210094 Bijlage Raadsvoorstel Tweede voortgangsrapportage 2021

2de Voortgangsrapportage 2021 Versie: 4.0.0.0.0.0

Inhoudsopgave 1 Voorwoord

3

2 Leeswijzer en samenvatting 2.1 Leeswijzer 2.2 Samenvatting

5 5 6

3 Beleidsrealisatie begroting 2021 3.1 Bestuur en dienstverlening 3.2 Veiligheid 3.3 Economie 3.4 Bereikbaarheid 3.5 Omgevingskwaliteit 3.6 Stedelijke ontwikkeling 3.7 Jeugd en onderwijs 3.8 Cultuur, sport en recreatie 3.9 Maatschappelijke ondersteuning 3.10 Werk en inkomen 3.11 Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien

9 10 16 20 26 32 40 50 56 64 70 75

4 Paragrafen 4.1 Plankosten 4.2 Initiatieven derden 4.3 Personele lasten en externe inhuur 4.4 Bedrijfsvoeringsreserve concern 4.5 Taakstellingen 4.6 Halfjaarlijkse MeerjarenPerspectief Grondexploitaties (MPG) 4.7 In control

79 79 81 83 85 86 87 90

| 1

2 |

Hoofdstuk 1 1 Voorwoord Uit de Tweede Voortgangsrapportage 2021 blijkt dat de uitvoering van de Programmabegroting 2021 grotendeels op koers ligt: we realiseren het overgrote deel van de prestaties uit de begroting volgens plan. De mee- en tegenvallers uit deze rapportage leiden per saldo tot een verwacht nadeel van € 199.000. Dit is een resultante van een aantal tegenvallers en een forse meevaller van € 2,0 miljoen op de bijstand (daling aantal uitkeringen). De algemene uitkering 2021 ontwikkelt zich negatief door een verdere krimp van de gemeente ten opzichte van 2020. De daling van het aantal inwoners leidt ook tot daling van de daaraan gerelateerde sociale maatstaven. Wel verwachten we dat de derving van inkomsten voor parkeren, leges en marktgelden als gevolg van corona, wordt gecompenseerd in de algemene uitkering. Per saldo zal de uitkering dit jaar € 614.000 lager uitvallen. Een andere belangrijke tegenvaller ontstaat bij de viering van Leidens Ontzet. In verband met corona moeten we extra kosten maken om de viering in aangepaste vorm door te kunnen laten gaan (€ 645.000). Voor de implementatie van het nieuwe raadsinformatie- en bestuursinformatiesysteem is € 200.000 nodig en door tegenvallende inkomsten is € 200.000 extra nodig voor het Grafisch Productie Centrum.

We stellen u voor om het verwachte nadeel van per saldo € 199.000 direct te verrekenen met de concernreserve, zodat de begroting weer op 0 sluit. Hierdoor bevat de jaarrekening 2021 alleen nog de verschillen ten opzichte van deze voortgangsrapportage. In deze Tweede Voortgangsrapportage stellen we ook voor om een aantal budgetneutrale, technische wijzigingen door te voeren. Door deze wijzigingen nu te verwerken, 'vervuilen' ze straks niet het resultaat van de jaarrekening. Leiden, september 2021 College van burgemeester en wethouders

Voorwoord | 3

4 | Voorwoord

Hoofdstuk 2 2 Leeswijzer en samenvatting 2.1 Leeswijzer De voortgangsrapportage bestaat uit twee delen: - Verantwoording van de beleidsrealisatie van de Programmabegroting 2021; - De paragrafen plankosten, initiatieven derden, personele lasten, bedrijfsvoeringsreserve concern, taakstellingen, halfjaarsrapportage meerjarenperspectief grondexploitatie en 'in control'. De verantwoording van de beleidsrealisatie volgt de programma-indeling van de Programmabegroting 2021. Aan de hand van de doelenbomen met de prestaties geven we met de kleuren van de stoplichten aan in hoeverre de uitvoering van de prestaties op schema ligt: Stoplicht

Betekenis

Groen

Prestatie wordt of is binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd.

Oranje

Er is een risico dat de prestatie niet binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit wordt gerealiseerd. Hierop is bijsturing nodig.

Rood

Prestatie wordt of is niet binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd.

Bij een 'rood' of 'oranje' stoplicht bevat de voortgangsrapportage in ieder geval een toelichting op de oorzaak van de afwijking, de consequenties voor het bereiken van de programmadoelstelling en de wijze waarop het college wil bijsturen. Corona Deze rapportage ziet nog steeds op een bijzonder ongewone periode als gevolg van de landelijke maatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus. De impact van die maatregelen op de prestaties van de gemeente is niet op alle fronten goed te bepalen, omdat de consequenties nog niet met zekerheid of concreet zijn aan te geven en/of omdat effecten zich (mogelijk) pas op langere termijn zullen manifesteren. Bij de beoordeling van de prestaties is onderstaande richtlijn gehanteerd: ■ als er evident een direct effect is van de corona-maatregelen op de te leveren prestatie dan is het stoplicht op oranje gezet met een toelichting onder betreffende prestatie; ■ als het effect van de corona-maatregelen op de te leveren prestatie nog hoogst onzeker, hypothetisch of discutabel is, dan is het effect niet in de kleur van de stoplichten verwerkt, maar benoemd als onzekerheid in de inleiding op het programma of onder betreffende prestatie. We realiseren ons dat de groene beoordeling van gemeentelijke prestaties die volgt uit deze werkwijze op een aantal terreinen contrasteert met de in de praktijk ervaren impact van de maatregelen.

Gezien de onzekerheden die de aanwezigheid van het coronavirus met zich meebrengt, blijven we rekenen met onzekerheidsmarges.

Leeswijzer en samenvatting | 5

2.2 Samenvatting Voortgang Prestaties De uitvoering van de Programmabegroting ligt grotendeels op koers: van de 206 prestaties waarin de Programmabegroting 2021 is opgedeeld, verwachten we dat 178 prestaties volgens planning worden gerealiseerd ('groen'). Op 28 prestaties is bijsturing nodig ('oranje') en we verwachten van nul prestatie dat deze niet binnen de kaders uit de Programmabegroting 2021 kunnen worden gerealiseerd ('rood'). Het grootste deel van de 'oranje' stoplichten valt onder programma 'Cultuur, sport en recreatie' en is het gevolg van de landelijke maatregelen tegen verspreiding van het coronavirus. De onderstaande figuur maakt inzichtelijk welk percentage van de prestaties binnen de diverse programma's op koers ligt:

6 | Leeswijzer en samenvatting

Financiele afwijkingen In onderstaande tabel zijn de financiele afwijkingen opgenomen. Deze posten lichten we bij de rapportage over het betreffende programma toe. Het negatieve saldo verrekenen we met de concernreserve.

Programma

1

Omschrijving

Bedrag 2021

Kosten inzake implementatie RIS / BIS

200

Digitalisering bouwdossiers

105

Totaal programma

305 3

Aanleg glasvezel Leiden

50

Lagere inkomsten markten

190 240

5

Lagere inkomsten Fiets Fout is Fiets Weg en weesfietsen als gevolg van corona

36

Lagere inkomsten Fiets Fout is Fiets Weg en weesfietsen als gevolg van corona

32

Stijging watersysteemheffing

60

Stijging energiekosten Openbare verlichting

150 278

8

Lagere legesinkomsten horeca en evenementen

70

Subsidies Historisch Stadsbeeld

-85

Viering Leids Ontzet

645 630

9

Verplaatsing Woonunits Sumatrastraat

80 80

10

Bijstand 2021

-2.040 -2.040

AD/OH

Lagere inkomsten GPC

200

Kapitaallasten

66

Actualisatie Treasury

-175

Ontwikkeling algemene uitkering 2021

614 705

TOTAAL TE VERREKENEN MET CONCERNRESERVE

199

Leeswijzer en samenvatting | 7

8 | Leeswijzer en samenvatting

Hoofdstuk 3 3 Beleidsrealisatie begroting 2021

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 9

1 Bestuur en dienstverlening

10 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Bestuur en dienstverlening Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

1 Leefbaarheid en Bereikbaarheid Bestuur, Veiligheid en Handhaving Kennis, Onderwijs, Sport en Financiën Werk, Inkomen en Economie & Cultuur

