200148 Agenda Autoluwe Binnenstad DEF

Participatieverslag Agenda Autoluwe Binnenstad

Participatieverslag Agenda Autoluwe Binnenstad definitief d.d. 10 november 2020 Opgesteld door:

www.kickstad.nl Kerkhoflaan 148 3034 TJ Rotterdam In opdracht van: gemeente Leiden 2

INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 1.1 Agenda Autoluwe Binnenstad 1.2 Leeswijzer

5 5 5

2. Participatie 2.1 Inleiding 2.2 Aanpak

9 9 9

3. Een hoogwaardige en toegankelijke openbare ruimte 3.1 Kansen, zorgen en dromen 3.2 Conclusies

13 13 15

4. Ruimte maken door verminderen verkeersstromen van auto’s 4.1 Kansen, zorgen en dromen 4.2 Conclusies

17 17 19

5. Realiseren van goede omstandigheden voor voetgangers, fietsers en het openbaar vervoer 5.1 Kansen, zorgen en dromen 5.2 Conclusies

21

6. Meer ruimte door het opheffen van parkeerplekken 6.1 Kansen, zorgen en dromen 6.2 Conclusies

25 25 27

7. Proces, aanpak en boodschap 7.1 Inleiding 7.2 Conclusies

29 29 31

Bijlage

3

21 23

4

1.

INLEIDING

1.1 Agenda Autoluwe Binnenstad De Mobiliteitsnota ‘Leiden duurzaam bereikbaar (2020 – 2030)’ beschrijft hoe Leiden werkt aan een duurzaam mobiliteitssysteem. Deze nota is na een periode van inspraak vastgesteld. De voornemens uit die nota worden vertaald naar een programmering van projecten in de komende jaren: de ‘Agenda Autoluwe Binnenstad’ (verder: agenda). Het hoofddoel van deze agenda is om de Leidse binnenstad nu, straks en later een fijne plek te laten zijn. Daar wordt al hard aan gewerkt, maar er liggen nog voldoende kansen om de leefbaarheid, aantrekkelijkheid en economische vitaliteit van de binnenstad te vergroten. Leiden blijft naar verwachting groeien qua inwoners, bezoekers, studenten en werknemers. Aan de hand van de agenda wordt de ruimte die er is, stap voor stap, anders ingedeeld. De binnenstad van Leiden wordt groener, gezonder en aantrekkelijker voor iedereen. Voetgangers, fietsers, het openbaar vervoer en deelvervoer krijgen ruim baan. Daarbij blijft de bereikbaarheid van de binnenstad gewaarborgd en bevoorrading is een topprioriteit voor een bloeiende economie. De auto blijft aanwezig in de stad, maar minder prominent. Het toevoegen van groen en zorgen voor ruimte voor ontspanning maakt de binnenstad voor iedereen aantrekkelijk en toegankelijk. De agenda heeft een zestal doelen: 1. Een hogere kwaliteit van de openbare ruimte; 2.

Meer ruimte en kwaliteit voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer; 3. Het versterken van de economische vitaliteit; 4. Meer ruimte voor voorzieningen; 5. Schone lucht, minder geluidshinder, hittestress en wateroverlast; 6. Een inclusieve en toegankelijke stad. Kickstad is door de gemeente Leiden gevraagd om het participatietraject voor de agenda te begeleiden. In de periode juli t/m oktober is door middel van interviews, een digitale enquête, speeddates met de wethouder, een stadsgesprek, webinars en een videobelspreekuur input opgehaald uit de omgeving. Samen met bewoners, ondernemers, belangenorganisaties, de regio en andere belanghebbenden is besproken welke kansen er nu, straks en in de toekomst zijn om de binnenstad autoluw te maken. De uitkomsten uit het participatietraject worden verwerkt in de agenda. Achtereenvolgens gaat de agenda ter besluitvorming naar het college, de commissie en de gemeenteraad. Na vaststelling van de agenda gaat een programmamanager aan de slag met het ‘Uitvoeringsprogramma Autoluwe Binnenstad’. Projecten met weinig impact voor omwonenden of weinig financiële consequenties worden direct opgepakt, denk aan pilots en bijvoorbeeld een werkgeversaanpak of een fietsstimuleringscampagne. Grotere projecten worden projectmatig aangepakt.

Voor deze projecten wordt te zijner tijd een specifiek participatietraject doorlopen met de direct belanghebbenden. 1.2 Leeswijzer Dit document is een bundeling van de input die is opgehaald tijdens het participatietraject. Het vormt een bijlage van de agenda. 5

6

In hoofdstuk 2 beschrijven we de aanpak die wij hebben gehanteerd voor dit proces. In de hoofdstukken 3 tot en met 6 zetten we de kansen, zorgen en dromen uiteen die we hebben opgehaald. Deze vier hoofdstukken zijn onderverdeeld aan de hand van de volgende vier thema’s die een belangrijke plek in de agenda krijgen: • een hoogwaardige, goed functionerende en toegankelijke openbare ruimte; • ruimte maken door verminderen verkeersstromen van auto’s; • realiseren van goede omstandigheden voor voetgangers, fietsers en het openbaar vervoer; • meer ruimte door het opheffen van parkeerplekken. In hoofdstuk 7 tenslotte beschrijven we de kansen, zorgen en dromen die niet vallen onder één van de bovenstaande onderwerpen, maar wel zijn genoemd door belanghebbenden. Bijlage De bijlage bevat: • de samenvatting van de digitale enquête; • de foto’s van de borden van het stadsgesprek; • een totaaloverzicht van alle genoemde locaties; • en een samenvatting van wat er op social media (Facebook en Twitter) is opgehaald.

