210067 Bijlage 1. Kaderbrief 2021-2025

€ 7.965 -/- € 1.500

Beschikbaar voor incidentele tekorten

€ 6.465

Incidentele tekorten 2021 t/m 2023

-/- € 5.455

Nog beschikbaar Inzetten voor taakstelling sociaal domein oud 2023

20 | Inleidende hoofdstukken

€ 1.009 -/- € 1.009

Hoofdstuk 4 4 Kaders programma's

Kaders programma's

| 21

1 Bestuur en dienstverlening

22 | Kaders programma's

Bestuur en dienstverlening Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

1 Leefbaarheid en Bereikbaarheid Bestuur, Veiligheid en Handhaving Kennis, Onderwijs, Sport en Financiën Duurzaamheid, Mobiliteit & Beheer Openbare Ruimte Werk, Inkomen, Economie & Cultuur

De missie van het programma Bestuur en dienstverlening luidt: De gemeente Leiden staat voor een betrouwbaar bestuur: open en transparant en in samenwerking met en voor partners en burgers in de stad en regio. De gemeente Leiden staat voor een klantgerichte dienstverlening, waarbij de klanten betrouwbaar, duidelijk, snel en op maat worden bediend.

4.1.1 Wijzigingen indeling programmabegroting Voor programma 1 zijn er geen wijzigingen in de doelenboom.

Kaders programma's

| 23

4.1.2 Financiële ontwikkelingen Ontwikkeling

Nr.

Onderwerp

L/B

I/S

2021

2022

2023

2024

2025

Budgettair neutraal

01.01

Formatie project administratieve leegstand

B

S

-125

-250

-250

-250

-250

L

S

125

250

250

250

250

50

114

114

114

114

164

114

114

114

Mee/Tegenvaller

01.02

Reserve raad

L

I

20

01.03

Aanbesteding RIS/BIS

L

I

15

01.04

Kosten websites raad en rekenamer

B

I

-20

L

I

80

01.05

Lagere inkomsten rijbewijzen

B

S

114

01.06

Kosten referendum Roomburgerpark

L

I

172

Tot.

381

Bedragen x € 1.000,-

Mee / tegenvaller 01.01 Formatie project administratieve leegstand Eén van de ombuigingsvoorstellen in het kader van de invulling van de structurele taakstelling Programmabegroting 2021 was om het grote aantal woningen aan te pakken waar geen bewoners op geregistreerd staan door een integrale aanpak met datavergelijking en controles aan huis. Het aanpakken hiervan levert de stad veel op, zoals: iedereen betaalt voor datgene wat hij in onze stad krijgt (OZB, afvalstoffenheffing, illegaal gebruik en illegale verbouw wordt duidelijk en kan worden aangepakt, er gaat een preventieve werking vanuit, etc.. Het te besparen bedrag ad € 100.000 was een voorzichtige inschatting op grond van extra opbrengst door meer geregistreerde inwoners en heffingen op bewoonde woningen minus de kosten die aan deze aanpak verbonden zijn. Op grond van praktische ervaring zouden we dit later beter kunnen schatten. We zijn in september 2020 begonnen met de aanpak. Deze heeft tot nog toe geleid tot ongeveer 225 leegstaande woningen minder. Dat levert nu al ongeveer € 500.000 extra op. De resultaten tot nog toe hebben we behaald met een organische opbouw van het project met bestaande mensen en middelen. We hebben nu een beter beeld van de potentiële winst en willen dit bestendigen en uitbreiden. Concreet dus: deze € 500.000 jaarlijks blijven realiseren en proberen uit te breiden tot circa € 750.000.

Daarvoor willen we formatie inzetten die zichzelf dus terug kan verdienen. 01.02 Reserve raad De reserve Raad heeft als belangrijkste doel de financiering van de uitgaven voor verkiezingen. Daarnaast kunnen ook de kosten voor opleiding en begeleiding van (nieuwe) raadsleden, raadsonderzoek, een second opinion bij voorstellen uit de reserve worden bekostigd. De afgelopen jaren stond de reserve Raad rond het maximale bedrag van € 150.000 en bestond er geen minimum bedrag. Na de verrekening van het resultaat over het jaar 2020 zou de reserve uitkomen op een bedrag van circa € 104.400. We willen als kader meegeven om de reserve niet volledig op te maken maar een reserve van minimaal € 50.000 te behouden om eventuele kleinere tekorten zoals gebruikelijk via de reserve te kunnen verrekenen. In voorbereiding op de komende gemeenteraadsverkiezingen wordt in 2021 rekening gehouden met € 20.000 aan extra kosten. De meerderheid van de te verwachten kosten komen in 2022 (de vorige verkiezing en inwerkprogramma kosten ca. € 120.000). Met het uitgangspunt dat de reserve Raad minimaal € 50.000 bedraagt zal in 2022 de helft van de kosten voor de verkiezingen (€ 50.000) opgenomen moeten worden voor de Kaderbrief. 01.03 Aanbesteding RIS/BIS Het project inzake de aanbesteding van het raadsinformatie- en bestuurlijk informatiesysteem (RIS/BIS) is nog gaande.

De kosten hiervan zijn tot nu toe opgevangen in de begroting van de Raad. Naar verwachting wordt nog een bedrag van € 15.000 besteed aan de aanbesteding. Dit bedrag kan niet meer worden opgevangen binnen de begroting van de Raad. De verwachte kosten voor de implementatie zijn nog niet duidelijk, maar kunnen eveneens niet opgevangen worden binnen de huidige begroting. Zodra duidelijk is hoeveel kosten de implementatie met zich meebrengt zal worden bezien of extra budget bij de tweede voortgangsrapportage noodzakelijk is.

24 | Kaders programma's

01.04 Kosten websites Raad en Rekenamercommissie Het ontwikkelen, bouwen en beheer van de nieuwe websites voor Raad en Rekenkamercommissie zal in 2021 plaatsvinden, waarbij de Raad 75% van de kosten voor zijn rekening neemt (€ 60.000) en de Rekenkamercommissie de overige 25% (€ 20.000). Bij het voorbereiden van de aanbesteding is gebleken dat het bouwen en beheren van de websites naar verwachting € 80.000 tot € 120.000 zal gaan kosten. Hierdoor is het niet mogelijk om het deel van de Raad te dekken uit de reserve Raad. Het bedrag bestaat uit een eenmalige investering voor de bouw van de sites en jaarlijkse kosten voor beheer en onderhoud. De kosten voor de website van de Rekenkamercommissie worden gedekt door middel van een onttrekking uit de reserve Rekenkamer. Voorgesteld wordt de bouwkosten die in dit lopende jaar gemaakt worden voor de Raad als nadeel te nemen. 01.05 Lagere inkomsten rijbewijzen De begroting van de baten rijbewijzen is gebaseerd op een tarief uit 2011 ad € 49,65. Vanaf 2014 is het tarief gemaximeerd en bedraagt voor 2021 € 41. Tot nu toe konden de lagere inkomsten van de rijbewijzen worden opgevangen door hogere inkomsten op andere producten, waaronder de reisdocumenten.

Nu echter ook de looptijd van de reisdocumenten is verlengd van 5 jaar naar 10 jaar (en de inkomsten van de reisdocumenten vanaf 2019 tot en met 2023 daardoor een stuk lager zijn), is het tekort op de inkomsten rijbewijzen niet meer binnen de legesinkomsten te dekken. 01.06 Kosten referendum Roomburgerpark Bij het raadsvoorstel over het te houden referendum over de toekomst van het Roomburgerpark heeft de raad besloten om de kosten (geprognosticeerd op € 230.000 incidenteel) te betrekken bij de Kaderbrief 2021-2025. Deze kosten zijn nog niet geheel inzichtelijk, maar op basis van een voorlopige inschatting (gebaseerd op reeds geboekte kosten en nog te verwachten kosten) heeft het referendum totaal € 172.000 gekost.

Kaders programma's

| 25

2 Veiligheid

26 | Kaders programma's

Veiligheid Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

2 Leefbaarheid en Bereikbaarheid Bestuur, Veiligheid en Handhaving Gezondheid, Jeugdzorg & Welzijn

De missie van het programma Veiligheid luidt: De gemeente Leiden staat voor een stad die veilig is en voelt op het gebied van wonen, werken en leven in samenwerking met bewoners en partners.

4.2.1 Wijzigingen indeling programmabegroting Voor programma 2 zijn er geen wijzigingen in de doelenboom.

Kaders programma's

| 27

4.2.2 Financiële ontwikkelingen Ontwikkeling

Nr.

Onderwerp

L/B

I/S

2021

Mee/Tegenvaller

02.01

Restitutie Veiligheidsregio Hollands Midden

L

I

-350

02.02

Niet realiseren taakstelling Veiligheid

L

02.03

Voldoende basis voor uitvoering juridische taken in het domein openbare orde en veiligheid

02.04 02.05

Nieuwe uitgave

Tot.

