Document · PDF

210094 Bijlage Raadsvoorstel Tweede voortgangsrapportage 2021

raadscommissie Werk en Middelen 4 november 2021, gemeente LeidenBij agendapunt: RV21.0093 Programmabegroting 2022 - 2025, RV21.0094 2e Voortgangsrapportage 2021, RV21.0095 Afdoen moties 2021 II, RV21.0096 3e technische wijziging Programmabegroting 2021, RV21.0106 Eerste begrotingswijziging 2022 bestemming resultaat septembercirculaire 2021 (ca. 16.50 uur)26.363 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

De missie van het programma Stedelijke ontwikkeling luidt: De gemeente Leiden staat voor een optimale ruimtelijke ontwikkeling van de beschikbare, schaarse ruimte van stad en regio die gericht is op een kwalitatief hoogwaardige woon-, werk- en leefomgeving. Stand van zaken bij Voortgangsrapportage Aan de in het programma Stedelijke Ontwikkeling opgenomen beleidsontwikkeling, beleidsuitvoering en projecten wordt hard en voortvarend gewerkt om de duurzame verstedelijking te realiseren. Met de vele in uitvoering zijnde investeringen wordt de stad groener, leefbaarder en toegankelijk voor alle Leidenaren. We liggen op schema om in de periode 2017 – 2030 de woningbouwopgave, 8500 woningen en 2700 studenteneenheden, te realiseren. Er zijn ontwikkelperspectieven opgesteld (Zuid-West en De Mors) of in voorbereiding (Noord). Voor meerdere kleine gebieden zijn gebiedsvisies opgesteld en over veel projecten heeft besluitvorming plaatsgevonden. Ook zijn kaders ontwikkeld voor onder andere groen, parkeren en duurzaamheid en is de integrale beleidsontwikkeling verbeterd. Ook op energietransitie is maximaal ingezet. In de vele woningbouwprojecten wordt zo transparant mogelijk gewerkt en er is veel aandacht voor informatie en participatie. Het programma Stedelijke Ontwikkeling bestaat uit 24 prestaties. Hiervan krijgen 22 prestaties een groen stoplicht.

De verwachting is dan ook dat de resultaten die bij de prestaties in de gemeentebegroting 2021 zijn genoemd in bijna alle gevallen zullen worden behaald. De 2 prestaties met een oranje stoplicht worden toegelicht in deze voortgangsrapportage. Genoemde oorzaken zijn onder andere IT problematiek, langere procedures en meer tijd nodig voor onderzoek, participatie en samenwerking. Deze oorzaken liggen voor een belangrijk deel buiten de invloedssfeer van de gemeente. In 2021 wordt de bouw van een groot aantal woningbouwprojecten voortgezet, zoals De Ananas, de Robijnhof, de nieuwe brandweerlocatie, en verschillende projecten in het Kanaalpark en rondom de Meelfabriek. Daarnaast is gestart of zal in 2021 worden gestart met de bouw van een paar nieuwe projecten, zoals een deel van het Entreegebied, een studentencomplex van DUWO in Boerhaave, Sumatrastraat 195 en Octagon in het Stationsgebied. Er worden gebiedsvisies opgesteld voor Westerpoort en de omgeving van de Telderskade. Daarnaast wordt een ontwikkelperspectief opgesteld voor Leiden-Noord. De ﬁnanciële haalbaarheid van de gebiedsontwikkelingen in Leiden is het afgelopen jaar ﬂink verstevigd door de toekenning van een drietal Woningbouwimpulssubsidies door BZK, samen goed voor ca. 14 miljoen euro aan rijksinvesteringen in de projecten Wernink, Lammenschans en het Stationsgebied.

In 2021 zal de focus gericht zijn op de derde tranche van de Regeling Woningbouwimpuls, maar daarnaast ook op een aantal provinciale subsidieregelingen voor woningbouw. Door het vaststellen van de Regionale Energiestrategie en het raadsvoorstel ter bevordering van de bovenlokale samenwerking in de warmtetransitie is verder richting gegeven aan de energietransitie. Leiden vervult hierbij een trekkende rol bij de regionale samenwerking. We zijn echter ook op meerdere punten hierbij afhankelijk van het Rijk . Bij enkele prestaties is een nadere toelichting opgenomen omdat eerder is toegezegd aan de raadscommissie SO dat hierover in de voortgangsrapportage gerapporteerd zou worden .

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 41

3.6.1 Doelenbomen Beleidsterrein 6A Ruimtelijke planvorming en plantoetsing Doel

Prestatie

6A1 Toedelen van ruimte

6A1.1 Opstellen kaderstellende visies voor de ruimtelijke ontwikkeling van regio, stad en stadsgebieden 6A1.2 Stimuleren ruimtelijke initiatieven en ruimtelijke kwaliteit 6A1.3 Opstellen en actualiseren ruimtelijk instrumentarium 6A1.4 Implementatie Omgevingswet

6A2 Ruimtelijke kwaliteit van de bebouwde ruimte

6A2.1 Behandelen verzoeken van omgevingsvergunningen 6A2.2 Het voeren van vooroverleg

6A3 Veilig bouwen en veilig gebruiken van bebouwde ruimte

6A3.1 Toezicht en handhaving op veilig bouwen en gebruiken

6A4 Aantrekkelijke binnenstad door ruimtelijke ontwikkeling

6A4.1 Wonen boven winkels 6A4.2 Ontwikkeling stationsgebied 6A4.3 Ontwikkeling Meelfabriek

