200148 Ruimte voor een groen vitaal Leiden Agenda Autoluwe Binnenstad DEF

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

VOLTOOIING SINGELPARK #21 (NU) (STRAKS) (LATER) Het Singelpark ligt om het historische centrum van Leiden als een kilometerslang groen stadspark, met het water van de singels als een blauwe ader door het park. Het Singelpark wordt hét centrale stadspark; de groene woonkamer voor alle inwoners van Leiden. De ambities van de Agenda Autoluw sluiten naadloos aan op die van het Singelpark. We maken de transformatie mogelijk van delen van het Singelpark waar nu verkeersruimte nog dominant is of waar nog veel parkeerplekken zijn. De volgende (deel)projecten van het Singelpark worden opgestart of zijn in een verkennende fase. Met deze agenda wordt ruimte geboden voor deze projecten, over de exacte inrichting vindt later nog apart besluitvorming plaats.

Veerplein NU Het Veerplein is de plek waar de Singelparkbrug vanaf het Lakenpark aanlandt. We gaan dit pleintje groener en aantrekkelijker maken. Bij deze herinrichting worden maximaal twee parkeerplaatsen opgeheven. Met dit deelproject maken we de entree naar de binnenstad op het Levendaal aantrekkelijker en veiliger door de voetgangersoversteek te verbeteren en de omgeving verder te vergroenen.

34

Jan van Houtkade STRAKS Om de Jan van Houtkade te transformeren tot een groen en aantrekkelijk deel van het Singelpark, wordt ten minste de helft van de ruim tachtig parkeerplaatsen opgeheven. Herinrichting vindt waarschijnlijk in 2023 plaats, na goed overleg met bewoners en ondernemers in de directe omgeving. Tegen die tijd is de parkeerdruk naar verwachting verder gedaald zodat de circa veertig parkeerplaatsen kunnen worden opgeheven (zie ook hoofdstuk 4).

Figuren 20 en 21. Impressies Koepoortsbrug Figuur 22. Heringerichte Maresingel

in combinatie met de bouw van studentenwoningen. Ook deze ontwikkelingen gaan niet ten koste van parkeerplaatsen.

Boisotkade LATER

Koepoortsbrug NU

De Boisotkade is een van de smalste delen van het Singelpark. Er is weinig ruimte voor ambitieuze vergroening, bovendien wordt de beperkte ruimte ten oosten van de Vliet in beslag genomen door een doodlopende straat met vijftien parkeerplaatsen. Op korte termijn is de parkeerdruk nog te hoog, maar we willen toekomstige initiatieven en ontwerpen vanuit het Singelpark faciliteren door LATER de parkeerplaatsen op te heffen.

De herinrichting van de Koepoortsbrug is een lopend project waarvan het voorlopige ontwerp al is afgerond. De uitvoering vindt in 2022 plaats. Het ontwerp zorgt voor een betere verbinding van de Doezastraat met de Herenstraat. De fietsroute wordt veiliger door voorrang aan doorgaande fietsers te geven. Het groen gaat er sterk op vooruit in het kader van het project Singelpark.

Vanuit het project Singelpark wordt STRAKS en LATER gezocht naar kleine groene kwaliteitsverbeteringen, bijvoorbeeld in straten die de Singelpark­route verbinden, maar waar nog veel auto’s geparkeerd staan (zoals de 1e, 2e en 3e Binnenvestgracht). Er liggen ook kansen voor vergroening in bepaalde (privé)parkeerterreintjes in de singelrand.

Arsenaalplein STRAKS Het Arsenaalplein maakt deel uit van het Singelpark en van het project Humanities Campus van de Universiteit. Het plein wordt vergroend,

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

35

#22 BEESTENMARKT ALS ONTMOETINGSPLEK (LATER) Op de Beestenmarkt stonden dertig jaar geleden nog tientallen auto’s geparkeerd. Dat is allang verleden tijd, maar het plein verdient een flinke opknapbeurt, aansluitend op herinrichtingen van de Steenstraat en de Turfmarkt. Het is een van de weinige pleinen in Leiden, en vanwege de ligging nabij het station en het winkel- en uitgaansgebied is het een van de meest zichtbare en een ontmoetingsplek bij uitstek. Het verdwijnen van de bussen uit de Steenstraat maakt dit plein volwaardig onderdeel van de groene loper. Een herinrichting met veel groen, ruimte voor terrassen en een grondige aanpak van de vele fietsen heeft enorme impact op het beeld van de stad. De Beestenmarkt is op de kansenkaart als een van de kansen benoemd (zie p.16).

Figuren 23 en 24. Ter referentie: groene verblijfs­ pleinen in Delft en Maastricht.

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

36

#23 NIEUWE INRICHTING GARENMARKT (LATER) Met de herinrichting van het Garenmarktplein is een mooie aanzet gedaan voor een nieuw straatprofiel voor de hele Garenmarkt. Diverse bewoners hebben aangegeven dat ze dit nieuwe straatprofiel graag in het zuidelijke deel van de Garenmarkt zien. Zodra de parkeerdruk het LATER toelaat, maken we ook van dit zuidelijke deel een aantrekkelijke woonstraat.

Figuur 25. Visiekaart Beestenmarkt en omgeving

Figuur 26. Impressie Garenmarkt bij Garenmarktplein

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

37

Pakket 5 Functies en voorzieningen voor een goed functionerend winkelgebied #24 RUIMTE VOOR STADSDISTRIBUTIE (NU) (STRAKS) (LATER) Logistiek is de basis voor economische vitaliteit van de stad. In en rond de binnenstad zijn veel ondernemers gevestigd. Hun activiteiten leiden tot goederenstromen en afvalstromen de stad in en uit. Voor die stromen is ruimte nodig, zowel in de binnenstad als daarbuiten. De manier van bevoorraden verandert; winkels en horeca in de binnenstad worden steeds meer bevoorraad door lichte elektrische voertuigen of bakfietsen. We gaan in gesprek met ondernemers en vervoerders om te bespreken welke kansen de Agenda Autoluwe Binnenstad NU, STRAKS en LATER biedt om goede laad- en losvoorzieningen te realiseren voor de verschillende vormen van bevoorrading (zie hoofdstuk 5).

#25 VOLDOENDE PLEK VOOR FIETSPARKEREN (NU) (STRAKS) (LATER) Leidenaren komen het liefst met de fiets naar de binnenstad. Er zijn daar echter lang niet overal voldoende goede fietsparkeervoorzieningen. We willen voorkomen dat het gebrek aan goede stallingsmogelijkheden een drempel opwerpt voor het fietsgebruik. Bijkomend voordeel van goede fietsvoorzieningen op de juiste plek is dat ze zorgen voor ruimte op de stoep en een aantrekkelijkere openbare ruimte. Waar we precies NU, STRAKS en LATER fietsvoorzieningen realiseren op straat is maatwerk en onderdeel van de uitvoering van deze agenda. We houden rekening met de vaak geuite zorg dat de geparkeerde fiets ‘de nieuwe auto’ wordt, voor wat betreft aantasting van ruimtelijke kwaliteit en de beleving van historie. We zorgen met nieuwe handhavingsacties dat weesfietsen worden verwijderd uit de fietsrekken en van straat, zodat er plek blijft voor fietsen die wel gebruikt worden. Daarnaast zetten we in op clusters van fietsparkeervoorzieningen (bij voorkeur inpandig) aan de randen van het autoluwe gebied. Bezoekers kunnen hun fiets hier parkeren en vanuit deze bronpunten hun weg te voet vervolgen.

