210076 Bijlage 1 Nota van uitgangspunten Hoge Mors
Tekst van het document
Legenda < 5 cm 5 - 7.5 cm
7.5 - 10 cm
15 - 20 cm
10 - 15 cm
20 - 25 cm
Afbeelding 28 Hoeveelheid water op de straat bij bui10
38
Herinrichting openbare ruimte Hoge Mors - Nota van Uitgangspunten
Gescheiden stelstel
25 - 30 cm
N
Om een beeld te krijgen wat de hevigere regenbuien voor de Hoge Mors betekenen, is op afbeelding 24 te zien op welke plekken water op straat blijft staan
bij een bui van 35,7 mm in 45 minuten (bui10). Hoe donkerder, hoe meer water op straat blijft staan. De grootste opgave zit bij de Hoge Morsweg, Amethistkade, Diamantlaan, Granaatplein, Topaaslaan- Turkooislaan, Parelstraat, het Maansteenpad en de Opaalstraat. 3.5.2 Hittestress Ook krijgen we meer zomerse en tropische dagen. De warmte zorgt voor ongemak bij vrijwel iedereen, toch kan ons lichaam redelijk omgaan met hitte, mits het ‘s nachts weer kan herstellen. Doordat gebouwen, wegen, parkeerplaatsen, pleinen en betegelde tuinen de warmte van de zon vasthouden en deze warmte ‘s nachts afgeven aan de omgeving, koelt de stad onvoldoende af. Hierdoor slaapt men minder vast, wat kan leiden tot gezondheidsproblemen. Hitte-eiland effect in de Hoge Mors Om een beeld te krijgen wat de warme dagen voor de Hoge Mors betekenen, wordt gekeken naar het temperatuurverschil tussen de stad en het landelijk gebied. Hierbij is het temperatuurverschil 's nachts gemeten, omdat het effect dan het grootst is. Het hitte-eiland effect is overdag kleiner dan ’s nachts, doordat het landelijk gebied overdag ook sterk opwarmt. In de Hoge Mors is te zien dat vrijwel in de hele buurt de gemiddelde temperatuur in de nacht 4 of meer graden hoger is dan in landelijk gebied. Het is daarom belangrijk om rekening te houden met hittestress.
Dit kan door het verminderen van het verhard oppervlak, maar ook door bij de inrichting van de openbare ruimte schaduwrijke routes of plekken te creëren. De grootste opgave als het gaat om hittestress zit bij het Diamantplein en de omliggende straten (Diamantlaan, Opaalstraat, Topaaslaan). Ook bij de Smaragdlaan, nabij de Auris de Weerklank, de Agaatlaan en Turkooislaan dient extra aandacht te zijn voor hittestress en de mogelijkheid om te verkoelen door
Legenda ≥ 2 graden ≥ 3 graden
≥ 4 graden
≥ 6 graden
≥ 5 graden
N
Afbeelding 29 Hittestress - Hitte eiland effect - 's nachts
Herinrichting openbare ruimte Hoge Mors - Nota van Uitgangspunten
39
te vergroenen. 3.5.3 Droogte Verdroging is het meest schadelijke gevolg van de klimaatverandering. Bij aanhoudende droogte zal de capillaire zone in de bodem steeds kleiner worden waardoor bomen en planten kunnen verdrogen, terwijl deze zo belangrijk zijn voor een wat koeler microklimaat in de straat. Bij aanhoudende droogte kan ook de grondwaterspiegel dalen met mogelijk ernstige gevolgen als bodemdaling en verdroging van de grond. Om uitdroging van de ondergrond te voorkomen worden in alle straten van het projectgebied een grondwatervoorziening aangebracht om het grondwaterpeil te reguleren.
3.6
Overig
3.6.1
Materialisering en straatmeubilair
Alle verharding in het openbaar gebied dient heringericht te worden en waar nodig vervangen te worden, conform het Handboek Kwaliteit Openbare Ruimte. De bestaande gebakken klinkers uit de rijbaan en de parkeervakken worden waar mogelijk hergebruikt in het nieuwe ontwerp of binnen andere projecten in de stad vanuit het uitgangspunt om zo veel mogelijk circulair te werken. Het verouderde straatmeubilair, zoals bankjes, palen, verkeersborden wordt vervangen en waar nodig in het nieuwe ontwerp worden terugbracht. 3.6.2
Openbare verlichting
In het vervolgtraject zal nader worden bekeken wat de huidige staat van de openbare verlichting is, wat zal worden meegenomen in het ontwerp. Daarnaast verdient het type verlichting aandacht met betrekking tot de aanwezige vleermuispopulaties in het gebied. Legenda Staal of houten palen (<1960) grote kans op schade bij zetting Betonnen palen (>1980) weinig kans op schade bij zetting Houten palen net beton opzetters (>1960-1980) weinig kans op schade bij zetting Zeer zettingsgevoelig (ondiepe veenlagen aanwezig) Afbeelding 30 Fundering en zetting
40
Herinrichting openbare ruimte Hoge Mors - Nota van Uitgangspunten
3.6.3
Afvalinzameling en afvalbakken
De wijze van afvalinzameling wordt op dit moment geïnventariseerd. Verdere afstemming met beheer moet op dit punt daarom nog plaatsvinden. In het VO wordt dit aspect verder uitgewerkt.