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 6A Ruimtelijke planvorming en plantoetsing Prestatie 6A1.1 Opstellen kaderstellende visies voor de ruimtelijke ontwikkeling van regio, stad en Stadsgebieden Het stoplicht voor deze prestatie staat op groen. Als succes kan worden genoemd dat na een intensief proces van afstemming met partners en participatie met belanghebbenden en geïnteresseerden in de stad in juli 2021 de nieuwe versie van de integrale Omgevingsvisie Leiden 2040 voor besluitvorming is aangeboden aan de gemeenteraad. Dit vormt het richtinggevende kader voor alle beleid en projecten voor de ontwikkeling en kwaliteit van de fysieke leefomgeving in de stad. Prestatie 6A1.3 Opstellen en actualiseren ruimtelijk instrumentarium Ook deze prestatie staat op groen. Als belangrijk resultaat kan de: vaststelling van de verordening fysieke leefomgeving in twee tranches worden genoemd. Prestatie 6A1.4 Implementatie Omgevingswet Inhoudelijk staat deze prestatie op groen. Qua ﬁnancien is een oranje stoplicht van toepassing. Toelichting: Voor het implementatiebudget zijn tot nu toe 2 tranches toegekend (2016-2020 en 2021-2022). De noodzakelijke derde tranche zal worden aangevraagd bij de begroting/kaderbrief van 2022.

Omdat nu (landelijk) meer duidelijk is geworden over de inwerkingtreding en de kosten, zal hierin ook een doorkijk op de structurele effecten van de Omgevingswet voor de exploitatie worden gegeven. Als algemene kanttekening bij deze prestatie willen wij nog opmerken dat bij het opstellen van de begroting waarover de voortgang wordt gerapporteerd werd uitgegaan van de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2022. De nieuwe startdatum van de Omgevingswet is 1 juli 2022. Het implementatieprogramma gaat onveranderd en in volle vaart door. Deze extra tijd is voor Leiden net als veel andere gemeenten zeer welkom om te zorgen voor een goede voorbereiding en overgang naar een nieuwe (digitaal) stelsel. Gelijktijdig treedt de Wet Kwaliteitsborging voor de bouw in werking. 6A2.1 Behandelen verzoeken om omgevingsvegunningen. De door IT problemen veroorzaakte vertraging in de afhandeling van alle aanvragen is aan het afnemen, al zijn we nog niet op het voorheen gebruikelijke niveau van afhandelingssnelheid. Het ingezette crisismanagement heeft de ernstigste IT issues kunnen oplossen, aan de restpunten wordt nog gewerkt. Om het tekort aan medewerkers te kunnen opvangen is in het voorjaar gestart met een instroomklas om zelf jong nieuw talent op te leiden tot kundige plantoetsers.

Het opleidingstraject is goed op gang gekomen, en gaat bij Omgevingsvergunningen op termijn zeker perspectief bieden.

42 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Beleidsterrein 6B Gemeentelijk vastgoed Doel

Prestatie

6B1 Optimale exploitatie van gemeentelijk vastgoed

6B1.1 Voeren van een erfpachtbedrijf 6B1.2 Opstellen MPG en Vermogensbeheer grondexploitaties 6B1.3 Exploiteren van gemeentelijke gebouwen

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 6B Gemeentelijk vastgoed 6B1.3 Exploiteren van gemeentelijke gebouwen. De prestatie 6B1.3 krijgt een groen stoplicht. Omdat is toegezegd dat over de voortgang van het beleidskader vastgoed (BKV) wordt gerapporteerd via de planning en control cyclus, volgt hierover aanvullende informatie. De verduurzaming van het vastgoed is een belangrijke opgave. Er is een krediet geregeld voor de verduurzaming van de volgende gebouwen: Stadsgehoorzaal, Schouwburg, Milanenhorst 193, Eksterpad 4, Parkzicht 100, Rooseveltstraat 4A, Slachthuislaan 25, Topaaslaan 19 en Zaanstraat 126, Driftstraat 49, Le Pooleweg 6, Le Pooleweg 11, Trix Terwindstraat 2, Trix Terwindstraat 4 en Trix Terwindstraat 6. De panden aan het Eksterpad 4 en Parkzicht 100 zijn ondertussen verduurzaamd en aan de andere panden wordt nog gewerkt. De uitvoering vergt meer tijd dan gepland. Dit is ten eerste veroorzaakt doordat de overeenstemming met de huurders voor duurzaamheidsallonges langer heeft geduurd. Door de huurderswisseling tussen Libertas en Inclusio moesten de afspraken opnieuw worden vastgelegd en daarvoor was extra tijd nodig. Ten tweede is dit ontstaan door de bouwkundige en installatietechnische complexiteit van de verduurzamingsopgave voor een aantal panden. Ook de verduurzaming van monumentale panden vergt meer voorbereidingstijd dan in eerste instantie werd verwacht.

