210050 Bijlage 11. Energiepark - Gebiedsvisie

Gebiedsvisie Energiepark e.o. Ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

Definitief 11-07-2019

Foto: Buro JP

2

Gebiedsvisie Energiepark en omgeving

Inhoudsopgave 1. Inleiding

5

2. Situatie

9

3. Ruimtelijke uitgangspunten

17

4. Programmatische uitgangspunten

43

5. Resumé

50

Ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

3

500m

1000m

4

Gebiedsvisie Energiepark en omgeving

1. Inleiding 1.1

Aanleiding

Het Energiepark e.o. is een belangrijke

1.2

Proces tot nu toe

herontwikkelingslocatie aan de noordzijde van

1.2.1 Participatieproces

het centrum. Het gebied biedt unieke kansen om

Het college heeft samen met de projectopdracht ook

herontwikkeling van industrieel erfgoed te combineren

een Plan van Aanpak Participatie vastgesteld. In nauw

met de ontwikkeling van groen, woningbouw en

overleg met wijkverenigingen en betrokkenen bij het

cultuur. Het kan daarmee een mooie bijdrage leveren

Nieuw Leids Bolwerk is bepaald welke thema’s in het

aan de verdere ontwikkeling van de stad. In het

participatieproces verkend zouden worden. Dit zijn de

‘Beleidsakkoord 2018-2022 Samen maken we de stad’

thema’s:

staat het volgende:

•

Leefbaarheid en sociale veiligheid

“Het Energiepark en het naastgelegen gebied

•

Groen en duurzaamheid

rond het Stadsbouwhuis bieden unieke kansen

•

Woningbouw

•

Cultuur, horeca en economie

•

Bereikbaarheid en parkeren

•

Gezondheid

om herontwikkeling van industrieel erfgoed te combineren met woningbouw en kleinschalige culturele evenementen. We werken mee aan verdere planontwikkeling voor dit gebied, met zorgvuldigheid boven snelheid.” Nadat het college in oktober 2018 de projectopdracht vastgesteld heeft, is het afgelopen jaar een uitgebreid participatietraject met betrokkenen uit de omgeving doorlopen, gericht op het inventariseren van kansen en risico’s voor herontwikkeling van het gebied. Nu is het moment aangebroken om de uitgangspunten en kaders voor de herontwikkeling vast te stellen.

Op basis van het Plan van Aanpak zijn in de periode november 2018 tot en met juni 2019 op diverse manieren belanghebbenden betrokken. In totaal zijn er ca 200 mensen betrokken geweest, bestaande uit (vertegenwoordigers van) bewoners, ondernemers in en om het gebied, bedrijven, instellingen, stichtingen, geïnteresseerde marktpartijen en kennisinstellingen.

De volgende activiteiten hebben plaatsgevonden: •

Enquête: ca 1.000 keer ingevuld;

•

12 december 2018: startbijeenkomst;

•

30 januari 2019: inhoudelijke bijeenkomst: World Cafe;

•

14 maart 2019: klankbordgroep;

•

26 maart 2019: inhoudelijke bijeenkomst: Moodboards;

•

16 mei 2019: klankbordgroep;

•

25 juni 2019: klankbordgroep;

•

17 juli 2019: slotbijeenkomst;

•

Diverse marktconsultatiemomenten met geïnteresseerde (markt)partijen, waaronder Nieuw Leids Bolwerk en MeyerBergman Erfgoed Groep.

Het niveau van participatie dat is vastgesteld in het Plan van Aanpak is raadplegen. Daarbij is aangegeven dat het college motiveert als zij afwijkt van hetgeen tijdens de participatieproces is aangegeven. Als bijlage bij het raadsvoorstel is daarom een participatieverslag opgenomen, waarin per onderwerp aangegeven wordt wat in de Gebiedsvisie is overgenomen en waarom of waarom niet.

Op basis hiervan kan de volgende fase van start gaan om tot concrete ontwerpen te komen voor de verschillende locaties in het gebied, die allemaal hun eigen dynamiek kennen. Ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

5

1. Pand Nieuwe Energie 2. Pand Papegaaisbolwerk 23/23a (‘Gebouw C’) 3. C2000-mast 4. Pand Papegaaisbolwerk 20 (‘Watergasfabriek’)

l

e ing

s

are

M

5. Pand Papegaaisbolwerk 18 (‘Meet- & Regulateursgebouw’)

3

6. Filtergebouw Energiecentrale

4

8

5

6

1

2 7

9

Huigpar

k

10 11

12

13

14

Langegr

acht

7. Energiecentrale Singelgebouw 8. Dam Maresingel 9. Gasontvangststation 10. Pand Langegracht 70/70a 11. Energiecentrale Langegracht+schoorsteen 12. Pand Langegracht 70C/D 13. Pand Tweelingstraat 4-8 (‘Tweelinghuis’) 6

Gebiedsvisie Energiepark en omgeving

14. Pand Langegracht 72 (‘Stadsbouwhuis’)

1.2.2 Ambitie voor dit gebied: de vertaling van de uitkomsten van participatie en beleid

1.3

Doel ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

De ontwikkeling van het gebied vraagt een stevige

Het doel van dit document is om op basis van beleid

het vigerende bestemmingsplan ter plaatse, worden

inspanning, gezien de ambitie die de gemeente en

en de uitkomsten vanuit het participatieproces de

de ruimtelijke en programmatische keuzes verder

de omgeving hebben met dit gebied. Het kent veel

uitgangspunten vast te stellen voor herontwikkeling

onderbouwd op basis van wat is opgehaald tijdens

complexe vraagstukken en afhankelijkheden die

van het gebied. Deze ruimtelijke en programmatische

het participatieproces en gemeentelijke beleidskaders

er toe hebben geleid dat dit een achtergebleven,

uitgangspunten moeten bewoners en marktpartijen

die reeds bestaan of in wording zijn. Vanuit een

ontweken en vergeten plek in de binnenstad is

duidelijkheid geven over de richting die de gemeente

ruimtelijke analyse is vervolgens gekeken hoe de

geworden. Het gebied heeft echter de potentie om

op wil. Zij vormen daarmee ook het kader voor

gewenste functies in het gebied ruimtelijk worden

uit te groeien tot een cultuurhistorisch park waarin

initiatieven van omwonenden en/of marktpartijen.

toegedeeld. Daarna worden de ruimtelijke en

het industriële erfgoed een eigentijdse functie krijgt

1.4

Leeswijzer

Na een beschrijving van de bestaande situatie en

programmatische keuzes schematisch weergegeven

en er volop mogelijkheden ontstaan voor ontmoeting

Deze uitgangspunten vormen nog geen concreet

tezamen met een overzichtskaart. In het laatste

en verbinding. Een betekenisvolle plek voor de stad

plan voor het gebied. In de fase na vaststelling van de

hoofdstuk volgt nog een korte samenvatting en een

omdat het gebied letterlijk verbonden wordt met de

Gebiedsvisie volgt een fase waarin uitwerking van en

tabel met de relevante beleidsdocumenten die ten

rest van de stad en door de nieuwe functies die hier

oplossingen voor deellocaties in nauwe samenwerking

grondslag liggen aan de gestelde uitgangspunten.

gerealiseerd worden.

met betrokkenen in de omgeving en met marktpartijen zal plaatsvinden. Dat betekent dat de

Als bijlagen zijn opgenomen:

Op basis van bestaand en toekomstig beleid én de

gemeenteraad in een later stadium een kaderbesluit

uitkomsten vanuit het participatieproces heeft de

zal nemen, waarin deze kaders nader uitgewerkt zijn.

gemeente de ambitie voor dit gebied bepaald. Met

In de uitwerking zullen de thema’s, die tijdens het

de aanpak van het gebied ontstaan mogelijkheden

participatieproces centraal stonden (zie toelichting

om veel groen toe te voegen, de opvang van dak-

onder 1.2), een belangrijke rol spelen. De wijze

en bedrijfsactiviteiten uit bestemmingsplan

en thuislozen te verbeteren, de in slechte staat

waarop de gemeente de fase tussen de Gebiedsvisie

Binnenstad

verkerende gemeentelijke monumenten te behouden

en kaderbesluit aanpakt, wordt in het raadsbesluit,

door de invulling van culturele en ambachtelijke

waarmee de Gebiedsvisie is vastgesteld, verwoord.

•

Bijlage 1, Tabel met relevante beleidsdocumenten per functie

•

•

Bijlage 2, Lijst aan huis gebonden beroeps-

Bijlage 3, Doorkijk omgevingsaspecten

functies, aangevuld met horeca en kleinschalige evenementen en woningen in de binnenstad toe te voegen gezien de grote woningbouwopgave. De urgentie en kansen om dit gebied nu aan te pakken zijn groot. Ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

7

Maresingel

Huigpar

k

Langegr

acht

Singelzone

Stadsrandzone

A. Nieuwe Energie

E. Langegracht 70

B. Papegaaisbolwerk

F. Centrale zuid

C. Centrale noord

G. Langegracht 70 C+D

D. Rond het gasontvangststation (GOS)

H. Tweelingstraat

K. Dam

J. Stadsbouwhuis

X. Aan te leggen brug

8

Gebiedsvisie Energiepark en omgeving

2. Situatie 2.1

Plangebied

Het plangebied (zie afbeelding hiernaast) bevindt zich tussen de Maresingel en de Langegracht aan de noordzijde van de Leidse binnenstad. Het gebied wordt aan de westzijde begrenst door de Reineveststeeg, 3e Binnenvestgracht en het pand Nieuwe Energie, aan de oostzijde door de Huigplaats en Huigpark. Centraal in het plangebied liggen de gebouwen van de in bedrijf zijnde Energiecentrale met de beeldbepalende schoorsteen, het hoogste bouwwerk van Leiden.

het Singelpark is de potentie van het gebied als een groen en aantrekkelijk leefgebied ontdekt. In het energiepark zijn sporen uit alle fases van de geschiedenis van dit deel van Leiden terug te vinden. Het gebied is grofweg te verdelen in twee delen: de singelzone tussen de Maresingel en de (voormalige) Binnenvestgracht en de stadsrandzone tussen de Binnenvestgracht en de Langegracht. Voor het gemak is het gebied in dit document onderverdeeld in verschillende deelgebieden (A-X), zie hiernaast.