Hierbij moet bijvoorbeeld gedacht worden aan de volgende locaties: – Beestenmarkt (bioscoop, diverse horeca, westkant Haarlemmerstraat) 1 – Omgeving Bioscoop Trianon, Minerva en Stadsgehoorzaal (uitgaanslocaties) – Oostelijk gedeelte Breestraat (detailhandel, horeca en markt) – Omgeving Garenmarkt (detailhandel, horeca) – Oostkant Haarlemmerstraat, rondom Kaasmarkt (detailhandel) – Middengedeelte Haarlemmerstraat, rondom Lange Mare (detailhandel, horeca) Deze maatregelen worden verder uitgewerkt in een Masterplan Fietsparkeren Binnenstad, dat als onderdeel van het Beleidsprogramma Fiets 2020-2030 is vastgesteld.

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

38

1

4 Slimmer ruimtegebruik

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

39

De Leidse binnenstad kenmerkt zich door een groot aantal gezellige smalle straten en stegen. Binnen dit historische stratenpatroon is ruimte gemaakt om bijna 5000 auto’s te parkeren. In de binnenstad staan per hectare aanzienlijk meer auto’s (25 per hectare) dan in heel Leiden (18 per hectare).

Figuur 27. Aantal auto’s in de binnenstad

id Le

en

B in

ne

ta ns

18

Ambitie voor LATER

d

De wereldwijde overgang van bezit naar gebruik van goederen kan bij het mobiliteitsvraagstuk veel opleveren. Het gebruik van deelvervoer stijgt en we verwachten dat dit een hoge vlucht gaat nemen op het moment dat deelvervoer toegankelijker, goedkoper en praktischer wordt dan autobezit.

25

auto’s per hectare 2018

aa

_____ Vastgesteld tijdens de raadsvergadering van 16 juli 2020.

Decennialang is gekozen voor het verkleinen van de verblijfsruimte ten behoeve van parkeerplekken. Ook in de smalste straten is dit terug te zien. Door de hoeveelheid geparkeerde auto’s zijn verschillende stoepen niet begaanbaar, komen pleinen niet goed uit de verf en wordt de verbinding met het water geblokkeerd. Leiden kiest nu voor een andere aanpak. Door de uitgangspunten uit de Parkeervisie5 te vertalen naar concrete maatregelen en deze de komende jaren toe te passen creëren we veel ruimte. Afhankelijk van de prioriteiten van bewoners, ondernemers en het gemeentebestuur kunnen we tot 40% van de parkeerplekken op straat opheffen. Hoe succesvoller we zijn in het verminderen van de vraag naar parkeerplekken, hoe meer projecten uitgevoerd kunnen worden die bijdragen aan een groene en vitale binnenstad. Het tempo bepalen we aan de hand van het effect van de maatregelen, het maatschappelijk draagvlak en de overige maatschappelijk ontwikkelingen.

nt

a

u la

5

to

’s

d in

eb

in

n ne

st a

d

In 2040 kiezen de mensen die in de binnenstad willen wonen, eerder voor deelvervoer dan voor een eigen auto. Het bezit van een eigen auto is nog steeds mogelijk, maar niet meer ten koste van de openbare ruimte in de historische binnenstad. Op afstand of ondergronds zijn er plekken voor bewoners om auto’s te parkeren. Voor bezoekers zijn goede nieuwe garages gebouwd. Bezoekers parkeren niet of nauwelijks nog op straat. In combinatie met goede bewegwijzering scheelt dit veel (zoek-) verkeer in de stad. Toeristen en dagjesmensen kunnen in hubs aan de rand van de stad parkeren en comfortabel het laatste deel van hun reis met collectief vervoer of deelvervoer reizen.

BRON: LEIDSE BINNENSTAD IN CIJFERS 2020

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

40

Inbreng uit de stad

Figuur 28. Situaties in de binnenstad die kunnen verbeteren door ruimte te maken

Potentieel van historische plekken wordt onvoldoende benut.

Uit het participatietraject blijkt dat een groot deel van de stakeholders positief is over de omzetting van (een deel van het aantal) parkeerplekken. Uit de digitale enquête blijkt dat 63% voorstander is van het opheffen van parkeerplekken ten behoeve van andere functies, 24% is hier geen voorstander van. Voorstanders geven aan dat het bijdraagt aan een aantrekkelijke binnenstad. Dat is positief voor bewoners, ondernemers en bezoekers. De zorgen (bij zowel bewoners als ondernemers) hangen sterk samen met het faciliteren van voldoende goede alternatieve parkeermogelijkheden (voor bewoners, bezoekers en mensen die minder mobiel zijn) en negatieve effecten op omliggende gebieden. Verschillende partijen (Stichting Stadsparkeerplan Leiden, Winkeliersverenigingen, Ondernemend Leiden en Centrummanagement Leiden) wijzen op het belang van parkeren op afstand in P+R-voorzieningen (hubs).

Stoepen worden geblokkeerd door auto’s en fietsen, er is geen plek voor voetgangers.

MAATREGELEN DIE WE NU NEMEN (T/M 2022) EN VOORBEREIDEN VOOR STRAKS (T/M 2025)

Markten, bevoorrading en publiek strijden om de ruimte.

De beleving van het water in Leiden kan veel beter.

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

We nemen nu maatregelen om ervoor te zorgen dat er elk jaar meer openbare ruimte vrijkomt in de binnenstad. Hierbij werken we niet toe naar een vast eindbeeld. We kijken telkens of het weghalen van parkeerplaatsen daadwerkelijk ruimte oplevert, en monitoren de effecten. We nemen maatregelen om te voorkomen dat er grote parkeerproblemen ontstaan. Per project wordt dit afgewogen. De Parkeervisie is het kader voor de onderstaande maatregelen. In deze agenda zoomen we in op de maatregelen uit de Parkeervisie die ruimte op straat opleveren. Op veel momenten gedurende de dag staan parkeerplekken leeg, en zelfs op de drukste momenten zijn er in verschillende gebieden nog parkeerplekken vrij. In totaal gaat het om ongeveer 250 parkeer-

41

plekken, uitgaande van 90% parkeerdruk. Hoofdstuk 3 beschrijft welke ambities er zijn om de kwaliteit van de openbare ruimte te verbeteren. Hierbij is gekozen voor een gefaseerde aanpak, rekening houdend met de effecten van de maatregelen in dit hoofdstuk. De ambitie is om zoveel mogelijk projecten te realiseren.

Pakket 6 Slimmer ruimtegebruik #26 MINDER NIEUWE PARKEERVERGUNNINGEN (NU) Momenteel kunnen nieuwe bewoners van de binnenstad twee parkeervergunningen krijgen. Dit sluit niet meer aan bij het veranderende gebruik van de openbare ruimte. Daarom is in de Parkeervisie een maximum gesteld aan het aantal te verstrekken parkeervergunningen per huishouden. Hierdoor zal het aantal parkeervergunningen in de stad afnemen. Voor nieuwbouw- en transformatieontwikkelingen wordt er inmiddels een maximum gesteld aan het aantal parkeerplaatsen dat mag worden aangelegd. Bewoners van deze nieuwbouwwoningen komen niet in aanmerking voor een parkeervergunning.

Figuur 29. Parkeerdruk in de binnenstad op het drukste moment in de week

Ook voor nieuwe bewoners van een bestaande woning gaan we terughoudender om met het verstrekken van parkeervergunningen. In de digitale enquête over de autoluwe binnenstad heeft 62% van de respondenten aangegeven het een goed idee te vinden om het aantal parkeervergunningen voor nieuwe bewoners in te perken; 25% is daar geen voorstander van. De vergunningenplafonds in de binnenstad worden geleidelijk verlaagd. Huidige binnenstadbewoners behouden, mits ze niet verhuizen, gewoon hun parkeervergunning. Iedere nieuwe bewoner van de binnenstad behoudt het recht op één parkeervergunning per woning, maar zal (afhankelijk van de parkeerdruk in de wijk) mogelijk een beperkte tijd op de wachtlijst komen als het vergunningenplafond is bereikt. Om de ambities in deze agenda te verwezenlijken houden we voor de hele binnenstad een gemiddelde verlaging van 3% per jaar aan. Dit tempo leidt tot ongeveer 700 minder parkeervergunningen en de ruimte om ongeveer 650 parkeerplaatsen weg te halen tot en met 2025.