De verwachting is dat in 2021 een groot deel van de werkzaamheden in opdracht kan worden gegeven en kan worden uitgevoerd. In 2020 is het vastgoed geïnspecteerd conform de NEN 2627 methodiek. De inspectie is de basis geweest voor het opstellen van nieuwe en duurzame Meerjarenonderhoudsplannen (MJOP). Er is inzichtelijk gemaakt welke werkzaamheden nodig zijn om het vastgoed te onderhouden op het bestaande onderhoudsniveau. Aangezien de bouwkosten zijn gestegen is bij de Kaderbrief 2022-2025 extra budget aangevraagd voor de ﬁnanciering van het onderhoud. Tevens zijn duurzaamheidsadviezen opgesteld om het vastgoed te verduurzamen conform de routekaart verduurzaming vastgoed. De komende tijd zal budget gevonden moeten worden om de resterende portefeuille te kunnen verduurzamen. In de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed wordt voor de periode tot 2050 in hoofdlijnen vastgelegd welke doelen er gesteld zijn voor de verduurzaming van de vastgoedportefeuille. Deze doelen zijn opgeknipt in tussenstappen, zodat er gefaseerd toegewerkt kan worden naar een duurzaam gebouwenbestand. Het einddoel voor 2050 is dat de vastgoedportefeuille zogenaamd ‘Paris Proof’ is. Het gebouwenbestand is dan dusdanig opgebouwd dat de duurzaamheidsdoelstellingen uit het Parijsakkoord van 2015 zijn gehaald.

Hiermee wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan een groener, gezonder en duurzamer Leiden, zoals geformuleerd in het huidige coalitieakkoord ‘Samen maken we de stad’. De komende tijd zal er in de stad op steeds meer plekken zichtbaar worden dat de gemeente werkt aan de verduurzaming van haar eigen panden. Hiermee wordt nagestreefd dat ook andere vastgoedeigenaren geïnspireerd raken en hun steentje zullen gaan bijdragen met betrekking tot verduurzaming. Met betrekking tot het onderhoud van het vastgoed hebben we een jaarplan 2021 vastgesteld. Dit jaarplan is gebaseerd op het bestaande Meerjarenonderhoudsplan. In het jaarplan is vastgelegd welk onderhoud in 2021 aan welke panden wordt uitgevoerd. Dit zal zoveel mogelijk gebeuren vanuit raamcontracten.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 43

Beleidsterrein 6C Wonen Doel

Prestatie

6C1 Hogere kwaliteit en toename van de woningvoorraad

6C1.1 Woonvisie Leiden 2020-2030 en Woonvisie uitvoeringsagenda 2020-2030 6C1.2 Prestatieafspraken met corporaties 6C1.3 Regionale woonagenda en woonruimteverdeling 6C1.4 (Laten) uitvoeren van woningbouwprojecten (inclusief studentenhuisvesting)

6C2 Opheffen illegale huisvesting

6C2.1 Toezien en handhaven op onrechtmatige bewoning

6C3 Beter leefklimaat in Leiden Noord

6C3.1 Kooiplein 6C3.2 Groenoordhallen e.o. 6C3.3 Oude Kooi.

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 6C Wonen 6C1.4 (Laten) uitvoeren van woningbouwprojecten (inclusief studentenhuisvesting) Deze prestatie bestaat uit 13 verschillende projecten. De volgende projecten krijgen een groen stoplicht : ■ Ananasweg ■ Big Boss / Maredijk ■ Dolﬁjn / 't Schippertje ■ Energiepark ■ Kaasmarkt ■ Lammenschansdriehoek ■ LEAD ■ Nieuwweroord ■ Turkoois ■ Wernink Van laatsgenoemd project met een groen stoplicht een nadere informatieve toelichting : Werninkterrein Als gevolg van mogelijke effecten van de voorgestelde maatregelen autoluwe binnenstad voor de Churchillbrug en de Dr. Lelylaan is een aanvullend onderzoek uitgevoerd voor de verkeersontsluiting van het Werninkterrein. Dit heeft voor een aantal maanden vertraging gezorgd. Het onderzoek is in maart afgerond. In april vindt er nog eenmaal participatie plaats over de gebiedsvisie en over de verkeersontsluiting. Over de beoogde ﬁetsbrug heeft nog een extra participatieronde plaatsgevonden met omwonenden. Na deze laatste participatieronde heeft bestuurlijke besluitvorming plaatsgevonden over het kaderbesluit en de gebiedsvisie. Deze stukken zijn op 15 juli met algemene stemmen aangenomen in de gemeenteraad. Voor de volgende 3 projecten geldt een oranje of rood stoplicht. Humanities Campus. Rood stoplicht.

De Universiteit Leiden, de gemeente en De Sleutels hebben veelvuldig overleg gevoerd om tot afspraken te komen zowel over de vergoeding voor de verkoop van het Doelencomplex en als over de concretisering van de compensatielocaties. Er is overeenstemming bereikt tussen de UL en De Sleutels over de beoogde verkooptransactie. Het compleet krijgen van het compensatie-aanbod heeft langer geduurd dan verwacht. In januari is het adviesrapport van de externe deskundige ontvangen die het aanbod en het Sociaal Plan heeft getoetst. Alle aanbevelingen zijn opgevolgd en het compensatieaanbod is nogmaals geoptimaliseerd. Daarna is dit aanbod gepresenteerd aan de bewoners en zijn ze per brief geïnformeerd. Er is gewacht met het ontwerpbestemmingsplan HC ter inzage leggen na het moment dat het compensatieaanbod compleet is en de bewoners van het Doelencomplex hierover zijn geïnformeerd. Dit heeft in maart plaatsgevonden en vanaf eind maart startte de ter inzage legging. Op dit moment vindt nog beantwoording van de zienswijzen plaats. De Sleutels heeft vervolgens begin juli een draagvlakmeting onder de bewoners over het Sociaal Plan en het compensatie-aanbod gehouden. De uitkomst van deze draagvlakmeting, waarin een aanzienlijk deel van de bewoners aangaf niet te willen verhuizen, was voor de Sleutels aanleiding om uit het samenwerkingsverband