De missie van het programma Bestuur en dienstverlening luidt: De gemeente Leiden staat voor een betrouwbaar bestuur: open en transparant en in samenwerking met en voor partners en burgers in de stad en regio. De gemeente Leiden staat voor een klantgerichte dienstverlening, waarbij de burgers, bedrijven en overige instellingen betrouwbaar, duidelijk, snel en op maat worden bediend. Stand van zaken bij Voortgangsrapportage De prestaties voor het onderdeel Dienstverlening verlopen over het algemeen goed. Alleen bij prestatie 1B1.2 'Zorgen voor persoonlijke, betrouwbare, toegankelijke en efficiënte dienstverlening via minimaal de belangrijkste 5 kanalen die de burger van ons verwacht en die voldoen aan de moderne standaarden' is een nadere toelichting opgenomen.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 11

3.1.1 Doelenbomen Beleidsterrein 1A Bestuur Doel

Prestatie

1A1 Volksvertegenwoordiging, kaderstelling en control

1A1.1 De gemeenteraad en raadscommissies vergaderen volgens de vastgestelde vergadercyclus 1A1.2 Burgers actief informeren over rol en werkzaamheden van de gemeenteraad 1A1.3 Ondersteuning van de gemeenteraad door de griffie, onderzoek door de rekenkamercommissie en controle door de accountant

1A2 Dagelijks besturen van de gemeente

1A2.1 Dagelijks besturen van de gemeente door het college 1A2.2 Informeren en betrekken van burgers, bedrijven en instellingen over besluiten en bij uit te voeren beleid 1A2.3 Organiseren van verkiezingen voor gemeente, provincie, waterschap, Rijk en Europa 1A2.4 Strategische beleidsadvisering en onderzoek 1A2.5 Adviseren van bestuur over communicatie

1A3 Bijdragen aan en sturen op samenwerkingsverbanden

1A3.1 Sturing en toezicht houden op samenwerkingsverbanden 1A3.2 Bevorderen van intergemeentelijke samenwerking

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 1A Bestuur Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Beleidsterrein 1B Dienstverlening Doel

Prestatie

1B1 Burgers, bedrijven en instellingen zijn tevreden over de publieke dienstverlening

1B1.1 Leveren van alle producten en diensten op het gebied van Burgerzaken (o.a. reisdocumenten, rijbewijzen, huwelijken etc.) 1B1.2 Zorgen voor persoonlijke, betrouwbare, toegankelijke en efficiënte dienstverlening via minimaal de belangrijkste 5 kanalen die de burger van ons verwacht en die voldoen aan de moderne standaarden 1B1.3 Op orde houden basisregistraties (BRP, BAG, BGT) 1B1.4 Beantwoorden van eerstelijns vragen, verstrekken van informatie en leveren van eerstelijns producten 1B1.5 Omzetten papieren archieven in digitale archieven naar de moderne standaarden

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 1B Dienstverlening 1B1.2 Zorgen voor persoonlijke, betrouwbare, toegankelijke en efficiënte dienstverlening via minimaal de belangrijkste 5 kanalen die de burger van ons verwacht en die voldoen aan de moderne standaarden. Het oranje stoplicht heeft twee oorzaken: Hoewel de beantwoording van klantvragen kwalitatief goed is, kent de dienstverlening geregeld verstoringen. We zijn afhankelijk van goede ict. Het huidige ict-landschap belemmert ons in het leveren van goede dienstverlening. En het doorontwikkelen en verbeteren van de digitale dienstverlening wordt beperkt door de huidige applicaties en ict-infrastructuur (met ingewikkelde koppelingen van applicaties). Ook voldoet de totale digitale toegankelijkheid nog niet aan de wettelijke vereisten. Daarnaast hebben wij u op 2 juni 2020 via een brief geïnformeerd over het onderzoek en de aanbevelingen om de dienstverlening voor laaggeletterden te verbeteren. Voor de interne campagne duidelijk taal met brievenproject zouden wij uiterlijk bij de Kaderbrief 2022 met een voorstel komen voor aanpak en financiering van dit project. De aanpak is uitgewerkt, maar vanwege de financiële problematiek hebben we dit project geparkeerd. Als er financiële ruimte komt, hechten we eraan dit alsnog op te pakken. Voor nu zoeken we naar een afgeslankte vorm om hier verder invulling aan te geven.

12 | Beleidsrealisatie begroting 2021

3.1.2 Financiële afwijkingen begroting 2021 Programma 1 Bestuur en dienstverlening (- = voordeel)

Nummer

Onderwerp

B/L

2021

2022

2023

2024

I/S

Betreft reserve?

Indien ja, welke?

Ja

Egalisatiereserve verkiezingen

Mee- en tegenvallers 01.01

Kosten inzake implementatie RIS / BIS

L

200

-

-

-

I

01.02

Digitalisering bouwdossiers

L

105

-

-

-

I

01.03

Omzetten krediet vervanging AV middelen raadzaal in bijdrage SP71

L

-

-24

-24

-23

S

01.03

Omzetten krediet vervanging AV middelen raadzaal in bijdrage SP71

L

-

24

24

23

S

01.04

Hogere legesinkomsten burgerzaken

L

390

-

-

-

I

01.04

Hogere legesinkomsten burgerzaken

B

-390

-

-

-

I

01.05

Onttrekking reserve verkiezingen

L

161

-

-

-

I

01.05

Onttrekking reserve verkiezingen

B

-161

-

-

-

I

305

-

-

-

Budgetneutrale wijzigingen

Resultaat programma 1

3.1.3 Toelichtingen afwijking begroting 2021 Mee- en tegenvallers: Kosten implementatie RIS en BIS Eerder dit jaar is de aanbesteding Raadsinformatiesysteem en Bestuurlijk informatiesysteem (RIS/BIS) afgerond. De kosten daarvoor zijn gezamenlijk door college en raad gedekt uit beide begrotingen. Het is de bedoeling dat de volledige kosten voor de inplementatie nu drukken op de begroting van de raad, maar daarvoor is geen budgettaire ruimte. Deze post is bij de Kadernota aangekondigd en kan nu worden geconcretiseerd. Digitalisering bouwdossiers Het project digitalisering bouwdossiers blijkt in de praktijk complexer te zijn dan vooraf ingeschat. Mede veroorzaakt doordat er in heel het land nog weinig ervaring is opgedaan met het grootschalig digitaliseren van dit soort dossiers. Daardoor is de doorlooptijd langer dan bij de aanvang was ingeschat. Oorspronkelijk zou het project deze zomer worden afgerond. In de geactualiseerde planning loopt het project door tot 2023, evenals de kosten die daarmee hoger uitvallen. Inzet is wel om de beoordeling van de scanwerkzaamheden en het verwerken van de facturen voor 2022 af te ronden. Budgetneutrale wijzigingen: Krediet vervanging AV middelen raadzaal omzetten in bijdrage SP71 In de begroting van Leiden is nog een investering opgenomen voor vervanging van Audio Visuele middelen in de raadzaal.

Bij de verbouwing van het stadhuis worden deze AV middelen vervangen. AV middelen worden echter als een dienst door SP71 geleverd en hiervoor brengt SP71 een jaarlijkse bijdrage in rekenening. Voorgesteld wordt om de bij de investering horende kapitaallasten om te zetten in een bijdrage aan SP71.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 13

Legesinkomsten burgerzaken De legesinkomsten burgerzaken zijn naar verwachting per saldo € 100.000 hoger. Omdat er meer producten zijn afgegeven is er ook incidenteel extra inhuur geweest, derhalve zijn de personele lasten ook € 100.000 hoger. De producten waar voornamelijk meer afgiften zijn geweest dan geraamd zijn de reisdocumenten en naturalisaties. Bij de naturalisaties wordt dit veroorzaakt doordat er veel Syriërs zijn die 5 jaar in Nederland zijn en de Nederlandse nationaliteit mogen aanvragen. Bij de reisdocumenten speelt corona een rol. Vorig jaar waren er weinig vakanties in het buitenland waardoor mensen het vernieuwen van hun reisdocument hebben uitgesteld tot dit jaar. Verkiezingen In 2020 zijn extra corona middelen ontvangen voor de verkiezingen in 2021. Deze middelen zijn in 2020 in de reserve verkiezingen gestort. In 2021 moeten deze middelen onttrokken worden aan de reserve verkiezingen.