3.6.4
Archeologie
Een groot deel van de openbare ruimte in De Hoge Mors ligt in een gebied dat in het bestemmingsplan een waarde archeologie heeft. Er is een onderzoek naar uitgevoerd. Op basis van de resultaten van dit onderzoek wordt voor het plangebied in het kader van de voorgenomen bodemingrepen geen vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) noodzakelijk geacht. 3.6.5
Ondergrondse infrastructuur
Riolering Het bestaande riool zal worden vervangen voor een gescheiden rioolstelsel. In de Diamantlaan en in de woonpaden bij een aantal woningen aan de Smaragdlaan zal er geen vervanging plaatsvinden. Op deze plekken kan het bestaande riool worden gerenoveerd (gerelined). Warmtenet In een klein deel van de Hoge Mors is een warmtenet aanwezig. De wens is om in de toekomst het warmtenet verder uit te breiden. De huidige capaciteit van het warmtenet is op dit moment nog onvoldoende is om hier extra huishoudens op aan te sluiten. Om deze reden wordt de aanleg van het warmtenet bij de herinrichting van de openbare ruimte nog niet meegenomen. Wel wordt er ondergronds ruimte gereserveerd voor het warmtenet. Kabels en leidingen De kabels en leidingen zijn geïnventariseerd in de wijken door middel van een KLIC melding. Aan de hand van het rioolontwerp worden mogelijke knelpunten inzichtelijk gemaakt. Proefsleuven moet uitwijzen waar eventueel conflicten plaats kunnen gaan vinden.
Afbeelding 31 Overzicht huidig warmtenet
Herinrichting openbare ruimte Hoge Mors - Nota van Uitgangspunten
41
4. Schetsontwerp 4.1
Uitgangspunten
4.1.1 Gescheiden rioolstelsel Tijdens het vervangen van het bestaande riool zal er een gescheiden stelsel worden aangelegd. Het VWA (vuilwaterafvoer) voert af naar de afvalwaterzuiveringsinstallatie en het HWA (hemelwater) zal naar het oppervlaktewater worden afgevoerd door middel van een aantal uitstroomvoorzieningen. Deze riolering dient bui 10 te kunnen bergen en af te voeren. In de Diamantlaan ligt in het trottoir al een gescheiden stelsel en is de straat in 2012 volledig heringericht. Het huidige riool ligt net naast de bomenrij waarbij een vervanging de hele straat open zou moeten en de bomen gekapt moeten worden. Uit onderzoek is gebleken dat het riool in de Diamantlaan gerelined kan worden. Het riool in de woonpaden van de Smaragdlaan ligt voor een deel onder de tuinen van de woningen en is een gescheiden stelsel minder urgent. Uit onderzoek is gebleken dat het riool in deze paden kan worden gerelined. 4.1.2 Reservering energietransitie Hoewel de energietransitie niet in de projectopdracht is meegenomen houden we hier nu al wel rekening mee. Bij de aanleg van het nieuwe gescheiden rioolstelsel onder de rijbaan wordt ondergronds ruimte gereserveerd voor de toekomstige aanleg van een warmtenet. Hiermee voorkomen we dat in een later stadium de nieuwe riolering moet worden verlegd.
Of dat bomen in een parkeerstrook of groenvak moeten worden verwijderd omdat er nog nutsvoorzieningen aan de ondergrondse infrastructuur moeten worden toegevoegd. 4.1.3 Kabels en leidingen Voor zover bekend zijn er verder geen werkzaamheden aan kabels en leidingen gepland. Wel wordt onderzocht of het mogelijk is om eventuele aanleg van een glasvezelnetwerk in de Hoge Mors mee te nemen bij de herinrichting van het gebied. Ditzelfde geldt voor aanpassingen die nodig zijn als gevolg van de invoering van betaald parkeren in het gebied. 42
Herinrichting openbare ruimte Hoge Mors - Nota van Uitgangspunten
4.1.4 Conform Handboek Kwaliteit Openbare Ruimte inrichten Het ontwerp voor herinrichting van de openbare ruimte zal worden opgesteld conform het Handboek Kwaliteit Openbare Ruimte. Gezien in sommige straten onvoldoende ruimte is om conform Handboek in te richten, zullen hier en daar consessies moeten worden gedaan. 4.1.5 Verkeersveiligheid Tijdens de particapatie hebben bewoners een aantal knelpunten benoemd als het gaat om verkeersveiligheid, zowel onoverzichtelijke plekken als overlast door hardrijdend verkeer. In het voorlopig ontwerp zal verder worden gekeken of en hoe we hier een oplossing voor kunnen vinden. 4.1.6 Gebiedsspecifiek werken De hiervoor genoemde algemene opgaven worden op het projectgebied toegepast en gaan samen met de gebiedseigen kenmerken en opgaven. Dit betekent dat de wijkspecifieke opgaven meegenomen worden in de opgave en leiden tot een gebiedsspecifieke aanpak en ontwerp. Het Handboek Openbare Ruimte voorziet nog niet in handvaten voor het klimaatadaptief inrichten van de openbare ruimte. Binnen de gemeente Leiden ontbreekt nog een standaard. De voorgestelde oplossingen elders in Leiden en de Toolbox van de Urbanisten vormen, naast het Handboek, uitgangspunt om het ontwerp uit te werken in de volgende fasen.
4.2
Aanpak
4.2.1 Basisaanpak De Hoge Mors is een zeer diverse wijk. Hierdoor is het niet mogelijk om alle straten op een vergelijkbare manier in te richten. Wel zijn er een aantal basisprincipes die we vrijwel in het hele gebied hanteren.
1) Minimale wegbreedte De openbare ruimte wordt ingericht volgens de richtlijnen van het Handboek Kwaliteit Openbare Ruimte. Voor een goede toegankelijkheid van huldienstvoertuigen moeten wegen aan minimale voorwaarden voldoen. Hierbij wordt zowel rekening gehouden met de minimale rijbaanbreedte als de ruimte die rondom het voertuig nodig is om bij materiaal te kunnen komen. De minimale beschikbare verharde rijbaanbreedte kan variëren per wegkenmerk. De brandweer heeft het grootste en zwaarste voertuig en is hiermee maatgevend. De beschikbare verharde rijbaanbreedte is ten minste 3,25 meter met een doorgangsbreedte (vrije ruimte) van 3,50 meter. In het ontwerp houden we een minimale rijbaanbreedte aan van 3,80 meter voor eenrichtingverkeer, 4,80 meter voor verkeer in twee richtingen en 5,50 meter voor straten met haaksparkeren. 2) Behoud bestaande bomen Bij de herinrichting van de openbare ruimte wordt rekening gehouden met het behoud van de bestaande bomen, tenzij er zwaarwegende redenen zijn om hier van af te wijken. In dat geval worden bomen verplaatst of vervangen.