De locatie maakt deel uit van een stadsuitbreiding met vestingwerken die vanaf 1611 ontstond. In deze noordelijke stadsrand waren vanouds fabrieken en arbeidersbuurt gevestigd. Na ontmanteling van de vesting kwamen hier de gasfabriek, textielfabrieken en een elektriciteitscentrale. De demping van de Langegracht in 1969 was bedoeld om een autoboulevard door het centrum aan te kunnen leggen. Hier langs werden typisch jaren zeventig kantoren gerealiseerd. Met de ontwikkeling van

Ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

9

1

7

Gebiedsvisie Energiepark en omgeving

3

4

5

10

2

6

8

9

2.2

Eigendom

2.3.2 Gebied B

Binnen het plangebied is de meeste grond

Energiecentrale ‘singelgebouw’(7) Het nieuwere gedeelte van de Energiecentrale (jaren

in eigendom van de gemeente Leiden. De

Papegaaisbolwerk 23 – ‘Gebouw C’ (2)

’80), ca. 20 meter hoge constructie met betonnen

Energiecentrale ligt op een perceel wat in erfpacht is

Dit betreft een loods uit de jaren’50 waarvan ruim de

gevelbekleding, in bedrijf, geen monumentenstatus

uitgegeven. De opstallen inclusief de Energiecentrale

helft enkele jaren geleden is gesloopt in het kader van

en geen aanvraag status gemeentelijk monument.

en schoorsteen zijn in erfpacht uitgegeven aan

de bodemsanering van het gebied. Het restant is nu in

Staat zeer prominent in de voormalige stadswalzone

Liander en in gebruik door Uniper. Het gebouw

gebruik als opslag voor woningstichting de Sleutels en

waardoor het in eerder vastgestelde gemeentelijke

‘Nieuwe Energie’ is inclusief grond in volledig

als winternoodopvang van stichting De Binnenvest.

visies al is vervangen door groenoppervlak.

een telecommunicatiemast (C2000) en een

C2000-mast (3)

2.3.4 Gebied D

gasontvangststation zijn alle overige bouwwerken in

Een in gebruik zijnde telecommunicatiemast met een

eigendom van de gemeente Leiden

installatiegebouw.

Gasontvangststation (9)

Papegaaisbolwerk 20 (4)

Gesloten nutsgebouw als schakel tussen het landelijke

De voormalige ‘watergasfabriek’ van de voormalige

gasnet naar de grootgebruiker, de Energiecentrale, en

Stedelijke Lichtfabrieken, een gemeentelijk monument

het regionale gasnet. De hogedrukgastoevoerleiding

en leegstaand.

komt vanuit Leiden Noord, onder de singel naar het

Papegaaisbolwerk 18 (5)

gebouw en ligt onder een groot gedeelte van het

Nieuwe Energie (1)

Het voormalige ‘meter- en regulateurgebouw’ van de

‘Ambachtsplein’. In gebruik en beheer bij de Gasunie

Het pand Nieuwe Energie, gevestigd in de voormalige

voormalige Stedelijke Lichtfabrieken, een gemeentelijk

en omgeven door hekken.

spinnerij van textielfabriek Clos & Leembruggen, is

monument en leegstaand.

eigendom van woningstichting Portaal. Behoudens

2.3

Bebouwing en huidig gebruik

2.3.1 Gebied A

een gemeentelijk monument en is eigendom van woningstichting Portaal.

2.3.3 Gebied C

Het pand is in gebruik als bedrijfsverzamelgebouw en kantoor van Portaal met de entree aan de 3e

Filtergebouw (6)

Binnenvestgracht. Een apart gedeelte is in gebruik als

Gebouw uit de jaren ’50, pal aan de waterlijn.

dak- en thuislozenopvang van stichting De Binnenvest

Aanvraag status gemeentelijk monument

met een entree aan het Papegaaisbolwerk.

in procedure, in gebruik en behorend bij de Energiecentrale.

Ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

11

10

12

13

13 11

14

12

Gebiedsvisie Energiepark en omgeving

karakter, zeker ten opzichte van de directe omgeving.

2.3.5 Gebied E

2.3.7 Gebied G

Langegracht 70/70a (10)

Langegracht 70c/70d (12)

Voormalig kantoorgebouw van het energiebedrijf

De voormalige gemeentelijke vuilverbranding van eind

(1981). In vergelijking met het Stadsbouwhuis (14)

19e eeuw die later bij de Energiecentrale getrokken

uit dezelfde bouwperiode redelijk ingetogen qua

is waardoor stijlelementen van de jaren ’50 aan het

architectuur en stedenbouwkundige inpassing. Het

gebouw zijn toegevoegd en ook de oorspronkelijke

heeft vanwege onder meer het beperkt aantal entrees

hoofdentree is dichtgezet. Nu in gebruik als

Dam Maresingel (8)

en de hoge borstweringen een wat gesloten karakter.

bedrijfsgebouw met een steenhouwerij en een

In gebruik bij de Energiecentrale als onderdeel van het

Nu in gebruik als kantoor voor woningstichting De

bierbrouwer als huurders. Gemeentelijk monument.

koelsysteem en als logistieke entree. De dam vormt

Sleutels en werk- en studiecentrum PLNT. Het dak is recent heringericht als daktuin.

2.3.8 Gebied H

2.3.6 Gebied F

Tweelingstraat 4-8 (‘Tweelinghuis’) (13) Kantoorgebouw Servicepunt71 met een

Centrale Langegrachtgebouw en schoorsteen (11)

kinderdagverblijf. Oudste (laagbouw)gedeelte met

Het ‘oude’ gedeelte van de in bedrijf zijnde

3 bouwlagen aan de Langegracht uit 1981. In

Energiecentrale, gebouwd begin jaren’50.

2002 uitgebreid met een hoger gebouwdeel met 6

Hoofdzakelijk opgetrokken uit baksteen, met

bouwlagen aan de singelzijde welke met een loopbrug

uitzondering van de westgevel en latere aanbouwen

verbonden werd met het Stadsbouwhuis.

aan deze zijde die voorzien zijn van plaatmateriaal. Aanvraag status gemeentelijk monument in

Het oorspronkelijke idee van dwarsverbindingen door het pand heen tussen Langegracht en park is nooit uitgevoerd,

2.3.8 Gebied K

een barrière voor het waterverkeer en is zodoende in meerdere vastgestelde visies al vervangen door een brug. Over de dam wordt in 2019 een openbaar fiets- en wandelpad gerealiseerd als verbinding tussen Leiden Noord en de binnenstad.

2.3.9 Gebied J

procedure. Daarnaast de ca. 80 meter hoge schoorsteen wat al wel een gemeentelijk monument

Stadsbouwhuis (14)

is. Het gehele fabrieksterrein is afgesloten met

Gemeentelijk kantoorgebouw van eind jaren ’70.

hekken.

Oorspronkelijk met semiopenbare binnentuin, nu met besloten atrium en komt eind 2019 leeg te staan. Het pand is een voorbeeld van structuralistische architectuur in Leiden met een uitgesproken eigen

Ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

13

Plangebied Grens plangebied

Bestemmingen

Enkelbestemmingen

G

Dubbelbestemmingen Leiding

B-NV

Bedrijf - Nutsvoorziening

H

Horeca

C

Centrum

M

Maatschappelijk

CO

Cultuur en Ontspanning

T

Tuin

GD-1

Gemengd - 1

V

Verkeer

GD-2

Gemengd - 2

WA

Water

GD-3

Gemengd - 3

W

Wonen

G

Groen

Leiding - Gas

L-G

Waarde Waarde - Acheologie 1, 2 en 4

WR-A1,2+4

Waarde - Cultuurhistorie

WR-C

(cw) (cw)

WA WA

(cw)

V (zo)

GD-3 GD-3 G

55 -- 88

gebiedsaanduidingen

GD-3 GD-3

4 - 8

Grens plangebied

geluidzone - industrie

8 - 12

8 - 12

Enkelbestemmingen

G

veiligheidszone - gasbedrijf 1

7 - 10

[ka]

veiligheidszone - gasbedrijf 2 G

5 - 8

8

GD-3

8 - 12

G

G

(sw-nwv) [ond] (h=4) (tr)

GD-3 (sm-dto)

W

[ond]

WA

G

8 - 12

V

(sco-ev2)

V

G

G G G

30

G

functieaanduidingen

G

B-NV

G

WA G

G

5 - 8

G

5 - 8

6

G

L-G

G

[ond] 5 -8

G

GD-1

Leiding

Bedrijf - Nutsvoorziening

H

Horeca

C

Centrum

M

Maatschappelijk

CO

Cultuur en Ontspanning

T

Tuin

GD-1

Gemengd - 1

V

Verkeer

GD-2

Gemengd - 2

WA

Water

GD-3

Gemengd - 3

WG

Wonen

Leiding - Gas

L-G

Waarde

G

[ka] (h=1)

Dubbelbestemminge

B-NV

(sco-ev2)