14 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 15

2 Veiligheid

16 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Veiligheid Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

2 Leefbaarheid en Bereikbaarheid Bestuur, Veiligheid en Handhaving Gezondheid, Jeugdzorg & Welzijn

De missie van het programma Veiligheid luidt: De gemeente Leiden staat voor een stad die veilig is èn voelt op het gebied van wonen, werken en leven in samenwerking met bewoners en partners. Stand van zaken bij Voortgangsrapportage In de 1e Voortgangsrapportage 2021 gaven we aan dat de eerste twee maanden van 2021 voor wat betreft de criminaliteitscijfers een continuering gaf te zien van de trend van 2020 ten gevolge van de coronacrisis d.w.z afname van de traditionele criminaliteit en toename van cybercrime en overlast. Op hoofdlijnen is dat beeld gelijk gebleven maar er zijn wel nuanceringen. Belangrijk is dat de aanpak van ondermijning dat de hoogste prioriteit heeft in het programma Veiligheid op stoom is gekomen. Het aantal signalen dat binnen is gekomen bij het team en het aantal BiBob-procedures is sterk gestegen en ook is er goede voortgang in het vastgoedproject. Met die ontwikkeling neemt ook de druk op de capaciteit toe. Dit betekent dat de komende tijd scherpe keuzes zullen moeten worden gemaakt. In juli van 2021 de zorginstellingen in Leiden, de brandweer Hollands-Midden en de gemeente het convenant ‘De Leidse zorg brandveilig ondertekend’. In het convenant zijn afspraken vastgelegd die tot doel hebben via een risicogestuurde aanpak de brandveiligheid in de Leidse zorginstellingen te verbeteren. V.w.

b betreft de nuaceringen bij de cijfers over overlast en criminaliteit zien we dat de geluidsoverlast in de eerste helft van 2021 is toegenomen t.o.v. van die zelfde periode vorig jaar maar dat die toename na de eerste drie maanden afvlakt en dat de overlast jeugd na een sterk stijging in de eerste maanden van 2021 nu gedaald is onder het niveau van 2020. M.b.t. cybercrime is de horizontale fraude (oplichting veelal via internet) over het eerste half jaar van 2021 toegenomen met 11% (was een toename van 27 % na de eerste twee maanden) we zien dus een afname met begin van dit jaar maar nog wel een lichte stijging t.o.v. van vorig jaar. De fraude met online handel die ook onderdeel uitmaakt van horizontale fraude is echter afgenomen met 15% t.o.v. 2020 (na de eerste twee maanden een toenamen van 10%). In de eenheid Den Haag is er ook een afname met 2% nadat er in de eerste twee maanden nog een toename was met 35% t.o.v. dezelfde periode in 2020. Het is echter nog te vroeg om hier conclusies uit te trekken

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 17

3.2.1 Doelenbomen Beleidsterrein 2A Veiligheid Doel

Prestatie

2A1 Beperken criminaliteit, bewaken democratische rechtsstaat

2A1.1 Aanpak ondermijning 2A1.2 Voorkomen of aanpakken radicalisering en polarisatie 2A1.3 Voorkomen cybercrime / gedigitaliseerde criminaliteit 2A1.4 Inzet Veilig Thuis 2A1.5 Inzet Veilige Publieke taak

2A2 Beperken criminaliteit en overlast in de woonomgeving

2A2.1 Beperken van overlast van personen die verward gedrag vertonen 2A2.2 Beperken van overlast in de woonomgeving 2A2.3 Preventie woninginbraken 2A2.4 Regievoering samenwerking jaarwisseling / vuurwerk 2A2.5 Inzet buurt- en wijkveiligheid 2A2.6 Aanpak fietsendiefstal en fietsoverlast

2A3 Beperken jeugdoverlast en criminaliteit

2A3.1 Stedelijke jeugdaanpak

2A4 Optimale preventie en aanpak branden, rampen en crises

2A4.1 Realiseren van BRL-vakbekwame gemeentelijke crisisorganisatie 2A4.2 Planvorming rondom grootschalige risicovolle evenementen 2A4.3 Inzet bij rampen en crises 2A4.4 Optimale preventie brandveiligheid

2A5 Veilig ondernemen en veilig uitgaan

2A5.1 Risicoscan, coördinatie vergunningverlening evenementen 2A5.2 Handhaven bij evenementen 2A5.3 Bijdrage aan veilig ondernemen 2A5.4 Handhaven coffeeshopbeleid / Regulering wietteelt 2A5.5 Coördinatie vergunningverlening horeca 2A5.6 Handhaven horecaregelgeving 2A5.7 Handhaven prostitutiebeleid

Toelichting doelenboom beleidsterrein 2A veiligheid 2A1.1 Aanpak ondermijning Het versterkingsproject ‘Geldstromen in de Leidse vastgoedwereld’ loopt gestaag door. Inmiddels is er regionaal en landelijk belangstelling voor het project. Er wordt gekeken om het project ook na 2022 te continueren. 2A2.6 Aanpak fietsendiefstal en fietsoverlast Dit jaar zijn er geen fietsgraveeracties geweest.

3.2.2 Financiële afwijkingen begroting 2021 Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting 2021.

3.2.3 Toelichtingen afwijking begroting 2021 Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting 2021.

18 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 19

3 Economie

20 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Economie Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

3 Werk en Middelen Kennis, Onderwijs, Sport en Financiën Werk, Inkomen, Economie & Cultuur

De missie van het programma Economie luidt: De gemeente Leiden staat voor een vitale en duurzame economische structuur in samenwerking met haar stadspartners en de regio. Stand van zaken bij Voortgangsrapportage Volgens het Centraal Planbureau lijkt de economie zich nu veerkrachtig te herstellen maar de onzekerheid van corona blijft. De economie in 2021 zou bijna met 4% groeien. Dit kan per regio verschillen. Bij deze raming gaat het CPB uit dat er geen grootschalige nieuwe contactbeperkingen komen. Het programma Economie omvat 11 verschillende prestaties. Deze prestaties zijn volop in uitvoering. Een aantal is gericht op het opvangen van de gevolgen van de coronacrisis en een aantal komt voort uit een langere termijnplanning. Bij elke prestatie is gekeken om vitaler en duurzamer uit de crisis te komen. Dat Leiden een internationale kenninstad is, helpt hierbij. Samen met stadspartners werken we aan de voortgang van de prestaties. Zo wordt er bijvoorbeeld uitvoering gegeven aan de Bedrijventerreinenstrategie met de deelname van bedrijventerrein De Waard aan de Challenge voor verduurzaming van bedrijventerreinen in de regio. Er zijn digitale stadsbijeenkomsten georganiseerd in het kader van de participatie voor de Visie bezoekerseconomie, de beleidsnota Toeristische verhuur van woonruimte 2021 en het Retail- en warenmarktbeleid 2021.

De komende maanden worden deze beleidsstukken ter besluitvorming aangeboden. We gaan door met onze inzet en inspanningen om als gevolg van de coronacrisis de basisvoorzieningen en leefbaarheid van de binnenstad naar omstandigheden op peil te houden. We zijn finalist voor Beste Binnenstad in 2021 en we treffen voorbereidingen voor de European City of Science 2022. De partners van het Stagepact van Economie071 zijn volop bezig met onder andere de organisatie van een online stagebeurs in september, met als doel het aantal stagetekorten op te lossen. Ook is de stagejager inmiddels een aantal maanden aan de slag en boekt goede resultaten. Op het Leiden Bio Science Park wordt hard gewerkt aan oplossingen voor de coronapandemie en hoe een dergelijke pandamie in de toekomst kan worden voorkomen. Met onze inzet zorgen we ervoor dat het park zich kan blijven ontwikkelen naar een innovatiedistrict en zich internationaal kan profileren. Met het Stimuleringsfonds hebben we een aantal start ups zoals Water in the cloud en Inventeers financieel kunnen steunen. Zij spelen in op de snel veranderende wereld en vergroten de weerbaarheid en veerkracht van onze lokale economie. We zijn gestart met een nieuw project binnen Economie071: de MKB-deals digitalisering. Met subsidie vanuit de provincie gaan we MKB-ers in Leiden en de regio ondersteunen bij de digitalisering van hun bedrijf.