4) Breed straatprofiel In straten met een breed profiel wordt de ruimte benut voor vergroening of het verbreden van het trottoir.
vergroenen
verbreden trottoir
5) Smal straatprofiel In straten met een smal profiel en waar het huidige gebruik niet aansluit op de richtlijnen uit het handboek wordt gezocht naat juiste balans tussen verschillende opgaven. Er kan worden gekozen om eenrichtingverkeer in te voeren om zo voldoende ruimte te hebben voor parkeren en/of groen. Op plekken waar de parkeerdruk het toestaat kan ook worden gekeken naar het opheffen van parkeerplaatsen aan een zijde.
3) Parkeervakken In de huidige situatie wordt er verspreid over de wijk op de rijbaan en in parkeerstroken geparkeerd. Bij de herinrichting van de openbare ruimte wordt het parkeren geformaliseerd. Dit betekent dat er na de herinrichting alleen nog geparkeerd kan worden in parkeervakken. De overmaat tussen parkeervakken wordt waar dat mogelijk is gebruikt voor het vergroten van boomspiegels. eenrichtingverkeer
parkeren in vakken
vergroten boomspiegels
opheffen parkeerplaatsen
6) Extra ruimte voor vergroenen Op basis van de parkeerdruk wordt in de VO-fase gekeken of het mogelijk is om het straatprofiel nog verder te vergroenen door parkeerplaatsen om te zetten naar groen. Bij de afweging wordt ook rekening gehouden met lopende en geplande ontwikkelingen in de Hoge Mors en ook eventuele effecten van de mogelijke invoering van gereguleerd parkeren in het gebied.
Herinrichting openbare ruimte Hoge Mors - Nota van Uitgangspunten
43
den de parkeerhofjes opgeheven en komen er parkeervakken langs de rijbaan. De ruimte die hierdoor ontstaat wordt benut voor het toevoegen van groen en het maken van een route voor langzaam verkeer langs de zijde van het sportpark.
vergroenen parkeerplekken
7) Klimaatadaptief inrichten en biodivers vergroenen In alle straten wordt gekeken naar mogelijkheden voor een klimaatadaptieve inrichting (zie ook 4.2.4). Onderdeel daarvan is het versterken van de wijkgroenstructuur van de Hoge Mors met aandacht voor biodiversiteit. In de VOfase worden kansen voor het versterken van de wijkgroenstructuur, zie afbeelding 32, meegenomen in de afweging voor de te kiezen inrichting. 4.2.2 Speciale gebieden Hoge Morsweg Het profiel van de Hoge Morsweg heeft een minimale maat wanneer naar de richtlijnen van het Handboek Kwaliteit Openbare Ruimte wordt gekeken. Op verschillende plekken is het trottoir te smal. Vanwege de beperkte maat van het straatprofiel, het huidige gebruik en de hoge parkeerdruk is er weinig ruimte om structureel verbeteringen aan te brengen in het profiel. Per plek wordt daarom gekeken welke opties er zijn om de situatie te verbeteren. In het Ontwikkelperspectief De Mors is de ambitie gesteld om het karakter van het oude lint aan de Hoge Morsweg te versterken. Bij de herinrichting van de openbare ruimte wordt dit gedaan door in de trottoirs gebakken klinkers te gebruiken. In de VO-fase wordt verder onderzocht of de kruising Hoge Morsweg - Turkooislaan - Agaatlaan anders kan worden ingericht, zodat het oude lint duidelijker doorloopt. Dit biedt ook kansen voor het maken van een meer aaneengesloten groenstructuur.
Aandachtspunt hierbij is de snelheid van fietsers die de Stevensbrug afkomen. Agaatlaan Het profiel van de Agaatlaan kan volledig anders worden ingericht. Hier wor-
44
Herinrichting openbare ruimte Hoge Mors - Nota van Uitgangspunten
Maansteenpad Portaal gaat de achterzijde van de Agaatflat aan het Maansteenpad aanpakken. Daarbij krijgen de huidige voortuintjes een meer openbaar of collectief karakter. In de VO-fase wordt in overleg met Portaal en mogelijk ook de bewoners gekeken naar een geschikte inrichting van het Maansteenpad. Entree Barnsteenstraat - Opaalstraat De entree van de Hoge Mors bij de Barnsteenstraat is tijdens spitstijden druk. Uit onderzoek is gebleken dat de kruising in de huidige situatie niet voldoet aan de eisen die we hiervoor stellen. Aanpak van de kruising is nodig om de huidige problemen op te lossen en ook na bouwontwikkelingen in de omgeving goed te kunnen functioneren. De aanpassingen aan de kruising zelf vallen buiten de scope van het project, maar hebben wel invloed op de inrichting van de straten die in wel in de scope van het project zitten. In het SO is geen ontwerp opgenomen voor de inrichting van de Opaalstraat, omdat het nog onduidelijk is voor welke aanpassing aan de kruising wordt gekozen en welk effect dit heeft op de omgeving. Smaragdlaan en aansluiting op Aquamarijnstraat Voor de ontwikkeling van het Werninkterrein is het voorstel om een tunnel te realiseren die de nieuwbouwlocatie verbindt met de Hoge Mors. De inpassing van de tunnel valt buiten de scope van dit project, maar heeft wel impact op de inrichting van omliggende wegen.
In het SO is geen ontwerp opgenomen voor de Smaragdlaan. In de VO-fase zal een ontwerp worden gemaakt dat is afgestemd met inrichtingsvoorstellen voor de aansluiting van de tunnel op de omgeving. Hierbij wordt ook een vrijliggend fietspad langs de Smaragdlaan als opgave meegenomen.