(cw)

vrijwaringszone - molenbiotoop

G (sco-ev2)

G

GD-3 (on)

W

G

W

aanduidingsgrens

V V

[ond] (sw-nwv)

G

Waarde - Ach

WR-C

Waarde - Cul

G

[ka]

(gd)

WR-A1,2+4

8 - 12

(cw)

G

8 - 12

G

8 - 12

G

G

G

G

3

G

(sco-ev2)

G

(sco-ev2)

G (sco-ev2)

5 -8

W 7 - 11 (h=4)

GD-1

5- 8 GD-1

14

5- 8

W

3 -4

[ka]

W7(gd) - 10

[ka]

5 -8

[ka]

8 - 12

G G

7 - 10 [ka]

T

(sh-h3*)

W

5 - 8

7 - 10

W W Gebiedsvisie Energiepark en omgeving

50%

7 - 11

5 -8

5- 8 [ka]

7 - 11

GD-1 [ond]

4- 6

5 -7

3 -4

4 - 6

[ka]

W

3 -4

W

T

3- 4

W

[ka]

8 - 12 (gd) 5 - 8

W

55 -- 88

[sba-dtr] 55 -- 88 [sba-dtr]

4 - 6

[ka] [ka]

[ka] [ka]

WR-C WR-C

T

W [ka]

5 - 8

W

T

bouwvlakken

5 - 8

[sba-dtr] [sba-dtr]

GD-1

[ka] [ka] (sh-h3*)

[ka] [ka] 66 -- 99

[ond]

W W

W

7 - 10

3 - 4

[ka] [ka] 7 - 10

W 6-9

bouwvlak

W 3

(pg)

8 - 12 (w)

aanduidingsgrens 6 - 9[ka]

(gd) W

[ka]

T

W [ka]

W

[ka] 4 - 6

T

5 - 8

5- 8

5- 7

W

8 - 12

W

0% 8 - 12

[ka]

veiligheidszone -4 gasbedrijf 1 -6 3- 4 0%

G

[ka] 7 - 10 9 - 13

8 - 12

W

9 - 13

T

W

aanduidingsgrens WR-A4

[ka]

W

GD-1

3 -4

5 -8

5- 8 [ka] 5 - 8

[sba-dtr]

W (sw-nwv) [ka] (gd) (h=6)

3- 4

T

[ka] 7 - 10

5 - 8

W

[ka]

10 - 15

(swa-sbh)

(sw-wsl6c)

WA 21

[ond] 7 - 11

0% (cw)

W

[ond]

(gd)

[ka]

G

10

21 [ond]

16

[ond]

[ka]

GD-1

(cw)

W

17

21

7 - 11

4 [sba-dtr]

T

W

5 - 8

3 - 4

6

blad_1 5 - 8

GD-1

13

13

T

G

G

[sba-bhw] (h=1) [sba-bhw]

[ka]

(dv)

WA

3GD-1 - 4 [ond]

GD-1 (h=3) [ond]

7 - 11

[ka]

[ka] [sba-bhw] 7 - 11

7 - 11

7 - 10

(as) aanlegsteiger 8 - 12 (b=3.1) bedrijf van categorie 3.1 [ka] 7 - 10 (b=4.2) bedrijf van [ka] categorie 4.2 8 - 12 W 7 - 10 7 - 10 (b=5.2) bedrijf vanWcategorie 5.2 [ond] 5- 8 W (bw) bedrijfswoning [ka] (bp) begraafplaats (co) 3 - 4 cultuur 3 - 4 en ontspanning 7 - 10 (cw) cultuurhistorische waarden [ond] 5 - 8 (dh) detailhandel GD-1 (-dh) 3 - 4detailhandel uitgesloten W (dv) dienstverlening (ga) garage 7 - 10 (gd) gemengd [ka] (gr) groen W T van categorie 1 t/m 7 (h=1) horeca 10 - 15 3 - 4 (-h=2) [ka] horeca van categorie 2 uitgesloten WA (pah) W (k) 3 - 4 kantoor (ll) laad- en losplaats (sb-mp3) (m) maatschappelijk (on) onderwijs (os) ontsluiting (pg) parkeergarage [ka] 6 - 9 (p) parkeerterrein (pah) passantenhaven (si) seksinrichting GD-1 (sb-av) specifieke vorm van bedrijf - autoverhuur [ka] (swa-sbh) (sb-dr3) specifieke vorm van bedrijf - drukkerij categorie 3(h=6) [ka] (sb-ms) specifieke vorm van bedrijf - meubelstoffeerderij (sb-op) specifieke vorm van bedrijf - opslag (sw-wsl10) 8 - 12 (sb-swr) specifieke vorm van bedrijf - showroom [ka] (sb-mp3) specifieke vorm van bedrijf - vervaardiging van metaalproducten categorie 3 (sw-wsl11) (sc-bbp) specifieke vorm van centrum - beeldbepalend pand (sco-ev1) specifieke vorm van cultuur en ontspanning - evenemententerrein 1 t/m 19 [ka] (sco-gal) specifieke vorm van cultuur en ontspanning - galerie (sco-hb) specifieke(gd) vorm

van cultuur en ontspanning - hortus botanicus [ka] (sco-mln) 7 - 11 van cultuur en ontspanning - molen specifieke vorm W (sco-snc) [sba-bhw] specifieke [ka] vorm van cultuur en ontspanning - snookercentrum 7 11 GD-1 specifieke vorm van detailhandel - markt (sdh-mrt) blad_2 7 - 11 (h=1) 3 - 5 (sg-b) specifieke vorm van groen - burcht GD-1 (sh-h3*) [ka] (swa-lbv) (swa-lbv) [sba-bhw] (sh-h1*) specifieke vorm van horeca - horeca 1*, 3* en 5* [sba-bhw] [ka] (sh-oh3*) specifieke vorm van horeca - ondergrondse horeca 3* (tr) (tr) (sh-tbt) 7 - 11 specifieke vorm van horeca - terrasboot (sh-vtr) [sba-bhw] vorm van horeca - vlonderterras specifieke (sh-h3*) 6 - 10 (sm-atm) vorm van maatschappelijk - auditorium 7specifieke - 11 [sba-bhw] [ka] GD-1 vorm van maatschappelijk - dak- en thuislozenopvang (sm-dto) specifieke [ka] WA (ste) 7 - 11 7 - 11 (sm-obt) specifieke (h=3) vorm van maatschappelijk - openbaartoilet (sm-zvr) specifieke vorm van maatschappelijk - zaalverhuur W [sba-bhw] (gd) specifieke vorm van maatschappelijk - zaalverhuur en gastenverblijf 5 - 8 (sm-zg)

Afbeelding 2.4-2 Het evenemententerrein (lichtgroen) zoals opgenomen in het bestemmingsplan Binnenstad. 7 - 10

5 - 8

5 - 8

(h=2) [ka]

[sba-bhw]

(gd)

5 - 8

7 - 10

7 - 10

W

(pg)

W

5- 8

4 - 6

75%

WA

G

functieaanduidingen 5 -8

M

4

WA

vrijwaringszone - molenbiotoop

W

[sba-bhw]

13

8 - 12

geluidzone - industrie 5 -7

8 - 12

[ond]

(k) (sw-nwav)

(sw-wsl6a)

5- 8

veiligheidszone - gasbedrijf 2

6

[sba-bhw]

Aanduidingen

8 - 12

GD-1 4 -6

3- 4

T

[ond]

W

T [sba-btm]

(ste) [ka] 3 - 4

(sw-wsl6)

gebiedsaanduidingen

(sh-h3*)

[ka] 6 -9

bouwaanduidingen

M

T

[ond]

(ste)

G

Groen (sco-ev2)

7 - 10

13

6 - 9

G

G

W

Afbeelding 2.4-1 Projectgebied Energiepark e.o. grofweg rood omlijnd ten opzichte van het vigerende bestemmingsplan Binnenstad.

W

8

WA

G

(as) aanlegsteiger (b=3.1) bedrijf van categorie 3.1 [ka] (b=4.2) bedrijf van categorie(p)4.2 (sco-ev11) 5 - 8 [ka] (b=5.2) bedrijf van categorie 5.2 B-NV (b=5.2) (bw) bedrijfswoning (sco-ev2) (sco-ev2) (b=3.1) 24 36 (bp) (b=4.2) begraafplaats (sco-ev11) (co) cultuur enGD-3 ontspanning V (cw) cultuurhistorische waarden 12 (dh) detailhandel M [ond] (-dh) 20 detailhandel uitgesloten (dv) dienstverlening [ka] (ga) 13 garage 8 - 12 M (gd) gemengd 8 - 12 (gr) groen GD-1 (h=1) [ond] horeca van categorie 1 t/m 7 14 (-h=2) horeca van categorie 2 uitgesloten GD-3 (sco-ev11) (k) 7 - 10 kantoor 8 - 12 (dh) (dv) (ll) laad- en losplaats 77 --10 10 5 - 8 (m) maatschappelijk WA (on) onderwijs [ka] (os) ontsluiting 9 GD-1 W [ond] (pg) 50% M (cw) parkeergarage 5,5 (p) parkeerterrein GD-1 [ka] V (pg) V 4 (pah) passantenhaven (sw-nwav) (h=7) [ka] 5 -8 (si) seksinrichting 12 (sb-av) specifieke vorm van bedrijf - autoverhuur G7 - 10 T WA (sb-dr3) specifieke vorm van bedrijf - drukkerij(gd) categorie 3 [ka] 5 - 8 5 - 8 (s) 5 -8 (gd) W (sw-nwav) (sb-ms) specifieke vorm van bedrijf - meubelstoffeerderij W 55 -- 88 (gd) (sco-ev2) G [ka] (sb-op) specifieke vorm van bedrijf - opslag 10 - 15 (sw-nwv) (sb-dr3) 9 - 13 (sw-nwv) (cw) T T [ka] 6 specifieke vorm van bedrijf - showroom (sb-swr) V(sh-h3*) 55 -- 88 7 - 10 T W categorie 3 3 - 4 (sb-mp3) GD-1specifieke vorm[ka]van bedrijf - vervaardiging van