Als gemeente nemen we ook zelf onze verantwoordelijkheid door de markt te prikkelen te verduurzamen. Dat doen we door maatschappelijk verantwoord in te kopen, onze bouwprojecten in bijvoorbeeld de openbare ruimte duurzaam te ontwerpen en circulair uit te voeren. En door actief samen te werken met ondernemers en instellingen om samen vorm te geven aan de circulaire economie van de toekomst. Samen met Economie071 brengen we de gevolgen van de coronapandemie op de Leidse economie en die van de regio in kaart. Met de provincie pakken we regionale uitdagingen aan, zoals de bedrijventerreinen en de kantorenaanpak. Leiden werkt als G40 gemeente mee aan een position paper voor het economisch herstel en transitie, dat wordt aangeboden aan het ministerie van Economische Zaken. Periodiek praten we bij met het ministerie van Economische Zaken over de landelijke economische ontwikkelingen die Leiden raken en de ontwikkelingen in Leiden om input te geven voor het landelijke beleid.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 21

3.3.1 Doelenbomen Beleidsterrein 3A Ruimte om te ondernemen Doel

Prestatie

3A1 Betere ruimtelijke mogelijkheden voor bedrijven en instellingen

3A1.1 Regionale en lokale beleidsontwikkeling, beleidsuitvoering en advisering 3A1.2 Doorontwikkeling Leiden Bio Science Park (LBSP)

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 3A Ruimte om te ondernemen 3A1.1 Regionale en lokale beleidsontwikkeling, beleidsuitvoering en advisering. Deze prestatie bestaat uit 9 verschillende onderdelen. Hiervan krijgen 7 onderdelen een groen stoplicht en worden verder niet toegelicht. De volgende twee onderdelen kleuren niet groen: Onderdeel 6. Markten Dit onderdeel krijgt een oranje stoplicht. Vanaf 28 april jl. mochten de non-food marktkooplieden door het versoepelen van de coronamaatregelen weer op de diverse weekmarkten in Leiden te staan. De coronamaatregelen hebben een negatieve invloed op de totaal te innen standplaatsgelden over 2021.. Onderdeel 8. Ligplaatsenbeleid Een rood stoplicht voor dit onderdeel omdat er in 2021 geen voorstellen komen voor aanpassing van dit beleid. Tijdens het proces van het opstellen en aanpassen van de Verordening fysieke leefomgeving is gebleken dat het borgen en reguleren van het gebruik van het openbaar water en de walkanten door (woonboot)bewoners, recreanten van binnen en buiten leiden en (bedrijfsvaart)ondernemers een onderwerp is dat een integrale benadering vraagt in regelgeving en aanpak. Daarmee is het een onderwerp dat bij uitstek geschikt is om op te nemen in het omgevingsplan.

In de loop van 2022, na inwerkingtreding van de Omgevingswet, zal daarom worden gestart aan de uitwerking hiervan met als doel opname in het Leids omgevingsplan. 3A1.2 Doorontwikkeling Leiden Bio Science Park In aanvulling op het groene stoplicht willen wij hier de verkoop van een perceel grond aan de Mendelweg aan de Stichting Naturalis noemen. Naturalis bouwt op deze plek een parkeergarage die naast het parkeren voor bezoekers ook gebruikt zal worden door medewerkers en bezoekers van het LBSP. Daarnaast wordt de parkeergarage ingericht als Park & Ride plus voorziening voor bijvoorbeeld bezoek aan de binnenstad. Dit is een proef in het kader van de Agenda Autoluwe Binnenstad.

Beleidsterrein 3B Faciliteren en stimuleren van ondernemen Doel

Prestatie

3B1 Sterker ondernemersklimaat

3B1.1 Faciliteren van bedrijvigheid, starters en ondernemerschap in Leiden 3B1.2 Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en stimuleren ondernemerschap

3B2 Meer kennisintensieve bedrijvigheid

3B2.1 Stimuleren en acquisitie van kennisintensieve bedrijvigheid en netwerken

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 3B Faciliteren en stimuleren van ondernemen. Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

22 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Beleidsterrein 3C Marketing en promotie Doel

Prestatie

3C1 Meer zakelijk en recreatief bezoek aan Leiden

3C1.1 Citymarketing en stimuleren toeristische aantrekkelijkheid 3C1.2 Faciliteren Centrummanagement Leiden en marketing- en activiteitencampagne binnenstad 3C1.3 Inspanningen en programmasturing Binnenstad

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 3C Marketing en promotie. Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Beleidsterrein 3D Circulaire economie Doel

Prestatie

3D1 Circulaire Economie Een economie waar materialen afkomstig zijn uit hernieuwbare bronnen en efficiënt worden gebruikt, waar de focus verschuift van bezit naar gebruik en waar nieuwe arbeidsplaatsen ontstaan gerelateerd aan reparatie en recycling.

3D1.1 Transitie naar circulaire bouw, infrastructuur en gebiedsontwikkeling 3D1.2 Van afval naar materiaalstromen 3D1.3 Maatschappelijk verantwoord inkopen

Toelichting doelenboom beleidsterrein 3D Circulaire economie Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

3.3.2 Financiële afwijkingen begroting 2021 Programma 3 Economie (- = voordeel)

Nummer

Onderwerp

B/L

2021

2022

2023

2024

I/S

Betreft reserve?

Indien ja, welke?

Mee- en tegenvallers 03.01

Aanleg glasvezel Leiden

L

50

-

-

-

I

03.02

Lagere inkomsten markten

B

190

-

-

-

I

240

-

-

-

Budgetneutrale wijzigingen

Resultaat programma 3

3.3.3 Toelichtingen afwijking begroting 2021 Mee- en tegenvallers: Aanleg glasvezel Leiden Voor de de coördinatie voor de uitrol van glasvezel door de provider in geheel Leiden is een projectteam benodigd. Aangezien het om een grootschalige uitrol gaat van ongeveer 450 kilometer de komende drie tot maximaal zes jaar, ligt een projectmatige aanpak met één aanspreekpunt vanuit het gemeentelijk Projectbureau het meest voor de hand. Het voorstel betreft een multidisciplinair project met betrokkenheid van meerdere afdelingen en externe stakeholders. De gebruikelijke procedures voor het indienen van instemmingsbesluiten blijven gelden maar voor de aanleg van tracés van deze lengte is het noodzakelijk om daarnaast een projectteam op te zetten die de uitrol van glasvezel op de meest wenselijke en efficiënte manier kan coördineren. De op te stellen samenwerkingsovereenkomst (SOK) vormt de basis voor de afspraken met provider en het inrichten van een projectteam met alle belanghebbenden aan tafel.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 23

De geschatte kosten van het projectteam bedragen voor dit jaar € 50.000. Hiervoor is momenteel geen dekking. Uitgangspunt is dat toekomstige legesinkomsten deze kosten zouden moeten kunnen dekken. Komende periode zullen we gebruiken om te berekenen of we de reguliere inzet (die benodigd is bij een aanvraag) èn de extra inzet (voor dit traject) daadwerkelijk kunnen dekken uit de leges die de provider zal betalen. Bij de Kaderbrief 2022 komen we indien nodig hierop terug. Budgetneutrale wijzigingen: Markten Vanwege corona is ook in 2021 de markt verplaatst. Alleen food en aan drogisterij-artikelen verwante kramen hebben een standplaats. Facturering vindt plaats op basis van werkelijke stadagen en er wordt een bedrag naar rato van het jaartarief in rekening gebracht. De verwachte inkomsten zullen naar verwachting € 190.000 lager zijn. Verwacht wordt dat van het Rijk via het gemeentefonds volledige compensatie zal worden ontvangen. Deze verwachte inkomsten worden geraamd in het programma Algemene dekkingsmiddelen.

24 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 25

4 Bereikbaarheid

26 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Bereikbaarheid Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

4 Leefbaarheid en Bereikbaarheid Duurzaamheid, Mobiliteit & Beheer Openbare Ruimte Duurzame Verstedelijking, Ruimte & Wonen

De missie van het programma Bereikbaarheid luidt: De gemeente Leiden wil goed bereikbaar zijn. De komende jaren wordt ingezet op duurzame mobiliteit, waarbij voetgangers, fietsers en het openbaar vervoer voorrang krijgen. Door de aanleg van een goede hoofdontsluitingsstructuur, het zoeken naar nieuwe vormen van vervoer, het optimaal gebruiken van parkeervoorzieningen en het autoluw maken van de binnenstad wil de gemeente Leiden de leefbaarheid, duurzaamheid en bereikbaarheid verbeteren. Stand van zaken bij Voortgangsrapportage De uitvoering van de Mobiliteitsnota, Parkeervisie en agenda Autoluwe Binnenstad is volop in gang. Diverse bedrijven werken aan de zero emissie stadsdistributie. Zo is er door Citybarge en Renewi in samenwerking met Inzamelhelden een pilot gestart met vervoer van bedrijfsafval over water. Ook de gemeente draagt haar steentje bij door steeds meer zero-emissie in te kopen en op te treden als launching customer (klant die cruciaal is bij een succesvolle marktintroductie), bijvoorbeeld bij de inkoop van bedrijfskleding. We zijn blij met de komst van een tweede aanbieder van laadpalen op de Leidse markt. Bewoners hebben nu de keus tussen ParknCharge en Allego. De Agenda Autoluwe Binnenstad is in uitvoering gegaan. Er zijn twee hinderlijke parkeerplaatsen verwijderd in de Salomonsteeg en het kaderbesluit voor een autoluwe Kaasmarkt is genomen.