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

42

Om de parkeerdruk te beheersen is het nodig om te kunnen sturen door middel van de uitgifte van parkeervergunningen, in combinatie met kleinere zones en een uitgifteplafond per zone. Omdat er wijzigingen in de capaciteit op zullen treden, dient het college de plafonds jaarlijks vast te stellen. Het instellen van plafonds per zone wordt geregeld in het zogenaamde K.31.2-besluit (voorschriften bij parkeervergunningen). Dit besluit is gekoppeld aan de parkeerverordening en wordt vastgesteld door het college (naar verwachting medio 2021). De komende jaren worden de effecten van deze maatregel gemonitord, zodat de plafonds aangepast kunnen worden. Hierbij wordt ook gekeken naar het effect van deze maatregel op de wachtlijst voor een parkeervergunning. Op basis van een evaluatie in 2022 bepalen we of de maatregel kan rekenen op voldoende draagvlak en of aanpassing wenselijk is.

parkeerplaatsen opheffen max 1000

Figuur 30. Indicatie van het aantal parkeerplaatsen dat moet worden opgeheven om de maatregelen uit te voeren

425

56

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

#27 MEER AUTO’S VAN BEZOEKERS IN GARAGES, MINDER OP STRAAT (NU) In 2019 zijn er twee nieuwe garages aan de randen van de binnenstad gerealiseerd, een fraai visitekaartje voor Leiden. In combinatie met een goed parkeerverwijssysteem zorgt dit voor een comfortabele en snelle entree tot de binnenstad, en wordt zoekverkeer geminimaliseerd. We gebruiken de ruimte maximaal door meer bezoekers toe te laten tot de garages. Technologie stelt ons in staat om een hoger bezettingspercentage te realiseren. Hierdoor kunnen we zo’n 350 parkeerplekken van de straat naar garages omzetten. Dit sluit aan bij het uitgangspunt in de Parkeervisie dat bezoekers bij voorkeur in gebouwde parkeervoorzieningen parkeren. HUUR ONBENUTTE PARTICULIERE PARKEERPLEKKEN #28 (NU) (STRAKS) We zijn constant op zoek naar kansen om parkeercapaciteit in de binnenstad optimaal in te zetten. Juist op piekmomenten, zoals drukbezochte weekenden, staan veel grote particuliere garages aan de rand van de binnenstad leeg. We gaan NU in gesprek om deze ruimte op gerichte tijdstippen te huren zodat parkeren op piekmomenten niet ten koste hoeft te gaan van de openbare ruimte. VOORLOPIG BEHOUD PARKEERCAPACITEIT HAAGWEG#29 TERREIN EN ONDERZOEK BEHOUD MORSPOORTGARAGE (NU) (STRAKS) De Morspoortgarage en het Haagwegterrein zijn parkeervoorzieningen aan de rand van de binnenstad waar veel binnenstadbezoekers gebruik van maken.

In gesprekken hebben vertegenwoordigers van Ondernemend Leiden, Centrummanagement Leiden, enkele winkeliersverenigingen, de Leidse musea, de Pieterskerk en de Stadsgehoorzaal het belang van het Haagwegterrein benadrukt. Als deze parkeercapaciteit op korte termijn verdwijnt, worden de ambities voor de openbare ruimte in de binnenstad ingeperkt. Tegelijkertijd zijn het interessante plekken voor verdere ontwikkelingen.

43

De Morspoortgarage De Morspoortgarage (ca. 400 plekken) is opgericht als een tijdelijke voorziening om te voorzien in een parkeerbehoefte tijdens de bouw van de Lammermarktgarage. Voor de ontwikkeling van het Stationsgebied is het uitgangspunt dat de huidige parkeergarage verdwijnt ten gunste van woningbouwontwikkelingen (Stedenbouwkundig Plan Stationsgebied 2012). Voor de woningbouw is een parkeervoorziening nodig. Ook voor de doelstellingen van de Agenda Autoluwe Binnenstad is het van belang dat er in de buurt van de huidige Morspoortgarage een parkeervoorziening wordt gerealiseerd. Omdat zowel voor de ambities voor een autoluwe binnenstad als voor ontwikkeling van het Stationsgebied een parkeervoorziening in het Morspoortgebied noodzakelijk kan zijn, wordt in de huidige planvorming van het stationsgebied een ruimtelijke reservering voor een (ondergrondse) parkeervoorziening opgenomen. De omvang daarvan kan nu nog niet worden bepaald, omdat deze afhangt van maatschappelijke trends en ontwikkelingen ten aanzien van autobezit en autogebruik, van het effect van de maatregelen die we in de Agenda Autoluwe Binnenstad voorstellen en de ontwikkeling van het Stationsgebied.

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

Begin 2021 wordt een nieuwe gebiedsvisie voor het Stationsgebied voorgelegd aan de gemeenteraad. Daarna volgt de uitwerking in deelgebieden. Bij de uitwerking van het Morspoortgebied (tweede helft 2021) wordt ook het besluit over een openbare parkeervoorziening voorzien. Dan kan aangegeven worden of tijdelijk behoud van de huidige Morspoortgarage te combineren is met de realisatie van een eventuele nieuwe parkeervoorziening in combinatie met woningbouw en aanvullend programma. Bij het onderzoek of de Morspoortgarage behouden kan blijven tijdens de bouw van het Morspoortgebied inclusief een eventuele nieuwe garage, worden ook de gevolgen voor de autoluwe binnenstad en oplossingsrichtingen in beeld gebracht. Parallel wordt onderzocht of de huidige Morspoortgarage verplaatst kan worden naar een andere locatie om in de behoefte aan bezoekersparkeren te voldoen.

Het Haagwegterrein Op het Haagwegterrein (ca. 500 plekken) is een hooggewaardeerd systeem ingericht met shuttlebusjes naar de binnenstad. We willen deze functie en de parkeervoorziening voorlopig behouden en starten de komende tien jaar op dit terrein alleen herontwikkeling als er een alternatieve locatie voor deze functie is. Over tien jaar kunnen we op basis van dan geldende inzichten andere besluiten nemen. De komende jaren gaan we met belanghebbenden, waaronder de betrokkenen bij het Stadsparkeerplan, op zoek naar een alternatieve locatie voor een dergelijke service, om nog meer mensen te vervoeren. Dit sluit aan bij de gedachte om bezoekers aan de rand van de stad op te vangen zodat de ruimte in de binnenstad niet wordt belast met geparkeerde of rijdende auto’s. Als het Haagwegterrein vrijkomt, kunnen we (een deel van) het terrein gebruiken voor parkeren door bewoners van de binnenstad. Dat biedt vervolgens de mogelijkheid om meer projecten gericht op het autoluw maken van de binnenstad uit te voeren en de openbare ruimte aantrekkelijker in te richten.