2022

2023

2024

2025

S

50

50

50

50

L

S

41

41

41

41

Bibob naar minimum niveau

L

S

79

79

79

79

Voortzetten regisseur intensieve wijkaanpak

L

S

47

47

47

47

217

217

217

217

-350

Bedragen x € 1.000,-

Mee / tegenvaller 02.01 Restitutie Veiligheidsregio Hollands Midden Het positieve jaarresultaat 2020 van de Veiligheidsregio Hollands Midden bedraagt € 2.150.619. Het positieve rekeningresultaat is incidenteel van aard, waarbij COVID-19 een grote invloed heeft gehad. Er kon minder worden opgeleid, minder worden getraind en geoefend. Activiteiten als korpsavonden, open dagen en wedstrijden zijn grotendeels stilgelegd. Door het jaar heen zijn er vacatures ontstaan die minder snel konden worden ingevuld. Ook moesten er projecten in tijd naar achter worden geschoven. Dit alles is van grote invloed geweest op het incidentele rekeningresultaat van 2020. Als het positieve resultaat wordt gerestitueerd aan de deelnemende gemeenten ontvangt Leiden daarvan ca. € 350.000. Het Algemeen Bestuur van de VRHM neemt daarover in juni een besluit. Het is hoogstwaarschijnlijk dat het AB besluit dat er een restitutie plaatsvindt. De accountant van de VRHM is voornemens om een goedkeurende verklaring af te geven. Ook is er bij de Veiligheidsregio voldoende financieel weerstandsvermogen, waardoor het resultaat niet aan de algemene reserve hoeft te worden toegevoegd. 02.02 Niet realiseren taakstelling Veiligheid De werkzaamheden in het domein Openbare orde en Veiligheid zijn veelzijdig en veeleisend. De afgelopen jaren zijn de werkzaamheden vanuit de gemeente voor dit domein sterk verbreed.

In samenwerking met onze belangrijkste partners om de openbare orde en veiligheid in de stad zo goed mogelijk te waarborgen, zoals het OM en de politie, wordt per onderwerp nauwgezet bekeken wie in welk geval het beste instrumentarium heeft om op te treden. De mogelijkheden om op te treden liggen met regelmaat ook in het bestuursrecht. Door inzet van burgemeestersbevoegdheden zoals bijv. het uitreiken van lasten onder dwangsom voor drugsdealers en het sluiten van panden waar handelshoeveelheden drugs zijn aangetroffen, kan effectief opgetreden worden tegen situaties die schadelijk zijn voor de stad. Daarnaast worden de burgers van de stad mondiger en zijn er meer signalen (zoals demonstraties) waarbij ook de bevoegdheid van de burgemeester (preventief) moet worden ingezet om verstoring van de openbare orde te voorkomen. Door bijv. in nauwe samenwerking met de lokale driehoek noodverordeningen en noodbevelen op te stellen en waar nodig in te zetten. Het team veiligheid heeft dan ook zijn handen vol om in deze veranderende maatschappij de burgemeester in voldoende mate te ondersteunen bij het handhaven van de openbare orde en veiligheid. Omdat de financiële ruimte in deze kaderbrief beperkt is, stellen we voor om slechts 50% (€ 50.000) van deze taakstelling structureel af te boeken.

Richting de begroting gaat het college met het bewuste organisatieonderdeel verder aan de slag om met duidelijke prioritering formatie en ambitie in balans te brengen. Hierover rapporteren we in de Programmabegroting 2022. Nieuwe uitgave 02.03 Voldoende basis voor uitvoering juridische taken in het domein openbare orde en veiligheid De werkzaamheden in het domein Openbare orde en Veiligheid zijn veelzijdig en veeleisend. Bij aanmelding 02.02 zijn recente ontwikkelingen op dit gebied al toegelicht. Vanuit deze ontwikkelingen is het wenselijk om het budget voor deze activiteiten uit te breiden. Omdat de financiële ruimte in deze kaderbrief beperkt is, stellen we voor om het budget voor deze taken structureel met € 41.000 te verhogen, 50% van het benodigde bedrag om deze taken ten volle uit te voeren. Richting de begroting gaat het college met het bewuste organisatieonderdeel verder aan de slag om met duidelijke prioritering formatie en ambitie in balans te brengen. Hierover rapporteren we in de Programmabegroting 2022.

28 | Kaders programma's

02.04 Bibob naar minimumniveau Wij zien dat criminele geldstromen en activiteiten de samenleving en economie in Leiden ontwrichten. Met de uitvoering van het programma ondermijning is door verbeterde bewustwording en informatiepositie het zicht op deze ontwrichting versterkt. Het voorkomen van deze ondermijnende criminaliteit behoort tot de wettelijke taak van de gemeente. Het belangrijkste instrument in het voorkomen van ondermijning is de inzet van de Wet Bibob. In de huidige situatie zijn wij niet in staat de samenleving voldoende te beschermen tegen deze vorm van criminaliteit. Daarbij loopt de gemeente een integriteitsrisico doordat wij ongewild en ongemerkt betrokken kunnen raken bij criminele activiteiten. Zonder investering kan de bedreiging die deze vorm van criminaliteit vormt voor de samenleving en de integriteit van de gemeente, niet of nauwelijks worden aangepakt. Omdat de financiële ruimte in deze kaderbrief beperkt is, stellen we voor om het budget voor deze taken structureel met € 79.000 te verhogen, 50% van het benodigde bedrag om deze taken ten volle uit te voeren. Richting de begroting gaat het college met het bewuste organisatieonderdeel verder aan de slag om met duidelijke prioritering formatie en ambitie in balans te brengen. Hierover rapporteren we in de Programmabegroting 2022.

02.05 Voortzetten regisseur intensieve wijkaanpak De intenstieve wijkaanpak bestaat uit een samenwerking tussen diverse partners en is er op gericht om veiligheid en leefbaarheid te herstellen. De wijkaanpak bestaat uit twee elementen: gebiedsgericht (inrichting van de wijk) en persoonsgericht (plan van aanpak van inwoners op onder andere zorg, participatie, veiligheid). Kwetsbare wijken en haar inwoners hebben een integrale aanpak nodig, waarbij interventies afgestemd en gecoordineerd worden. De regisseur Intensieve wijkaanpak is het gemeentelijk aanspreekpunt voor de collega's in het Zorg- en Veiligheidshuis, alle samenwerkingspartners en coordineert de gebiedsgerichte en persoonsgerichte aanpak. De persoonsgerichte aanpak is in veel zaken breder dan alleen de wijk, omdat er bijvoorbeeld bewoners van de wijken zijn die in andere delen van de stad of zelfs in een groter deel van de regio overlast veroorzaken en criminele feiten plegen. Integraal werken betekent samen optrekken en dat is niet vanzelfsprekend, zeker niet bij een aanpak waarbij gebiedsgericht werken en het vormgeven van persoonlijke aanpakken door elkaar heen lopen. Er zijn veel partners betrokken, zoals woningcorporaties, scholen, welzijnswerk, jongerenwerk, politie en openbaar ministerie.

In de afgelopen jaren is gebleken dat de intensieve wijkaanpak niet kan worden opgezet als kortdurend project, er is duurzame betrokkenheid nodig van alle partijen. Deze betrokkenheid moet worden georganiseerd en worden geregisseerd. In wijken waar de afgelopen jaren veel aandacht voor geweest is zien we dat er veel verbetering zichtbaar is, maar we merken ook weer achteruitgang zodra die aandacht verslapt. Het is daarom noodzakelijk om regie te blijven voeren vanuit gemeente. Er zijn altijd wijken/gebieden die deze aandacht vragen. Dat hoeft niet in elk gebied altijd intensief te zijn, de regisseur kan per wijk neerzetten wat nodig is. Op dit moment loopt er een intensieve wijkaanpak in het Jacques Urlusplantsoen en de Slaaghwijk waarvoor vanaf 2022 geen middelen zijn om dit voort te zetten. De regisseur zal naast de coördinerende taken ook operationele taken uitvoeren in complexe casuïstiek die in deze wijken speelt als daar noodzaak toe is. Omdat de financiële ruimte in deze kaderbrief beperkt is, stellen we voor om het budget voor deze taken structureel met € 47.000 te verhogen, 50% van het benodigde bedrag om deze taken ten volle uit te voeren. Richting de begroting gaat het college met het bewuste organisatieonderdeel verder aan de slag om met duidelijke prioritering formatie en ambitie in balans te brengen. Hierover rapporteren we in de Programmabegroting 2022.

Kaders programma's

| 29

3 Economie

30 | Kaders programma's

Economie Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

3 Werk en Middelen Kennis, Onderwijs, Sport en Financiën Werk, Inkomen, Economie & Cultuur

De missie van het programma Economie en toerisme luidt: De gemeente Leiden staat voor een vitale en duurzame economische structuur in samenwerking met haar stadspartners en de regio.

4.3.1 Wijzigingen indeling programmabegroting Voor programma 3 zijn er geen wijzigingen in de doelenboom.

Kaders programma's

| 31

4.3.2 Financiële ontwikkelingen Ontwikkeling

Nr.