44 | Beleidsrealisatie begroting 2021

met de gemeente en de universiteit te stappen en niet mee te werken aan een vrijwillige verkoop van het Doelencomplex. Hiermee is ondanks maximale inspanningen van alle betrokken partijen het minnelijke traject vastgelopen. De enige manier om alsnog de beschikking te kunnen krijgen over de grond van het Doelencomplex om het vastgestelde stedenbouwkundige plan voor de Humanities Campus te kunnen realiseren is via een onteigeningsprocedure. Het college van bestuur van de Universiteit Leiden heeft vervolgens besloten om gelet op de ontstane situatie niet over te gaan tot een onteigeningsprocedure. De gemeente gaat vanuit haar regierol mee in dit besluit. Het bestemmingsplan Humanities Campus, dat reeds ter inzage heeft gelegen, wordt niet aan de gemeenteraad aangeboden ter besluitvorming. De universiteit zal in overleg met de gemeente een alternatief plan ontwikkelen voor de Humanities Campus. Hiervoor zal een participatietraject met belanghebbenden en omwonenden worden doorlopen. Oude Rijnlocatie. Oranje stoplicht. Er is vertraging opgetreden doordat een niet terecht gebleken bezwaar moest worden gerepareerd. De aangepaste beslissing is door het college akkoord bevonden. De grond is 5 mei geleverd aan de ontwikkelaar. De bouw is gestart 6 mei 2021. Er is beslag gelegd op een aantal woningen door derde partijen wat eventueel gevolgen kan hebben voor de planning van de oplevering.

De bouw zal volgens de huidige planning circa anderhalf jaar duren waarmee de oplevering eind 2022 gepland staat. Paardenwei. Oranje stoplicht. De besprekingen met de nieuwe eigenaar van het Hotel Holiday Inn over een intentieovereenkomst hebben meer tijd in beslag genomen en zijn in het eerste kwartaal 2021 afgerond met de ondertekening van de intentieovereenkomst. Parallel hieraan zijn intensieve overleggen met Van der Valk gevoerd om de haalbaarheid van nieuwbouw van een vdValk hotel op de Paardenwei te verkennen. Deze hebben geresulteerd in een gezamenlijke beoordeling van de haalbaarheid van verschillende scenario's. Op basis daarvan heeft Van der Valk geconcludeerd dat er onvoldoende perspectief is om het gewenste hotelconcept op de Paardenwei te realiseren en de bespreking hierover met de gemeente te beëindigen. Ook zijn inmiddels gesprekken gestart met Oudendal groep, de eigenaar van kantoorgebouw Haagse Schouwweg 8, over de mogelijke herontwikkeling van deze locatie. Door de langere doorlooptijden van deze gesprekken zijn de werkzaamheden m.b.t. het opstellen van de Gebiedsvisie vertraagd en pas in het tweede kwartaal van 2021 gestart. Afronding van de Gebiedsvisie wordt begin 2022 verwacht.

Beleidsterrein 6D Energietransitie 6D1 Klimaatneutrale gebouwde omgeving in 2050

6D1.1 Meer energie besparen 6D1.2 Meer duurzame opwekking energie 6D1.3 Realisatie aardgasvrije stad

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 6D Energietransitie Deze prestaties krijgen een groen stoplicht. Aangezien dit beleidsterrein recent is toegevoegd aan het programma Stedelijke Ontwikkeling volgt hieronder een wat uitgebreidere toelichting. 6D1.1 Meer energie besparen. De nieuwe subsidieregeling ter stimulering van lokaal initiatief in de energietransitie loopt goed. In de eerste ronde (2de kwartaal) is bijna het totale subsidiebudget uitgegeven. Dit gaat er voor zorgen dat er mooie initiatieven, voor en door de stad, kunnen worden ontplooid. In de tweede ronde (4de kwartaal) kan nog een klein budget worden uitgegeven. 6D1.2 Meer duurzame opwekking energie. Regionale samenwerking In juni is de Regionale Energiestrategie 1.0 vastgesteld door de Gemeenteraad. Hierbinnen wordt een regionale structuurvisie warmte opgesteld, waarin duidelijker wordt hoe vraag en aanbod van duurzame warmteoplossingen in de regio wordt georganiseerd. Tevens zijn zoekgebieden aangewezen om grootschalige zonnevelden en windmolens te kunnen plaatsen in de regio. Duurzame warmte voor huidig en toekomstig Leids warmtenet Momenteel wordt het warmtenet (in eigendom van Vattenfall) gevoed door de gasgestookte energiecentrale (eigendom van Uniper) aan de Langegracht.