Legenda Biodiversiteit vergroten langs oevers Kleinschalig vergroenen:
Legenda Robuust vergroenen
+ waterdoorlatende verharding in parkeervak
- Boomspiegels vergroten - Waterdoorlatende - verharding in parkeervak
Park uitbreiden naar breed straatprofiel
Kans: vergroenen koppen
Kans: Nieuwe groen verbinding
Afbeelding 32 Versterken Groenstructuur
Focus op het versterken historisch karakter i.p.v. vergroenen.
Inrichting nader te onderzoeken
Herinrichting Fase 1
Smal straatprofiel, minimale aanpassingen
Riool relinen
Keuze: Historisch karakter doortrekken langs 'nieuwere' bebouwing?
Mogelijkheid tot 1- richtingsverkeer onderzoeken
Focus: Formele parkeervakindeling Breed straatprofiel, efficiëntere inrichting t.b.v. groen
N
Afbeelding 33 Voorstellen aanpassingen aan straatprofiel
Herinrichting openbare ruimte Hoge Mors - Nota van Uitgangspunten
45
4.2.3 Ontwerp Riool Tijdens het vervangen van het bestaande riool zal er een gescheiden stelsel worden aangelegd. Deze riolering dient bui 10 te kunnen bergen. De riolering in de Diamantlaan en een aantal woonpaden haaks op de Smaragdlaan zullen niet worden vervangen. De wijk wordt klimaatadaptief ingericht om worden zo voorbereid op de toekomst. Alle openbare ruimte wordt aangesloten op het hemelwater riool (indien mogelijk ook op het oppervlaktewater) dit geldt ook voor zoveel mogelijk van de voorkant van de dakvlakken. Bewoners zullen gestimuleerd worden om hier aan mee te werken, zodat er zoveel mogelijk regenwater loost op het oppervlaktewater.
Daarnaast zijn er in de openbare ruimte maatregelen te nemen tegen wateroverlast, hittestress en het vergroten van de biodiversiteit. De toolbox van de Urbanisten biedt verschillende tools, waaruit op basis van gebiedseigen kenmerken een selectie kan worden gemaakt voor de Hoge Mors. Afhankelijk van de maatvoering van de straten en de bestaande situatie zoeken we ruimte voor extra groen, waterberging en waterafvoer. In de VO-fase zullen vier maatregelen uit de toolbox verder worden verkend. Deze toolbox is vooral gebaseerd op het oplossen van problemen rond waterberging. Inspelen op klimaatverandering brengt nog meer speerpunten met zich mee. REDUCEREN REDUCEREN VERHARD VERHARDING OPPERVLAK
WATERPASSERENDE VERHARDING WATERPASSERENDE VERHARDING
De ruimte in de ondergrond is beperkt. In de ondergrond dient rekening gehouden te worden met de aanleg van het hemelwaterriool, gedeeltelijke ruimtereservering voor de aanleg van een warmtenet, de bestaande kabels en leidingen, bomen met boomwortels en de eventuele aan te brengen klimaatadaptieve maatregelen
WATERVEILIGHEID
WATEROVERLAST
Er wordt een drainagesysteem ontworpen dat rekening kan houden met droogte (water toevoeren) en natte (water afvoeren). Het drainagesysteem staat in verbinding met het oppervlaktewater.
DROOGTE
HITTESTRESS
SCHAAL
TYPE
WATERVEILIGHEID
WATEROVERLAST
DROOGTE
HITTESTRESS
SCHAAL
TYPE
L
L
M
M
S
S
DREMPELS ALS WATERKERING
WATERBERGEND WEGCUNET WATERBERGEND WEGCUNET
DREMPELS ALS WATERSTURING
Voor de bepaling van de definitieve ligging van het riool, zijn de posities en de conditie van de huidige bomen mede bepalend. 4.2.4 Klimaatadaptief en biodivers inrichten De wijk wordt klimaatadaptief ontworpen, uitgevoerd en voorbereid op de toekomst. Alle openbare ruimte, en zo veel mogelijk van de voorkant van de dakvlakken, wordt aangesloten op het hemelwater riool (indien mogelijk ook op het oppervlaktewater). Bewoners zullen gestimuleerd worden om hier aan mee te werken, zodat er zoveel mogelijk regenwater loost op het oppervlaktewater.
WATERVEILIGHEID
Afbeelding 34 Maatregelen toolbox urbanisten
46
Herinrichting openbare ruimte Hoge Mors - Nota van Uitgangspunten
WATEROVERLAST
DROOGTE
HITTESTRESS
SCHAAL
TYPE
WATERVEILIGHEID
WATEROVERLAST
DROOGTE
HITTESTRESS
SCHAAL
TYPE
L
L
M
M
S
S
Hittestress Vooral in druk gebruikte gebieden kunnen mensen last hebben van hitte. De aanleg van meer groen in zijn algemeenheid vermindert de temperatuur. Het planten van grotere bomen met voldoende schaduwwerking maken een plek prettiger voor verblijf. Luchtkwaliteit; groen of wind? Bomen vangen schadelijke stoffen, waaronder fijnstof, af. De grootte, dichtheid en beharing van de beplanting speelt daarin een rol. Op welke stoffen een soort het meeste effect heeft is soortafhankelijk. De soorten die het meest op dit vlak bijdragen zijn lang niet altijd inheems. De invloed op de totale luchtkwaliteit is echter altijd beperkt. Op een heel druk kruispunt met veel verkeer kan het schoonwaaien door de wind een belangrijker bijdrage leveren dan de aanplant van veel bomen. Die bovendien als ze heel dicht op elkaar geplant zijn, de slechte lucht kunnen vasthouden. Het planten van bomen inclusief sortiment en plantafstanden moet zorgvuldig worden afgewogen. Vastleggen van CO2 Vooral houtige gewassen spelen een rol bij het vastleggen van CO2. Dat komt omdat deze planten langere tijd blijven staan en niet zoals bijvoorbeeld bij gras regelmatig worden afgemaaid. CO2 wordt met name vastgelegd als een plant groeit. Jonge bomen met een sterke groei nemen dus het meeste op.