Het voormalige parkeerplein Lakenplein heeft een metamorfose ondergaan als groen Lakenpark. Voor bezoekers van de stad wordt bij de nieuwe garage aan de Mendelweg een pilot Park +Ride voorziening gerealiseerd. De overeenkomsten hiervoor zijn ondertekend. Er zijn diverse maatregelen in voorbereiding; vergroening havenhoofd, Havenplein, Koepoortsbrug, Noordeinde, Jan van Houtkade, Veerplein, verkeersonderzoek naar het afsluiten van Rijnzichtbrug / Turfmarktbrug, onderzoek naar alternatieve busroute voor Stationsweg, maatregel kortparkeren om straatparkeren voor een groot deel om te zetten naar vergunninghoudersparkeren, de uitbreiding voetgangersgebied Nieuwe Rijn/Botermarkt en Steenschuur, maatregel tegen hard rijden in de Clarensteeg, verkeersveiligheidsmaatregelen Zijlsingel en handhaving inrijverbod Breestraat door middel van ANPR-camera’s. De afsluitingen Langebrug en Oude Rijn zullen na de zomer starten. Fase 1 van de Centrumroute (Jan van Houtbrug Levendaal) en fase 2 (Hooigracht - St Jorissteeg - Pelikaanstraat) zijn gereed en worden overgedragen aan beheer. Fase 3 (Langegracht) is nu in uitvoering en fase 4 (Schuttersveld) is in voorbereiding. Voor de Leidse Ring Noord is voor deelproject Plesmanlaan het uitvoeringsbesluit vastgesteld en loopt nu de aanbesteding. Voor het deelproject Schipholweg wordt het uitvoeringsbesluit voorbereid, waarna de aanbesteding start.

Voor het deelgebied Willem de Zwijgerbrug is de aanbesteding is gestart. Het uitvoeringsbesluit voor het deelproject Engelendaal heeft de Leiderdorpse raad op 12 juli 2021 vastgesteld, in september volgt de Leidse raad. Voor deelproject Oude Spoorbaan wordt het uitvoeringsbesluit voorbereid. De herinrichting van de Boshuizerkade loopt volgens planning en zal dit jaar worden afgerond. Het uitvoeringsbesluit voor de uitbreiding van het reguleringsgebied parkeren is vastgesteld door het college. De raad heeft het benodigde budget beschikbaar gesteld voor de uitbreiding van het reguleringsgebied. De uitbreiding van het gereguleerd gebied is nodig voor de verstedelijkingsopgave en biedt kansen voor de leefbaarheid in de gebieden. De bewegwijzering voor auto- en fiets en het parkeer reizigers informatie systeem zijn opgeleverd. Een goede ontwikkeling voor onze bezoekers van de stad en ter voorkoming van zoekverkeer. Ter stimulering van de fiets en verbetering van de kwaliteit van de openbare ruimte wordt geïnvesteerd in fietsenstallingen rondom het kernwinkelgebied. Het huurcontract en financiering van de Mosterdsteegstalling is gereed gekomen. De oplevering wordt in de tweede helft van 2022 verwacht. En ook op het gebied van openbaar vervoer is er een mijlpaal bereikt. Sinds zondag 9 mei rijden vanaf Leiden centraal de nieuwe R-Net buslijnen naar Katwijk en Noordwijk.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 27

3.4.1 Doelenbomen Beleidsterrein 4A Langzaam verkeer Doel

Prestatie

4A1 Meer fietsgebruik

4A1.1 Opstellen fietsbeleid 4A1.2 Verbeteren Fietsroutes 4A1.3 Noord-zuid verbindingsas Leiden Bio Science Park

4A2 Betere looproutes

4A2.1 Opstellen voetgangersbeleid

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 4A Langzaam verkeer 4A1.3 Noord Zuid Verbindingsas Leiden Bio Science Park De besluitvorming voor het kaderbesluit is vertraagd. Het afgelopen jaar zijn verschillende ontwerpvarianten voor de Darwinweg / Sandifortdreef verkend. Dit heeft vanwege de complexiteit nog geen voorkeursvariant opgeleverd. De verwachting is voor dit knelpunt dat dit in 2022 wel het geval zal zijn en dat dan een kaderbesluit volgt. Voor opgave Posthofrotonde/T-splitsing Wassenaarseweg zijn op basis van het in 2020 uitgevoerde verkeersonderzoek stappen gezet. Er wordt gekozen voor verdere voortgang eerst de verschillende oplossingsvarianten met de belangrijkste stakeholders te bespreken. Deze andere aanpak heeft het project vertraagd. De verwachting is dat in 2022 een Kaderbesluit kan worden genomen.

Beleidsterrein 4B Openbaar vervoer Doel

Prestatie

4B1 Meer gebruik van het openbaar vervoer

4B1.1 Opstellen openbaar vervoer beleid 4B1.2 Realisatie afspraken HOV-overeenkomst Z-Holland Noord 4B1.3 Verbeteren OV infrastructuur 4B1.4 Verbeteren kwaliteit busstation en aanrijroutes

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 4B Openbaar vervoer 4B1.3 Verbeteren OV infrastructuur Het project Toegankelijk bushaltes loopt door tot in 2022. Het project heeft vanwege de coronapandemie vertraging opgelopen. Van de circa 207 haltes die Leiden heeft zijn er reeds 76 toegankelijk gemaakt. 35 Haltes zullen nog in het najaar van 2021 worden aangepakt, de aanbesteding daarvoor heeft deze zomer plaatsgevonden. 27 Haltes zullen in 2022 middels een apart project worden opgepakt. De resterende 69 haltes worden, middels werk met werk maken, meegenomen in lopende ruimtelijke en infrastructurele projecten.

Beleidsterrein 4C Autoverkeer Doel

Prestatie

4C1 Betere doorstroming op het Leidse wegennet

4C1.1 Opstellen beleid autoverkeer 4C1.2 Autoluwe binnenstad 4C1.3 Rijnlandroute 4C1.4 Leidse Ring Noord 4C1.5 Verbeteren knelpunten wegennet 4C 1.6 Herinrichten centrale infrastructuur Leiden Bio Science Park

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 4C Autoverkeer 4C1.3 RijnlandRoute Zoals in de 1e Voortgangsrapportage is gemeld, loopt de planning van de provincie vertraging op vanwege een noodzakelijke herziening van het Provinciaal Inpassingsplan (PIP). De inpassing van een busbaan op de

28 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Europaweg en noodzakelijke asverschuivingen op het Lammenschansplein van de beide bruggen (Trekvlietbrug en Lammebrug) zijn hiervan de redenen. Naast deze noodzakelijke PIP-herziening wacht de provincie het definitief Esthetisch Programma van Eisen af alvorens met de aanbesteding formeel te starten. De aanbesteding zal vermoedelijk door de provincie begin 2022 worden gestart.

Beleidsterrein 4D Parkeren Doel

Prestatie

4D1 Meer parkeerkwantiteit en betere parkeerkwaliteit

4D1.1 Opstellen parkeerbeleid 4D1.2 Parkeermanagement 4D1.3 Uitvoeren maatregelen autoparkeren 4D1.4 Uitvoeren maatregelen fietsparkeren

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 4D Parkeren Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Beleidsterrein 4E Leefomgeving Doel

Prestatie

4E1 Betere leefomgeving door verkeersmaatregelen

4E1.1 Verkeersveiligheidsbeleid 4E1.2 Uitvoeren verkeersmaatregelen op wijkniveau 4E1.3 Verkeersmanagement

4E2 Verduurzaming mobiliteit

4E2.1 Uitvoeren maatregelen verduurzaming mobiliteitsbeleid

Toelichting doelenboom 4E Leefomgeving Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de 1e Voortgangsrapportage.