Eind mei en begin juni is bij de zes Leidse regiogemeenten het raadsvoorstel “‘Samenwerking warmtetransitie Leidse regio en restwarmte via WarmtelinQ+” vastgesteld. Dit is de basis voor gemeenten Katwijk, Leiderdorp, Oegstgeest, Voorschoten, Zoeterwoude en Leiden om samen op te trekken in de warmtetransitie. De beperkte beschikbaarheid van warmtebronnen als alternatief voor aardgas maakt dat de gemeenten, naast lokale oplossingen, ook zoeken naar regionale oplossingen. De kern van dit raadsbesluit dient als een bepaalde mate van investeringscomfort voor investerende partijen. Daarnaast zijn er

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 45

onlangs aan vier verschillende partijen opsporingsvergunningen voor het boren naar geothermische warmte in de Leidse regio toegekend. De komende tijd gaat verder worden uitgezocht hoe deze warmte op termijn een rol kan gaan spelen in de verduurzaming van het Leidse warmtenet. Ontwikkeling lokale warmtebronnen Lokale warmtebronnen, veelal van lage temperatuur, zijn van groot belang voor de verdere verduurzaming van het Leidse warmtenet. In de Merenwijk is een studie opgeleverd naar de inzet van bijvoorbeeld aquathermie. Tevens zijn er verkennende gesprekken gevoerd met geothermie-initiatieven. De invoering van beide op het open regionale warmtenet is onderwerp van de regionale samenwerking. Opwekking van lokale duurzame energie Het aantal zonnepanelen in Leiden stijgt ﬂink. Dit mede doordat de welstandsregels zijn aangepast, waarmee er meer ruimte in het beschermde stadsgezicht is gekomen om zonnepanelen te plaatsen. Maar zeker ook door de gesloten Green Deal met het initiatief Zon op Leiden. De gemeente gaat zich binnen deze Green Deal inspannen om de komende vijf jaar, vijf daken beschikbaar te stellen. Zo kan de coöperatie ook zelf opgewekte zonne-energie beschikbaar maken voor iedereen die hiervoor niet zelf de ruimte heeft. Toekomstbesteding elektriciteitsnetwerk Het elektriciteitsnetwerk in de Leidse regio staat onder druk.

Door toenemende economische activiteit, de energietransitie en nieuwbouwontwikkelingen is de noodzaak er om het elektriciteitsnetwerk te versterken. Hiervoor is het noodzakelijk om op korte termijn een locatie in de Leidse regio te zoeken voor de plaatsing van een 150kV-station. De gemeenten in de regio spannen zich gezamenlijk in om dit samen met de netbeheerders te organiseren. Eind van 2022 moet er meer zicht zijn op geschikte locaties.

6D1.3 Realisatie aardgasvrije stad. Wijkaanpakken. In meerdere wijken is een start gemaakt met de voorbereiding voor de omschakeling naar aardgasvrij, zoals beschreven in de programmabegroting. De aanleiding om te starten verschilt per wijk, en daarmee is ook de aanpak per wijk verschillend. In Meerburg, de Stevenshof en Zuidwest hanteren we een meer top-down benadering door vanuit de gemeente de kansen in die wijk actief te benutten. In Meerburg zoeken we naar mogelijkheden om spijtvrije maatregelen te nemen in de voorbereiding op een nieuwe energie infrastructuur. De komende periode stemmen we de plannen van alle stakeholders verder af, om zo veel en efﬁciënt mogelijk te koppelen. In de Stevenshof werken toe naar een wijkuitvoeringsplan, waarbinnen we aanpak voor besparen, opwekken en omschakelen (van kookgas naar een duurzaam alternatief) combineren. Parrallel zetten we in op het opzetten van een pilot, op kleine(re) schaal in een voorbeeldbuurt, waarin we met de woningcorporaties en andere woningeigenaren een onderzoek naar hun bezit starten. In Leiden Zuidwest is een aanvraag voor Haagweg-Zuid binnen het subsidieprogramma Aardgasvrije Wijken afgewezen, we bekijken de mogelijkheden voor deze omschakeling op buurtniveau zonder rijksbijdrage verder met de woningcorporaties.

We gaan ook verder met het invullen van de randvoorwaarden op de wijkaanpak van Zuidwest verder te brengen, zoals marktordening en vraagbundeling. Dan kunnen we verder met het voorbereiden van de wijk op de komst van een nieuw warmtenet. Lokale initiatieven. Behalve deze top-down benadering van wijken, ondersteunen we ook bottom-up initiatieven in de stad. Onder andere in de Vogelwijk, het Houtkwartier, de Merenwijk en het Waardeiland zijn bewonersinitiatieven actief. We ondersteunen hen in het voorbereiden van de wijk op omschakeling (verduurzaming van de woningen) en het onderzoeken van de mogelijkheden om lokale bronnen te ontwikkelen, als aanvulling op de regionale warmtebronnen waarmee we de stad duurzaam willen verwarmen. De gemeente Leiden sluit zich tenslotte aan bij Stroomversnelling, een non-proﬁt die innoveert in de praktijk binnen het domein van de energietransitie van woningen en wijken. We krijgen zo toegang tot het Wijkkompas, een instrument wat de gemeente helpt om haar regierol binnen de wijkaanpak in te vullen. Het biedt handvatten aan alle stakeholders, om gestructureerd het proces van wijkaanpakken te doorlopen. Nieuwe keuzes. Einde van het jaar 2021 stuurt het college de Transitievisie Warmte naar de gemeenteraad. Dit stuk bundelt de nieuwste inzichten ten aanzien van de gewenste ontwikkeling van het energiesysteem.