Bij oudere bomen die minder of niet meer groeien is de CO2 vastgelegd, maar zij spelen geen rol meer bij het extra vastleggen van CO2. Het hebben van jonge bosschages en/of bomen in een wijk is daarom belangrijk.
Met het schetsontwerp worden een viertal maatregelen gekozen, die verder uitgewerkt en getoetst worden in het Voorlopig Ontwerp en het Definitief ontwerp.
Afbeelding 35 Hoge biodiversiteit op een
Afbeelding 36 Een Tiny Forest, een
zonnige plek
voorbeeld van jonge en snelgroeiende houtige inheemse planten
4.2.5 Afvalinzameling Er is vanuit beheer geen wens tot wijzigingen bekend. De wijze van afvalinzameling plaatsvindt wordt op dit moment geïnventariseerd. Verdere afstemming met beheer moet op dit punt nog plaatsvinden. 4.2.6 Aanbevelingen voor private gronden. In het participatie traject aan VvE's en overige particuliere eigenaren zullen aanbevelingen worden gedaan om het private terrein groen te houden, of groener in te richten en daken af te koppelen.
Biodiversiteit Biodiversiteit betekent afwisseling. Hoe diverser een omgeving, hoe biodiverser. Denk aan grootte, structuur, verschillen in leeftijd, gradiënten, droge en natte plekken, wind en luwte, schaduw en zon en verbinding. Hoe beter de begroeiing aansluit bij wat er van nature op een plek voorkomt, hoe beter dit aansluit op de plaatselijke fauna en hoe groter de biodiversiteit. Bomen maken onlosmakelijk deel uit van het overige groen; grasland, heesters e.d. Alleen het aanplanten van bomen betekent dus niet per se het vergroten van biodiversiteit. Juist het ook de ruimte geven aan plekken met weinig of geen bomen levert hier een bijdrage aan. Herinrichting openbare ruimte Hoge Mors - Nota van Uitgangspunten
47
BIJLAGE 1. SCHETSONTWERP
Herinrichting openbare ruimte Hoge Mors - Nota van Uitgangspunten
49
Legenda Biodiversiteit vergroten langs oevers Kleinschalig vergroenen: - Boomspiegels vergroten - Waterdoorlatende - verharding in parkeervak Kans: vergroenen koppen
50
Legenda Robuust vergroenen
+ waterdoorlatende verharding in parkeervak
Park uitbreiden naar breed straatprofiel Kans: Nieuwe groen verbinding
Herinrichting openbare ruimte Hoge Mors - Nota van Uitgangspunten
Focus op het versterken historisch karakter. Historisch karakter doortrekken?
Inrichting nader te onderzoeken
Herinrichting Fase 1
Smal straatprofiel, minimale aanpassingen
Riool relinen
Focus: Formaliseren parkeervakken Mogelijkheid tot 1- richtingsverkeer onderzoeken Breed straatprofiel, efficiëntere inrichting t.b.v. groen
N
2
1
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
A
2
1
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
A
A
A
B
B
B
C
C
Water Groen Rijbaan, straatbaksteen
B
Parkeervak, straatbaksteen (Hoge Morsweg) Parkeervak, waterdoorlatende verharding (VO fase) Route voor langszaam verkeer
C
C
Bestaande bomen H126 0.27
Nieuwe Bomen (onderzoeken in VO fase)
6m r500
D
D
H064
D
D
0.28
-1.10
-1.24
22509
-1.25 -1.10
Uit te werken in VO fase
0.28
51m r315
50m r315 H063
H078
0.34
F
0.22
-1.32
r315
-1.52 22507
27m r315
-1.52
-1.44
-1.10
0.22
F
22508 0.34
43m r500
F
-1.69
-1.30
28m
-1.30
-1.44
F
38m
H073 0.33
H26 0.33
22518
r400 3m -1.43 -1.43
-2.32
22506 0.33
-1.65
-2.32
0.44
-2.74
r
-1.19
zinke
-1.10
-2.73
r500 -2.55 6m
-1.69
e
-1.65
-2.55
r315
Nieuw
H092 0.41
22517
-2.73
40m
-1.10
0.41
r315 39m r400
r500 49m
r400
56m
H089 0.23 -1.23
G
H093
-2.66
H088 -1.59
22512 0.23
-1.10
-1.10
-1.59
-2.47