metaalproducten (tr) [ka] [ka] 75% (sc-bbp) specifieke vorm van centrum - beeldbepalend pand (tr) (sw-gdb) [ka] (sw-gdb) (sw-nwv) (sw-nwv) [ond] W (sco-ev1) specifieke vorm 5van 5 - 8 - 8 cultuur en ontspanning - evenemententerrein 1 t/m 19 [ka] [ka] 10,5 (tr) (sco-gal) specifieke vorm van cultuur en ontspanning - galerie 4 - 6 7 - 10 (sh-tbt) A (sco-hb) T specifieke vorm van cultuur en ontspanning - hortus botanicus [ka] [ka] G [ka] (sco-mln) specifieke vorm van cultuur en ontspanning - molen (sw-nwv) (sco-snc) specifieke vorm van cultuur en ontspanning - snookercentrum (tr) (tr) (h=4) (h=4) 5 8 [ka] (sco-ev12) (sco-ev12) - markt (sdh-mrt) Wspecifieke vorm van detailhandel 5 - 8 (tr) (gd) (tr) W (sg-b) (sw-nwv) specifieke vorm van groen - burcht W 5- 8 (gd) [ka] 5- 8 7 - 10 (sh-h1*) specifieke vorm van horeca - horeca 1*, 3* en 5* [ka] WA (tr) T (sh-oh3*) (sco-ev12) (cw) specifieke vorm van horeca - ondergrondse horeca 3* W (sh-tbt) specifieke vorm van horeca - terrasboot (tr) [ka] 7 - 11 6 8 [ka] (sh-tbt) (swa-lbv) (sh-vtr) specifieke vorm van horeca - vlonderterras 7 - 11 (swa-lbv) 7 - 11 (h=4) (swa-lbv) (swa-lbv) (sm-atm) specifieke vorm van maatschappelijk - auditorium (sh-h3*) GD-2 W (sm-dto) specifieke vorm van maatschappelijk - dak- en thuislozenopvang [ka] [ka] GD-1 7 - 10 7 - 11 (sm-obt) specifieke vorm van maatschappelijk - openbaartoilet 7 - 11 (h=1) T G (gd) [ka]

(sm-zvr) specifieke vorm van maatschappelijk - zaalverhuur (gd) 7 - 11 WA (h=4) (gd) (gd) (sm-zg) specifieke vorm van maatschappelijk - zaalverhuur en gastenverblijf 5 [ka] W (sm-zzn) specifieke vorm van maatschappelijk - zorg zonder nachtverblijf 7 - 11 7 - 11 G W G (sco-ev2) (sr-sr) 24 specifieke vorm van recreatie - sport en recreatie 7 --11 11 G [ka] 0% 3 - 4 7 - 11 (sv-cp) 43 4 - 6 specifieke vorm van verkeer - carport 4- 6 (sco-ev2) (swa-lbv) W 77 --11 11 W (sv-nu) 55 -- 88 specifieke vorm van verkeer - nooduitgang [ka] [ka] W GD-1 (swa-lbv) 7 - 11 0% (sw-wsl6) CO m-zvr) (h=6) (h=6) [ka] [ka] (swa-lbv) 55 -- 88 7 - 10 (sv-ohb) specifieke vorm van verkeer - onoverdekte hellingbaan 3 -4 (swa-lbv) [ka] 5 - 8 [ka] (swa-lbv) (sh-h3*) (sv-pgo) specifieke vorm van verkeer - parkeergarage ondergronds (gd) 7 - 11 (sh-h3*) (swa-lbv) 8 - 12 [ka] [ka] 11 (w) (sw-nwav) (gd) WA W W (sv-pgogm) (swa-lbv) specifieke vorm verkeer [ond] - parkeergarage ondergronds Garenmarkt (tr) (sw-wsl6a) [ka] van [ond] (h=1) 6 - 9 [ka] 7 - 11 M W (swa-lbv) [sba-dtr] 7 - 11 (tr) (sv-pgolm) M - parkeergarage ondergronds Lammersmarkt 3- 4 specifieke W vorm van verkeer 45 -- 68 66 -- 99 4- 6 [ka] [ka] 5 - 8 (sv-spg) 6 - 9 (gd) garage specifieke vorm van verkeer - stijgpunt 7 - 11 [ka] 8 - 12 [ond] [ka] 8 - 12 [ka] (swa-hh) specifieke vorm van water - historische haven T T W (sw-wsl6b) W (gd) 8 - 12 W

(swa-lbv) specifieke vorm van water - ligplaatsWbedrijfsvaartuig [ka] [ka] 0% [ka] [ka] [ka] [ond] T (sh-h3*) T (swa-sbh) specifieke vorm van water - sleepboothaven 7 - 11 5 - 8 (gd) [ka] 5 -7 5- 7 WA specifieke vorm van water - vlonder 8 - 12 [ka] (swa-vl) 7 - 11 W W T W [ka] (sw-gbn) 5 -8 specifieke vorm van wonen - garage en bergingen [ka] (gd) [ka] 4 - 6 T 3- 4 GD-1 3 4 (sw-gv) 55 -- 88 specifieke vorm van3 wonen - gastenverblijf -4 33 -- 44 [ond] 4 - 6 3 -4 8 - 12 100% 3 T 0 % 5 -8 00% (sw-gdb) % GD-1 specifieke vorm van wonen - gemengd en bedrijven [ka] 5 - 8 75% 4 (sw-nwav) M specifieke vorm van wonen - niet-woonfuncties tevens op alle verdiepingen toegestaan 3 - 4 4- 6 7 - 11 5 - 8 5- 8 5- 8 (sw-nwv) specifieke vorm van wonen - niet-woonfuncties tevens op de eerste verdieping toegestaan19 WA T [ka] 7 - 11 (sw-wsl1) [ka] 5% 7 - 11 -8 specifieke vorm van wonen - woonschepenligplaats 1 t/m 21 W [ka] (gd) (gd) (gd) [ka] 100 (gd) (gd) W 3- 5 GD-1 8 - 12 WA (spt) G speeltuin 0% (h=4) 0% 3 - 4 [ka] 00% % [ka] W 3 - 4 (s) sport 5- 8 [ka] [ka] [ka] [ka] G [ka] [ka] 7 - 10 (ste) steiger5 - 8 W 00% % [sba-dtr] G G 5 - 8 (tr) -9 terras 8 - 12 W (t) tuin [ka] [ka] W GD-1 W 5- 8 5 - 8 [ka] (h=4) (tr) (-vml) 5 - 8 T verkooppunt motorbrandstoffen met lpg uitgesloten 5 - 8 [ka] [ka] (w) 100% 3 - 4wonen 7 - 10 (gd) [ka] (gd) [ka] 3 WA 5 - 8 (-w) 7 7 - 11 (sh-h1*) wonen uitgesloten 9 -

13(tr) (sh-h3*) (gd) 3- 4 5 - 8 4 - 6 5 - 8 6 9 7 - 10 [ka] (zo) zend-/ontvangstinstallatie [ka] W WR-A4 [ka] [ka] M (bp)

)

Bestemmingen

(cw)

G G (p) (p)

W

7- 9

Plangebied

Aanduidingen

WA

W 4 - 6

5 - 8

3 - 4

6 - 9

W

[ka]

[ond]

3- 4

W W

(ga)

(ga)

W

W

65

(ga)

T

5- 8 [sba-dtr] [ka] (h=1)

3

8 - 12

G

[ka

2.4

Bestemmingsplan

•

Bedrijf-Nutsvoorziening de extra aanduiding

Ter plaatse vigeert het bestemmingsplan Binnenstad,

‘bedrijf van categorie 5.2’.

vastgesteld door de gemeenteraad van Leiden op 28 september 2017. Dit bestemmingsplan is

Bij de Energiecentrale geldt naast de bestemming

•

Ter plaatse van Steenhouwerij Bam Bam en

conserverend van aard, dus primair gericht op het

Brouwerij Pronck gelden naast de bestemming

beheer van de bestaande situatie. Gelet hierop is

Gemengd-3 de extra specifieke aanduidingen

(ook) het plandeel Energiepark, grofweg rood omlijnd

‘bedrijf van categorie 3.1’ en ‘bedrijf van categorie

in afbeelding 2.4-1, conserverend bestemd. Binnen

4.2’.

het plandeel Energiepark, gelden thans diverse

•

In het park grofweg tussen het Tweelinghuis en

bestemmingen en specifieke functieaanduidingen.

de Energiecentrale (zie afbeelding 2.4-2 is een

Er komen (naast Water, Groen (inclusief een tweetal

regeling opgenomen voor evenementen. Zie

aanduidingen voor een parkeerterrein) en Verkeer) drie

hiervoor artikel 9.4.7. Evenemententerrein 11 uit

hoofdbestemmingen voor, te weten Maatschappelijk,

het vigerende bestemmingsplan Binnenstad.

Gemengde Doeleinden 3 en Bedrijf-Nutsvoorziening. Een aantal relevante functieaanduidingen betreft de

•

rondom de Energiecentrale en de veiligheidszone

volgende: •

rondom het gasstation noemenswaardig.