Hiermee verschaffen we perspectief aan de stad en bouwen we voort op gemaakte keuzes. In het kader van het opstellen van deze visie en het betrekken van de stad, zijn er in het 2de kwartaal een elftal talkshows gehouden. Deze talkshows hadden vooral een informerend karakter. Met meer dan 6.000 unieke views mag hier toch van een succes worden gesproken. In het 3de en 4de kwartaal worden verdiepende gesprekken op wijkniveau gevoerd. De inzichten die hier worden opgedaan, worden meegenomen in de Transitievisie.

46 | Beleidsrealisatie begroting 2021

3.6.2 Financiële afwijkingen begroting 2021 Programma 6 Stedelijke ontwikkeling (- = voordeel)

Nummer

Onderwerp

B/L

2021

2022

2023

2024

I/S

180

Betreft reserve?

Indien ja, welke?

Reserve afschrijvingen investeringen

Reserve grondexploitaties

Reserve afschrijvingen investeringen

Mee- en tegenvallers

Budgetneutrale wijzigingen 06.01

Gebiedsvisie de Zwijger

06.01

Gebiedsvisie de Zwijger

-180

06.01

Gebiedsvisie de Zwijger

-7

06.01

Gebiedsvisie de Zwijger

06.03

Krediet inrichten Mendelweg Noord

126

06.03

Krediet inrichten Mendelweg Noord

-550

06.03

Krediet inrichten Mendelweg Noord

424

06.03

Krediet inrichten Mendelweg Noord

06.03

Krediet inrichten Mendelweg Noord

Resultaat programma 6

-7

3.6.3 Toelichtingen afwijking begroting 2021 Budgetneutrale wijzigingen: Aanvullend krediet Gebiedsvisie De Zwijger Voor de omgeving ten noordoosten van het Kooiplein, tussen de IJsselmeerlaan, de Surinamestraat, de Curacaostraat en Pieter Bothstraat, wordt in samenwerking met Ons Doel en De Sleutels gewerkt aan een gebiedsvisie. Voor de werkzaamheden om tot een gebiedsvisie te komen is aanvullend budget benodigd van € 194.000,-. De extra kosten betreffen planuren en externe inzet voor aanvullend onderzoek. Dit is nodig om de complexe opgave van het toevoegen van substantiële hoeveelheid woningen, verbeteren van de leefbaarheid en een goed functionerend verkeerssysteem (irt LRN) voor dit gebied te bewerkstelligen. Voorgesteld wordt het krediet “Gebiedsvisie W de Zwijgerlaan Oost” te verhogen met € 194.000,- en deze te dekken door een onttrekking van € 180.000,- aan de reserve afschrijving investeringen, € 14.000,- wordt gedekt door aanvullende bijdragen van de woningbouwcoöperaties. Daarnaast wordt voorgesteld het krediet “Aansluiting Kooiplein” met € 180.000,- te verlagen en de structurele dekking van € 7.200,- toe te voegen aan de reserve afschrijving investeringen.

Alhoewel het bovenomschreven voorstel voor de dekking van plankosten voor het opstellen van de gebiedsvisie budgetneutraal is, gaat de uitvoering van de gebiedsontwikkeling zelf wel gepaard met een nog ongedekte onrendabele top. Het college heeft inmiddels een subsidieaanvraag ingediend bij het ministerie van BZK in het kader van de derde tranche van de Regeling Woningbouwimpuls, voor de dekking van de helft van dit tekort. Mocht deze subsidie worden toegekend, dan zal het college bij kaderbesluit volgend jaar een voorstel doen voor de dekking van het resterende tekort. Als de subsidie niet wordt toegekend, dan is het nog steeds noodzakelijk een gebiedsvisie op te stellen, al zal dat betrekking moeten hebben op een soberder plan met minder (betaalbare) woningen.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 47

Krediet Mendelweg Noord Ten behoeve van gemeentelijke projectbegeleiding voor de realisatie van de parkeergarage aan de Mendelweg door Naturalis en het verbeteren van de openbare ruimte op de aangelegen gemeentelijke gronden waaronder een voetgangersbrug om de parkeergarage beter toegankelijk te maken voor omliggende bedrijven en instellingen - wordt voorgesteld om een krediet beschikbaar te stellen ter hoogte van € 550.000. Dit krediet kan worden gedekt uit de gerealiseerde opbrengst van de verkoop van het kavel Mendelweg Noord, waar de garage gerealiseerd gaat worden (zie ook collegebesluit 21.0284 Verkoop kavel Mendelweg Noord aan Naturalis). Deze kredietaanvraag is inclusief de reeds gemaakte plankosten die gemaakt zijn voor de onderhandelingen met Naturalis voor de verkoop van het kavel. De opbrengst van de verkochte kavel wordt gestort in de reserve Grondexploitaties. De kosten voor uitvoeren werkzaamheden verbeteren realisatie voetgangserburg/openbaar gebied ter hoogte van € 424.000 worden geactiveerd. De kosten aangaande projectbegeleiding en de reeds gemaakte plankosten ter hoogte van € 126.000 worden rechtstreeks onttrokken aan de reserve Grondexploitaties.