44

Het Haagwegterrein kan op termijn ook aan andere ambities invulling geven, zoals woningbouw of de bouw van andere gewenste voorzieningen. In hoeverre dergelijke programma’s gecombineerd kunnen worden met een parkeerplaats voor binnenstadbewoners is nog niet onderzocht. Een besluit over de toekomstige functie(s) van het Haagwegterrein wordt naar verwachting in een volgende collegeperiode genomen. BETER EN AANTREKKELIJKER AANBOD VAN DEELAUTO’S #30 (NU) Het gebruik van deelauto’s groeit, de aanbieders van deelauto’s breiden graag uit, vooral in de binnenstad. We willen een divers, aantrekkelijk en betaalbaar aanbod aan schone deelauto’s in de stad. Momenteel is het aanbod vergeleken met andere binnensteden goed te noemen, maar als het privé-autobezit daalt, zal de behoefte aan een alternatief groter worden. De rol van de gemeente is vooral om deze groei – in combinatie met afname van het autobezit – te faciliteren. De gemeente zorgt in overleg met aanbieders dat er deelauto’s beschikbaar zijn, deels verspreid door de binnenstad, deels geclusterd in wijkhubs. We nemen de volgende maatregelen om de geleidelijke overgang van autobezit naar autodelen zo goed mogelijk te faciliteren:

1

A Ruimte bieden aan aanbieders van deelauto’s NU We reserveren plekken op straat, in garages en bij wijkhubs voor deelauto’s. Bij voorkeur elektrisch, mogelijk gekoppeld aan laadpleinen. B Goede informatievoorziening NU We informeren en enthousiasmeren inwoners over het gebruik van deelauto’s als alternatief voor privé-autobezit. We denken bijvoorbeeld aan: – Dienstverlening: bij contactmomenten tussen inwoners en de 1 gemeente informatievoorziening verzorgen over de alternatieven; – Online platform met alle benodigde informatie over (particulier) autodelen; – Jaarlijkse campagne met wijkambassadeurs en op regionale schaal (Holland-Rijnland). C Ondersteunen van bewonersinitiatieven NU We kunnen projecten om de openbare ruimte te verbeteren eerder uitvoeren als bewoners bereid zijn om parkeervergunningen in te leveren, auto’s te delen of gebruik te maken van commerciële deelauto’s. Vaak vormt de herinrichting van een straat of wijk een goede aanleiding om met bewoners in gesprek te gaan over het anders omgaan met het autogebruik. Zo kan er meer groen komen als parkeerplaatsen worden opgeheven. Dit gesprek vindt bijvoorbeeld al plaats met bewoners in Noorderkwartier Oost. Op de Kaasmarkt loopt een initiatief van bewoners om auto’s te delen in combinatie met inleveren van parkeervergunningen. Daarbij wordt gekeken naar de mogelijkheden van een lokale wijkhub met deelvoertuigen.

D Bevorderen deelautogebruik bij bedrijven NU We willen samen met Leidse bedrijven inzetten op bewuster autogebruik en alternatieven voor vrijgekomen ruimte in de garages (bijvoorbeeld bewonersparkeren). Hierbij is ook de mobiliteitsmakelaar van Bereikbaar Haaglanden en Rijnland betrokken.

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

45

Een goed voorbeeld daarvan is het gedeeld autogebruik van de Rabobank met andere bedrijven en buurtbewoners. E Bevorderen van het gebruik van deelauto’s en andere deelvoertuigen bij nieuwbouw en herontwikkelingsprojecten NU Bij diverse nieuwbouw en herontwikkelingsprojecten worden direct de mogelijkheden besproken voor het creëren van plekken voor deelauto’s en deelvoertuigen. Dergelijke ontwikkelingen vinden onder meer plaats in het Vondelkwartier. HUBS (P+R-PLUS) #31 (NU) (STRAKS) (LATER) De gemeente Leiden heeft de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in nieuwe parkeergarages voor bezoekers. Hierdoor hebben bezoekers die met de auto naar Leiden komen, uitstekende voorzieningen om aan de randen van de binnenstad te parkeren. We kunnen dan ook ruimte op straat maken door een deel van de straatparkeerplaatsen voor bezoekers op te heffen.6 In combinatie met de maatregelen uit dit hoofdstuk kunnen we de komende jaren veel ruimte maken met behoud van goede parkeervoorzieningen voor bezoekers.

_____ 6

Dit voornemen is vastgelegd in de Parkeer­ visie 2020.

Na 2025 zijn er steeds minder mogelijkheden om nog ruimte in de binnenstad te creëren door het opheffen van autoparkeerplekken. Het autobezit is dan al flink verminderd en de parkeerplekken in bestaande garages zullen maximaal benut zijn. Als er op dat moment nog steeds wensen zijn of noodzaak is om in de binnenstad ruimte te creëren voor groen, wandelen of fietsen, ligt het voor de hand om te investeren in nieuwe parkeervoorzieningen buiten het centrum voor bezoekers. We kunnen dan overwegen om centrumgarages meer in te zetten voor bewoners, zodat er toch extra openbare ruimte vrijgespeeld kan worden.

Onderzoek naar hubs in Leiden We hebben de mogelijkheden van parkeervoorzieningen buiten de binnenstad (ook wel P+R-plus genoemd) laten onderzoeken door ingenieursbureau Movares.7 Een hub is een overstappunt waar men een auto veilig kan parkeren en via een ander vervoermiddel (lopen, (deel)fietsen of openbaar vervoer) verder kan reizen naar de eindbestemming (centrum van Leiden). Een hub is gunstig gelegen in de buurt van grote toegangswegen en biedt reizigers een extra goedkope, snelle en comfortabele keuze om naar de binnenstad te reizen. Tegelijkertijd wordt de openbare ruimte ontzien doordat er minder (zoek)verkeer is en er minder ruimtebeslag wordt gelegd op de bestemming. Voor de situatie in Leiden maken we onderscheid tussen twee overstappunten: – Transferia: goedkoop of gratis parkeren bij de stadsrand in combinatie met een goede OV-verbinding met de binnenstad. Voorbeelden hiervan zijn de bestaande overstappunten bij de A4 en de A44. – P+R-plus: goedkoop betaald parkeren op een gunstig gelegen plek aan de rand van de binnenstad, met goede en aantrekkelijke looproutes, fiets- en (shuttle)busverbindingen de stad in voor de binnenstadbezoeker. Een van de belangrijkste conclusies van Movares is dat de beschikbare ruimte om een nieuwe hubs te realiseren beperkt is.

Movares komt op basis van de beschikbare ruimte uit op drie locaties in drie windrichtingen: – Bio Science Park Leiden: ca. 200 parkeerplaatsen – Lammenschans: ca. 150 parkeerplaatsen – Gebiedsontwikkeling Noord: ca. 150 parkeerplaatsen

7 Potentie P+R-plus voorzieningen Leiden, Movares 2020

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

46

Stappenplan naar parkeervoorzieningen op afstand A Een nieuw P+R-overstappunt bij het Bio Science Park NU Aan de Mendelweg wordt een nieuwe parkeergarage gebouwd. In aanloop naar deze agenda is met de eigenaar gesproken om een deel van deze garage te bestemmen voor P+R-gebruik (ca. 200 parkeerplekken en 20 plekken voor deelfietsen). De onderhandelingen hierover zijn in een vergevorderd stadium. Als dit rond is, krijgt Leiden er een goede nieuwe parkeervoorziening bij voor bezoekers in de nabijheid van de binnenstad. We verkennen ook andere mogelijkheden, zoals een extra P+R aan de Ehrenfestweg. B Pilot voor werknemers: gebruik van de parkeergarages Soestdijkstraat en Ringkade NU Deze twee parkeervoorzieningen lijken vooral interessant voor woon-werkverkeer. Hier zou op korte termijn gestart kunnen worden met een pilot voor werknemers. Daarbij moet onder andere rekening worden gehouden met het gebruik van de fiets als natransport, met goede stallingsmogelijkheden voor de eigen fiets of door het beschikbaar stellen van deelfietsen.

waarde aan goedkope parkeermogelijkheden met snelle verbindingen naar de bestemming. Dit sluit aan bij de functie van een reguliere P+R/transferium. De huidige P+R-locaties bij A4/A44 zijn kleinschalig en bevinden zich buiten de gemeente Leiden. We onderzoeken of automobilisten die gebruikmaken van het carpoolplein bij de N206 Leiden als bestemming hebben. Samen met Zoeterwoude en de provincie onderzoeken we om deze locatie aantrekkelijker te maken voor bezoekers en werknemers van Leiden.