Onderwerp

L/B

I/S

2021

Budgettair neutraal

03.01

Programma Kennisstad

B

I

-226

L

I

226 304

Mee/Tegenvaller

Nieuwe uitgave

2022

2023

2024

2025

03.02

Kosten tijdelijke verplaatsing van de woensdagen zaterdagmarkt (corona)

L

I

03.03

Prognose toeristenbelasting

B

S

-329

-121

-244

-244

L

S

155

319

203

203

198

-41

-41

03.04

Coronasteun huren statiegeldbekers Leidens Ontzet

L

I

03.05

Gebiedsmanagement LBSP

L

I

Tot.

74 625 378

452

Bedragen x € 1.000,-

Budgettair neutraal 03.01 Programma Kennisstad - voorbereiden van investeringen in de publieke buitenruimte, in de directe omgeving van onze kennisinstellingen en musea In de Reserve Economische Impulsen Kennisstad staat een voor programma Kennisstad geoormerkt bedrag van € 225.616 voor de voorbereiding van investeringen in de publieke buitenruimte (zoals places to meet, kenniskunst, Eduroam e.d.) in de directe omgeving van onze kennisinstellingen / musea. Voorgesteld wordt dit bedrag te onttrekken aan de reserve en beschikbaar te stellen binnen het uitvoeringsbudget Kennisstad. Dit bedrag zal dienen als cofinanciering voor de samenwerking tussen gemeente, de universitaire Onderzoeksgroep ‘Musea, Collecties en Samenleving’ / LeidenGlobal en de uitrol van Eduroam in de publieke buitenruimte. De voorbereiding en uitvoering van deze werkzaamheden zijn voorzien in de afgesloten samenwerkingsovereenkomst Leiden Kennisstad. Mee / tegenvaller 03.02 Kosten tijdelijke verplaatsing van de woensdag- en zaterdagmarkt (corona) Door de coronacrisis was het niet mogelijk om reden van veiligheid de woensdag- en zaterdagmarkt in het Nieuwe Rijngebied te laten plaatsvinden. Dit heeft er toe geleid dat de Lammermarkt, de Beestenmarkt en de Nieuwe Beestenmarkt tijdelijk als marktterrein zijn aangewezen, in eerste instantie alleen op de woensdag later (ook) op de zaterdag.

De kosten 2021 vallen hierdoor € 304.000 hoger uit. 03.03 Prognose toeristenbelasting conform raadsinformatiebrief, Evaluatie en verantwoording regeling overdracht toeristenbelasting, verwerken In de brief aan uw gemeenteraad over de evaluatie van regeling overdracht toeristenbelasting aan Ondernemersfonds Leiden is vermeld op welke wijze invulling gegeven wordt aan het besluit om vanaf 2023 jaarlijks € 400.000 van de opbrengsten toeristenbelasting via een tariefsverhoging te bestemmen voor de algemene middelen (RV.nr. 20.0097). In afstemming met het Hoteloverleg en Leiden Marketing wordt voorgesteld om het tarief voor de toeristenbelasting voor het jaar 2022 en volgende jaren te verhogen naar € 3,50 per overnachting. Hierbij geldt dat in 2021 de totale opbrengsten toeristenbelasting naar het Ondernemers-fonds Leiden/Hoteloverleg worden overgedragen t.b.v. de citymarketing door Leiden Marketing, vanwege de gemeentelijke bezuinigingen vloeit voor 2022 en 2023 van de opbrengsten toeristenbelasting 15% naar de gemeente en 85% naar Ondernemersfonds/Hoteloverleg t.b.v. de citymarketing. Vanaf 2024 vloeit van de opbrengsten toeristenbelasting 30% naar de gemeente en 70% naar Ondernemersfonds/Hoteloverleg t.b.v. de citymarketing. Voor 2022 betekent dit een voordeel (€ 173.250), in 2023 een nadeel (€ 197.875) en een voordeel in 2024 (€ 41.000).

In de kaderbrief 2021-2025 wordt deze prognose verwerkt. In 2024 wordt een nieuwe evaluatie van de regeling uitgevoerd. Nieuwe uitgave 03.04 Coronasteun huren statiegeldbekers Leidens Ontzet Tijdens de viering van 3 oktober 2019 is er voor het eerst in Leiden met een gemeenschappelijk statiegeldbekersysteem gewerkt, waaraan alle ondernemers met een vergunning deelnamen. Hierbij werd er door iedere ondernemer met een beperkt aantal dezelfde soorten bekers gewerkt, die overal ingeleverd konden worden. Ook werd er een zelfde statiegeldbedrag gehanteerd bij elke ondernemer. Het statiegeldbedrag van 1 euro in samenspel met het gezamenlijk systeem heeft geleid tot een zeer lage uitval van bekers. Het behouden van het huidige integrale systeem wordt door de werkgroep, de ondernemers, de bezoekers en gemeente als cruciaal gezien voor een succesvolle voortzetting van het gebruik van statiegeldbekers tijdens stadsbrede evenementen in de toekomst. Ten aanzien van de dekking van de kosten

32 | Kaders programma's

zijn er financiële bijdragen geweest van de Provincie Zuid-Holland, het Hoogheemraadschap, Coca-Cola, Heineken, Grolsch en de gemeente Leiden. Op deze manier zijn de hogere kosten die gepaard gaan met het invoeren van de statiegeldbekers op dit evenement gedekt. Voor 2020 was het plan om de horecaondernemers in de stad gedeeltelijke te laten bijdragen in de kosten van de statiegeldbekers, toewerkend naar uiteindelijk volledige bekostiging. Hier was draagvlak voor. Door het coronavirus zijn er in 2020 geen stadsbrede evenementen geweest. Wellicht is het rond de viering van 3 oktober 2022 weer (gedeeltelijk) mogelijk om een stadbreed evenement in Leiden te hebben. Aan de horecaondernemers kan, gezien hun financiële situatie veroorzaakt door de coronacrisis, in 2021 niet gevraagd worden om hier substantieel aan bij te dragen. Terug vallen op de wegwerpbekers is vanuit duurzaamheidsoverwegingen ook geen optie. Het voorstel is dan ook dat de gemeente Leiden de huurkosten van de statiegeldbekers tijdens Leidens Ontzet 2021 op zich neemt. Dit betekent een verhoging van lasten met € 73.750. 03.05 Gebiedsmanagement Leiden Bio Science Park Het Leiden Bio Science Park is de motor van de economie in de Leidse regio en cruciaal voor de ontwikkeling van de welvaart en het welzijn in Leiden, de regio, Zuid-Holland en Nederland maar ook wereldwijd.

Samen met de kennisinstellingen, het LUMC, en de ondernemers is een groeistrategie opgesteld richting een innovatiedistrict waar wordt gewerkt, gewoond en gerecreëerd. De transformatie is in gang gezet via de thema’s Verdichten, Verbinden, Vermengen en Versterken. Voor de uitvoering van deze strategie dient de gemeente te blijven investeren, zowel in de profilering, positionering, acquisitie en community vorming (belegd in de stichting Leiden Bio Science Park) als in programmatisch gebiedsmanagement. Het Leiden Bio Science Park (LBSP) maakt onderdeel uit van de identiteit van Leiden als internationale kennisstad. De ontwikkelingen in dit gebied leveren een belangrijke bijdrage aan brede welvaart van Nederland. Zowel in termen van economische groei als in het gezond houden van Nederland en het verkleinen van gezondheidsverschillen tussen Nederlanders. De afgelopen 35 jaar hebben Leidse gemeenteraden de ontwikkeling van deze hotspot voor medicijnontwikkeling altijd gesteund. En dat heeft de regio geen windeieren gelegd, zo concludeerde in 2020 de Rekenkamer Leiden/Leiderdorp. De samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en onderzoek en onderwijs is in 2019 verder versterkt met de vorming van een gezamenlijke stichting.

Er wordt samengewerkt vanuit één gedragen visie, met een duidelijke positionering en profilering én met een gedragen ruimtelijke vertaling naar het volgende niveau, van campus naar innovatiedistrict. De vele kranen boven het gebied tonen de dynamiek van de ontwikkeling, dat zal de komende jaren ook het beeld blijven bepalen. Denk aan de ontwikkeling van het Entreegebied en de Kop van Leeuwenhoek bijvoorbeeld. Maar ook aan de mobiliteit in het gebied, waar ruim baan wordt gegeven aan schoon vervoer. En aan kwaliteit en leefbaarheid in de vorm van interessante ontmoetingsplekken (Pesthuiscomplex), biodiversiteit en klimaatadaptatie. Teneinde deze strategische ontwikkeling in goede banen te blijven leiden en het succes te blijven borgen is aandacht, afstemming en begeleiding vanuit de gemeente een noodzakelijke randvoorwaarde. De vele ruimtelijke projecten en de ontwikkeling van een veilige, groene en leefbare openbare ruimte blijven vragen om een integrale, programmatische benadering. Dit geeft meerwaarde, zo blijkt sinds 2009 de start van het LBSP project. Daarom is het verstandig om door te gaan met investeren in programmatisch gebiedsmanagement vanuit de gemeente. Vanwege de beperkte financiële ruimte in deze kaderbrief wordt in 2022 € 625.000 vrijgemaakt om het programmamanagement in ieder geval voor 2022 voort te kunnen zetten.