Voorstel is dan ook om het krediet ter hoogte van € 550.000 te dekken middels een onttrekking aan de reserve Grondexploitaties waarbij de te activeren lasten worden gedekt uit de reserve Afschrijvingen en Investeringen.

48 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 49

7 Jeugd en onderwijs

50 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Jeugd en onderwijs Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

7 Onderwijs en samenleving Gezondheid, Jeugdzorg & Welzijn Kennis, Onderwijs, Sport en Financiën Bestuur, Veiligheid en Handhaving

De missie van het programma Jeugd en onderwijs luidt: In Leiden krijgen kinderen en jongeren de kans gezond en veilig op te groeien in een stimulerende omgeving, zodat zij hun talenten kunnen ontwikkelen en volwaardig aan de samenleving kunnen deelnemen. Stand van zaken bij Voortgangsrapportage Jeugdhulp De vraag naar jeugdhulp blijft groeien. De landelijke onafhankelijke arbitragecommissie over jeugdhulp heeft geoordeeld dat hervorming van jeugdhulp door rijk en gemeenten samen noodzakelijk is en dat gemeenten structureel meer middelen voor jeugdhulp nodig hebben. Nieuwe Jeugdteams In januari is de opdracht voor de toegang Jeugd gegund aan de Stichting Jeugdteams Leidse Regio. Op 1 juli zijn de Jeugdteams gestart. Leiden heeft nu zeven jeugdteams. De grenzen van ieder jeugdteam vallen samen met de grenzen van de Sociale Wijkteams. Er is enige vertraging in de uitvoering (voor toelichting zie prestatie 7A2.3). Onderwijshuisvesting De vervangende nieuwbouw van het Leonardo College is op 23 juli opgeleverd. De uitbreiding van het lesgebouw en het nieuwe gymnastieklokaal van het Stedelijk Gymnasium, vestiging Athena, kan naar verwachting ook in het schooljaar 2021-2022 in gebruik worden genomen. Corona Na de twee schoolsluitingen en andere beperkingen als gevolg van corona geven de versoepelingen lucht aan jeugdhulp en onderwijs.

Scholen zijn weer open en steeds meer hulp en ondersteuning kan weer op locatie plaatsvinden. Het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) speelt hierin nu ook een belangrijke rol. Gemeente en onderwijspartners trekken hier samen in op, ook om de maatschappelijke effecten van corona het hoofd te bieden. Hier hebben we ook via het Social Impact Team aandacht voor.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 51

3.7.1 Doelenbomen Beleidsterrein 7A Jeugd Doel

Prestatie

7A1 Een krachtige pedagogische samenleving

7A1.1 Betrekken van de jeugd via jeugdparticipatie 7A1.2 Waarborgen kwaliteit (openbare) speelruimte 7A1. 3 Ondersteunen spelbevordering

7A2 Goede (gebiedsgerichte) ondersteuning en hulp aan jeugd en gezin

7A2.1 Vanuit het CJG uitvoeren Wet Publieke Gezondheid 7A2.2 Vanuit het CJG organiseren van informatie en advies en opvoedingsondersteuning 7A2.3 Vanuit het CJG organiseren van jeugdhulp door middel van jeugd & gezinsteams

7A3 Goede specialistische hulp beschikbaar

7A3.1 Het doen organiseren van specialistische hulp

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 7A Jeugd 7A1.2 Waarborgen kwaliteit (openbare) speelruimte Door de situatie rondom corona is er vertraging opgelopen met de uitvoering van het Uitvoeringsplan Spelen. Naar verwachting wordt deze achterstand in 2021 en 2022 ingelopen. Er is vertraging ontstaan omdat voor alle projecten betrokkenheid van bewoners en dan vooral van kinderen nodig is. Deze participatie was aanvankelijk begin 2020 gepland, vervolgens verplaatst naar eind van de zomer, en kon toen niet doorgaan vanwege de tweede golf. Vormen voor digitale participatie zijn in de tussentijd wel ontwikkeld, maar dit is complexer, waardoor het meer tijd in beslag neemt. Dus er is vertraging door het zoeken naar en het uitvoeren van andere manieren van participatie. De afronding van het Uitvoeringsplan Spelen staat evenwel nog steeds gepland voor eind 2022, conform de oorspronkelijke planning. De verbouwing van het gebouw bij SV Ons Eiland in het kader van het versterken van de buurtfunctie is vertraagd omdat het ontwerp het budget overschreed. Het heeft tijd gekost voor de projectgroep om het ontwerp hierop aan te passen. 7A2.3 Vanuit het CJG organiseren van jeugdhulp door middel van jeugd & gezinsteams Vertraging start Jeugdteams Er is enige vertraging in de start van de Jeugdteams. De teams zijn ofﬁcieel gestart per 1 juli 2021.