Figuur 31. Ruimtelijk concept hubs

BINNENSTAD C Onderzoek naar de ontwikkeling van een P+R-plus overstappunt binnen de Lammenschansdriehoek NU+STRAKS De ligging nabij de A4, de directe route naar het centrum, de aanwezigheid van een treinstation en de aanwezigheid van een R-net-buslijn (lijn 400) maakt Lammenschans zeer aantrekkelijk voor binnenstadbezoekers. Het gaat hierbij echter om private parkeergarages waarbij het voor de exploitant aantrekkelijk moet zijn om meer te bieden dan alleen een parkeervoorziening. Ook moet worden onderzocht hoe deze locatie zich verhoudt tot een mogelijke P+R-plus bij Zoeterwoude of een locatie aan de Europaweg. D Betere benutting en mogelijke uitbreiding van transferia NU+STRAKS+ LATER

LEIDEN

toegangswegen centrumgarages P+R-plus transfers wijkmobiliteitspunten

P+R-plus (parkeren in de nabijheid van de binnenstad) is vooral interessant voor binnenstadbezoekers. Woon-werkverkeer hecht vooral

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

47

5 Vervoer op maat

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

48

Schaal regio gunstig voor groei duurzame mobiliteit

Het vorige hoofdstuk bevat concrete maatregelen om de openbare ruimte een kwaliteitsimpuls te geven. In dit hoofdstuk beschrijven we wat nog meer doen om de overgang van autogebruik naar andere vervoersvormen te stimuleren en te faciliteren.

Behalve voor logistiek verkeer wordt de auto vooral gebruikt door inwoners om een bestemming buiten de stad aan te doen (49% van het aantal verplaatsingen) of door bezoekers aan de stad (45% van het aantal verplaatsingen). Bij die laatste categorie betreft het zowel mensen die in Leiden werken, als mensen die komen voor het brede aanbod aan musea, theaters en historische gebouwen. Niet iedereen kan of wil fietsend of lopend naar deze voorzieningen. Het is zaak om de overlast van autoverkeer, in de vorm van ruimtebeslag, luchtverontreiniging en geluidsoverlast, zoveel mogelijk te beperken.

22% 4%

63%

4%

inwoners

48% 5% 5% 14%

bezoekers

er r vo ve

na

ar

d

in eb

ne

ns

4% 3%

Beperken impact autoverkeer We zetten in op een duurzaam en ruimte-efficiënt mobiliteitssysteem. In de historische binnenstad betekent dit vooral dat voetgangers en fietsers de voorkeur verdienen. Voor verkeer tussen de Leidse binnenstad en andere wijken en de regio zien we de (elektrische) fiets en het openbaar vervoer als belangrijkste modaliteiten.

t ad

30%

_____ Leidse binnenstad in cijfers, gemeente Leiden, 2020 8

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

Onze stad en regio kenmerken zich door een kleine schaal. Winkels, bedrijven, kantoren, cultuuraanbod bevinden zich binnen een relatief klein gebied. Voor de meeste activiteiten hoeft maar weinig afstand afgelegd te worden en veel mensen kunnen ervoor kiezen om te lopen of te fietsen. Dit is terug te zien in de verplaatsingscijfers. Inwoners van Leiden gebruiken nauwelijks de auto voor een bezoek aan de binnenstad: 63% komt met de fiets en 22% komt lopend.8

Daarnaast zetten we in op de overgang van het gebruik van gemotoriseerd verkeer naar duurzame vormen van mobiliteit door gedragsverandering. We richten ons daarbij op instrumenten waarmee de gemeente het best invloed kan uitoefenen: afspraken met werkgevers over reisgedrag van werknemers (werkgeversaanpak), en afspraken met de logistieke sector over de wijze van bevoorraden.

49

Ambitie voor LATER In 2040 zijn de effecten van onze huidige keuzes op de binnenstad in volle omvang zichtbaar. Te voet of op de fiets beweeg je prettig over stoep en straat. Je kunt je fiets altijd kwijt zonder dat hij in de weg staat. De lucht is schoon, er zijn nauwelijks nog ongelukken in het verkeer. Het Leidse centrum is uitstekend bereikbaar met het OV. Of je nu uit de regio komt, of uit een ander deel van de stad, de keuze voor deelmobiliteit is haast vanzelfsprekend. Verder kom je alleen nog maar elektrische auto’s tegen. Mensen werken veel meer vanuit huis. Zo nu en dan zijn er bijeenkomsten op het werk, vooral buiten de spitstijden. Dit heeft ervoor gezorgd dat de doorstroming van het verkeer in de stad veel beter is. In 2040 heb je in de binnenstad niet of nauwelijks nog overlast van autoverkeer. Er is geen doorgaand verkeer in de binnenstad. Stadsdistributie in de binnenstad is schoon en efficiënt. Winkels en horeca worden vooral bevoorraad door fietsen of lichte elektrische voertuigen. De overslag van vrachtwagens op deze voertuigen gebeurt in distributiecentra buiten de binnenstad. Op allerlei plekken in de binnenstad zijn er verzamelpunten waar bewoners pakketten en post kunnen ophalen.

Inbreng uit de stad In de verkennende gesprekken voor deze agenda hebben veel bewoners aangegeven dat zij overlast ervaren van het verkeer. Het merendeel (bijna 80%) van de deelnemers aan de digitale enquête over de autoluwe binnenstad geeft aan voorstander te zijn van het weren van doorgaand autoverkeer in de binnenstad. Deze verhouding is ook van toepassing op de input uit gesprekken met stakeholders. Veel ondernemers steunen het principe van een autoluwe binnenstad,

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

omdat zij zien dat een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte mensen naar de stad trekt. Wel hebben verschillende ondernemers zorgen over de bereikbaarheid van hun onderneming. Het gaat dan bijvoorbeeld over bevoorrading met verse producten of over de noodzaak voor podia om een trailer materiaal te laten leveren. Fietsparkeren is vaak als punt van aandacht genoemd. Men vindt het belangrijk dat er voldoende fietsparkeervoorzieningen zijn en dat fietsen minder vaak op de stoep geparkeerd worden. Verschillende Leidenaren hebben zorgen geuit over onveilige situaties voor voetgangers. Dit heeft enerzijds te maken met ruimtegebrek in de huidige situatie en anderzijds met de combinatie auto’s en fietsers. Het Stadsparkeerplan (shuttlebusjes tussen het Haagwegterrein en de binnenstad) wordt zowel door bewoners als door bezoekers zeer gewaardeerd. Dit is een goed voorbeeld van een aanvullende dienst op het OV, waardoor het aantal autoritten in de binnenstad afneemt.

Overig beleid De Agenda Autoluw staat niet op zichzelf. Leiden werkt aan de hand van verschillende programma’s en beleidsstukken aan de toekomst. Deze agenda geeft nadere invulling aan de onderdelen die van belang zijn voor de openbare ruimte en de mobiliteit in de binnenstad. De belangrijkste onderwerpen worden hier kort toegelicht.

Leiden fietsstad Leiden wil fietsen zo aantrekkelijk, veilig en comfortabel mogelijk maken. In het Beleidsprogramma Fiets 2020-2030 staat hoe Leiden dit de komende jaren doet. Er komen meer plekken om de fiets te stallen en Leiden werkt aan veilige, comfortabele fietsroutes. Zo wordt het aantrekkelijker om de fiets te pakken en zijn we voorbereid op een verwachte groei van 40% meer fietsers. In hoofdstuk 3 staan verschillende projecten die invulling geven aan deze ambitie.

