waarschuwing Melding aan gemeente

Opvallend is de toename van het aantal scanauto-inspecties en de onlosmakelijk daaraan verbonden toename van de fiscale naheffingen. Het toegenomen aantal scans is onder meer een gevolg van een efficiëntere inzet van personeel, minder storingen en de digita­ lisering van parkeerproducten. De opvallende afname van het aantal besluiten bestuurs­ dwang hangt samen met de coronamaatregelen. Aangezien er minder evenementen hebben plaatsgevonden in de stad, zijn er rondom deze evenementen ook minder voertuigen weggesleept. 39

In aanvulling op de bovenstaande interventies zijn er ook 60 last onder dwangsommen Uitgedeeld. Het betrof hier onder meer een aantal dwangsommen die zijn opgelegd aan marktkooplieden en horecaondernemers, met name in verband met de coronamaat­ regelen. 3.1.3 Klachten Gelet op de duizenden handhavingsacties per jaar, waarbij burgers het natuurlijk niet altijd leuk vinden om aangesproken te worden op hun gedrag, is het aantal ingediende klachten al enkele jaren op rij vrij gering. In 2021 zijn er in totaal 64 officiële klachten binnengekomen. Van deze 64 klachten zijn er op dit moment 50 klachten afgehandeld. 26 klachten zijn ongegrond verklaard, over 15 klachten kan inhoudelijk geen oordeel geveld worden en 4 klachten zijn niet ontvankelijk verklaard. 10 klachten zijn (gedeelte­ lijk) gegrond verklaard. Van de overige 10 klachten is nog geen resultaat bekend. De lichte toename van de klachten is te verklaren door de inzet op de coronamaatregelen. Enerzijds betreft het klachten over (naar de mening van de klagers) te strikte handhaving hierop, bijvoorbeeld als het ging om de in driehoeksverband besproken strikte aanpak van overlast in de parken. Anderzijds zijn er ook klachten van inwoners die vanwege de inzet op coronamaatregelen ervaren dat andere werkzaamheden niet worden opgepakt. 3.1.3 Klachten

80 70

64 59

60 50

50

40 30 20 10 0

okt 2017 - sept 2018

okt 2018 - sept 2019

okt 2019 - sept 2020

40

De aard van de ingediende klachten is zeer divers. Zo betreft het onder meer klachten over het uitblijven van opvolging na een eerder gedane melding of een algemeen gebrek aan zichtbaarheid van Handhaving. Een groot deel van de ongegronde klachten zijn afkomstig van inwoners die een boete hebben gekregen en het hier om tal van redenen niet mee eens zijn. Van de 10 (gedeeltelijk) gegronde klachten betreft dit voornamelijk meldingen over gedragingen van BOA’s in het verkeer of klachten over meldingen die intern niet goed zijn opgepakt. Bij gegronde klachten worden de betrokken BOA’s hier altijd op aangesproken en waar nodig gewezen op hun voorbeeldfunctie Klachtmeldingen worden door Handhaving altijd zeer serieus opgenomen. Bij elke binnengekomen klacht neemt een van de operationeel managers contact op met de klager om het achterliggend verhaal te horen en wordt ook wederhoor gedaan bij de betrokken BOA’s. De ervaring leert dat deze werkwijze positief wordt ontvangen. De indieners van de klacht voelen zich over het algemeen gehoord en serieus behandeld. In het merendeel van de gevallen kunnen klachten daarmee informeel worden afgedaan. Naast klachten krijgt Handhaving overigens ook geregeld bedankjes uit de stad voor de inzet.

41

3.2 Covid-19 Het thema covid-19 betreft de inzet van handhaving op de naleving van de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 (Twm) en de noodverordeningen. Ook afgelopen jaar is de meeste inzet van handhaving naar het handhaven van de coronamaatregelen gegaan. Na 19 noodverordeningen zorgde de Twm voor overzicht en meer duidelijkheid, maar ook de Twm is meerdere keren gewijzigd. Hier moest telkens weer op in worden gespeeld. Afgelopen jaar stond daarom opnieuw in het teken van flexibiliteit en een toenemende druk op Team Handhaving. Maatregelen waar je aan kunt denken waarbij de inzet van handhaving was vereist is de avondklok, de sluitingstijden van horeca, 1,5 meter afstand en samenkomsten. Om effectief te kunnen handhaven op de avondklok zijn de werktij­ den van Handhaving langdurig aangepast en werd gedurende deze periode ook tot vroeg in de nacht gewerkt. Tevens hebben de coronamaatregelen effect op de ge­ moedstoestand van mensen op straat en nam het aantal ‘korte lontjes’ merkbaar toe, hetgeen handhaven in het afgelopen jaar extra heeft bemoeilijkt De coronamaatregelen en de handhaving hierop hebben een zware wissel getrokken op onze BOA’s. Dit terwijl ook in het team zelf geregeld sprake was van uitval en verminder­ de capaciteit vanwege corona (bijvoorbeeld ziekte in het team, quarantaines, etc).