Structurele voortzetting vanaf 2023 zal moeten worden afgewogen als de financiële context voor de komende jaren bekend is.

Kaders programma's

| 33

4 Bereikbaarheid

34 | Kaders programma's

Bereikbaarheid Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

4 Leefbaarheid en Bereikbaarheid Duurzaamheid, Mobiliteit & Beheer Openbare Ruimte Duurzame Verstedelijking, Ruimte & Wonen

De missie van het programma Bereikbaarheid luidt: De gemeente Leiden wil goed bereikbaar zijn. De komende jaren wordt ingezet op duurzame mobiliteit, waarbij voetgangers, fietsers en het openbaar vervoer voorrang krijgen. Door de aanleg van een goede hoofdontsluitingsstructuur, het zoeken naar nieuwe vormen van vervoer, het optimaal gebruiken van parkeervoorzieningen en het autoluw maken van de binnenstad wil de gemeente Leiden de leefbaarheid, duurzaamheid en bereikbaarheid verbeteren.

4.4.1 Wijzigingen indeling programmabegroting Voor programma 4 zijn er de volgende wijzigingen in de doelenboom: Oude naam

Nieuwe naam

Toelichting

4A1.1 Opstellen fietsbeleid

4A1.1 Opstellen en uitvoeren fietsbeleid

Het betreft niet alleen opstellen van beleid, maar ook uitvoeren van beleid.

4A2.1 Opstellen voetgangersbeleid

4A2.1 Opstellen en uitvoeren voetgangersbeleid

Het betreft niet alleen opstellen van beleid, maar ook uitvoeren van beleid.

Doel 4A2 Betere looproutes

Doel 4A2 Stimuleren lopen

In het nieuwe voetgangersbeleid is het stimuleren van lopen als beleidsdoel geformuleerd. Het oorspronkelijke doel van 4A2 had te maken met de aanlooproutes van de bronpunten (parkeergarages, stations) naar het centrum. De aanlooproutes naar de bronpunten zijn opgenomen in het voetgangersbeleid.

4B1.1 Opstellen openbaar vervoer beleid

4B1.1 Opstellen en uitvoeren openbaar vervoer beleid

Het betreft niet alleen opstellen van beleid, maar ook uitvoeren van beleid.

4B1.4 Verbeteren kwaliteit busstation en aanrijroutes

4B1.4 Knooppunt Leiden Centraal

De oorspronkelijke opgave om een nieuw busstation te realiseren is verbreed naar het ontwikkelen van een integraal OV knooppunt. Hierdoor wordt de benaming van het krediet “nieuwe OV terminal CS” gewijzigd in “OV Knoop Leiden CS”. De oude prestatienaam legt de focus op het busstation en de aanrijroutes. De titel Knooppunt Leiden Centraal dekt beter de lading en wordt ook als zodanig benoemd in beleidsdocumenten.

4C1.1 Opstellen beleid autoverkeer

4C1.1 Opstellen en uitvoeren beleid autoverkeer

Het betreft niet alleen opstellen van beleid, maar ook uitvoeren van beleid.

4D1.1 Opstellen parkeerbeleid

4D1.1 Opstellen en uitvoeren parkeerbeleid

Het betreft niet alleen opstellen van beleid, maar ook uitvoeren van beleid.

Kaders programma's

| 35

Doelenboom begroting 2021: Beleidsterrein

Doel

Prestatie

4A Fietsers en voetgangers

4A1 Meer fietsgebruik

4A1.1 Opstellen fietsbeleid 4A1.2 Verbeteren fietsroutes 4A1.3 Noord-zuid verbindingsas Leiden Bio Science Park

4B Openbaar vervoer

4A2 Betere looproutes

4A2.1 Opstellen voetgangersbeleid

4B1 Meer gebruik van het openbaar vervoer

4B1.1 Opstellen openbaar vervoer beleid 4B1.2 Realisatie afspraken HOV-overeenkomst ZHolland Noord 4B1.3 Verbeteren OV infrastructuur 4B1.4 Verbeteren kwaliteit busstation en aanrijroutes

4C Autoverkeer

4C1 Betere doorstroming op het Leidse wegennet

4C1.1 Opstellen beleid autoverkeer 4C1.2 Autoluwe binnenstad 4C 1.3 RijnlandRoute 4C 1.4 Leidse Ring Noord 4C 1.5 Verbeteren knelpunten wegennet 4C 1.6 Herinrichten centrale infrastructuur Leiden Bio Science Park

4D Parkeren

4D1 Meer parkeerkwantiteit en betere parkeerkwaliteit

4D1.1 Opstellen parkeerbeleid 4D1.2 Parkeermanagement 4D1.34 Uitvoeren maatregelen autoparkeren 4D1.45 Uitvoeren maatregelen fietsparkeren

4E Leefomgeving

4E1 Betere leefomgeving door verkeersmaatregelen

4 E1.1 Verkeersveiligheidsbeleid 4 E.1.2 Uitvoeren verkeersmaatregelen op wijkniveau 4 E.1.3 Verkeersmanagement

4E2 Verduurzaming mobiliteit

36 | Kaders programma's

4 E2.1 Uitvoeren maatregelen verduurzaming mobiliteitsbeleid

Doelenboom begroting 2022: Beleidsterrein

Doel

Prestatie

4A Fietsers en voetgangers

4A1 Meer fietsgebruik

4A1.1 Opstellen en uitvoeren fetsbeleid 4A1.2 Verbeteren fietsroutes 4A1.3 Noord-zuid verbindingsas Leiden Bio Science Park

4B Openbaar vervoer

4A2 Stimuleren lopen

4A2.1 Opstellen en uitvoeren voetgangersbeleid

4B1 Meer gebruik van het openbaar vervoer

4B1.1 Opstellen en uitvoeren openbaar vervoer beleid 4B1.2 Realisatie afspraken HOV-overeenkomst ZHolland Noord 4B1.3 Verbeteren OV infrastructuur 4B1.4 Knooppunt Leiden Centraal

4C Autoverkeer

4C1 Betere doorstroming op het Leidse wegennet

4C1.1 Opstellen en uitvoeren beleid autoverkeer 4C1.2 Autoluwe binnenstad 4C 1.3 RijnlandRoute 4C 1.4 Leidse Ring Noord 4C 1.5 Verbeteren knelpunten wegennet 4C 1.6 Herinrichten centrale infrastructuur Leiden Bio Science Park

4D Parkeren

4D1 Meer parkeerkwantiteit en betere parkeerkwaliteit

4D1.1 Opstellen en uitvoeren parkeerbeleid 4D1.2 Parkeermanagement 4D1.34 Uitvoeren maatregelen autoparkeren 4D1.45 Uitvoeren maatregelen fietsparkeren

4E Leefomgeving

4E1 Betere leefomgeving door verkeersmaatregelen

4 E1.1 Verkeersveiligheidsbeleid 4 E.1.2 Uitvoeren verkeersmaatregelen op wijkniveau 4 E.1.3 Verkeersmanagement

4E2 Verduurzaming mobiliteit

4 E2.1 Uitvoeren maatregelen verduurzaming mobiliteitsbeleid

Kaders programma's

| 37

4.4.2 Financiële ontwikkelingen Ontwikkeling

Nr.