50

Voetgangers krijgen meer ruimte De gemeente werkt aan nieuw voetgangersbeleid. Dit wordt naar verwachting begin 2021 vastgesteld. In het beleid worden de uitgangspunten van de Mobiliteitsnota 2020 uitgewerkt: – Een fijnmazig netwerk en continuïteit in routes; – Passende maatvoering waar grote stromen voetgangers zijn; – Inclusiviteit en lopen; – Beleving en kwaliteit van routes; – Voetganger in de ketenverplaatsing; – Verkeersveiligheid; – Duurzaamheid en gezondheid.

Ontwikkelingen in het openbaar vervoer Binnenkort veranderen de busroutes in de binnenstad. De centrumroute (van/naar station Lammenschans via Jan van Houtbrug; Hooigracht en Langegracht van/naar station Leiden Centraal) wordt geschikt gemaakt voor de R-netbussen van lijn 400. Naar verwachting is de corridor operationeel bij de dienstregeling 2023. Hierdoor is het mogelijk om de R-netlijnen en vrijwel alle streeklijnen niet meer via de Breestraat te laten rijden. Dit zorgt ervoor dat er veel minder potentiële conflicten optreden tussen fietsers en bussen in de Breestraat.

Door de coronapandemie is de aanbesteding van de OV-concessie uitgesteld. Het is nog niet bekend tot wanneer. Dit biedt ons de gelegenheid om de komende tijd onze wensen aan de provincie Zuid-Holland mee te geven. We baseren onze voorkeur op het onderzoek naar mogelijke busroutes en het onderzoek naar afsluiting van de Rijnzichtbrug en de Turfmarkt voor doorgaand verkeer (zie hoofdstuk 3). Deze onderzoeken gaan zowel over de leefbaarheid in de binnenstad als over de kwaliteit van het openbaar vervoersaanbod. Voor Leiden en omgeving vormt Knooppunt Leiden Centraal de schakel van en naar de Randstad en de rest van Nederland. Leiden werkt samen met andere overheden aan een integraal plan voor het bus­station, het treinstation, fietsparkeren en de stationsomgeving. Deze onderdelen moeten een logisch geheel gaan vormen waarbij ingezet wordt op vergroten van de capaciteit en verbeteren van de reis-, overstap- en verblijfskwaliteit. In het document ‘Knooppunt Leiden Verbindt’ heeft het college deze brede opgave vastgelegd en geconstateerd dat samenwerking met en investeringen van andere partijen nodig zijn. Samen met regionale partners en het Rijk is daarom besloten tot het uitvoeren van een gezamenlijke MIRT-verkenning naar Knooppunt Leiden.

Wellicht is er op lange termijn een ander transportsysteem nodig om aan de vervoersvraag te kunnen voldoen (bijvoorbeeld tram of geautomatiseerd bussysteem). Dergelijke vraagstukken liggen buiten de scope van deze agenda. We volgen alle ontwikkelingen die de agenda ondersteunen en aansluiten bij de doelstellingen.

Schone en efficiënte stadsdistributie In de binnenstad van Leiden geldt een milieuzone voor vrachtverkeer. In de Green Deal Zero Emission Stadslogistiek (Green Deal ZES) is afgesproken dat binnensteden vanaf 2025 een emissievrije zone voor vracht- en bestelverkeer kunnen instellen. Leiden richt deze zone in conform de landelijke regelgeving, met eenduidige bebording vanaf 2025. We doen dit in overleg met diverse stakeholders, zoals de

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

51

binnen­stadondernemers. Doelstelling daarbij is minder, schonere, kleinschaligere vervoerbewegingen in de binnenstad. Dit kan bijvoorbeeld met elektrische bakfietsen of lichte elektrische voertuigen (LEV’s), of via elektrisch vervoer over water. Daarbij worden goederen gebundeld aan de randen van de (binnen)stad en schoon gedistribueerd of opgehaald. Dit project loopt parallel aan deze agenda.

Aanvullende maatregelen Om een extra impuls te geven aan de ontwikkeling van duurzame mobiliteit en tegemoet te komen aan zorgen en wensen die tijdens het participatieproces zijn geuit, nemen we naast de bestaande programma’s een aantal aanvullende maatregelen.

Pakket 7 Vervoer op maat #32 AANVULLING OP OV: SERVICE TOT DE DEUR (NU) (STRAKS) We juichen het toe als zoveel mogelijk mensen fietsend of te voet naar de binnenstad gaan. We erkennen ook dat dit niet voor iedereen een redelijke optie is. Daarom willen we ervoor zorgen dat kleinschalig vervoer blijft bestaan naast het basisaanbod van OV, en waar mogelijk wordt uitgebreid. In een autoluwe binnenstad zijn er voor de meeste mensen volop mogelijkheden om op hun bestemming te komen. Veel ligt op loopafstand, op de fiets kom je door de hele stad en het OV brengt je nog verder. Omdat dit niet altijd en voor iedereen opgaat, is het belangrijk om maatwerk te blijven leveren. Inwoners en ondernemers van Leiden zijn positief over het Stadsparkeerplan, de shuttleservice tussen de binnenstad en het Haagwegterrein. We vinden dit een voorziening die goed past bij een autoluwe binnenstad. Daarom willen we verkennen hoe we als gemeente kunnen faciliteren in uitbreiding. Gedacht kan worden aan een grote locatie op enige afstand van de binnenstad of verschillende opstappunten, zoals bestaande parkeergarages. Het idee is dat er bij de opstappunten niet alleen taxivervoer wordt aangeboden, maar dat mensen daar bijvoorbeeld ook gebruik kunnen maken van een deelfiets.

MAATWERK IN AUTOLUW GEBIED DOOR #33 KENTEKENREGISTRATIE (NU) (STRAKS) Straten afsluiten betekent niet dat ze volledig autovrij worden. Voor bepaalde doelgroepen moet het altijd mogelijk blijven om de autovrije zones te bereiken. Dit geldt bijvoorbeeld voor nood- en hulpdiensten, bevoorrading van winkels, inpandige garages, verhuizingen, gehandi-

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

52

capte personen en zorgverleners. De regels voor ontheffingen worden herzien om dit te regelen. Op de Breestraat start een handhavingsproef met behulp van kentekenregistratie. We testen het camerasysteem een jaar lang en onderzoeken of het bruikbaar is voor onze handhavers. Andere steden hanteren al dergelijke systemen en ervaren dit als positiever dan fysieke (en dure, storingsgevoelige) beweegbare palen. Een goede inrichting is daarbij essentieel. Deze vorm van handhaving kan een essentiële bijdrage leveren aan het autoluw maken, omdat het waterdicht is en effectiever dan de huidige handhaving.

#34 MINDER AUTOVERKEER: SAMENWERKING MET LEIDSE ONDERNEMERS (NU) (STRAKS) Bij het begin van de coronacrisis zagen we de files oplossen en de lucht opklaren. Dit was vooral het effect van noodgedwongen thuiswerken en thuisblijven. Vanuit het oogpunt van luchtkwaliteit, milieu en verkeersveiligheid en verkeersoverlast is dit een gunstige ontwikkeling. Toch verwachten we dat het aantal autoverkeersbewegingen weer deels zal toenemen als de pandemie onder controle is. Evengoed gaan we niet per se terug naar dezelfde mate van automobiliteit. Vaker thuiswerken is een reële optie en veel werkgevers en werknemers zien er de voordelen van in. In de binnenstad van Leiden vinden er veel verplaatsingen plaats voor woon-werkverkeer. We richten ons vooral op de grote forenzenstromen in de piektijden. Het voordeel daarbij is dat we forenzen direct kunnen bereiken via hun werkgevers. Deze werkgevers hebben bovendien mede invloed op het reisgedrag van hun medewerkers. We willen met de ondernemersverenigingen en de grootste werkgevers van Leiden een alliantie vormen om te zorgen voor een blijvende beperking van het aantal autoverplaatsingen.