Bij Langegracht 70 is er naast de bestemming

Ook gelden er dubbelbestemmingen voor de

Maatschappelijk ook een extra aanduiding voor

gasleiding, archeologie en cultuurhistorie.

‘onderwijs’. •

Binnen het plangebied is voorts de geluidzone

•

Woningbouw is in alle gevallen niet toegestaan.

Voor het bouwvlak van de huidige Binnenvest

Om de Gebiedsvisie voor het Energiepark

geldt naast de bestemming Maatschappelijk

e.o. uit te kunnen voeren, zal het vigerende

ook een extra aanduiding voor ‘dak- en

bestemmingsplan herzien moeten worden.

thuislozenopvang’. •

Ter plaatse van de C2000-mast is naast de bestemming Verkeer een extra aanduiding voor een zend-/ontvangstinstallatie opgenomen.

Ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

15

6 3 3

Stedenbouwkundig raamwerk

2 9 8

7

1. Groot, verbonden en openbaar

5

toegankelijk Singelpark 2. Groen cultuurhart

1 3

3. Industriële identiteitsdragers

9

4. Zicht op de koepel 5. Open singelvaarroute en levendige oevers

8

6. Doorgaande noord-zuidas 7. Groene stadslaan Langegracht

4

8. Compacte en autoluwe laagbouwbuurt 9. De rafelrand

16

Gebiedsvisie Energiepark en omgeving

3. Ruimtelijke uitgangspunten 3.1.1 Stedenbouwkundig raamwerk

2. Groen cultuurhart

De visie streeft naar een zo groot mogelijke en

De ruggengraat van de Gebiedsvisie wordt gevormd

•

hoogwaardige parkruimte aan de Maresingel, een

door het stedenbouwkundig raamwerk. Hierin

van het gebied op de kruising van stedelijke

sociaal-culturele herbestemming van industriële

komt de stedenbouwkundige essentie. Initiatieven

en landschappelijke lijnen, wandel-, fiets- en

monumenten met een stadsbrede functie en een

en ontwikkelingen zullen in eerste instantie

vaarroutes en omkaderd door historische

compacte autoluwe stadsbuurt aan de Langegracht.

stedenbouwkundig worden getoetst aan deze

industriebebouwing. Panden aan de rand zijn

De visie draait om het maken van verbindingen op het

punten. In de paragrafen hierna volgt een uitgebreide

meer dan een decor, zij hebben een open en

kruisingsvlak van landschappelijke en stedelijke lijnen:

onderbouwing.

uitnodigende uitstraling en functies die dagelijks

3.1

Algemeen

cultuur en levendigheid geven aan het park. Het

oost-west (Maresingel, Singelpark, Langegracht) en noord-zuid (Groene as Leiden Noord - binnenstad, wijken aan weerszijden). Het gebied ontleent hier zijn identiteit aan en zorgt voor verweving van deze

•

•

Bouwen in hoge dichtheden, functiemenging en autoluw karakter

•

Extra aandacht voor ecologie, groen en water

Er komt een aaneengesloten openbaar Singelpark tussen de 3e Binnenvestgracht en het Huigpark

parkgebied Herbestemmen historisch erfgoed

het natuurlijk middelpunt van alle activiteiten.

Singelpark

Een zo groot mogelijk groen en biodivers

•

ruimte tot aan de gevel van Nieuwe Energie. Het is

1. Groot, verbonden en openbaar toegankelijk

komt tot uiting in: •

bolwerk wordt ervaren en gebruikt als één grote

De punten zijn:

structuren. De visie gaat uit van duurzame verstedelijking. Dit

Het Papegaaisbolwerk is het groene open hart

•

3. Industriële identiteitsdragers •

De monumentale industriegebouwen zijn de

met een zo groot mogelijk groen, onverhard

belangrijkste identiteitsdragers. Zij vormen de

oppervlak, biodivers en hoogwaardig ingericht

meest zichtbare verbinding met het rauwe

volgens het beeldkwaliteitsplan Singelpark.

verleden van het gebied. Zij worden volledig

Recreanten hebben de keuze uit meerdere routes

gerenoveerd, geopend en ingevuld met

door het park, langs en tussen gebouwen en langs

publieksgerichte, sociaal-culturele functies die

de singel.

dagelijks het gebied van levendigheid voorzien. De

Het is een park van de stad én van de buurt en is zodanig ingericht dat het voor iedereen toegankelijk is en voor veel activiteiten te

Energiecentrale met schoorsteen vormen tezamen hét icoon van het gebied dat als een kathedraal boven het laagbouwlandschap uittorent.

gebruiken is, van kleinschalig informeel en tot wat groter georganiseerd. De weinige bouwwerken in het park zijn integraal onderdeel van de parkontwerp, hebben een programmatische meerwaarde, maar zijn ruimtelijk ondergeschikt.

Ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

17

Noordrand: kleine schaal bebouwing = intiemere parkplekken

Noordrand: kleine schaal bebouwing = intiemere parkplekken

De Rafelrand als principe

Parken aan weerszijden singel

Singel Singelpark Parken aan weerszijden Parkstraat 3e bv singel stadsrand Langegracht/stad

Kleinere gebouwen als 'parels'in het park Kleinemonumentale industriegebouwen

parels van het park

Zuidrand: grote schaal gebouwen = grotere parkplekken

Kleine industriegebo parels van het park

Zuidrand: grote schaal gebouwen = grotere parkplekken

De Energiecentrale als 'kathedraal' in het dichtbebouwde laagbouwlandschap

18

Gebiedsvisie Energiepark en omgeving

Grotere monumentale gebouwen omkaderen het park

en de barrièrewerking verminderd wordt.

4. Zicht op de koepel •

Hoogwaardige nieuwbouw en transformaties

De Marekerk is een icoon voor de stad. De koepel

vormen tezamen met de industriële monumenten

is zichtbaar vanaf grote afstand vanuit Leiden

het aantrekkelijke gezicht van de wijk. De

Noord en vormt met de schoorsteen een bijzonder

bebouwing heeft een open en uitnodigende

stadssilhouet en een oriëntatiepunt voor de

uitstraling, met name op begane grondniveau

bewoners en bezoekers van de binnenstad. Het

waar ook functies worden toegevoegd aan de

zicht blijft ook in de toekomst gewaarborgd. 5. Open singelvaarroute en levendige oevers •

De dam wordt vervangen door een brug waardoor een rondje singels mogelijk wordt en de waterrecreatie zorgt ook voor een levendige oever.

•

8. Compacte en autoluwe laagbouwbuurt •

dwarsverbindingen brengen de Langegracht

de verbinding tussen de historische binnenstad en het groene buitengebied. Binnen de singels voegt de route zich in de parkstructuur waar belevenis en verblijf centraal staat.

bebouwingsgrens en krijgt een nieuwe betekenis als basislijn van de ‘rafelrand’, een grillige en meer informele overgang van de stad naar het park. Een sterk contrast met de formele Langegrachtzijde. Bebouwing komt afwisselend los van de basislijn, ligt de ene keer terug steekt er dan weer door heen.

met een hoge woningdichtheid binnen het beschermd stadsgezicht. Bestaande en nieuwe

wordt doorgetrokken naar de Langegracht en legt

De binnenvestgracht was de oorspronkelijke

een compacte, gemêleerde laagbouwwijk

naar het water.

De fiets- en wandelroute langs het Zwartewater

•

De Energiecentrale vormt het centrum van

Gebouwen aan de oever richten zich ook duidelijk

6. Doorgaande noord-zuidas •

straat.

9. De rafelrand

en het park dichter bij elkaar. Park en straatjes zijn hier de plekken waar bewoners elkaar ontmoeten. Alle gebouwondersteunende zaken (privébuitenruimte, parkeren, nuts etc.) worden binnen de contouren van de bouwblokken opgelost waardoor de schaarse openbare ruimte optimaal gebruikt kan worden als verblijfsgebied.

7. Groene stadslaan Langegracht •

De Langegracht begrenst het gebied en zorgt voor een goede duurzame bereikbaarheid door de fiets en het openbaar vervoer. De groen- en verblijfskwaliteit wordt sterk verbeterd waardoor ook de woonfunctie meer kwaliteit kan krijgen

Ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

19

1675

1899

 



  











 



 

1850

1945













20

Gebiedsvisie Energiepark en omgeving







1966



1983





1976



2018

Ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

21

Bebouwing 2019 vs. 1850 plattegrond

Energiepark - relatie met de stad Zandstraat 1900

Zandstraat 1900

Open zichtrelatie vanaf Oude Singel tot aan binnenvestgracht - singel

22

Gebiedsvisie Energiepark en omgeving

Zandstraat 2012

Straat wordt beëindigd Zandstraat nu door bebouwing Langegracht/Nuon-terrein

Oostdwarsgracht nu: zicht op het Stadsbouwhuis

3.2

Cultuurhistorie

Het gebied heeft een turbulente geschiedenis met tijdlagen die fors ingrijpen op de voorgaande laag. De 17e eeuwse geometrische aanleg heeft de polderstructuur onvindbaar gemaakt. De wallen met bolwerk, singel, ligging van de binnenvestgracht zijn belangrijke structuurelementen uit deze periode. Daarbij is de geringe bouwhoogte uit de nog wel 17e eeuwse directe omgeving van het gebied maatgevend voor de ontwikkeling om zodoende aansluiting bij de stad te verkrijgen. De industriële ontwikkeling van de kolengas- en later elektriciteitscentrale heeft de kleinschalige structuur en bebouwing uit de 17e

De overgang van een industriële economie naar dienstverlening en het hernieuwde belang van wonen in de binnenstad komen tot uiting in deze gebouwen. Daarnaast wordt voor het eerst een poging gedaan om enerzijds in architectuur en maat aansluiting te vinden bij de historische stad, anderzijds om de singelrand te vergroenen en dit groen te verbinden met de stad. Dit zijn beide belangrijke historische gegevens met betrekking tot de omgang met de historische stad. Deze gebouwen bieden ruimte voor transformatie en eventueel (gedeeltelijke) sloop. De tijdlaag en de essenties uit deze periode blijven wel beleefbaar en zichtbaar.

eeuw sterk gewijzigd. Uit deze periode is een aantal deels indrukwekkende en vaak fraai ontworpen gebouwen bewaard. Deze lenen zich uitstekend voor herbestemming en zijn van groot belang voor het karakter van het gebied. Vooral de Energiecentrale met schoorsteen is een historisch icoon van zowel het industriële verleden als van een belangrijk overheidsinitiatief. Als gebouw is het een incident in maat en schaal in de binnenstad, refererend aan de bijzondere functie. De industriesanering en ‘cityvorming’ uit de jaren 70 en 80 van de 20e eeuw hebben flink ingegrepen in het indrukwekkende historische gebouwencomplex van de energiefabriek. Daarbij is wel een tweetal gebouwen (Langegracht 70 en Stadsbouwhuis) toegevoegd die typerend in bouwtrant en inpassing voor deze tijd zijn.

Ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

23

Nieuwe stadscultuur

49

Kaart wijkstructuur (Verder met de Binnenstad): Het plangebied ligt in de de wijk Noordvest aan de groene singelrand.

Visiekaart Programma (Verder met de Binnenstad): Het plangebied ligt in het cluster 'Nieuwe stadscultuur' en aan de 'Groene singelroute'.

Noord

Locatie

De Langegracht is de grens tussen het innoverende en conserverend deel van de stad. In het innoveren noordelijke gedeelte van Noordve een structurele transformatie naa groen en openheid gewenst. In h zuidelijke conserverende gedeelte de rooilijnen en bouwblokken int

24

Kaart dubbelstrategie (Verder met de Binnenstad): Het plangebied ligt in de 'Innoverende stad'

Gebiedsvisie Energiepark en omgeving

Structuur

Schaal

Basiskwaliteit: 10 regels

2. Met grote raampartijen zijn de gevels open en uitnodigend.

'Basiskwaliteit Binnenstad' (Verder met de Binnenstad, 2012): 10 basisregels waar een bouwwerk minimaal aan moet voldoen om een positieve bijdrage te leveren aan de beleving van de binnenstad. Regels 4 en 5 zijn niet van toepassing bij de uitzondering 'Singelrandbebouwing'

7. Gebouwen zijn als individuen gebouwd. 3. Op de begane grond bestaat er een open relatie tussen de straat en de functies achter de gevel.

5. De straatgevels zijn vlak en liggen in de rooilijn.

4. De voorgevel met entree grenst direct aan de straat of met een ‘blauwe stoep’ ertussen.

1. Een pand in de binnenstad is ruimtelijk en functioneel altijd op de openbare ruimte gericht.

9. Het dak maakt deel uit van de hoofdvorm.

6. Een gevel heeft altijd een duidelijke verticale geleding.

10. Verfijnde afwerking aan de straat.

8. Hiërarchie voor-zij-achtergevel.

76 Visiekaart openbare ruimte noordelijke singelrand als onderdeel van Definitief Ontwerp Energiepark (2014)

Ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

25

aangeduid als een groep van zeven, zijn de beste structurerende elementen om het bijzondere programma te ordenen. Elk singelgebied (de

de stadsprogrammering en moeten alleen naar het Singelpark worden gehaald als dit Historisch contrast tussenDe deevenementen buiten- en de binnenkant meerwaarde biedt. moeten

ontwikkeld in nauwe samenwerking en nauwe samenspraak met de bewoners, instituten en Gevelbeplanting in een straat andere relevante groepen. Bewoners moeten de

Tuinen zorgen voor intimiteit

Poort als duidelijke parkentree

Gevarieerde beplanting in een park

Gevariëerde beplanting

Skatepark

Concert in het park

93

Beelden uit het Beeldkwaliteitsplan Singelpark a. dagelijks parkgebruik zitten mensen kijken

drinken

eten

eten

en

joggen

spelen

b. sleutelsteekwoorden toekomstig karakter praten

c.

spelen

tennissen

eten

sporten

zitten

visuele relaties: schoorsteen, singel en bolwerk

d. vaarstructuur (ligplaats-korte bezoekersrondjes) spelen

tot rust komen

Musis Sacrum paviljoen in het Plantsoen

drinken

Gebruik binnen de singels | 65

zonnen hond uitlaten

praten

sb

cultuur kunst

evenementen

e ar

m cultuur

starters speuren

mogelijk programma

energie

evenementen cultuur

ontmoeten

nieuwe brug

maresin

36spelen | Binnen de singels

gel

sporten werken

mogelijk programma

toewijding

parkplein

buurt

nieuwe horeca park entree

school

sporttuin

sport en spel sportdag

echotuin fontein

parkgebouw

paviljoen: verhuur van sport benodigdheden

parktuin

open veld

parkstraat

sportpark

optimaliseren bomen met aandacht Z/W schaduw

Houtmarkt

*Nuon

parkplein

parkterrein

parkgebouw

sport gemeente kantoor schoorsteen klimmen potentiële terrassen expo park entrees verplaatsbare stoelen culturele evenementen

tennis baan/banen

slopen gebouw

parkgebouw

roei- en skateclub startpunt kanoën/roeien/schaatsen

horeca

nuon café

open veld bij hot tubs

parkstraat

3e Binnenvestgracht

echotuin

horeca

café new Leyden

parkplein

groene entree terras

herensingel zwemmen

water

eiland

here

spel

zitten

naar Kagerplassen

entree over het water

boten

nken

verwijderde dam

fitness lezen

parktuin

schooltuinen schommels

stilstaan

vernieuwen

praten

praten

Plantenbakken zorgen voor een

Groene gevels aan het park

picnicken

gel

rijnsburgersingel

nsin

jong

attracties

Lange zichtlijnen over het water

g sin

eten

spelen vissen

natuurevenement

picknick

rusten spelen

l vissen ontdekken nge lsi

zij

natuur

joggen mode

spa

hond boot reparatiewerkplaats uitlaten

welzijn gezondheid

sportpark

programma

aciliteerd

spelen

stilte

bestaand programma

94 | De zeven singelgebieden

wildernis el

Gebiedsvisie Energiepark en omgeving

ng

26

parkgebouw school

horeca

horeca

basketbal

dwalen bestaand

jlsi

urg

ers

ing

el

eten

el

Lokanta

dineren

horeca

Leiden Express / Doner

naar Kagerplassen/Oude Rijn/ Braassemermeer

horeca

Cafe Respons

3.3

Externe relaties

3.3.1 Schakel tussen de binnenstad en Leiden Noord

3.3.2 Relatie met de Leidse binnenstad

3.3.3 Relatie met Leiden Noord

Het park vormt de groene rand van de binnenstad

Het Mareparkje is een opvallende onderbreking in

en de wijk Noordvest. De zichtbaarheid en

de verder continue bebouwingslint langs de singels,

toegankelijkheid zijn belangrijke aandachtspunten.

waarin losstaande panden van het voormalige

De singel, binnenvestgracht en Langegracht lopen

Ingezet wordt op het vergroten van de zichtbaarheid

slachthuisterrein een prominente plek hebben

vrijwel oost-west. De ruimtelijke continuïteit zit

en toegankelijkheid vanaf de Langegracht en de

gekregen. Het parkje wordt omgeven door een

daarom ook in deze richting. Bijzonder zijn dan de

omliggende wijk. Waar de gebouwen, terreinen

woonwijk met een bebouwing van een kleine

routes die hier doorheen snijden. Voor dit gebied

het park nu nog afschermen van de binnenstad

schaal. Het parkje heeft hier ook een bijpassende

verreweg de belangrijkste is de groene fietsroute langs

vormen deze straks de uitnodigende entree van

maat en een besloten karakter. De situatie binnen

het Zwartewater, de verbinding met Leiden Noord en

het Singelpark. Bestaande straten haaks op de

de singels is min of meer vergelijkbaar en ook hier

het buitengebied. De as heeft ook nog een historisch

Langegracht krijgen een groener karakter. Waar

worden de kleinere gebouwen als integraal onderdeel

binding met het Energiepark: hier liep de spoorlijn

mogelijk worden nieuwe doorsteken gemaakt of

van de parkomgeving gezien, alleen wordt de

waarmee de Energiecentrale werd bevoorraad.

verdwenen doorsteken hersteld.

ruimte hier begrenst door grotere gebouwen als

Vanuit het noorden worden verschillende

Inspiratie wordt gehaald uit de historische

de Energiecentrale en Nieuwe Energie. Deze grote

landschappelijke en stedelijke lijnen en gebieden

stadsplattegrond van de wijk Noordvest,

gebouwen bepalen de identiteit van de plek en de

doorkruist: de singelweg met promenade, de singel,

met de Langegracht als centrale as en open

groene ruimte die wordt gecreëerd is dan ook ruimer

de groene stadswalzone, de binnenvestgracht, de

dwarsverbindingen van Oude Singel tot aan de

van opzet. Hoewel ruimtelijke samenhang wordt

stadsrandzone. Hierna volgen nog de Langegracht,

Binnenvestgracht. De Langegracht zelf wordt

gezocht worden de parken nadrukkelijk niet tot één

de stadsbuurt, de Oude Singel en uiteindelijk de

omgevormd tot centrale groene as van Noordvest, en

gesmeed. De singelstructuur met promenade die

historische stadskern.

draagt hiermee bij aan het verbinden van de wijk met

beiden verbindt heeft ook zijn eigen regels zoals

Deze opeenvolging van ruimtes is uitgangspunt

de groene singelzone.

opgenomen in het beeldkwaliteitsplan Singelpark.

voor de parkinrichting waardoor de historische

Programmatisch sluit het gebied aan op de ‘Nieuwe

Een sterkere functionele verbinding tussen beide

gelaagdheid van de plek zichtbaar gemaakt wordt. De

Stadscultuur’ zoals opgenomen in de Structuurvisie

groene plekken is gewenst. Met de openstelling van

fietsverbinding snijdt niet door het gebied maar voegt

Verder met de Binnenstad: een levendige plek,

de route over de dam wordt dit al deels gerealiseerd.

zich op een natuurlijke manier in het geheel. Beleving

waar gewoond, gewerkt en gerecreëerd wordt.