0.25
-2.21 -1.10
22505
-1.49
0.22
30m
-1.10
-2.21
G
0.44
-1.43
-1.40
G
-2.40
G
r400
-1.40
-1.10
58m
-1.49
-1.10
r400
-1.10
e
r600 r315 71m -1.49
Nieuw
r500
70m
59m
zinke
-1.10
r
r400 5m -2.78 -2.78
H069 0.30
H43 0.30
H091 0.26
-1.33 -2.32
0.30
-1.10
r400 r315
55m
r400
60m
51m
r315 67m r315
-1.10
-1.32
0.33 -1.42
-1.92
-1.42
-1.70
22502
-1.70
H017
-1.48
-1.32
-1.10
-2.52
-1.92
-2.52
-1.10
-1.48 -1.42 -1.74
-1.42
-1.19
0.26
r600
0.26
67m
H033
-1.10
-1.10
22511 0.33
-1.49
-1.10
-1.10
-1.45
-1.45
-1.10
H074
J
62m
J
0.26
r400
r315
63m
r400
r315
63m
58m
-2.19
62m
-1.26
J
-1.26
M
J
-1.10
0.26
-2.32
22515
en te ns aa
63m
d pa
H
-1.10
22503
-1.33
-2.69
-1.45
-2.69
-1.53
-1.10
H
-1.45
-2.09
-1.45
-2.09
-1.94
H
-1.45
-1.10
-1.53 -1.26
H
-2.19
r315
22516
63m
0.26
r315
-1.10
-1.10
H085 -1.10
0.29
-1.38
-1.25
-1.45
-1.10
0.26
-1.10
-1.45
H090
-1.46
-1.74
-1.10
-1.38
63m
22662
-1.46
-1.10
-1.74
22619
r315
-1.25 -1.10
0.26
0.23
-1.10
H034 60m
0.27
-1.50
r600
-1.43
-1.10
-1.43 -1.50
22621 0.27
Nieuw e
r400
r315
66m
r400
65m
r315
zinke
H112
r
0.37
-2.13
H23 0.37
-2.13
r315
-1.53
-1.48
-2.60
-1.53
-2.00
-2.07
4m
59m r315
r500
22602
21m
0.37
-1.55 -2.67 -1.10
r600
-2.67
-2.67
-1.10
0.26
-2.37
-1.10
-1.46
r600
-1.10
55m
-1.37
-1.10
H016
55m
r400
60m r400
0.29
H052
52m r400
0.21
-1.37 -1.26
-1.10 -1.40
-1.40 -1.10
-1.26
-1.10
22622 0.26
-1.10
0.34 71m
r600
r400
53m
53m
r500
69m
-1.47
r315
-1.47
-1.89
-1.42
-1.89
-1.10
22604
-1.89
22638
0.31
0.32
-1.10
H053 0.32
-2.49
-1.42
-1.52
-2.49
-1.89
-1.15 -1.10
62m
L
59m -1.10
r200 -0.90 -0.91
9m
-3.35
-0.90
-0.91
-1.28
H107 0.58
-1.30 H044
0.24
65m
-1.10
-1.27
-1.40
60m
r315
-1.26
-2.66
-3.90
-1.62
-3.90 -1.10
r400
-1.22
39m r315
-1.22
-2.35
-2.57
-1.37
H013
-1.21
r400
-1.10
-1.10
-1.35
r315
-1.74 -1.10
-3.76
47m
r400
45m
r400
64m
r315
48m
45m
-1.92
r250
49m
r400 0.41
0.32
r315 0.27
-1.13
4 0.42
-1.23
-1.10 -1.10
-1.56 -1.30
-1.30
H029
56m
22744
-1.30
-1.43
H014
48m -1.13 r250
-1.14 2
-1.23
-1.26
-1.56
-1.43
0.22
r315
-1.64
-1.30
-1.10
-2.48
-3.08
-1.10
-1.23
0.40
0.22
28m r315
62m
r315
r400
-1.10
r400
r400
62m
-1.10
r315 49m r315
45m
r315
H133
-2.48
-1.93
-1.10
-1.26
-1.16
-3.68
0.32 22724
-1.10
-3.08
72m
-3.68
-1.74
-1.74 -1.79
-1.92
r315
-1.79
22728
0.36
61m
O
-1.00
74m
-3.76
r400
-1.39
71m
-3.03
r400
r315 -2.27
-1.15
64m
22702
63m
-1.80
-1.18
0.30
-1.21
-2.57
-1.41
r600
0.31
0.31
r400
-1.40
13m r315
-1.22 14m r315
H071
0.31
-1.10
67m
22654
-3.16 22701
-1.26
-3.08
0.30
-1.82 -1.82
-1.37
59m
-3.00
-1.10
-2.80
-1.35
2m
55m
r315
-2.27
56m
-3.16
-1.10
-1.39
-3.63
-1.30
-1.22 -1.10
-1.10
-3.00
-1.10
-3.63
-1.10
r500
-1.10
-1.26
-1.22
-1.10
-2.35
-2.95
-1.10
-1.13
-1.79
0.31
0.36 -1.10
-1.82
0.41
0.30
11m
-1.99
12m
r315 51m r400 47m
27m
-2.01
zinker r315 -2.80 Nieuwe6m -2.80
-1.96
r315
r315
r400
48m
-2.95
-1.10
B
47m
r400
-1.86
-1.30
-1.67
n
H015
36m
22642 -2.04 -1.10
H061
r600
r315
33m
-1.10
-2.95
60m
-1.30
-1.86
-1.39
aa
r600
H037
r400
-1.20
r400
r315
r400
-2.04
33m
N
0.29
H119
22651
-0.49
r400 r500 66m 70m
r315
r400 49m r315 48m
53m
r315 22725
22704
-2.96
0.28
0.32
-1.10
-1.31
-1.52
r315
r315
-1.52
-1.77
r315
-1.46 4
0.31
r315
r315
-1.65
15m
13m
-1.10
-1.65
H117
0.30
22719 0.30
0.23
19m r315
r400
-1.10
-1.26
-1.17
-1.12
r400 65m r315
65m
H079
-1.86
-1.86
-1.28
-1.30
H049
-1.18
-1.18
Q
74m
-1.43
H3
0.40
-1.10
-1.26
0.42 -1.18
22721 -1.18
0.42
-1.41
-1.10
-1.10 -2.83
r315
-1.10
0.28
-1.38
-1.38
r315
0.23
0.28
-2.83
75m
62m
39m