Onderwerp

L/B

I/S

Budgettair neutraal

04.01

Kruispunt Sweelincklaan - Debussystraat met de Vijf Meilaan

L

S

04.02

04.03

04.04

04.05

04.06

04.07

Marketing en communicatie bereikbaarheid parkeergarages

Vervangen brandmeldinstallatie Haarlemmerstraatgarage

Masterplan Houtkwartier

Reconstructie Churchilllaan

Infra Lammenschansweg-Zuid

Dekking van incidentele kosten voor maatregelen uit programma autoluw

2021

2022

2023

2024

2025

7

7

7

7

-7

-7

-7

-7

B

I

-50

-50

-50

-50

L

I

50

50

50

50

B

S

0

-12

-12

-12

-12

L

S

0

12

12

12

12

L

S

7

45

44

44

-7

-45

-44

-44

10

60

151

150

-10

-60

-151

-150

15

95

95

-15

-95

-95

80

80

141

-80

-80

-141

L

L

S

S

B

I

-482

482

L

I

482

-482

04.08

Ontsluiting Intratuin

L

I

04.09

Centrumroute deeltracé Schutterveld

L

I

04.10

Plankosten definitiefase infra

B

I

-5.544

S L

I

5.544

S

Mee/Tegenvaller

Nieuwe uitgave

04.11

Aanvullend krediet voor verdere planstudie restopgave fietsparkeren Leiden CS

04.12

Lagere parkeerinkomsten als gevolg van corona

04.13 04.14

04.15 Tot.

0

B

I

L

I

200

B

I

1.000

Restant meevaller Leidse Ring Noord

L

S

-3

-8

-48

-48

Kapitaallasten zero emissie zone

L

S

10

176

174

173

-10

-176

-174

-173

-8

-48

-48

Bestuurlijk commitment knooppunt Leiden

L

-200

I

0

1.020 1.000

1.017

Bedragen x € 1.000,-

Budgettair neutraal: 04.01 Kruispunt Sweelincklaan - Debussystraat met de Vijf Meilaan Het kruispunt Sweelincklaan - Debussystraat met de Vijf Meilaan staat in de top10 van ongevalslocaties op gemeentelijke wegen in Leiden. Tussen 1 jan 2014 en 1 jan 2021 zijn er op dit kruispunt 21 ongevallen geregistreerd waarbij 18 gewonden zijn gevallen. Bij deze ongevallen zijn veel fietsers, snorfietsers en bromfietsers betrokken. Het verkeersveilig herinrichten van dit kruispunt is daarom noodzakelijk. Hiervoor is een aanvullend krediet benodigd van € 528.035 dat wordt gedekt uit een subsidiebijdrage van de Provincie (€ 328.035) en het UVP Wijkcirculatie (€ 200.000) 04.02 Marketing en communicatie bereikbaarheid parkeergarages De komende jaren blijft de gemeente Leiden samen met de stadspartners structureel de bereikbaarheid en het parkeergemak van de garages onder de aandacht brengen. Bij de evaluatie van de marketingcampagne van de afgelopen jaren (commissie leefbaarheid en bereikbaarheid 7 juli 2020) is al benoemd dat deze samenwerking verlengd zou worden. Vanzelfsprekend heeft het college meer dan gemiddelde aandacht voor

38 | Kaders programma's

duurzame vervoersvormen. Voor het fietsparkeren wordt na vaststelling van de Parkeervisie gekeken welke gedragsbeïnvloeding het beste werkt. In de nieuwe parkeercommunicatie richten we ook meer op de directe omgeving van Leiden om mensen te verleiden om te kiezen voor duurzame en schone vervoersalternatieven. Deze campagne draagt bij aan de ambities uit de Agenda Autoluwe binnenstad door het zoekverkeer te verminderen. Voorstel is om voor de komende 4 jaren jaarlijks € 50.000 beschikbaar te stellen. In totaal € 200.000. Dit budget wordt gedekt door een onttrekking aan de reserve Parkeren ter hoogte van € 200.000. 04.03 Vervangen brandmeldinstallatie Haarlemmerstraatgarage Op dit moment laat de brandveiligheid niet toe dat de brandweer in geval van brand de parkeergarage Haarlemmerstraat betreedt. Het was in het voortraject niet duidelijk dat dit niet meegenomen is de raming bij het kaderbesluit. Nu blijkt bij de voorbereiding van de ophoging van de Parkeergarage Haarlemmerstraat dat het installeren van en brandmeldinstallatie in het bestaande deel niet langer op zich kan laten wachten wordt nu voorgesteld een krediet van € 09.000 beschikbaar te stellen vooruitlopend op de renovatie. 04.04 Masterplan Houtkwartier Op 13 maart 2014 is motie M140010/1 (aanpak verkeersproblemen Houtkwartier) vastgesteld door de gemeenteraad.

Sindsdien zijn er op 7 plekken in de wijk verkeersmaatregelen uitgevoerd. Rond de zomer van 2021 is het Masterplan Verkeer Houtkwartier gereed. Hierin staat hoe het verkeer door het Houtkwartier gaat rijden en welke maximum snelheid waar gewenst is. Ook wordt duidelijk op welke manier de weginrichting aangepast kan worden. In het plan is er ook aandacht voor de verkeersveiligheid en voor parkeren. We doen dit in samenhang met alle ontwikkelingen in en om het Houtkwartier. Het Masterplan Verkeer Houtkwartier geeft inzicht in de toekomstige verkeersprojecten, de benodigde financiële middelen en de prioritering met de planning. De benodigde financiële middelen worden in de Kaderbrief 2021-2025 beschikbaar gesteld. De investeringskosten voor het Houtkwartier zijn geraamd op € 2.022.068. Voor het Houtkwartier is een reeds beschikbare dekking van € 275.000, die deels al is besteed. Verder komen de dekkingen vanuit de Fietscorridor Katwijk (€ 75.000), Veiligheid en quickwin fietsverbeteringen Boerhaavedistrict (€ 200.000), meevaller Leidse Ring Noord (€ 500.000) en een dekking vanuit de UVP wijkcirculatie (€ 500.000). Tevens bestaat het voornemen om duurzaam veilig subsidies aan te vragen in 2022 en 2023 (totaal € 500.000). 04.05 Reconstructie Churchillaan De Churchilllaan is verouderd en functioneert niet meer voldoende, en is daarom toe aan een grootschalige reconstructie.

De reconstructie van de Churchilllaan bestaat uit de volgende opgaven, wensen en ambities: ■ Vervanging en onderhoud aan wegdek, tussen 2021 en 2023; ■ Vervanging van alle verkeersregelinstallaties en bekabeling daarvan uiterlijk 2022; ■ Aanpassingen aan kruispunten en wegvakken om de verkeersveiligheid te verbeteren, doorstroming te verbeteren en ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te maken. ■ Verbeteren van de langzaamverkeersinfrastructuur door tweerichtingenfietspaden aan weerzijden van de Churchilllaan, opgenomen in het Beleidsprogramma Fiets 2020-2030. ■ ambities uit het Ontwikkelperspectief Leiden Zuidwest voor de uitstraling van de Churchilllaan meenemen; ■ De Churchilllaan is onderdeel van de Groene Hoofdstructuur; ■ Ruimtereservering voor duurzame-energie-infrastructuur, als onderdeel van Leiden Zuid-West als eerste aardgasvrije wijk in Leiden. We stellen voor om het krediet Churchilllaan in het meerjareninvesteringsplan te verhogen met € 4.499.560. Dit kan worden gedekt door het in het meerjareninvesteringsplan verlagen van de kredieten"Leiden Duurzaam Bereikbaar" (€ 700.000), "no-regret maatr fysieke aanpassing brug" (€ 1,0 miljoen) en "fiets op 1" (€ 1,0 miljoen). Daarnaast wordt € 171.000 aan baten verwacht uit een SRM subsidie.

Verder komt de dekking van € 1.2 miljoen (met een kapitaallast van € 42.000) uit de reserve bereikbaarheidsprojecten en vrijval uit het project Leidse Ring Noord. 04.06 Infra Lammenschansweg-Zuid De kosten voor de herinrichting van de Lammenschansweg-Zuid zijn geraamd op € 6,2 miljoen. Ter dekking hiervan wordt € 0,8 miljoen bijgedragen vanuit het project De Ananas. Daarnaast is een bedrag van € 0,94 miljoen beschikbaar uit middelen voor de reconstructie van het kruispunt Tomatenstraat / Lammenschansweg en een provinciale subsidie. Bij de Kaderbrief 2021-2024 is een krediet van € 4,5 miljoen. in het meerjareninvesteringsplan opgenomen ter dekking van het resterende tekort. De kapitaallasten van € 157.500 zijn gedekt door verlaging van de dotatie aan de reserve Duurzame Stad met € 52.500 en door verlaging van de dotatie aan de reserve Bereikbaarheidsprojecten vanaf 2024 met € 105.000. Parallel aan de behandeling van de Kaderbrief heeft het college voor de ontwikkeling van de Lammenschansstrip een subsidieaanvraag gedaan in het kader van de eerste tranche van de Regeling Woningbouwimpuls. In deze aanvraag is een onrendabele top van € 5,4 miljoen opgenomen voor herinrichting Lammenschansweg-Zuid, namelijk de geraamde kosten minus de bijdrage vanuit het project De Ananas. Op

Kaders programma's

| 39

basis van de regeling kan BZK de helft dit tekort subsidiëren. Afgelopen september heeft BZK deze aanvraag gehonoreerd en een subsidie toegekend van € 2,7 miljoen. Voorgesteld wordt om € 2,7 miljoen (vanuit de Woningbouw Impuls Subsidie) ter dekking op te nemen voor het krediet Lammenschansweg-Zuid . Tevens wordt voorgesteld om de verlaging aan de dotatie van de reserve duurzame stad (FPDS) terug te draaien met € 52.500 en de verlaging van de dotatie aan de reserve bereikbaarheidsprojecten vanaf 2024. terug te draaien voor een bedrag van € 42.000 structureel 04.07 Dekking van incidentele kosten voor maatregelen uit programma autoluw Voor maatregelen van 2021 en 2022 van Agenda Autoluwe Binnenstad worden incidentele kosten( planuren voor kaderbesluit en onderzoekskosten) gemaakt. Het gaat onder andere om de proef van de Rijzichtbrug, de uitbreiding voetgangersgebied en afsluiting Steenschuur West, de afsluiting en herinrichting Oude Rijn en afsluiting verkeer Langebrug en fase 1 herinrichting, het vergroenen van het Havenhoofd en de verkeersveiligheidsmaatregelen Zijlsingel. Grotendeels zijn deze kosten wel begroot en door uw raad beschikbaar gesteld, maar omdat het kapitaallasten betreft, zijn deze middelen niet geschikt voor het dekken van dit type kosten.