Een extra voetgangersbrug ter hoogte van de

is hier belangrijker dan snelheid. De overgangen,

Het culturele brandpunt hiervan ligt nabij de

Pasteurstraat maakt een wandelrondje door beide

bijvoorbeeld over het water, zijn de bijzondere

Energiecentrale en de Langegracht op het snijvlak van

parken mogelijk. Ook de singelparkpromenade aan

momenten in de route.

de oost-west en noord-zuid routes. Aan de flanken

de Maresingel met de ‘echotuin’ in de singelbocht

wordt voornamelijk gewoond.

worden hierdoor beter aan deze groene plekken gekoppeld. Ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

27

600m

540m

350m

Zichtrelatie Marekerk De Marekerk is een belangrijk monument en stedelijk landmark. De herkenbare koepel is van veraf zichtbaar en trekt de route vanuit de noordelijke wijken de binnenstad in en is vanaf de singel nog steeds zichtbaar. Bij de toekomstige inrichting en bebouwing van het gebied dient deze zichtrelatie te worden gerespecteerd.

28

Gebiedsvisie Energiepark en omgeving

3.4

Zones

3.4.1 Singelparkzone (B,C,D,K) De singelparkzone ligt tussen de binnenvestgracht en de singel. Het is onderdeel van het Singelpark en is vanuit het station gezien de eerste grote parkruimte na de Lammermarkt, en gaat over in het Huigpark. Voor de inrichting is het Beeldkwaliteitsplan Singelpark van kracht. Het Energiepark ligt centraal in het singelgebied Maresingel. De 3e Binnenvestgracht en het Huigpark vallen ook binnen dit gebied. Binnen een singelgebied wordt samenhang gevonden in programma en vormgeving. Het singelgebied Maresingel is onder te verdelen in 3 deelgebieden, waar op basis van de ruimtelijke karakteristiek verbijzondering plaatsvindt ten op zichte van de hoofdidentiteit.

loopt straks de hoofdroute van het singelpark. De Er wordt ingezet op het creëren van een zo groot

‘nieuwe’ binnenvestgracht is daarentegen meer een

mogelijk groen oppervlak en verblijfskwaliteit

landschappelijke lijn dan een continue route. De lijn

op en aan het water. Het gebied biedt ruimte

kan dan ook doodlopen op bebouwing die in het

aan functies gericht op cultuur, evenementen,

verleden op en/of over de voormalige gracht gebouwd

ambacht en ontspanning en wordt gekenmerkt

is. Op die plekken zijn wel andere park- en stadsroutes

door de weelderige, groene kwaliteit met veel

op te pakken.

variatie in beplanting, plekken en routes die het beeldkwaliteitsplan Singelpark nastreeft. Vormentaal en materiaalgebruik komen voort uit deze sfeer. Functies zoals spelen worden op een natuurlijke manier ingepast en zijn ondergeschikt aan het geheel. De visie gaat er van uit dat de dam op den duur vervangen wordt door een fiets- en voetgangersbrug zodat er een rondje singels gevaren kan worden. Industriële monumenten voorzien het parkgebied van karakter. Eventuele andere bouwwerken in deze zone zijn ruimtelijk en functioneel onderdeel van de parkruimte.

•

De 3e Binnenvestgracht – van Mare tot Nieuwe Energie, een door bebouwing omgeven ‘Parkstraat’.

•

•

3.4.2 Stadsrandzone (E, F, G, H, J) De stadsrandzone ligt tussen de Binnenvestgracht en de Langegracht. Deze zone wordt gekenmerkt door intensieve, overwegend lagere bebouwing aan weerszijden van de grote Energiecentrale. Ondanks de dichte bebouwing is het een relatief open stedenbouwkundige structuur met industriële gebouwen naast nieuwere autonome, alzijdige gebouwvormen haaks op de groene Langegracht. Er wordt aangesloten op zowel de schaal en maat van de binnenstad als de grotere autonome gebouwen.

Parkstraat Binnenvestgracht

De zone is het gezicht van de stad aan het singelpark

De (binnen)vestgracht vormde de grens tussen de

en vormt de vanuit het park gezien overgang naar

Het Energiepark – van Nieuwe Energie tot aan het

stadswalzone en de stad. Om de omliggende ruimtes

de formele binnenstad. De gebouwen en terreinen

Tweelinghuis, een meer besloten parkgebied waar

te structureren wordt de loop van dit voormalige

staan nadrukkelijk open naar zowel de park- als de

de industriële bebouwing een duidelijke identiteit

water weer zichtbaar gemaakt door de huidige

stadskant. Dwarsstraten verbinden de Langegracht

meegeeft

3e Binnenveststraat te verlengen. De straat wordt

met het park. De bebouwing anticipeert ook heel

Het Huigpark – van het Tweelinghuis tot aan de

conform Beeldkwaliteitsplan Singelpark gezien als een

duidelijk op de aanwezigheid van het park. De

Oude Herengracht, een open stadspark aan het

parkstraat, een groene straat met verblijfskwaliteit

rooilijnen verspringen hier sterk ten op zichte van

water

aan het park. Over de huidige 3e Binnenvestgracht

elkaar. De binnenvestgracht werkt als referentielijn,

Ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

29

TABEL 3.5-1. Overzicht panden die in ieder geval behouden blijven

Status Langegracht 70 B

Langegrachtgebouw

Gemeentelijk monument – in aanvraag

Energiecentrale Langegracht 70 B

De schoorsteen

Gemeentelijk monument

Langegracht 70 B

Filtergebouw

Gemeentelijk monument – in aanvraag

Langegracht 70 C+D

Voormalige vuilverbranding

Gemeentelijk monument

Papegaaisbolwerk 18

Meet- en regulateursgebouw

Gemeentelijk monument

Papegaaisbolwerk 20

Watergasfabriek

Gemeentelijk monument

3 Binnenvestgracht 23

Nieuwe Energie (vml.

Gemeentelijk monument

e

spinnerij textielfabriek Clos & Leembruggen) Tweelingstraat 4

30

Gebiedsvisie Energiepark en omgeving

Tweelinghuis (parkgedeelte)

-

de ene keer ligt de bebouwing terug, dan wordt de

De locatie ligt in de zogenaamde ‘innoverende stad’,

zichtbaar is. Voor de beleving en verankering van het

lijn geraakt (bijvoorbeeld de Energiecentrale) en soms

het gedeelte van de binnenstad waar meer ruimte

park in de historische binnenstad is het zicht op de

steekt bebouwing er door heen (bijvoorbeeld het

is voor durf en moderniteit, in tegenstelling tot de

koepel van groot belang. Bij zowel het parkontwerp

Tweelinghuis) Er is duidelijk sprake van een ‘rafelrand’.

‘conserverende stad’ waar nieuwe bebouwing zich

als bij bebouwing aan de Langegracht wordt hier

De gebieden ten westen van het Tweelinghuis (E,

bescheidener opstelt. Beide begrippen zijn net als

rekening mee gehouden.

F, G) hebben nog een duidelijke relatie met de

Yin en Yang elkaar aanvullende begrippen, met een

huidige straat 3e Binnenvestgracht. Ten oosten

andere focus, maar in harmonie met elkaar. Het

ervan is dit veel minder, waardoor de rafelrand

uitgangspunt blijft de historische stad. Kernbegrippen

hier wat extremer is. Door de noordligging van het

die worden genoemd zijn: durf, maat en licht. Dit

park zullen de gebouwen in deze zone van invloed

in tegenstelling tot de innoverende stad waar wordt

zijn op het verblijfsklimaat in het park. Met name

gesproken van: bescheiden, kleinschalig en stenig.

schaduwwerking is een belangrijk aandachtspunt.

3.5

Bebouwing

3.5.1 Algemeen

Lokale iconen: industriële gebouwen Zowel aan de binnen- als aan de buitenzijde van de singel bevinden zich ook nog enkele losstaande panden van een kleinere schaal en maat, als restanten van het slachthuisterrein (buitenzijde) en de Stedelijke Lichtfabrieken (binnenzijde). Deze panden hebben

Stedelijke iconen: Schoorsteen en Marekerk

een vergelijkbare context, ze geven identiteit aan de

De schoorsteen is het belangrijkste icoon van de plek.

parken en zijn integraal onderdeel van de parkruimte.