7

“Begin klein, eindig groot.”

8

2.

PARTICIPATIE

2.1 Inleiding In dit hoofdstuk beschrijven we hoe het participatietraject voor de agenda is vormgegeven, aan de hand van een korte omschrijving per fase en de activiteiten die hebben plaatsgevonden. In de binnenstad van Leiden komen veel partijen en belangen samen. Van bewoners, ondernemers en bezoekers tot belangenorganisaties en overheidspartners. Het college wil dat zoveel mogelijk belanghebbenden op de hoogte zijn en kunnen meepraten over de agenda. Een succesvol participatieproces betekent het nastreven van alle doelen, als zodanig geschetst in de participatie- en inspraakverordening 2019 van de gemeente Leiden. Deze zijn als volgt: • het ontstaan van nieuwe opties en ideeën. • het stimuleren van zelfwerkzaamheid en sociale cohesie. • het krijgen van inzicht in de standpunten en belangen van betrokkenen. • het mede verantwoordelijkheidsgevoel van betrokkenen voor het eindresultaat verhogen. • het vergroten van de kwaliteit van besluiten / resultaten. • het creëren van draagvlak en betrokkenheid belanghebbenden voor beleid. • het verzamelen van informatie ten behoeve van beleids- en besluitvorming. • het inzicht vergroten en vertrouwen geven richting belanghebbenden in gemaakte keuzes. Het is belangrijk om vanaf het begin duidelijk te zijn waar participatie in dit traject over gaat. De agenda is namelijk niet het einddoel van het werken aan een groene en vitale binnenstad.

In de agenda staan maatregelen, die na vaststelling van de agenda verder worden vormgegeven in concrete projecten. Parallel aan de opstellen van de agenda zijn de ‘zomermaatregelen’ met een positieve uitkomst geëvalueerd. Deze maatregelen worden in de agenda opgenomen en de voorbereiding van de uitvoering start op het moment dat de agenda is vastgesteld. Voor de verschillende projecten wordt te zijner tijd een specifiek participatietraject doorlopen met de direct belanghebbenden. 2.2 Aanpak Fase 1: informeren Een succesvol participatieproces vereist dat iedereen op de hoogte is van de stand van zaken. De eerste stap is om iedereen op een gelijk informatieniveau te brengen. In deze fase gaan we ervan uit dat inwoners, ondernemers, bezoekers en andere stakeholders pas mee kunnen doen als ze ‘weten, kunnen en willen’. Het doel in deze fase was om de vertrekpunten van de agenda en een kraakhelder beeld van het volledige proces te schetsen. Tijdens de informeerfase is gebruik gemaakt van verschillende kanalen. De kick-off begon met de lancering van doemee.leiden.nl inclusief een filmpje van wethouder Ashley North met de uitnodiging mee te denken over de agenda.

Om de kick-off en alle daaropvolgende participatieactiviteiten stadsbreed te verspreiden is gebruik gemaakt van kanalen, zoals: persberichten, een artikel in Leiden into Business, social media zoals Facebook en Twitter, (digitale) nieuwsbrieven in Stadsnieuws, de Stadskrant en op de website en de communicatiekanalen van de regiogemeenten.

9

Fase 2: raadplegen De volgende stap was het raadplegen van inwoners, ondernemers, bezoekers en andere stakeholders over hun kansen zorgen en dromen met betrekking tot de agenda. Op verschillende manieren, passend bij de doelgroep. Op doemee.leiden.nl was het mogelijk om een digitale enquête in te vullen. In totaal hebben 188 mensen op deze manier gereageerd op stellingen, hebben ze kansen en zorgen gedeeld over onderwerpen rondom de autoluwe binnenstad en specifieke locaties benoemd die aandacht nodig hebben. Met georganiseerde stakeholders hebben we gesprekken gevoerd. Dit gebeurde individueel of in kleinere groepen. In deze gesprekken is vanuit het belang van de stakeholder gesproken over kansen voor en zorgen bij een autoluwe binnenstad. De concept verslagen van deze gesprekken zijn ter goedkeuring voorgelegd aan de deelnemers. Na verwerking van opmerkingen zijn de definitieve verslagen gedeeld met de deelnemers en het kernteam van de gemeente. Kickstad heeft de verslagen inhoudelijk verwerkt in het participatieverslag.