r315 62m
r315
r315
r315
Nieuw zinke r
4m
22741
-2.36 -2.36 H031 0.59
-1.62
r315 -2.0
4
0.23
4
-1.10
H022 0.27 -1.22 -1.10
-1.34
r400
H135
-1.82
-2.01
0.28 -1.22
-1.82
0.41
-1.10
-1.46
-2.01
73m
r315
-1.22
71m
-2.05
-1.40
H140
-1.41 22717
-1.10
29m
-3.10
r315
-2.0
-3.10 9m
e
-0.32
-1.62
41m
-1.28
-1.61 r600
0.28
49m
r500
63m
H118
H009
22706 r600 -1.15 -1.15
Dr.Niv: -0.38
4m
14m
H054
50m
14m
68m 1
0.50
-1.50
0.41
21607Y
21605
0.37
H134
Dr.Br: 2000
0.52
22742
-1.51
-1.50
2m
0.31
0.27
-1.38
-2.10
18m r500
r315
0.40
21604U
H127
-1.38 -1.35
-1.45
0.28
Q
21603
-1.10 -2.10
H132
-1.68
-1.68 -1.54
0.52
r400
-1.54
H028
P
75m
0.31
-1.20 -2.96
-0.02
-1.27
H080
-1.21
0.31
-1.79
-1.20
-1.10
22722
-1.10
-1.10
-1.21
-1.79
0.32
-1.10
H030
21602
Q
-1.10
-2.22 -1.30
-2.22
-1.10
r400
-1.10
-2.69 -2.69 3m r500 Nieuwe zinker
-1.27
-1.40
-3.33
-2.70
0.19
r400
H042 0.34 -3.60
-1.69
12m -1.71
-1.35
-3.08
Q
-1.23
r600
-1.10
B
r315
-1.10
34m
dl
0.34
H047
P
-1.83
-1.10
-1.23
7m
-3.48
-2.88
r315
33m r500
r315
-2.37
-2.88
-1.10
22652
68m
5
P
-1.83
0.29
C
67m
71m
r315
0.30
0.29
-2.14
r315
-3.00
40m
42m
r315
-1.10
22647
-1.22
-1.28
22m
-3.30
-1.32
0.25
-2.95
H096
21659H
-2.17
-2.17
r315
-3.30
22608 0.31
0.31
-2.77
45m
r315
24m
22611
67m
51m
r315
35m
C
-1.10
-1.10
-0.80
0.40
0.12
0.28
0.58
-2.77
0.30
-1.32
0.31
22641
22646
-1.37
-0.90 r200
12m
-3.44
-0.91
44m
r400
r315
49m
ag ar Sm
-1.39
-1.10
35m
r315
8
-3.33
H021
42m
-1.94
H110
21601
-1.39
-1.32
-2.04
-2.33
r200
0.25
r200
r zinke e Nieuw r315 -1.94 2m
6 0.39
M
0.30
-1.28
-2.04
-2.81 -1.63
H038
-1.23
-1.39
-1.10
0.31
34m
3 0.40
24470Y 0.27
-1.98
H141
-1.28
-2.33
8m
H5
-1.14
r315
-2.29
r zinke e r315-2.21 Nieuw8m -2.21 -1.58
-1.50
-2.81
-3.00
-1.10
-1.10
-1.43
-2.14
-1.54 -1.10
r315
-1.10
-1.41
-2.29
0.37
0.27
9
47m
-1.53
-1.41
0.44 -1,28 -1,28
r315
32m
H109
-0.84
0.43 36m r500
H144 0.33
0.45
-1.36 -1.98
22640
22648
0.30
22610
P
30m
r315
53m
r400
r500
H083
-2.18 1
-2.01
24401
H27 0.30
-1.34 -1.10 -1.54
32m
-1.53
-2.18
r500
H084 0.33
-1.22
24470H
r315
-1.07
H100
47m
-2.30
37m
0.21
-2.02
0.40
O
-1.60
-2.75
r315
-1.29
-1.10
36m
78m r315
-1.63
r315
-1.73
H40 0.26
-1.10
55m
r315
0.43
O
-1.22
0.50
-1.58
64m
H4 0.31
-0.80
21530
O
r315 5m -2.47 -2.47
-1.10
-2.26
47m r500
56m
21533 0.33
0.24
r250
30m
r315
r400
-1.50
-1.31
-1.25
r400 -1.34
-2.26
-1.52
-1.34
-1.10
r200 33m
1.94
-2.40 -1.94
66m
0.23
H072
21551 0.27
-1.10
2
-2.40
-1.10
-1.37
-1.49 -1.10
0.21
0.57 21529 0.38
-1.35 -1.26
22606
6m
H116 0.23 -1.10
H46 0.33
-1.37
-1.40
r315
-1.49
-1.65 18 0.24
42m
-1.10
H120 0.27
0.26 -1.10
-1.44
-1.24
0.45
-1.78
H113
-1.10
H020
-0.80
21528
r315
47m
0.38
-1.65
0.40
-0.84
45m
H058
r600
0.18
-1.33
-2.75
-2.30
0.56 -1.63
-1.63
r500
-1.10
22m
N
r315 38m
0.33
r500
24400
-1.24
H081
r200 46m
r315
38m
H130
23m
-1.10
38m
0.50
0.18
r600
25m
-1.52 -1.52
-1.10
-1.10
-1.29
r315
-2.30
-1.95
-2.51
-1.33
-1.56
0.15
-1.10
-1.68
zinke r
22659
-2.51 21527
-1.33
-1.40
-1.34 -1.56
0.23
e
-1.83
r400
H094
-1.37
-1.37
0.15
r315 47m r315 65m
0.22
-1.95
0.18
0.23
-1.33
19
-1.70
22639
Nieuw
H011 -1.10
-1.57
H010
H131
-1.57
H012
-2.43
9m
0.40
-1.63
5m -0.85
r315 74m
0.50
-1.63
0.23
r
74m
22604a
H082 0.50
-1.78
22605 0.50
H070
H25
zinke
r315
-1.10
-1.83
-1.28
-1.50
-1.30
r500
e
-2.43
75m
-2.03
r400
r400
75m
NAP
r500 -2.29
-1.43
-2.29
-1.55
-1.10
31m
-2.03
42m
44m
-1.42
0.33
-1.44
r500
H41a 0.49
-1.10 -2.10
-2.10
0.49 -1.10
Nieuw
6m 20
0.33
Dr.Br: 3000
29m
H39
-1.10
-1.33