Het is een stedelijk landmark dat van ver buiten de

Ze staan als het ware met hun voeten in het park

stadsgrenzen zichtbaar is. Het staat symbool voor de

en de toekomstige functies zullen zich ook moeten

De bebouwing speelt een grote rol in de verbinding

bedrijvigheid in dit gebied en is hét herkenningspunt

voegen in deze context.

tussen stad en park. Aan de Langegracht wordt

van het Energiepark. De schoorsteen behoudt ook

Van een grotere schaal en maat zijn de Energiecentrale

aansluiting gezocht op de formele stad, terwijl aan

na sluiting van de Energiecentrale zijn prominente

en het pand Nieuwe Energie. De panden vormen

de andere zijde wordt geanticipeerd op de lossere

plek in het stadsbeeld en wordt gezien als één van de

de omkadering van het park. De kenmerkende

structuur van het park.

blikvangers van de nieuwe parkruimte.

sheddaken van Nieuwe Energie en de schoorsteen

De grotere monumentale gebouwen (centrale, Nieuwe

Ver buiten het plangebied gelegen maar toch

vormen tezamen het door iedereen begrepen silhouet

Energie) zorgen voor een heldere begrenzing van

bepalend voor de beleving van de plek is de Marekerk.

van het fabrieksterrein. De panden dragen bij aan het

de parkruimte. De autonome kleinere monumentale

De kenmerkende koepel staat symbool voor de

levendige en bedrijvige karakter van het gebied.

gebouwen staan middenin de parkruimte en voegen

rijkdom van de historische binnenstad. Vanuit de

Een ander historisch gebouw, de voormalige

identiteit en intimiteit toe aan de plek. Daarnaast

noordelijke fietsroute trekt het kenmerkende silhouet

vuilverbranding aan de Langegracht, zorgt samen met

verkrijgt het gebied identiteit door de zichtbare

van schoorsteen en koepel de bezoeker de binnenstad

de Energiecentrale voor het industriële gezicht richting

nabijheid van zowel stedelijke als lokale iconen.

in. Ook van dichtbij speelt de Marekerk een rol omdat

de wijk.

de koepel vanaf de Maresingel en vanuit het Marepark

Ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

31

stevige, ‘kloeke’, gebouwvormen, bijzonder daklandschap

diversiteit in strak stedenbouwkundig kader Heldere stadsstraatjes gericht op het park. ca. 6m - 3-5 bouwlagen

De Energiecentrale als kathedraal in laagbouwlandschap

32

Gebiedsvisie Energiepark en omgeving

3.5.2 Te behouden bebouwing Deze visie gaat uit van behoud van minimaal huidige en toekomstige monumenten en de meest recente toevoeging aan park, het Tweelinghuis. (zie tabel 3.5-1).

functie in het gebied. Het zijn de visitekaartjes van dit parkdeel, met name nr. 18 die grenst aan noordzuidas. De gebouwen hebben een op publiek gerichte functie en zijn open en uitnodigend in de richting van het park en de singel.

C2000-mast Dit bouwwerk draag niet bij aan het functioneren uitstraling van het park en krijgt bij voorkeur een nieuwe locatie buiten het gebied. Filtergebouw

De monumenten geven een overduidelijke identiteit aan het gebied en het Tweelinghuis heeft een hoge

Papegaaisbolwerk 23 en 23a (‘Gebouw C’)

De functie van het filtergebouw komt te vervallen

economische waarde. Van de overige panden of

Het resterende gedeelte van het bedrijfsgebouw

met het verdwijnen van de dam. Het gebouw blijft

bouwwerken kan in deze fase worden gezegd dat

(900m2) staat op dit moment stedenbouwkundig

behouden en wordt gerenoveerd. De ruimtelijk-

zij vanwege hun huidige vormgeving, functie en/

ongelukkig in het plangebied. Zo beperkt het

functionele relatie met het park, water en de

of situering in het plangebied niet per definitie als

gebouw het zicht op de open ruimte vanuit de 3e

buurpanden aan het Papegaaisbolwerk wordt

duidelijke meerwaarde voor de uitstraling en het

Binnenvestgracht en zorgt het voor een ruimtelijke

versterkt. Met name ook richting de noord—zuidas

functioneren van het gebied worden gezien en in

opdeling van het bolwerk. Sloop zorgt voor een

krijgt het een uitnodigende uitstraling.

bepaalde gevallen zelfs als belemmering. Dit betekent

heldere parkruimte, een groter onverhard oppervlak,

niet dat er meteen aan sloop gedacht moet worden.

vrije zichtlijnen het gebied in en richting singel en

Centralegebouw singel

kansen voor het pand Nieuwe Energie om zich te

Het singelgebouw van de Energiecentrale

In de uitwerking moet duidelijk worden in of en zo ja

presenteren aan het park. Sloop is daarentegen

(Turbinegebouw) maakt plaats voor parkuitbreiding.

in hoeverre deze bebouwing meerwaarde kan geven.

geen randvoorwaarde. Ook dit pand is onderdeel

Bij instandhouding als energiecentrale moet het

Met transformatie kan ruimte gegeven worden aan

van de industriële geschiedenis en heeft elementen

bouwwerk als integraal onderdeel van het park gezien

programma en nu als negatief gewaardeerde aspecten

die potentiële identiteitswaarde hebben, zoals het

worden, wat inhoudt dat recreatief gebruik rondom

zouden verbeterd of omgebogen kunnen worden en

sheddak. Uit nader onderzoek moet blijken of het

en wellicht ook aan het gebouw mogelijk moet zijn.

zodoende de gebiedsidentiteit verbeteren.

gebouw of delen daarvan een bijdrage kunnen

De blokkade door hekwerken zal moeten verdwijnen

leveren aan het park. Omdat de visie uitgaat van een

om de singelparkwandelroute mogelijk te maken. Ook

grote open singelparkruimte (‘het groene hart’) tot

een groene aankleding conform BKP Singelpark zou

aan Nieuwe Energie zijn minimale uitgangspunten:

bekeken moeten worden.

3.5.3 Bestaande bebouwing in de parkzone (A-B-C-D-K)

integraal onderdeel van het park, open naar Papegaaisbolwerk 18 en 20

Nieuwe Energie, open zichtrelatie vanaf de 3e

Papegaaisbolwerk 18 en 20 zijn monumentaal,

Binnenvestgracht en een functie die de activiteiten in

worden gerestaureerd en krijgen een prominente

het park ondersteunt.

Ruimtelijke en programmatische uitgangspunten

33

34

Gebiedsvisie Energiepark en omgeving

Gasontvangststation Dit gebouw maakt op den duur plaats voor parkuitbreiding. De functie is nodig totdat de Leidse woningen gasloos zijn. Sluiting van de Energiecentrale maakt het wel mogelijk de locatie te heroverwegen omdat dan een grote afnemer verdwijnt. Tot die tijd moet worden ingezet om het volwaardig onderdeel

onderdeel is van de parkomgeving. De exacte locatie is nog niet bekend, maar het gebouw en de functie mogen geen belemmering vormen voor het functioneren van het park en de functies eromheen. Het grootste gedeelte van gebouw bevindt zich ondergronds. Het bovengrondse gedeelte wordt

3.5.5 Bebouwing in de stadsrandzone (E-F-GH-J) Algemeen •

Waar de parkzone zorgt voor ruimte en lucht in de stad, zorgt de bebouwing in de

gezien als sculpturale toevoeging aan het park.

stadsrandzone juist voor het helen van het

te laten zijn van het park, wat ook hier inhoudt dat de hekken bij voorkeur verwijderd worden en het

Brug Nieuwe Energie

gebouw als parkelement kan worden gezien en

Een extra brug naar de wijk Groenoord en het

gebruikt.

Mareparkje is wenselijk om het Energiepark nog

binnenstadsweefsel en woon- en leefruimte voor een grote groep bestaande en nieuwe binnenstadsbewoners. Er wordt daarom uitgegaan van een hoge bebouwingsdichtheid. Zorgen

meer onderdeel te laten zijn van de omgeving en

voor voldoende lucht en licht binnen tussen en

De dam

het fijnmazige (wandel-)netwerk. Deze brug is in

De dam is gebonden aan het huidige functioneren

eerste instantie gericht op voetgangers en kent een

van de Energiecentrale en belemmert de doorvaart

bijzondere ligging in de singelbocht en nabij het

van de Maresingel. In de toekomst moet de

prominente hoekaccent van Nieuwe Energie. Optimaal

dam plaats maken voor een brug met een ruime

zicht onder de brug door is daardoor van belang,

en figuurlijk het middelpunt van de buurt.

doorvaartmogelijkheid. De brug is zowel de entree

evenals het reageren op het pand Nieuwe Energie,

De bebouwing aan weerszijden is ruimtelijk

binnen de bouwblokken is een aandachtspunt en architectonische opgave. •

De kolos van de Energiecentrale vormt letterlijk

ondergeschikt en gaat de concurrentie niet aan,

van de binnenstad en het Energiepark als een poort naar het buitengebied en krijgt daarom een

Overige

maar zoekt qua schaal en maat meer aansluiting

kwalitatief hoogwaardige vormgeving, waarbij de

In principe blijft de parkzone verder gevrijwaard

bij de historische binnenstad.

verblijfskwaliteit en de beleving van ‘de overgang’

van bebouwing. De groenkwaliteit staat centraal.

centraal staan.

Bescheiden of tijdelijke toevoegingen zoals een

monumenten, geven het gebied karakter en

(muziek-)paviljoen die van duidelijke meerwaarde zijn

identiteit mee. De nieuwe bebouwing moet ervoor

voor de functionaliteit en verblijfskwaliteit van het

zorgen dat deze kwaliteiten nog beter tot uiting

gebied zouden mits goed ingepast wel een plek

komen. De nieuwbouw is daardoor ondergeschikt

3.5.4 Extra bebouwing in het parkgebied Pompstation warmterotonde Het pompstation voor de Warmterotonde Zuid-

•

De bestaande panden, met name de industriële