Al die tijd hebben we als team geprobeerd zo goed mogelijk ons in te zetten en de moed erin te houden, maar het waren (en zijn nog steeds) pittige tijden. Hieronder is de inzet van handhaving op de coronamaatregelen uit de noodverordenin­ gen/Twm weergegeven. Hierbij moet wel rekening worden gehouden dat een deel van deze inzet niet zichtbaar is in onderstaande tabel. Hierbij kan worden gedacht aan de inzet op overlast door jeugd en overlast in de parken. Dit zijn vormen van overlast die als gevolg van de coronamaatregelen zijn toegenomen en hebben naast het handhaven op de coronamaatregelen zelf ook veel inzet van handhaving gevergd. Noodverordening covid-19/ Twm

mrt 2020 – sep 2020

okt 2020 – sep 2021

Waarnemingen

5728

3877

Waarschuwingen

1040

278

Combibon (boetes)

102

504

Halt

80

4

Bestuurlijke maatregelen

10

61

42

In het begin gingen handhavers voornamelijk het gesprek aan met inwoners en onder­ nemers om iedereen op het algemeen belang van het volgen van de coronamaatregelen te wijzen. Afgelopen jaar is daar een kentering in gekomen en is handhaving vaker gaan beboeten en minder gaan waarschuwen. Dit is duidelijk zichtbaar in de cijfers. Op den duur zijn regels niet meer nieuw, is er veelvuldig gewaarschuwd en is het tijd voor een repressievere aanpak in de vorm van boetes. De bestuurlijke maatregelen komen aan de orde onder de paragraaf over Veiligheid. 3.2.1 Leidse parken Ook dit jaar hebben de inwoners van Leiden veel tijd doorgebracht in de parken. Om ongeveer dezelfde redenen als vorig jaar; geen tuin, niet op vakantie en gedeeltelijk gesloten horecagelegenheden. Met name in het Huigpark, het Plantsoen, het groen bij Molen de Valk, het Rembrandtpark en het Van der Werfpark was veel overlast. Het betrof onder andere overlast als gevolg van alcohol- en lachgasgebruik en geluidsoverlast door versterkte muziek. 3.2.1.1 Strikte handhaving en Clean Sweep Als gevolg van de aanhoudende en ernstige overlast in de parken heeft de lokale drie­ hoek van burgemeester, officier van justitie en politie besloten strikt te gaan handhaven in de Leidse parken in de Binnenstad. Vanuit handhaving is dit onder andere georgani­ seerd via een Clean Sweep.

Ook zijn in de vijf genoemde parken gele borden geplaatst met de tekst ‘Let op! Extra handhaving op overlast’. Handhaving en politie traden vanaf 17.00 uur op tegen alcoholgebruik. In geval van overlast werd eerder handhavend opgetreden. Daarnaast heeft men ook handhavend opgetreden tegen het afspelen van versterkte muziek, omdat die overlast opleverde. Tot slot werd uiteraard ook gehandhaafd op overtredingen van de coronamaatregelen. Deze strikte aanpak hielp, de overlast nam in sterke mate af. Overigens waren er ook veel klachten over de gekozen strenge aanpak, onder meer van mensen die een bekeuring hadden gekregen voor alcoholgebruik. Na afloop van de Clean Sweep periode van twee weken is de handhaving in de parken voortgezet om te zorgen dat de overlast verminderd zou blijven. 3.2.2 Avondklokrellen De coronacrisis heeft een hoop stof doen opwaaien en inwoners van Nederland hebben afgelopen tijd veelvuldig gedemonstreerd. Er was – en is – volop maatschappelijk onge­ noegen. Zo ook na de invoering van de avondklok. Demonstraties tegen de coronamaat­ 43