Bij de vaststelling van Agenda Autoluwe Binnenstad is besloten tot deprioritering van het openbare ruimteproject Zijlsingel. Hiervoor was een investeringsbedrag van € 482.231 gereserveerd. Deze middelen kunnen worden ingezet voor de dekking van deze kosten. De deprioritering van het openbare ruimteproject Zijlsingel staat los van de beheeropgave die aan de Zijlsingel zal worden uitgevoerd waarbij kleine wijzigingen en wensen uit de wijk kunnen worden meegenomen. 04.08 Ontsluiting Intratuin Gemeente Leiden en Voorschoten stellen zich tot doel om op basis van verschillende aspecten (o.a. stedenbouwkundige, financiële en maatschappelijke) te onderzoeken en de randvoorwaarden uit te werken voor de haalbaarheid van de nieuwe ontsluiting van de Intratuinlocatie op het wegennet van Leiden. De kosten die gemeente Leiden maakt in dit traject worden geheel verhaald op de gemeente Voorschoten. Op basis van een eerste inventarisatie en schets is duidelijk geworden dat het bestemmingsplan voor deze ontsluiting dient te worden gewijzigd. Er moeten nog overeenkomsten worden opgesteld om de kosten voor onderzoek, voorbereiding en ontwerp, als voor de uitvoering te verhalen. Een eerste intentieovereenkomst is in voorbereiding. Voorgesteld wordt om voor de eerste onderzoeken een krediet beschikbaar te stellen van € 25.000 en dit te dekken door een bijdrage van gemeente Voorschoten.

04.09 Centrumroute deeltracé Schuttersveld Voor de Centrumroute, deeltracé Schuttersveld wordt na de zomer een uitvoeringsbesluit verwacht. Hiervoor moeten nog een aantal werkzaamheden uitgevoerd worden en wordt voorgesteld het voorbereidingskrediet te verhogen met € 550.000. Dit past binnen de voorlopige raming van de herinrichting van het Schuttersveld en voorgesteld wordt de investering in het meerjareninvesteringsplan voor Centrumroute, deeltracé Schuttersveld te verlagen met € 550.000. 04.10 Plankosten definitiefase infra We stellen voor om een budget van € 5.5 miljoen vrij te maken voor de voorbereidingskosten kosten van infrastructurele projecten in de definitiefase. Kosten in definitiefase kunnen niet afgeschreven worden, deze hebben namelijk geen directe koppeling met een specifiek actief. Dit is opgenomen in de Nota waarderings- en afschrijvingsbeleid 2019-2022. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om onderzoek, ontwikkeling en uren, kosten die nog geen direct verband hebben met de uitvoering maar wel benodigd zijn om een gedegen plan te maken voor het project. De infra-investeringen in het kader van de Mobiliteitsnota, Leiden Duurzaam Bereikbaar, Autoluwe Binnenstad, Fiets op 1 etc. zijn opgenomen in de meerjareninvesteringsplanning van de gemeente Leiden en gedekt door kapitaallasten.

Een deel van deze kapitaallasten worden ingezet om dit incidentele budget van € 5.5 miljoen te kunnen dekken. Daartoe wordt een budget van € 5.5 miljoen onttrokkken aan de reserve afschrijving en investering en gestort in de reserve bereikbaarheidsprojecten. Voor de dekking van de kapitaallasten van investeringen die voorheen werden gedekt uit de reserve afschrijving investeringen wordt een stelpost opgenomen in programma 4. Deze stelpost wordt ingevuld op het moment dat voor de investeringen uit de mobiliteitsnota, Leiden Duurzaam Bereikbaar, Autoluwe Binnenstad etc. een krediet voor plankosten in definitiefase beschikbaar wordt gesteld. 04.11 Aanvullend krediet voor verdere planstudie restopgave fietsparkeren Leiden CS Ten behoeve van de verdere planuitwerking fietsparkeren is aanvullend krediet van € 200.000 nodig voor externe plankosten. Met name moet voor de uitbreiding van de Zeezijde een planstudie worden uitgevoerd, om te komen tot een Voorlopig Ontwerp-plus, benodigd om een aanvraag voor cofinanciering van de investeringskosten te kunnen doen. Het aangevraagde bedrag betreft de gemeentelijke bijdrage in de plankosten (50%), de andere helft wordt door ProRail gefinancierd. Bedrag is gebaseerd op offerte uitvoerend Ingenieursbureau (raamcontract ProRail). Uitvoering van de planstudie start naar verwachting tweede helft van 2021.

Het aanvullend krediet wordt gedekt door een onttrekking uit de reserve Parkeren.

40 | Kaders programma's

Mee- en tegenvallers: 04.12 Lagere parkeerinkomsten als gevolg van corona Als gevolg van corona is de verwachting dat de parkeerinkomsten in 2021 voor de gemeente lager zijn. In de periode januari tot en met maart zijn de gerealiseerde parkeerinkomsten circa € 900.000 lager ten opzichte van de begrote parkeerinkomsten, per maand wordt € 300.000 minder aan parkeerinkomsten gerealiseerd. Onduidelijk is hoe Corona zich ontwikkeld en wat voor gevolgen dit heeft voor de 2e helft van 2021. De verwachting is dat vanaf Q3 de parkeerinkomsten weer gaan stijgen. Dit is gebaseerd op een verwachting van versoepelingen ten opzichte van de huidige situatie. Wij verwachten echter dat er wel sprake is van een groeiproces, waarbij de inkomsten in 2021 totaal nog onder het normale niveau zullen zijn. Dit betekent dat de prognose einde jaar van de parkeerinkomsten € 2.000.000 lager is dan begroot. In de meerjarenprognose van de reserve Parkeren (zie de bijlage bij deze Kaderbrief 2021-2025) is vanwege het coronavirus rekening gehouden met een inkomstenderving van € 1.000.000 voor 2021. Per saldo een tegenvaller van € 1.000.000. In hoeverre in 2021 een regeling vanuit het Rijk komt op gelijke wijze als 2020 is op dit moment nog niet helder. 04.13 Restant meevaller Leidse Ring Noord Ten opzichte van de ramingen voor de Leidse Ring Noord valt een investeringsvolume vrij van € 7,6 miljoen.

In het geactualiseerde kaderbesluit Leidse Ring Noord zijn veel maatregelen voor de HOV Leiden - Katwijk Noordwijk opgenomen en aan de kostenkant geraamd maar is de dekking vanuit de bijdrage van de Provincie Zuid-Holland niet meegenomen. Om indertijd de Leidse Ring Noord binnen budget te houden zijn zoveel mogelijk middelen uit de portefeuille mobiliteit ingezet. Uit analyse blijkt nu dat, van de € 12,8 miljoen bijdrage van de Provincie Zuid-Holland aan de doorstromingsmaatregelen ten behoeve van de HOV Leiden - Katwijk - Noordwijk reeds € 7,6 miljoen is gedekt vanuit dat kaderbesluit. In deze kaderbrief worden de vrijgevallen middelen ingezet voor de projecten Houtkwartier, Churchilllaan en zero-emissie-zone. Het restant valt vrij. Nieuwe uitgaven: 04.14 Kapitaallasten zero-emissie zone De zero-emissie zone stadsdistributie voor bestel- en vrachtverkeer binnenstad wordt per 1 januari 2025 in gemeente Leiden ingesteld, als 1 van de 40 gemeenten in Nederland. De Zero-emissie zone vloeit voort uit verplichtingen in het Klimaatakkoord en de landelijke uitvoeringsagenda stadslogistiek. Het college heeft principebesluit tot invoering genomen en Convenant Stadsdistributie071 is met lokaal bedrijfsleven afgesloten. Daarbij is het doel belevering goederen en afvoer afvalstromen binnenstad door elektrische voer- en vaartuigen via onder meer stadsdistributiepunten.

Voor de invoering van de zero-emissie zone is een beperkt aantal middelen voor de eerste fase gereserveerd die grotendeels uitgeput zijn. Teneinde aan verplichtingen tegemoet te komen en de ambities waar te maken op het gebied van een schone, duurzame en leefbare stad d.m.v. een mobiliteitstransitie op gebied van stadsdistributie stellen we voor om voor de opzet en inrichting van de zeroemissie zone (investeringskosten) een deel van de vrijval Leidse Ring Noord in te zetten. Voor de handhaving zijn onder meer kentekencamera's benodigd om een ingewikkeld en complex toelatingsregime te reguleren. Deze camera's kunnen overigens ook worden gebruikt in kader van het reguleren van de toekomstige autoluwe binnenstad. 04.15 Bestuurlijk commitment knooppunt Leiden Als onderdeel van het programma Mobiliteit en verstedelijking waarin Rijk en Regio samenwerken aan de Oude Lijn en knooppunten werkt gemeente Leiden aan het knooppunt Leiden zoals verwoord in Leiden Verbindt. Via het Nationaal Groeifonds komt onder voorwaarden € 1 miljard beschikbaar voor de Oude Lijn. Het ministerie van I&W en de regio zullen nu voor de nodige cofinanciering moeten zorgen. In een periode van 10-15 jaar gaat het bij knooppunt Leiden om een de publieke investering van € 250 tot € 285 miljoen., op te brengen door rijk, provincie en gemeente.