De implementatie van de nieuwe manier van werken wordt deze maanden nog vormgegeven en de leden van de jeugdteams moeten hier nog in meegenomen worden. Daarnaast is de arbeidsmarkt ongunstig wat het moeilijk maakt vacatures te vervullen. Deze vertraagde start is onderwerp van gesprek tussen gemeenten en Jeugdteams Leidse regio en zal dit ook de komende tijd blijven. Wel is al duidelijk dat de verwachte verlaging van de uitgaven voor specialistische jeugdhulp in 2021 met € 500.000 niet gehaald gaan worden (Bijsturingsmaatregel sociaal domein Kaderbrief 2020-2025). 7A3.1 Het doen organiseren van specialistische hulp Groeiende vraag De vraag naar jeugdhulp blijft groeien. In 2021 zijn in Holland Rijnland aanvullende maatregelen uitgewerkt om binnen de begroting te kunnen blijven werken en tegelijkertijd knelpunten als wachttijden het hoofd te kunnen bieden. Op dit laatste punt is een regionale aanpak gerealiseerd waar extra ambtelijke capaciteit voor is vrijgemaakt. Aanvullende middelen vanuit het rijk Als gevolg van de steeds nijpender wordende tekorten in de jeugdhulp heeft de rijksoverheid voor 2021 voor alle gemeenten incidentele extra middelen toegezegd. Met deze middelen worden de stijgende kosten gecompenseerd en ook bekostigen we de aanpak wachtlijsten ermee.

Vlak voor de zomer 2021 heeft de landelijke en onafhankelijke arbitragecommissie bepaald dat gemeenten structureel meer middelen nodig hebben voor jeugdhulp en dat er een hervormingsagenda van rijk en gemeenten samen nodig is om te komen tot goede en betaalbare jeugdhulp in de toekomst (zie hiervoor de Programmabegroting 2022, Programma 7 Jeugd & Onderwijs). Corona & maatwerk Het is moeilijk te voorspellen wat de effecten van de coronacrisis op de middellange en langere termijn zijn voor de vraag naar jeugdhulp. Er wordt in 2021 veel maatwerk geleverd voor speciﬁeke doelgroepen op locatie, ook bij scholen, samen met de Jeugdteams en SOL. ‘Normaliseren’ en ‘zo dichtbij als mogelijk’ vormen ook hier het uitgangspunt.

52 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Voorbereiding nieuwe inkoop Er is in 2021 gewerkt aan het opstellen van de nieuwe contracten met geschiktheidseisen voor de aanbieders van jeugdhulp, alles volgens de nieuwe inkoopstrategie die start per 2022. In de komende maanden werken we hiervoor onder meer ook aan een Centraal Intake-orgaan voor verblijfsaanbod.

Beleidsterrein 7B Peuterspeelzalen en kinderopvang Doel

Prestatie

7B1 Kwalitatief goed en toegankelijk aanbod van kindercentra

7B1.1 Zorg dragen voor voldoende aanbod peuterspeelzaalwerk 7B1.2 Waarborgen kwaliteit kinderopvang / peuterspeelzalen

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 7B Peuterspeelzalen en kinderopvang Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Beleidsterrein 7C Onderwijsbeleid Doel

Prestatie

7C1 Gelijke onderwijskansen voor kinderen van nul tot dertien jaar

7C1.1 Waarborgen van aanbod, kwaliteit en deelname aan voor- en vroegschoolse educatie 7C1.2 Stimuleren hoogwaardig taalaanbod op onderwijskansenscholen 7C1.3 Doen bevorderen van ouderbetrokkenheid bij doelgroepkinderen

7C2 Goede onderwijs-ondersteuning en samenwerking in het onderwijs

7C2.1 Ondersteunen zorg voor leerlingen met speciﬁeke behoeften

7C3 Als kennisstad toekomstbestendig onderwijs bevorderen met extra aandacht voor internationalisering en duurzaamheid

7C3.1 Stimuleren van een rijke leeromgeving waarin leerlingen hun eigen talenten kunnen ontwikkelen in een doorlopende leerlijn

7C2.2 Stimuleren samenwerking en voorzieningen in het onderwijs

7C3.2 Stimuleren dat leerlingen worden voorbereid op een internationale samenleving 7C3.3 Bevorderen van een rijke leeromgeving en toekomstgerichte talentontwikkeling door samenwerking van onderwijs met bedrijven en instellingen

7C4 Zoveel mogelijk leerlingen volgen onderwijs en halen een startkwaliﬁcatie of het verwerven van een werkplek

7C4.1 Sturing geven aan projecten die zich richten op het behalen van een startkwaliﬁcatie, terugkeer naar het onderwijs (ook voor thuiszitters) of het verwerven van een werkplek 7C4.2 Tegengaan verzuim leerplichtigen

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 7C Onderwijsbeleid Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Beleidsterrein 7D Onderwijshuisvesting Doel

Prestatie

7D1 Goede kwantiteit en kwaliteit van onderwijshuisvesting

7D1.1 Realisatie van nieuwbouw, uitbreiding en vervanging van lesgebouwen en gymnastieklokalen 7D1.2 In stand houden van de bestaande gebouwenvoorraad door onderhoud en aanpassingen 7D1.3 Uitvoering van de overige wettelijke taken zoals ozb, schadeherstel en bekostiging gymnastiekonderwijs

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 7D Onderwijshuisvesting Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 53

3.7.2 Financiële afwijkingen begroting 2021 Programma 7 Jeugd en onderwijs (- = voordeel)

Nummer

Onderwerp

B/L

2021

2022

2023

2024

I/S

07.02

Afrekening regionale Jeugdhulp 2020 en Jeugdzorg 2021

128

07.02

Afrekening regionale Jeugdhulp 2020 en Jeugdzorg 2021

-128

07.03