3.4.2 Financiële afwijkingen begroting 2021 Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting 2021.

3.4.3 Toelichtingen afwijking begroting 2021 Budget-neutrale wijzigingen: Haagweg In het Beleidsprogramma Fiets Leiden 2020 - 2030 is de regionale fietscorridor Leiden – Den Haag Oost benoemd. Daarnaast wordt de kleine fietsrotonde op de kruising Haagweg Zuid – Churchilllaan aangepast. Het verbeteren van de route over de Haagweg Zuid heeft een groot effect op de bereikbaarheid van Leiden. Betere fietsroutes dragen bij aan meer fietsgebruik. Meer fietsen houdt Leiden leefbaar, bereikbaar, schoon en is gezond. Voor dit project is reeds een bedrag van € 682.500 beschikbaar. Uit de meest recente raming blijkt dat dit bedrag niet toereikend is. Extra krediet van € 325.000 is benodigd om deze fietsroute te realiseren. Dit wordt gedekt door het verlagen van het beschikbaar gestelde krediet UVP Wijkcirculatie en veiligheid. Ophogen voorbereidingskrediet Haarlemmerstraatparkeergarage De uitwerking van de Parkeergarage Haarlemmerstraat heeft meer inzet gekost vanwege beperkte capaciteit, extra inzet voor participatie en er was sprake een grotere technische complexiteit van de ophoging en renovatie van de parkeergarage. Voorbeelden daarvan zijn het aanbrengen van een brandmeldinstallatie, het maken van een plan voor het (her)plaatsen van antennes voor telecomexploitanten, het vinden van een locatie voor technische installaties en het maken en actualiseren van de technische tekeningen.

Allemaal onderwerpen die op voorhand niet waren (te) voorzien. Daarnaast treedt mogelijk een vertraging op, hetgeen ook leidt tot langer lopende projectkosten. Voorgesteld wordt krediet op te hogen met € 150.000. In het meerjareninvesteringsplan is hiervoor een investering opgenomen.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 29

Krediet Oude Herengracht afsluiten Bij het uitvoeringsbesluit Centrumroute Langegracht is krediet beschikbaar gesteld voor reconstructie Oude Herengracht. Er resteert nog een krediet voor de ontwerpfase. Dit budget is niet meer benodigd voor de realisatiefase van de reconstructie van de Oude Herengracht. Daartoe wordt voorgesteld dit krediet te verlagen met € 32.192 te verlagen en af te sluiten. Vanwege een verwacht tekort op het project Koepoortsbrug wordt voorgesteld de afgeraamde investeringsvolume van € 32.192 terug te zetten in het MIP om het verwachte tekort op het project Koepoortsbrug te dekken. Dit verwacht tekort is ontstaan omdat er extra inzet nodig is voor de participatie en er andere uitgangspunten gehanteerd moeten worden voor het ontwerp dan waarmee bij de projectramingen rekening is gehouden. Dit mede als gevolg van de besluiten over programma Autoluwe binnenstad en de herinrichting van de Jan van Houtkade.

30 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 31

5 Omgevingskwaliteit

32 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Omgevingskwaliteit Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

5 Leefbaarheid en Bereikbaarheid Duurzame Verstedelijking, Ruimte & Wonen Bestuur, Veiligheid en Handhaving Duurzaamheid, Mobiliteit & Beheer Openbare Ruimte

De missie van het programma Omgevingskwaliteit luidt: De gemeente Leiden staat voor een stad met een openbare ruimte die schoon, heel en veilig is, waar mensen graag vertoeven en die uitnodigt tot verantwoordelijk gedrag. Zij doet dit samen met alle gebruikers. Om de stad leefbaar en aantrekkelijk te houden moet Leiden zich aanpassen om de gevolgen van klimaatverandering aan te kunnen en de biodiversiteit te vergroten. Stand van zaken bij Voortgangsrapportage Het traject van de wijkvervangingen inclusief de bijbehorende voorbereiding verloopt voorspoedig. Het uitvoeringsbesluit voor het Houtkwartier-Oost is in januari vastgesteld en gaat vanaf de zomer in uitvoering. Voor de Professorenwijk-Oost en Gasthuiswijk fase 1 zijn de uitvoeringsbesluiten in juni aangeboden. Ook het kaderbesluit voor de Hoge Mors is in juli 2021 ter besluitvorming aangeboden. Voor Vogelwijk-Raadsherenbuurt en Gasthuiswijk-Haagweg- Zuid fase 2 gebeurt dit in november. Vanwege de intensieve participatietrajecten (in coronatijd) om een breed draagvlak onder de bewoners en overige stakeholders voor de ontwerpen te krijgen is de planning uitgelopen ten opzichte van de eerder opgegeven planning. Voor de wijk Meerburg is na verschillende onderzoeken gekozen om ook dit project te gaan voorbereiden. Het Kaderbesluit zal begin 2022 ter besluitvorming worden aangeboden.

Parallel wordt het warmtenet voor deze wijk vanuit programma duurzaamheid ge-engineerd zodat in het ondergronds ontwerp hier rekening mee kan worden gehouden. In het project vind afstemming plaats met de woningbouwontwikkeling van Portaal en De Sleutels langs Spaarnestraat – Drechtstraat. Conform onze vijfjarige cyclus is gewerkt aan de actualisatie van de beheerplannen voor de kapitaalgoederen gedurende de planperiode 2022-2026. Die actualisering leidt tot nieuw inzicht over het geldbedrag dat jaarlijks nodig is voor onderhoud en beheer van gemeente-eigendommen in de stad, zoals bruggen, walmuren, straten, walmuren, kortom de kapitaalgoederen. De actualisering is verwerkt bij de kaderbrief 2022-2024. De speelplaatsen “Doorbraak” en “JUP” zijn bijna geheel opgeleverd en staan op het punt om overgedragen te worden. Met name de Doorbraak met waterspeelmogelijkheid is een groot succes. Beheer technisch kwam de waterspeelplaats die gevoed wordt met schoon grondwater goed uit de waterkwaliteitskeuring. Ook dit jaar heeft handhaving op de coronamaatregelen de hoogste prioriteit gekregen, wat veel inzet heeft gekost. Desondanks zijn ook veel andere reguliere taken verricht. Deze hebben echter door corona tijdelijk minder aandacht gekregen, zoals ook al is aangegeven in het Uitvoeringsprogramma Handhaving 2021.

Er is doorlopend verder gewerkt aan het implementeren van de ecologische adviezen van de stadsecoloog om te investeren in een basiskwaliteit natuur in Leiden. Om de inwoners in de stad te betrekken, communiceren wij op verschillende manieren over de natuur in de stad. De website natuur.leiden.nl is in het voorjaar online gegaan en via een aantal educatieve filmpjes hebben wij uitleg gegeven over ons groenbeleid. Bijvoorbeeld over het continueren van duurzame natuurmonitoring via het stadsnatuurmeetnet, waarvan de data wordt ontsloten via de website, maar ook hebben we in een filmpje uitleg gegeven over ons aangepaste maaibeheer. Door deze wijziging van het maaibeheer is onder andere het leefgebied van bijen in Park Matilo verbeterd. Park Matilo vormt een belangrijk onderdeel van het bijenlandschap in Leiden Oost. Uit onderzoek blijkt dat er veel verschillende wilde bijen voorkomen. We werken nu verder, zodat we Park Matilo kunnen uitroepen tot bijenreservaat.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 33

3.5.1 Doelenbomen Beleidsterrein 5A Verharde openbare ruimte Doel

Prestatie

5A1 Schoon, heel en veilig

5A1.1 Ontwikkelen beleid openbare ruimte 5A1.2 Openbare ruimte projecten programma Binnenstad 5A1.3 Beheren openbare ruimte 5A1.4 Inzamelen huishoudelijk afval 5A1.5 Beheren contracten buitenreclame 5A1.6 Handhaven gebruik openbare ruimte 5A1.7 Werken voor derden cluster beheer

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 5A Verharde openbare ruimte 5A1.3 Beheren openbare ruimte Uitvoeren straatreiniging en graffitibestrijding: de overlast van zwerfafval en dumping is de afgelopen periode toegenomen. Dit is terug te zien in de hoeveelheid meldingen. De verklaring is m.n. de toegenomen druk op de openbare ruimte als gevolg van de lockdown. Nu we langzaam weer terugkeren naar een normale situatie is de verwachting dat hiermee ook de overlast zal afnemen. We zullen de situatie komend half jaar specifiek blijven monitoren. Indien komende maanden blijkt dat het gebruik van de openbare ruimte intensiever blijft dan voor de coronaperiode, dan zal een voorstel worden gedaan om de reguliere reinigingscapaciteit structureel te verhogen om zo beeldkwaliteit B te kunnen blijven bieden. Verminderen van overlast in eigen wijk: nu we sinds juli (Reiniging) en september (Handhaving) de hotspotaanpak weer kunnen oppakken, verwachten we dat we de overlast weer kunnen terugdringen. Als dit niet zo is, doen we aanvullende voorstellen. Tot eind dit jaar monitoren we om te bekijken of de maatregelen leiden tot normalisatie van de situatie. In januari 2022 evalueren we, een eventueel voorstel tot verhoging van de reinigingscapaciteit volgt in februari 2022.