Het lijkt realistisch uit te gaan van een verdeelsleutel voor het publieke deel van 50% rijk, 25% provincie, 25% gemeente. We gaan uit van een programmabenadering die bekostiging in drie fasen mogelijk maakt. De komende periode zullen rijk, provincie en gemeente een gezamenlijk besluit moeten nemen over de benodigde investeringen en de financiering daarvan. De komende jaren zullen we voorstellen doen voor het gemeentelijke aandeel daarin. Als de overheden met elkaar voldoende financieel perspectief kunnen realiseren is het de bedoeling dat gemeente Leiden in het najaar van 2021 of begin 2022 de Startbeslissing voor de MIRT-Verkenning Oude Lijn en knooppunten samen met de andere overheden ondertekent. Op dat moment moet er perspectief zijn dat de gemeente haar aandeel in een eerste fase op de meerjarenbegroting kan inpassen. Voor een belangrijk deel van de eerste tranche bestaat reeds dekking in gemeentelijke middelen (€ 17,7 mln.). Onderdeel van deze dekking is € 0,5 mln., beschikbaar gesteld uit de reserve FPDS bij de 1e actualisatie van de begroting 2021 voor plankosten OV Knoop. In deze kaderbrief 2021-2025 wordt voorgesteld éénmalig € 1,5 miljoen beschikbaar te stellen t.b.v. voorbereidende plankosten. Dit bedrag bestaat uit twee onderdelen: ■ € 0,48 mln. vrijval 2021 – 2025 uit het FPDS als éénmalig bedrag te onttrekken uit de reserve PFDS; ■ € 1,02 mln.

voor plankosten geraamd in 2022

Kaders programma's

| 41

5 Omgevingskwaliteit

42 | Kaders programma's

Omgevingskwaliteit Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

5 Leefbaarheid en Bereikbaarheid Duurzame Verstedelijking, Ruimte & Wonen Bestuur, Veiligheid en Handhaving Duurzaamheid, Mobiliteit & Beheer Openbare Ruimte

De missie van het programma Omgevingskwaliteit luidt: De gemeente Leiden staat voor een stad met een openbare ruimte die schoon, heel en veilig is, waar mensen graag vertoeven en die uitnodigt tot verantwoordelijk gedrag. Zij doet dit samen met alle gebruikers. Om de stad leefbaar en aantrekkelijk te houden moet Leiden zich aanpassen om de gevolgen van klimaatverandering aan te kunnen en de biodiversiteit te vergroten.

4.5.1 Wijzigingen indeling programmabegroting Voor programma 5 zijn er de volgende wijzigingen in de doelenboom: Aanleiding Op 2 december 2020 heeft u het onderzoeksrapport ‘Evaluatie duurzaamheidsbeleid gemeente Leiden’ van de Rekenkamercommissie Leiden-Leiderdorp ontvangen. In zijn reactie hierop heeft het college (Z/20/1693737) aangegeven u bij de kaderbrief een voorstel te doen voor het aanscherpen van de indicatoren in de begroting. Met het Uitvoeringsprogramma 2020-2023 Leiden biodivers en klimaatbestendig. Samen maken we de stad groener! (RV 20.0027) is onze ambitie bepaald: in 2050 is Leiden een klimaatbestendige stad, is de stad zichtbaar groener geworden en is de biodiversiteit vergroot. Deze ambitie sluit aan op de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie, waarin als doel is gesteld dat Nederland in 2050 zo goed mogelijk klimaatbestendig is ingericht voor wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen. De doelen om de ambitie te concretiseren zijn in het uitvoeringsprogramma gekoppeld aan verschillende inspanningen. De opgave voor klimaatadaptatie en biodiverse vergroening vindt u in de begroting terug in programma 5 “Omgevingskwaliteit”. Naast deze opgave vindt u hier ook andere doelen voor de omgevingskwaliteit van de stad, zoals bijvoorbeeld een schone, hele en veilige openbare ruimte.

Met het vaststellen van het uitvoeringsprogramma is er de wens om de doelenboom aan te passen, zodat de doelen met betrekking tot klimaatadaptatie en biodiverse vergroening explicieter zijn terug te lezen.

Kaders programma's

| 43

Wijzigingen programma 5 Betreft

Wijziging

Toelichting

Prestatie 5A1.2 Openbare ruimte projecten programma Binnenstad

Prestatie 5A1.2 vervalt.

De activiteiten van deze prestatie zijn nu opgenomen in prestatie 4C1.2 Autoluwe binnenstad. De kostenplaatsen kunnen worden overgeheveld naar prestatie 4C1.2.

Prestatie 5B1.1 Klimaatadaptatie en ontwikkelen beleid waterkwaliteit

De prestatie wordt hernoemd tot 5B1.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid waterkwantiteit en waterkwaliteit.

De nieuwe naam van de prestatie sluit beter aan op het gestelde doel.

Prestatie 5C2.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid dierenwelzijn en biodiversiteit

De prestatie wordt hernoemd tot 5C2.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid biodiversiteit en dierenwelzijn

De nieuwe naam van de prestatie sluit beter aan op het gestelde doel.

Prestatie 5C2.2 Aanleggen Singelpark

De prestatie wordt hernoemd tot prestatie 5C1.5 Aanleggen Singelpark

De prestatie wordt hiermee verplaatst in de doelenboom. Het aanleggen van het Singelpark dient meer het doel 5C1“ontwikkelen en beheren van het openbaar groen” dan het doel 5C2 “Bevorderen biodiversiteit en dierenwelzijn”.

Prestatie 5C2.3 Uitvoeren ontwikkelplan Oostvlietpolder

De prestatie wordt hernoemd tot prestatie 5C1.6 Beheren Oostvlietpolder

De prestatie wordt hiermee verplaatst in de doelenboom. Het uitvoeren van het ontwikkelplan Oostvlietpolder komt nu in de beheerfase en dient meer het doel 5C1“ontwikkelen en beheren van het openbaar groen” dan het doel 5C2 “Bevorderen biodiversiteit en dierenwelzijn”. De voor de Oostvlietpolder gestelde doelen m.b.t. biodiversiteit blijven behouden en maken onderdeel uit van deze prestatie.

Nieuw Beleidsterrein 5E Klimaatadaptatie

Beleidsterrein 5E Klimaatadaptatie is nieuw. Doel wordt “Beperken van effecten van extreme neerslag, langdurige droogte en hittestress; betrekken bewoners en ondernemers bij klimaatverandering.”

Een eigen beleidsterrein voor klimaatadaptatie geeft invulling aan het explicieter terug laten komen in de begroting van de gestelde doelen uit het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie en biodiverse vergroening.

Nieuwe prestatie “5E.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid klimaatadaptatie”

De prestatie “5E1.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid klimaatadaptatie” komt onder de het nieuwe beleidsterrein 5C te vallen.

Een eigen prestatie voor klimaatadaptatie geeft invulling aan het explicieter terug laten komen in de begroting van de gestelde doelen uit het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie en biodiverse vergroening.

44 | Kaders programma's

Doelenboom begroting 2021: Beleidsterrein

Doel

Prestatie

5A Verharde openbare ruimte

5A1 Schoon, heel en veilig

5A1.1 Ontwikkelen beleid openbare ruimte 5A1.2 Openbare ruimte projecten programma Binnenstad 5A1.3 Beheren openbare ruimte 5A1.4 Inzamelen huishoudelijk afval 5A1.5 Beheren contracten buitenreclame 5A1.6 Handhaven gebruik openbare ruimte 5A1.7 Werken voor derden cluster beheer

5B Openbaar water en klimaatadaptatie

5B1 Waterkwantiteit op orde en verbeteren waterkwaliteit

5B1.1 Klimaatadaptatie en ontwikkelen beleid waterkwaliteit 5B1.2 Beheren openbaar water en riolering

5B2 Stimuleren van een doelmatig gebruik van het openbaar water

5B2.1 Ontwikkelen beleid gebruik openbaar water 5B2.2 Exploiteren havens en waterwegen 5B2.3 Behandelen ligplaatsvergunningen 5B2.4 Handhaven gebruik openbaar water

5C Openbaar groen en biodiversiteit

5C1 Ontwikkelen en beheren van het openbaar groen

5C1.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid stedelijk en regionaal groen 5C1.2 Renoveren en herinrichten parken 5C1.3 Beheren openbaar groen 5C1.4 Behandelen kapvergunningen

5C2 Bevorderen biodiversiteit en dierenwelzijn

5C2.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid dierenwelzijn en biodiversiteit 5C2.2 Aanleggen Singelpark 5C2.3 Uitvoeren ontwikkelplan Oostvlietpolder