-2.66
m -0.61 WP
r315 2m -2.12 -2.12
r400
21
Dr.Niv: -0.36
0.18
-1.10
-1.42 zinke r
21536
r315
-1.10
e
M
46m
45m r400
r500 -1.43
6m
Nieuw
str aa t
r400
H41 0.49
-2.66
-1.10
49m
22615 0.32
-1.80
-3.08
49m
-1.10 -3.08
-1.20
-1.41
-1.33
-1.41
-1.38
-1.80
0.32
r500
r315
-1.98
-2.48
H048
N
L
r400
L
ns te en
-1.10
Ba r
M
N
-1.10
-1.48 22618
-1.48
0.35
H059
M
n laa g ois we rko Mors Tu ge Ho
-1.10
-1.31
-1.31
21525
-1.10
-1.46
-2.36
L
aa l st ra at -
-1.47 -1.10
0.26 -1.17
0.35
K
-1.55 -2.60
-1.10
H095
-1.45
H057
0.21
r600
-1.10
30m
0.27
-2.07
-1.10
r600 4m -3.07 -3.07
57m
-2.96
-1.48 H121
H045
-1.32
72m -2.96
21m r600
0.27
-1.60
73m
r600-2,36
-2,35
-1.51 H122
-1.10
7m
-2.36
K
r600
-2.36
0.50
K
Op
38m
21524
K
0.27
-1.41
Nieuw
r600 46m r500
H136 0.41
e
zinke r
r400
-1.56
r500
51m
R
21m
26m
R
-1.56
-1.49
-2.34
R
R
63m
-1.10
-2.69
r315
29m
65m
r315
r400
0.37
-1.94
-1.10
-2.68
-1.94
-1.34
-1.10
-1.34
-2.00
-1.47
24m
-2.00
-1.60
-1.26
r315
24m
-1.60
0.17
-2.69
0.17
H065
-3.29
0.37
21606
-1.34
-3.29
22708
H035
r315
-1.32
-1.10
-1.10
-2.63
22709
r315
0.37
-2.63
51m r500 r500 50m
73m
-1.10
-3.23
-1.15 -3.23
76m
-1.15
-1.75 -1.75
-1.32
H018 0.37
r315
Nieuw e
zinke r
70m
-3.14 -1.10
S
22731 0.29
r315
-1.24
-1.10 -1.46
71m
-1.80
-2.54
-1.46
r315
-1.95
H036
-1.30
-1.30
0.28 -1.95
-2.54
0.28
-3.35
H24 0.27
22714
r500
-3.35
S
4m
S
S
H001
-1.10
-1.10
-1.97
-1.97
0.29
-1.45 -1.45
-1.10
41m
H108 r400 44m
-0.48 r315
r315 64m 65m
11m
r315
r600
-1.10
-1.34
-1.10 -1.10
H066
0.28
-1.80
r500 69m r400 74m
-1.25
-2.02 -1.80
H002 -1.25
0.41
-2.49
22711
-2.49
0.28
-1.10
-1.10
39m
40m r500
H019 0.33
T
r400
T
-1.24
-2.17
-1.24
22730
-2.17
0.33
-1.98
73m
22811
r315
-1.98
72m
0.36
0.36
-1.88
-2.39
60m
-2.39
60m
r315
r315
44m
r400
40m
r500
0.03
-1.64
H098
r315
-1.88
H105 0.03
22801
-1.64
T
T
-1.10
-1.10
74m
74m
-2.35
r400
-1.47
r400
0.29
-1.94
H097
-1.18
-2.35 22813 0.34
-1.94
0.34
-1.47
-1.18
H087
U
U
U
22810 0.29
U
H007
43m
r500
0.33
-2.17
35m
41m 32m 33m
r500
H008 0.36
r400
-1.90
r400 34m
-0.09
-1.30
-1.30
-1.81
0.33
r400
-2.17
-1.90
-1.44
A
-1.44 22807
-0.09
r400
-1.87 -1.87
H086
-1.81
A 22803
22808 H006
-1.83
0.36
-1.58
-1.83
0.31
22806
-1.58
r400
70m
0.31
r400
-1.74 -1.96
45m
r400
V H050 -0.08
V
43m r400
70m
V
V
-1.74
-1.96 22804
55m r400
H051 0.07
-1.79
55m r400
-0.08
-1.75
-1.75
-1.79
22805 0.07
W
W
W
W
X
X
X
X
Y
Y
Y
Project
Klimaatadaptieve herinrichting Hogemors
Onderwerp
Onderwerp
Schetsontwerp
Schetsontwerp
DM
Datum uitgifte
10-06-2021
Z
Gecontroleerd door
Blad
Gezien door
Schaal
Gemeente Leiden Ontwerp en Mobiliteit
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
Weergave Schetsontwerp (210622_Hoge Mors Schetsontwerp - Principeprofielen)
Y
Project
Klimaatadaptieve herinrichting Hogemors
Getekend door
14
1
1:1000
Leiden
Aantal
Documentsoort
Documentstatus
Formaat
Domein
Tekening A0S
Stationsplein 107 Postbus 9100, 2300 PC Leiden Tel. 14071
15
Concept
Ontwerp
Contractnummer:
Getekend door
DM
Zaaknummer:
Z
Documentnummer:
Datum uitgifte
Z
10-06-2021
Z
Gecontroleerd door
Blad
Gezien door
Schaal
Gemeente Leiden Ontwerp en Mobiliteit
16
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
1
1:1000
Leiden
Aantal
Documentsoort
Documentstatus
Formaat
Domein
Tekening A0S
Stationsplein 107 Postbus 9100, 2300 PC Leiden Tel. 14071
15
Concept
Ontwerp
Contractnummer: Zaaknummer:
Z
Documentnummer:
Z
16
Rioolontwerp Herinrichting openbare ruimte Hoge Mors - Nota van Uitgangspunten
51