Beleidsterrein 5B Openbaar water en klimaatadaptatie Doel

Prestatie

5B1 Waterkwantiteit op orde en verbeteren waterkwaliteit

5B1.1 Klimaatadaptatie en ontwikkelen beleid waterkwaliteit

5B2 Recreatieve waarde water vergroten

5B2.1 Ontwikkelen beleid gebruik openbaar water

5B1.2 Beheren openbaar water en riolering

5B2.2 Exploiteren havens en waterwegen 5B2.3 Behandelen ligplaatsvergunningen 5B2.4 Handhaven gebruik openbaar water

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 5B Openbaar water en klimaatadaptatie Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

34 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Beleidsterrein 5C Openbaar groen en biodiversiteit Doel

Prestatie

5C1 Ontwikkelen en beheren van het openbaar groen

5C1.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid stedelijk en regionaal groen 5C1.2 Renoveren en herinrichten parken 5C1.3 Beheren openbaar groen 5C1.4 Behandelen kapvergunningen

5C2 Bevorderen biodiversiteit en dierenwelzijn

5C2.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid dierenwelzijn en biodiversiteit 5C2.2 Aanleggen Singelpark 5C2.3 Uitvoeren ontwikkelplan Oostvlietpolder

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 5C Openbaar groen en biodiversiteit 5C1.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid stedelijk en regionaal groen In Leiden-Oost zijn belangrijke stappen gezet om Park Matilo om te vormen tot bijenreservaat. Een goede impuls voor de biodiversiteit, want er zijn diverse zeldzame bijensoorten waargenomen. In 2021 gaan we verder met de voorbereiding van het project Lorentzkade als onderdeel van de Groene Hoofdstructuur. Dit project zal het bijenlandschap in Leiden-Oost verder versterken. Dit najaar worden daarnaast een drietal kleinere projecten binnen de Groene Hoofdstructuur gerealiseerd.

Beleidsterrein 5D Milieu en duurzaamheid Doel

Prestatie

5D1 Werken aan een klimaatneutrale en klimaatingerichte stad

5D1.1 Milieubeheer algemeen 5D1.2 Uitvoeren geluidsanering 5D1.3 Uitvoeren bodemsanering 5D1.4 Uitvoeren duurzaamheidbeleid

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 5D Milieu en duurzaamheid Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 35

3.5.2 Financiële afwijkingen begroting 2021 Programma5 omgevingskwaliteit (- = voordeel)

Nummer

Onderwerp

B/L

2021

2022

2023

2024

I/S

05.04

Lagere inkomsten Fiets Fout is Fiets Weg en weesfietsen als gevolg van corona

L

36

-

-

-

I

05.04

Lagere inkomsten Fiets Fout is Fiets Weg en weesfietsen als gevolg van corona

B

32

-

-

-

I

05.06

Stijging watersysteemheffing

L

60

-

-

-

S

05.07

Stijging energiekosten Openbare verlichting

L

150

-

-

-

I

L

-70

-

-

-

I

Betreft reserve?

Indien ja, welke?

Ja

Reserve afschrijvingen investeringen

Ja

Reserve afschrijvingen investeringen

Ja

Reserve bomenfonds

Ja

Reserve duurzame stad

Mee- en tegenvallers

Budgetneutrale wijzigingen 05.01

Singelpark

05.01

Singelpark

L

70

-

-

-

I

05.01

Singelpark

L

-

-

4

3

S

05.01

Singelpark

B

-

-

-3

-3

S

05.01

Singelpark

L

-

-

-1

-1

S

05.02

Terugbetaling van gestorte bijdrage bomenfonds en extra bomen in stevenshof

L

204

-

-

-

I

05.02

Terugbetaling van gestorte bijdrage bomenfonds en extra bomen in stevenshof

B

-204

-

-

-

I

05.03

Subsidie Strategisch Plan Verkeerveiligheid 2020 voor Wijkvervangingsproject Professorenwijk-Oost

L

-

-

-11

-10

S

05.03

Subsidie Strategisch Plan Verkeerveiligheid 2020 voor Wijkvervangingsproject Professorenwijk-Oost

L

-

-

11

10

S

05.08

Bijdrage Holland Rijnland voor Land van Ons

L

700

-

-

-

I

05.08

Bijdrage Holland Rijnland voor Land van Ons

B

-700

-

-

-

I

05.09

Kopgroep beheer

L

-

25

25

25

I

05.09

Kopgroep beheer

B

-

-25

-25

-25

I

278

-

-

-

Resultaat programma 5

36 | Beleidsrealisatie begroting 2021

3.5.3 Toelichtingen afwijking begroting 2021 Mee- en tegenvallers: Lagere inkomsten Fiets Fout is Fiets Weg en weesfietsen als gevolg van corona Bij de activiteiten rond de weesfietsen en ‘Fiets Fout is Fiets Weg’ ontstaat in 2021 een financieel tekort omdat de inkomsten lager uitvallen. Deze inkomsten betreffen het bestuursdwangbedrag van € 26,00 dat mensen moeten betalen als zij hun fiets komen ophalen en de opbrengst van fietsen die niet meer zijn opgehaald door de eigenaar. Door de corona-uitbraak zijn nauwelijks fout geparkeerde fietsen en weesfietsen verwijderd waardoor deze inkomsten fors lager zijn dan in de voorgaande jaren. Naar verwachting gaan in september nieuwe acties met betrekking tot weesfietsen van start, maar de opbrengst zal lager zijn dan begroot. Naar inschatting zal het tekort over het 2e halfjaar uitkomen op € 68.000. Verwacht wordt dat van het Rijk via het gemeentefonds volledige compensatie zal worden ontvangen. Deze verwachte inkomsten worden geraamd in het programma Algemene dekkingsmiddelen. Stijging watersysteemheffing Het tarief voor de watersysteemheffing van Rijnland voor omslag openbare wegen is in 2020 (als gevolg van gewijzigde wet- en regelgeving) met ruim 26% gestegen t.o.v. het tarief in 2019 naar € 422,50 per hectare. Voor Leiden betekent dat een totale toename van circa € 60.000 in 2021.

Voor 2022 en verder is deze stijging meegenomen in het nieuwe beheerplan. Stijging energiekosten Openbare verlichting In 2021 zijn de eindafrekeningen (facturen) van 2019 en 2020 ontvangen. Deze zijn hoger uitgevallen dan verwacht en hierin is in de begroting niet voorzien. Daarnaast is sprake van gestegen belastingen en milieuheffingen. Budgetneutrale wijzigingen: Singelpark Leiden werkt aan het Singelpark: het langste, mooiste en spannendste stadspark langs de unieke Leidse singels. De projecten van fase 2 die in de brief op 9 april worden genoemd, zijn inmiddels gedefinieerd en er zijn budgetten toegekend. Ook is er cofinanciering vanuit Holland Rijnland (Regionaal Groenprogramma) beschikbaar gekomen voor de projecten Veerplein tot Plantsoen en Jan van Houtkade. Begin 2021 heeft het Team Singelpark van Stadslab Leiden, een rapport aangeboden aan De Vrienden van het Singelpark en de gemeente Leiden. Hierin wordt het belang benadrukt om te blijven investeren in het verbeteren van de kwaliteit van het Singelpark. In nauw overleg met het bestuur van de Vrienden van het Singelpark zijn uit verschillende aanbevelingen de volgende twee locaties genoemd waar op korte termijn een verbetering van het Singelpark kan worden gerealiseerd, passend in de ambities en kaders van het Beeldkwaliteitsplan Singelpark.