5D Milieu en duurzaamheid

5D1 De stad behouden voor toekomstige generaties door het tegengaan en voorkomen van aantasting van het leefmilieu

5D1.1 Milieubeheer algemeen 5D1.2 Uitvoeren geluidsanering 5D1.3 Uitvoeren bodemsanering 5D1.4 Uitvoeren duurzaamheidbeleid

Kaders programma's

| 45

Doelenboom begroting 2022: Beleidsterrein

Doel

Prestatie

5A Verharde openbare ruimte

5A1 Schoon, heel en veilig

5A1.1 Ontwikkelen beleid openbare ruimte 5A1.2 Beheren openbare ruimte 5A1.3 Inzamelen huishoudelijk afval 5A1.4 Beheren contracten buitenreclame 5A1.5 Handhaven gebruik openbare ruimte 5A1.6 Werken voor derden cluster beheer

5B Openbaar water

5B1 Waterkwantiteit op orde en verbeteren waterkwaliteit

5B1.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid waterkwantiteit en waterkwaliteit 5B1.2 Beheren openbaar water en riolering

5B2 Stimuleren van een doelmatig gebruik van het openbaar water

5B2.1 Ontwikkelen beleid gebruik openbaar water 5B2.2 Exploiteren havens en waterwegen 5B2.3 Behandelen ligplaatsvergunningen 5B2.4 Handhaven gebruik openbaar water

5C Openbaar groen en biodiversiteit

5C1 Ontwikkelen en beheren van het openbaar groen

5C1.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid stedelijk en regionaal groen 5C1.2 Renoveren en herinrichten parken 5C1.3 Beheren openbaar groen 5C1.4 Behandelen kapvergunningen 5C1.5 Aanleggen Singelpark 5C1.6 Beheren Oostvlietpolder

5E Milieu en duurzaamheid

5C2 Bevorderen biodiversiteit en dierenwelzijn

5C2.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid biodiversiteit en dierenwelzijn

5D1 De stad behouden voor toekomstige generaties door het tegengaan en voorkomen van aantasting van het leefmilieu

5D1.1 Milieubeheer algemeen 5D1.2 Uitvoeren geluidsanering 5D1.3 Uitvoeren bodemsanering 5D1.4 Uitvoeren duurzaamheidbeleid

5E Klimaatadaptatie

46 | Kaders programma's

5E1 Beperken van effecten van extreme neerslag, langdurige droogte en hittestress; betrekken bewoners en ondernemers bij klimaatverandering

5E.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid klimaatadaptatie

4.5.2 Financiële ontwikkelingen Ontwikkeling

Nr.

Onderwerp

L/B

I/S

2021

2022

2023

2024

2025

Budgettair neutraal

05.01

Lagere opbrengsten papier en glas

B

S

206

206

206

206

206

-329

-329

-329

-329

-329

05.02

05.03

05.04

05.05

Kosten havenmeesters passantenhaven

Bijdrage aan de Limes Bubble Barrier (LBB) te Katwijk

Samenvoeging diverse parken in één krediet Parken

Aanvullend krediet voor herinrichting 'Kimaatbestendige openbare ruimte Noorderkwartier Oost'.

L

S

123

123

123

123

123

B

S

-45

-45

-45

-45

-45

L

S

45

45

45

45

45

B

I

-8

-3

-3

-2

L

I

8

8

8

6

4

S

-5

-5

-5

-4

S

35

35

35

34

-35

-35

-35

-34

2

11

11

11

-2

-11

-11

-11

L

L

I

S

Mee/Tegenvaller

Nieuwe uitgave

05.06

Effecten Corona verwerkingskosten afval restfractie/milieustraat

L

I

268

05.07

Hogere inkomsten buitenreclame door nieuw contract per 2022

B

S

-136

-136

-136

-136

L

S

34

34

34

34

0

0

111

348

178

178

178

20

20

20

20

59

60

60

60

60

577

156

157

267

327

05.08

Beheerplannen kapitaalgoederen openbare ruimte 2022-2026

L

S

05.09

Beheer en onderhoud ambtelijke huisvesting cluster Beheer

L

I

178

05.10

Lagere inkomsten ‘fiets fout, fiets weg, door corona

B

I

50

05.11

Inrichten BRO-coördinatorschap

L

I

23

S 05.12 Tot.

Regie bodem en ondergrond

L

S

Bedragen x € 1.000,-

Budgettair neutraal 05.01 Lagere opbrengsten papier en glas Stijgende afvalverwerkingskosten zijn een landelijk beeld en veel gemeenten zijn hierdoor gedwongen hun afvalstoffenheffing verhogen. Voor Leiden vallen de baten papier en glas € 206.000 lager uit. Daarnaast zijn de transportkosten gestegen met € 123.000. Vanuit het uitgangspunt van een kostendekkende afvalstoffenheffing stellen we voor om de opbrengst afvalstoffenheffing te verhogen met € 329.00. Dit komt neer op een verhoging van rond de 5 euro per huishouden, afhankelijk van de grootte van het huishouden. De huidige contracten voor glas en papier lopen tot eind 2022. De afvalmarkt is momenteel erg volatiel. Afhankelijk van de marktontwikkelingen zal in 2022 opnieuw worden bekeken of er een nieuwe aanbesteding moet worden uitgevoerd of dat de huidige contracten worden verlengd. 05.02 Kosten havenmeesters passantenhaven De passantenhaven bij de Zijlpoort is ingericht voor de ontvangst van bezoekers per pleziervaartschip en charterschepen en is de belangrijkste afmeervoorziening voor watertoeristen, die voor meerdaags verblijf onze stad bezoeken. Tot het vaarseizoen 2020 is het dagelijkse beheer van de passantenhaven verzorgd door de brugwachters van de Schrijversbrug.

Met de invoering van de Machinerichtlijn mag de passantenhaven uit veiligheidsoverwegingen voor de weggebruikers niet meer door de brugwachters worden bediend. Voor

Kaders programma's

| 47

het beheer van de passantenhaven moet de functie van Havenmeester worden ingesteld, die ook als gastheer optreedt voor de bezoekers in het vaarseizoen (maart t/m oktober). Omdat in deze periode veel uren worden gedraaid (o.m. in het weekeinde) zijn voor de functie minimaal 2 personen nodig. Voor het seizoen 2020 en 2021 wordt gebruik gemaakt van tijdelijke inhuur van de Havenmeesters, de kosten bedragen op jaarbasis ca. € 65.000. Dit kunnen we dekken door de tarieven voor verblijf omhoog bij te stellen, daarnaast kan wat ruimte gevonden worden binnen de bestaande exploitatie. De komende twee jaar wordt het aantal overnachtingen gemonitord en over 1 of 2 jaar wordt mogelijk nogmaals een tariefswijziging doorgevoerd om kosten en opbrengsten in evenwicht te brengen. 05.03 Bijdrage aan de Limes Bubble Barrier (LBB) te Katwijk Leiden heeft in 2019 een Samenwerkingsovereenkomst getekend voor het technische haalbaarheidsonderzoek naar de Limes bubble barrier. Dit onderzoek is afgerond. Het is technisch mogelijk een bellenscherm (bubble barrier) bij de monding van de Rijn in Katwijk, bij het gemaal, te realiseren. Hiervoor is de Stichting Coast Busters, samen met diverse gemeenten en het Hoogheemraadschap, nog bezig de financiële haalbaarheid rond te krijgen. Leiden is voornemens € 7.500 euro per jaar, gedurende 10 jaar bij te dragen.

Voorgesteld wordt de kosten te dekken door het krediet 7100170 Integraal Waterplan met een restantbedrag van € 9.1678 af te sluiten en de vrijval kapitaallasten (€ 4.500) in te zetten ter dekking van de bijdrage. Het restant benodigde bedrag wordt in 2021 en 2022 gedekt vanuit het zwerfafvalbudget en vanaf 2023 FPDS (€ 3.300). 05.04 Samenvoeging diverse parken in één krediet Parken In de begroting wordt jaarlijks kredieten beschikbaar gesteld voor renovatie diverse parken binnen Leiden. Doordat de aanmeldingen van de parken 4 jaar vooruit gekeken wordt is de verdeling en planning van de parken een inschatting. In de praktijk blijkt dat er vaak met renovatiewerkzaamheden in de parken in tijd en geld geschoven moet worden. Door inspraakprocedures, maar ook door maatschappelijke ontwikkelingen schuiven de investeringswerken naar achter. Gelijktijdig zie je dat renovatiewerkzaamheden steeds vaker gekoppeld worden aan andere werkzaamheden in de openbare ruimte waardoor er tussen parken geschoven wordt. Om de hiervoor genoemde redenen stellen we voor de diverse kredieten voor parken samen te voegen toe 1 krediet. 05.05 Aanvullend krediet voor herinrichting 'Kimaatbestendige openbare ruimte Noorderkwartier Oost' Het krediet betreft de herinrichting van het projectgebied Noorderkwartier oost van gevel tot gevel, hetgeen resulteert in een klimaat adaptieve openbare ruimte.