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

53

6 Organisatie en financiën

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

54

Organisatie uitvoering Agenda Autoluwe Binnenstad De Agenda Autoluwe Binnenstad vormt de start van een ambitieus programma om meer ruimte te creëren voor een groene en vitale binnenstad.

Samenwerking en tempo De opbrengst van het participatietraject vormt een goede basis om verder op te bouwen. Het succes van de agenda staat of valt of met samenwerking en het juiste tempo. De samenwerking met de bewoners, bedrijven en andere belanghebbenden is en blijft van groot belang. Uit de vele suggesties die gedaan zijn tijdens het gesprek met de stad, spreekt een grote betrokkenheid. Deze betrokkenheid willen we vasthouden in participatietrajecten, bijvoorbeeld bij de herinrichting van straten en bij lokale initiatieven. Mede hierom hebben we de maatregelen ingedeeld in NU, STRAKS en LATER . Niet alles kan tegelijkertijd, maar we houden oog voor kansen om zaken te versnellen. We zijn realistisch als maatregelen pas later kunnen. Dit houdt de agenda flexibel, waardoor we kunnen bijsturen op basis van draagvlak, onderzoeksresultaten, pilotuitkomsten en politieke koerswijzigingen.

Programmatische aanpak We zetten een programma op om praktijkproeven, projecten en onderzoeken uit te voeren. Sommige onderdelen van de agenda worden opgepakt door de lijnorganisatie. Het programmateam kan snel inspelen op de actualiteit en heeft de volgende kerntaken: – Het programmateam is verantwoordelijk voor de uitvoering van verschillende maatregelen, bijvoorbeeld voor het uitvoeren en evalueren van de praktijkproef Rijnzichtbrug of voor het uitvoeren van concrete maatregelen zoals verbetering van de leefbaarheid in de Langebrug. – Het programmateam faciliteert projecten door het leveren van coör-

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

dinatie, advies, capaciteit of in bepaalde gevallen – indien nodig – een financiële bijdrage. Denk hierbij vooral aan afstemming tussen de ambities voor de openbare ruimte, het draagvlak in de buurt en de (technische en financiële) haalbaarheid. – Het programmateam speelt een verbindende rol met partners die mede-eigenaar en financier zijn van de opgave, maar ook tussen de lijnafdelingen en de betrokken diensten en stadsdelen onderling. – Het programmateam zorgt voor behoud van overzicht en samenhang via coördinatie in de besluitvorming en informatievoorziening over de autoluwe aanpak. – Het programmateam rapporteert aan het bestuur over de doelstellingen en de voortgang van de uitvoering.

Integrale advisering Deze agenda is in samenwerking met vele verschillende disciplines en in overleg met verschillende stakeholders opgesteld. Bij de uitvoering zetten we dat voort. Veelvuldig overleg met belanghebbenden en brede interne afstemming is nodig om tot gedragen en samenhangende voorstellen te komen. Om het integraal samenwerken te bevorderen richten we twee tafels in waarin de afhankelijkheden besproken worden: – Regietafel parkeren en verstedelijking Bij dit overleg zitten experts op gebied van parkeren en parkeerbeleid aan tafel met programma- en projectmanagers en/of stedenbouwkundigen om ruimtelijke ambities te koppelen aan de mogelijkheden die er zijn om parkeerplaatsen op te heffen. – Regietafel rijdend verkeer en verstedelijking Bij dit overleg worden kansen en risico’s besproken van mogelijke aanpassingen aan de autoverkeerscirculatie. Vooral voor gebiedsontwikkelingsprojecten is dit van belang. Bij deze tafel worden alle benodigde opdrachten voor verkeersmodelonderzoeken bepaald.

55

Financiën De Agenda Autoluwe Binnenstad resulteert in een investeringsprogramma waarmee de eerste vijf jaar ca. 1 16,8 miljoen gemoeid is. Een deel van de maatregelen wordt gedekt door het herprioriteren of deprioriteren van projecten (MIP). Verder komt dekking uit het Financieel Perspectief Duurzame Stad, en mogelijk uit bijdragen uit grondexploitaties en subsidies. Het betreft de maatregelen die in de agenda zijn beschreven onder NU en STRAKS. Voor de maatregelen die onder LATER zijn beschreven is nog geen financiële dekking.

Evaluatie en monitoring Monitoring maakt integraal onderdeel uit van het uitvoeringsprogramma. In het kader van de parkeermaatregelen houden we het aantal opgeheven parkeerplaatsen en de verlaging van het vergunningenplafond bij. Ook kijken we hoe de vervoerskeuze van Leidenaren en

bezoekers en de autokilometers in de stad zich ontwikkelen, waarbij we streven naar een afname van het autogebruik. We houden daarnaast bij hoe de vrijgekomen ruimte wordt ingevuld. Bij de uitvoering van de maatregelen voeren we projectevaluaties uit om erachter te komen of de beoogde effecten daadwerkelijk optreden en of er geen ongewenste bijeffecten zijn. Op basis hiervan kunnen we de maatregelen in de agenda eventueel bijstellen. We rapporteren jaarlijks over de voortgang van de uitvoering.

We doen nog veel meer in de stad De Agenda Autoluwe Binnenstad staat niet op zichzelf. Met de volgende gerelateerde programma’s maken we Leiden klaar voor de toekomst. Voor al deze programma’s is ruimte nodig en daarom is goede afstemming tussen de verschillende ambities essentieel (dit overzicht is niet uitputtend).

Projecten en gebiedsvisies Leidse Ring Noord

Beleid en programma’s Mobiliteitsnota Leiden Duurzaam Bereikbaar 2020 - 2030 Parkeervisie 2020 Green Deal Zero Emission Regionale omgevingsvisie 2040

Rijnlandroute Centrumroute Singelpark Ontwikkelperspectief Zuidwest Ontwikkelperspectief De Mors Gebiedsontwikkeling Werninkterrein

Omgevingsvisie Leiden

Gebiedsvisie Stationsgebied Leiden

Beleidsprogramma Fiets 2020-2030

Integraal Uitvoeringsprogramma Binnenstad

Voetgangersbeleid

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

Gebiedsvisie Energiepark

56

Bijlage maatregelenoverzicht #

Maatregel

Toelichting

Pakket 1

Ruimte voor voetganger, fietser en aangenaam verblijf

1

Poort naar de binnenstad: groene loper

We maken de Stationsweg en de Steenstraat busvrij en gaan ruimte maken voor voetgangers en fietsers.

2

Prettig en veilig verblijven en verplaatsen op de Turfmarkt en de Morsweg

We doen een praktijkproef waarbij de Turfmarkt en de Rijnzichtbrug tijdelijk worden afgesloten voor doorgaand verkeer. Doel is om te kijken of deze afsluitingen haalbaar zijn en het gewenste effect opleveren.w

3

Betrouwbare, toekomstbestendige OV-routes

We doen een onderzoek naar het wijzigen van de routes voor stadsbussen ten behoeve van de verkeersveiligheid en de leefbaarheid.

4

Aangename haltes en looproutes

We verbeteren de kwaliteit en de toegankelijkheid van bushaltes en creëren rustpunten.

5

Onderzoek naar de oversteekbaarheid, leefbaarheid en doorstroming rond de binnenstad

Als de praktijkproef (maatregel 2) slaagt, zal autoverkeer op de Churchilllaan en de Dr. Lelylaan naar verwachting toenemen. We gaan onderzoeken of dit leidt tot problemen en hoe we eventuele problemen kunnen voorkomen of beperken.