■ Versterking informele Singelparkpromenade Noordeinde-Koepoortsbrug Het succes van het Singelpark heeft als uitdaging om op sommige plekken de drukte aan te pakken door alternatieve routes aan te bieden. De 5e Binnenvestgracht is zo'n plek. Vanwege het smalle wegprofiel, de huidige verkeersituatie (tweerichtingen, aanwezigheid buslijn) is echter de verwachting dat een Singelparkpromenade (volgens BKP Singelpark) op deze plek (herinrichting van-gevel-tot-gevel) niet op afzienbare termijn gerealiseerd kan worden. Daarnaast zijn hier geen investeringsmiddelen voor beschikbaar in de begroting van de gemeente.De projectopgave is om deze route te versterken zodat deze als wandelroute kan worden toegevoegd aan het Singelpark. Aan het her en der ontstaan van een olifantenpaadje is duidelijk zichtbaar is dat wandelaars de berm incidenteel gebruiken als wandelroute. De uitdaging is om deze route, zonder herinrichting van-gevel-tot-gevel, te versterken zodat deze als informele wandelroute kan worden toegevoegd aan het Singelpark. Dit vooruitlopend op (of als opmaat naar) een volwaardige Singelparkpromenade langs de Witte Singel op de lange(re) termijn. ■ Versterken verbinding begraafplaats Zijlpoort De Singelparkroute langs begraafplaats Zijlpoort vormt een belangrijke schakel in de route tussen het Ankerpark, via de Zijlpoort, naar het Blekerspark.

Ondanks verbeteringen die de afgelopen jaren zijn gerealiseerd voldoet de huidige inrichting op dit moment nog niet aan het beeldkwaliteitsplan Singelpark en is een groot knelpunt op het gebied van toegankelijkheid. De projectopgave betreft het realiseren van een singelparkwaardige en toegankelijke route en door aanpassingen aan de verharding, de trappen, het straatmeubilair en het verfraaien van de groene inrichting. Voorgesteld wordt om een krediet beschikbaar te stellen van € 450.000. In 2019 is o.a. € 70.000 vanuit het Singelpark-Begraafplaats Groenesteeg gereserveerd voor de renovatie van de kerende muur op de begraafplaats Zijlpoort. Deze bijdrage is niet nodig voor de werkzaamheden aan de kerende muur en voorgesteld wordt dit geld in te zetten op het versterken van de verbinding begraafplaats ZijlpoortSingelparkroute. Voorgesteld wordt de resterende € 380.000 in mindering te brengen op de investeringen

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 37

Singelpark in het MIP. Daarnaast wordt een verhoging van € 100.000 voor het krediet Singelpark overall gevraagd ter dekking van de gemeentelijke projectorganisatie Singelpark. Vanuit dit krediet worden de plankosten gedekt voor het overall projectmanagement Singelpark. Dit betreft o.a. de coördinatie van diverse projecten, afstemming vanuit het Singelpark met andere raakvlakprojecten, afstemming met de Vrienden van het Singelpark en de dekking van de initiatief- en haalbaarheidsfase van nieuwe deelprojecten. Terugbetaling van gestorte bijdrage bomenfonds Bij de jaarrekening 2019 is op basis van een inventarisatie, een deel van middelen in de voorziening Bomenfonds overgeheveld naar de reserve. De verwachting was dat op dat deel van het fonds geen verplichting op teruggave meer rustte. Van twee lang lopende projecten (start 2012-2014), te weten Groenoord en Lammenschanspark, is recentelijk informatie naar boven gekomen waaruit blijkt dat aan de verplichting tot herplanting is voldaan en daarmee hebben de betreffende partijen recht op teruggave van het gestortte bedrag. In totaliteit gaat het om € 203.578. Daarnaast is er in de Stevenshof, in samenspraak met verschillende bewoners, een inventarisatie gedaan om te zien of hier extra bomen kunnen worden gerealiseerd. In het totaal is voor het plantjaar 2021 plek gevonden voor maar liefst 69 extra bomen. Dit bestaat uit o.a.

een boomgaard bij de Magda de Haasstraat, exta bomen bij het speeleiland en grasveld Zuster Meijboomstraat, extra bomen bij de groene vluchtstrook Mary Zieldenrustweg, Aanvulling knotbomen Maartje Offerspad, extra bomen bij het park en water Ank van der Moerstraat en Anne Bijnakade,Truus Wijsmullertunnel en Trix Terwindstraat. Kosten voor deze operatie zijn berekend op € 77.885. Voor de groene kansenkaart was al een onttrekking van € 150.000 geraamd. De werkelijk onttrekking valt over 2021 lager uit waardoor we deze kosten kunnen dekken uit de al geraamde onttrekking van de reserve bomenfonds. Wijkvervangingsproject Professorenwijk-Oost Voor het Wijkvervangingsproject Professorenwijk-Oost is in 2020 een subsidie Strategisch Plan Verkeerveiligheid aangevraagd voor 2021. De subsidie van € 300.000 is beschikt in 2020 met als voorwaarde dat de werkzaamheden zijn voltooid per september 2021. Door de omstandigheden (corona) was deze termijn niet haalbaar en om die reden niet verwerkt in de begroting. Het rijk heeft besloten dat de bestedingstermijn van de regeling wordt verlengd tot eind 2022. Voorgesteld wordt de dekking van krediet WK FPDS VMOR Profeswijk - oost fase 1 aan te passen, door extra subsidie ad € 300.000 te ramen. De vrijvallende kapitaallasten ad € 10.500 om te zetten in een storting in de reserve duurzame stad, waaruit oorspronkelijk het krediet is gedekt.

Bijdrage Holland Rijnland voor Land van Ons Op 30 juni heeft het Algemeen Bestuur van Holland Rijnland besloten om in te stemmen met cofinanciering uit het Regionaal Groenfonds voor het project Land van Ons/ Universiteit van Leiden. Het project Land van Ons is een project van 10 jaar opgezet door 4 partijen: Land van Ons, Centrum voor Milieukunde/ Universiteit Leiden, Hoogheemraadschap van Rijnland en Holland Rijnland. Doel is onderzoek te doen naar mogelijkheden voor toekomstige agrarische activiteiten in veenweidegebied, op grondgebied van Land van Ons in de gemeente Kaag en Braassem. Omdat alleen via een gemeente cofinanciering kan worden aangevraagd heeft Leiden cofinanciering aangevraagd bij Holland Rijnland. Een voorschot van 700.000 is toegekend door Holland Rijnland en gestort bij Leiden. Dit is overgemaakt aan Het Land van Ons. Afspraken tussen Land van Ons, Leiden en Kaag en Braassem worden in een uitvoeringsovereenkomst vastgelegd. Kopgroep Beheer De gemeente Leiden is voorzitter van de Kopgroep Beheer. De kopgroep Beheer is een samenwerkingsverband tussen de beheerorganisaties van de gemeenten Almere, Leiden, Rotterdam, Zoetermeer en Zwolle. De samenwerking heeft 3 hoofddoelstellingen: verkoop het vak van beheer beter, zorg voor een betere opleiding voor toekomstgericht beheer en zorg voor samenwerking met ontwerpers.

Een van de uitkomsten is de oprichting van de leerstoel Managing Public Space aan de WUR https://www.wur.nl/en/project/maps.htm In de Kopgroep is afgesproken dat de deelnemende gemeenten met ingang van 2022 gedurende 4 jaar € 5.000 bijdragen. Dit budget wordt benut voor onderzoek en communicatie. De gemeente Leiden zal fungeren als budgetbeheerder voor de bijdragen vanuit de gemeenten en de uitgaven namens de Kopgroep. Hiervoor wordt een aparte kostenplaats in het leven geroepen en worden de baten en lasten geraamd. Aanschaf electrisch inspectievaartuig Voor de inspectie van kunstwerken en walkanten en gebruik door de havenmeesters is het nodig om een inspectievaartuig aan te schaffen. Deze zal gebruikt worden om inspecties vanaf het water uit te voeren aan de delen van kunstwerken en walkanten die vanaf de kant niet zichtbaar zijn en daarnaast ook door de havenmeesters gedurende de vaarseizoenen (april t/m oktober). Hiermee borgen we een betere monitoring van kunstwerken en walkanten waardoor gebreken eerder inzichtelijk zijn en indien nodig vroegtijdig ingegrepen kan worden. De inzet voor inspecties bedraagt circa één dag in de week. In het kader van duurzaamheid wordt gekozen voor een elektrisch inspectievaartuig. De kosten (kapitaallasten en onderhoud) worden gedekt vanuit het domein walkanten

38 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 39

6 Stedelijke ontwikkeling

40 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Stedelijke ontwikkeling Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

6 Stedelijke Ontwikkeling Duurzame verstedelijking, Ruimte en Wonen Bestuur, Veiligheid en Handhaving