regelen liepen in meerdere steden in Nederland uit op rellen. Ook in Leiden werd via social media een oproep tot ‘Koffiedrinken 2.0’ gedaan. Daarbij werd gehint op georganiseerd bij elkaar komen om te rellen en plunderen. Om rellen te voorkomen, hebben burgemeester Henri Lenferink, een aantal politiemensen en handhavers die avond koffie en thee uitgedeeld op de Beestenmarkt. Deze creatieve en ludieke aanpak werkte goed, het bleef die avond rustig en er zijn goede gesprekken gevoerd met inwoners, waaronder jongeren, van Leiden. 3.2.3 Impact op inzet De inzet van handhaving op de coronamaatregelen loopt als een rode draad door deze rapportage. Door deze inzet kon namelijk opnieuw op de andere thema’s minder inzet worden gepleegd. Dit is met name terug te zien in de toename van afvaloverlast, de (stilgelegde) aanpak van weesfietsen. Ook hebben speciale acties gericht op specifieke vormen van overlast dit jaar niet plaatsgevonden, zoals het handhaven op overlast van honden(poep) in burger of de organisatie van Clean Sweeps.

44

45

3.3 Schone stad Het thema schone stad betreft grotendeels inzet op afval, hondenoverlast en wrakken. We sturen op een gemeentelijke integrale aanpak waarbij het resultaat is dat ‘vieze’ locaties schoner worden. Onder de algemene noemer afval valt: bedrijfsafval, bouw en sloopafval, grofvuil, huishoudelijk afval, verbranden van afval en zwerfvuil. Afgelopen jaar is er vanwege de coronacrisis geen Clean Sweep gehouden gericht op dit thema. De Clean Sweeps worden komend jaar weer opgepakt, hierover meer in het Uitvoerings­ programma Handhaving (UPH) in hoofdstuk 5. 3.3.1 Afvaloverlast

Afval

okt 2018 – sep 2019 okt 2019 – sep 2020

okt 2020 – sep 2021

Waarnemingen

2726

3187

1538

Meldingen

235

27

6

Boetes

103

97

45

Waarschuwingen

136

169

100

Civiele rekening

55

97

17

Totaal aantal interventies

3036

3577

1706

De grootste inzet op afvaloverlast en de verdiensten daarvan ligt bij Stedelijk beheer, maar ook Handhaving draagt hieraan bij. Vanwege de voortdurende inzet van hand­ having op de coronamaatregelen heeft ook afgelopen jaar de inzet op afvaloverlast op een lager pitje gestaan. Inmiddels doorzoeken de BOA’s huisvuilzakken weer. Dit heeft ook vanuit hygiënisch oogpunt gedurende een langere tijd stilgelegen. Hierdoor konden bijplaatsingen/dumpingen minder vaak worden herleid naar de vervuiler. Ook zijn de BOA’s afgelopen jaar niet meegegaan met Stedelijk beheer tijdens de afvalinzameling. Deze samenwerking vinden wij erg waardevol in de aanpak van afvaloverlast en wordt inmiddels weer opgepakt.

46

46

De veranderende leefpatronen door de coronapandemie hebben geleid tot een sterke toename in de hoeveelheid huishoudelijk afval die wordt aangeboden. Dit tezamen met de lagere inzet van Handhaving is duidelijk zichtbaar in de cijfers over afgelopen jaar en heeft helaas geleid tot een minder schone stad. Het aantal dumpingen/bijplaatsingen is stadsbreed toegenomen. Het aantal afvalhotspots (locatie waar bijna dagelijks 10 dozen/ zakken afval staan) is gestegen naar 5 hotspots o.a. in de Slaaghwijk en op de Kaas­ markt. Op enkele andere locaties wordt ook nog bijna dagelijks afval bijgeplaatst. Uit de resultaten van de Stadsenquête blijkt dat Leiden ook als minder schoon wordt ervaren. Tegenwoordig ervaart 45% van de inwoners behoorlijk wat tot zeer ernstig zwerfvuil in Leiden. In 2019 was dit nog 38%. De streefwaarde in het uitvoeringsprogramma hier­ voor is 39%. Daarnaast ervaart 23% van de inwoners behoorlijk wat tot zeer ernstig drijfvuil. In 2019 was dit nog 22%. De streefwaarde in het uitvoeringsprogramma hiervoor is 30%. Zoals hierboven vermeld, verklaren wij deze toenames door de veranderde leefpatronen en de lagere inzet van Handhaving. Handhaving heeft afgelopen jaar wat betreft bedrijfsafval gehandhaafd op meldingen en waarnemingen over illegale dumping van bedrijfsafval en op overlast van containers.