6

Veilig en comfortabel over de stoep

We gaan de smalste en minst begaanbare stoepen in de binnenstad verbeteren en verbreden. We pakken de ernstigste gevallen aan of liften mee op onderhoud.

7

Historische en groene kwaliteit op het Noordeinde

We richten het Noordeinde opnieuw in. Het oostelijke deel krijgt dezelfde kwaliteit als de Breestraat. Het westelijke deel wordt fors vergroend, als onderdeel van de ‘parkpoorten’ van het Singelpark.

8

Veilige en comfortabele fietsroutes

We verbeteren de verkeersveiligheid op belangrijke fietsroutes (zoals NoordeindeKort Rapenburg) en maken meer ruimte voor fietsers en fietspaden.

9

Comfortabeler fietsen over de Korte Mare

We willen de Korte Mare verbeteren voor fietsers. We starten met een haalbaarheidsonderzoek.

10

Kwaliteitsimpuls voor de Lange Mare

We geven het noordelijke deel van de Lange Mare eenzelfde kwaliteitsimpuls als het zuidelijke deel (dat samen met de Haarlemmerstraat heringericht is).

Pakket 2

Rust en schonere lucht

11 Kloppend hart van de binnenstad

We vergroten het voetgangersgebied in het hart van de binnenstad en maken er één logische en aaneengesloten zone van.

12 Rust en comfort in de Langebrug

We maken een afsluiting voor doorgaand autoverkeer in de Langebrug. In een later stadium maken we ruimte voor voetgangers, vergroening en verblijven door stapsgewijs parkeerplaatsen weg te halen.

13

We gaan schrijnende gevallen, zoals parkeerplaatsen pal voor het raam van een woning, oplossen.

Woongenot in smalle straten en stegen

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

NU STRAKS LATER

Wanneer

57

#

Maatregel

Toelichting

Pakket 3

Genieten van water en historie

14 Versterken historische allure Rapenburg en Steenschuur

We willen gefaseerd het Steenschuur en later het Rapenburg vrij van geparkeerde auto’s maken. Daarna ontwerpen we een nieuw profiel voor beide grachten om de historische kwaliteit nog beter tot haar recht te laten komen.

15

Wandelen langs de Rijn: Apothekersdijk en Boommarkt

We maken gefaseerd de Apothekersdijk en de Boommarkt vrij van geparkeerde auto’s. We maken een promenade langs de Rijn.

16

Cultuur snuiven langs Oude Vest en Oude Singel

We willen de Oude Vest en de Oude Singel parkeervrij maken rond het Cultuurkwartier (tussen Turfmarkt en Mare). We maken een promenade langs het water. Later creëren we ook meer ruimte in het oostelijke deel.

17

Groen Havenplein en Haven

We vergroenen het Havenplein en het Havenhoofd en verbeteren de verkeersveiligheid voor fietsers. Later gaan we ook de Haven herinrichten om ruimte te bieden aan voetgangers en fietsers.

Pakket 4

Groene parken, straten en pleinen

Gebiedsontwikkeling Energiepark

Het gebied rond de energiecentrale aan de Langegracht wordt herontwikkeld. Er wordt gewerkt aan een plan met een autoluwe, parkachtige omgeving.

18

19 Vergroening Kaasmarkt

Met de Agenda Autoluwe Binnenstad besluiten we om de Kaasmarkt autoluw te maken en te vergroenen. Later wordt binnen het project Kaasmarkt inzichtelijk in welke mate. Hierover vindt apart besluitvorming plaats.

20 Langzamer rijden in de Ir. Driessenstraat en de Oosterkerkstraat

We gaan de Ir. Driessenstraat en Oosterkerkstraat opnieuw inrichten en de kwaliteit verbeteren. Eén keuze moet nog gemaakt worden: een gemengde rijbaan of vrijliggende fietspaden.

21

We maken de transformatie mogelijk van delen van het Singelpark waar nu verkeersruimte nog dominant is.

Voltooiing Singelpark

22 Beestenmarkt als ontmoetingsplek

We gaan de Beestenmarkt, als onderdeel van de groene loper, herinrichten met veel groen, ruimte voor terrassen en een oplossing voor fietsparkeren.

23

Nieuwe inrichting Garenmarkt

We willen het zuidelijkste deel van de Garenmarkt parkeervrij maken en er het straatprofiel aanleggen dat (bij de herinrichting van het Garenmarktplein) in het noordelijke deel is aangelegd.

Pakket 5

Functies en voorzieningen voor een goed functionerend winkelgebied

24 Ruimte voor stadsdistributie

In alle herinrichtingsprojecten besteden we aandacht aan ruimte voor logistiek en bevoorrading.

25

Voldoende plek voor fietsparkeren

We maken ruimte voor fietsparkeren in alle projecten. Daarnaast zetten we in op clusters van fietsparkeervoorzieningen (bij voorkeur inpandig), zoals bij de Beestenmarkt, de Breestraat, de Haarlemmerstraat en de Garenmarkt.

Pakket 6

Slimmer ruimtegebruik

26

Minder nieuwe parkeervergunningen

We verstrekken minder parkeervergunningen en verlagen de vergunningenplafonds.

27

Meer auto’s van bezoekers in garages, minder op straat

We gaan de parkeergarages efficiënter gebruiken en halen een deel van de bezoekersparkeerplaatsen op straat weg.

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

Wanneer

58

#

Maatregel

Toelichting

28 Huur onbenutte particuliere parkeerplekken

We zoeken naar ruimte voor extra bezoekersparkeerplaatsen in (grote) particuliere garages die op bezoekerspiekmomenten deels leeg staan.

29

Voorlopig behoud Haagwegterrein en onderzoek behoud Morspoortgarage

We behouden de komende tien jaar het Haagwegparkeerterrein inclusief het shuttle­ service-concept, tenzij er eerder een alternatieve locatie wordt gevonden. De Morspoortgarage wordt behouden zolang de gebiedsontwikkeling rond het stations­ gebied het toelaat. In die gebiedsontwikkeling wordt een ruimtelijke reservering voor een alternatieve parkeervoorziening (omvang nader te bepalen) opgenomen.

30

Beter en aantrekkelijker aanbod van deelauto’s

We reserveren meer plekken voor deelauto’s op straat en verbeteren de informatievoorziening. We ondersteunen lokale initiatieven voor deelmobiliteit van bewoners en stimuleren deelautogebruik bij bedrijven en bij herontwikkelingsprojecten.

31 Hubs (P+R plus) Pakket 7

We gaan een nieuwe P+R met ca. 200 parkeerplekken en 20 plekken voor deelfietsen aanbieden bij de Mendelweg en doen onderzoek naar andere locaties. Vervoer op maat

32 Aanvulling op OV: service tot de deur

We onderzoeken of een voorziening voor voor- en natransport (zoals Stadsparkeerplan) kan worden behouden of uitgebreid.

33 Maatwerk in autoluw gebied door kentekenregistratie

Op de Breestraat starten we een proef met camera’s voor kentekenregistratie, om selectief toegang tot het autoluwe gebied te kunnen bieden en handhaven.

34

We richten de Alliantie Autoluw op samen met ondernemersverenigingen en bedrijven, om stapsgewijs en samen blijvend minder autoverplaatsingen van en naar Leiden te krijgen.

Minder autoverkeer: samenwerking met Leidse ondernemers

Wanneer

Colofon Uitgave Gemeente Leiden, Cluster Stedelijke Ontwikkeling December 2020 Tekst en redactie Cluster Stedelijke Ontwikkeling, Team Ontwerp en Mobiliteit Vormgeving & infographics de zoele haven Fotografie Buro JP Visualisaties De Visualisatiekoning

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

59

Gemeente Leiden Postbus 9100 2300 PC Leiden

Agenda Autoluwe Binnenstad | Gemeente Leiden 2020

60