Met de volgende stakeholders is op deze manier gesproken: • Historische Vereniging Oud Leiden; • Arriva; • Transport en Logistiek Nederland (TLN); • Rover; • Evofenedex; • Fietsersbond; • Stichting Stadsparkeerplan; • Centrummanagement Leiden; • Stichting Platform Gehandicapten; • Pieterskerk Leiden; • Voetgangersbeweging Nederland; • Stichting Leidse Schouwburg - Stadsgehoorzaal; • Winkeliersverenigingen; • Leiden Marketing; • Wijkvereniging Transvaal; • LUMC; • Enkele binnenstadsbewoners; • Universiteit Leiden; • Provincie Zuid-Holland; • Stichting Ondernemend Leiden (buiten centrum); • Koninklijke Horeca Nederland Afdeling Leiden e.o.; • Regio Holland Rijnland; • Vastgoed Leiden. • Hoteloverleg; Tijdens het gesprek met de winkeliersverenigingen kwam de wens naar voren om ervaringen op te doen in een autoluwe stad. Daarom is op 19 september een bezoek aan Delft georganiseerd voor ondernemers. Het centrum van Delft heeft sinds 2000 een autoluw gebied. En sinds enkele jaren wordt dit gebied gereguleerd met behulp van camera’s die kentekens van auto’s registreren. Hierdoor is er zowel bij de gemeente Delft als bij ondernemers veel ervaring in de uitvoering en het proces. Zij stonden open voor de mogelijkheid om ervaring en kennis te delen met Leiden.

Tijdens het informatieve bezoek spraken zowel gemeente Delft als ondernemers in de binnenstad over hun ervaringen op het gebied van bevoorrading, parkeren, overlast van fietsen, venstertijden en toegankelijkheid. De 5 aanwezige Leidse ondernemers konden ervaren hoe de gemeente Delft te werk gaat in de uitvoering van een autoluwe binnenstad, en werden er lessen geleerd over het afsluiten van een gebied voor autoverkeer. Op 1 september is een eerste webinar georganiseerd, waarbij circa 25 belangstellenden aanwezig waren. Zij zijn op een laagdrempelige manier geïnformeerd over de doelen van de agenda en hadden de mogelijkheid om tijdens het webinar vragen te stellen aan projectleider Thomas Koorn. Vragen die vanwege de beperkte tijd niet tijdens het webinar beantwoord konden worden, zijn later beantwoord en beschikbaar gesteld op doemee.leiden.nl. Om ook ‘live’ met mensen in gesprek te kunnen, organiseerden we op 5 september het ‘Stadsgesprek Vitale en Groene Binnenstad’ (hierna: stadsgesprek). Bewoners en bezoekers van de Leidse binnenstad konden op vier plekken in de binnenstad op een interactieve (en coronaveilige) manier meedenken over de agenda. Elke locatie had een eigen thema en bijpassende werkvorm; • Molen de Put: doel en proces; 10

• Rapenburg: ruimte voor voetgangers, fietsers en OV; • Garenmarkt: toegankelijke en vitale binnenstad; • Hooglandse Kerkgracht: ruimte voor groen water en ontmoeting. Ruim 150 mensen namen deel aan deze werkvorm en bespraken hun kansen, zorgen en dromen met ons. Geïnteresseerden waren in deze fase van het participatietraject ook in de gelegenheid om op speeddate te gaan met wethouder Ashley North. Hier is in deze fase 1 keer gebruik van gemaakt. Het concept verslag van dit gesprek is ter goedkeuring voorgelegd aan de deelnemer. Na verwerking van opmerkingen is het definitieve verslag gedeeld met de deelnemer en het kernteam van de gemeente. Kickstad heeft het verslag inhoudelijk verwerkt in het participatieverslag. Daarnaast was er de mogelijkheid om tijdens een videobelspreekuur in gesprek te gaan met projectleider Thomas Koorn. Hier is in deze fase geen gebruik van gemaakt. Met een fotowedstrijd en tekenwedstrijd voor kinderen was het daarnaast ook mogelijk om op een creatieve manier input te geven voor de agenda. Voor beiden ontvingen we 1 inzending. Fase 3: reflecteren In de laatste fase zijn de opgehaalde kansen, zorgen en dromen teruggekoppeld en getoetst. Tijdens een tweede webinar op 29 september is een terugkoppeling gegeven van de opbrengst uit het participatietraject. Hierbij waren circa 30 belangstellenden aanwezig.

Tijdens een panelgesprek met wethouder Ashley North, centrummanager Gijs Holla en binnenstadsbewoner Syb van Breda, is gesproken over hoe deze opbrengst landt in de agenda. Vragen van belangstellenden die vanwege de beperkte tijd niet tijdens het webinar beantwoord konden worden, zijn later beantwoord en beschikbaar gesteld op doemee.leiden.nl. Geïnteresseerden waren ook in de gelegenheid om tijdens een speeddate met wethouder Ashley North hierover door te praten. Hier is in deze fase 5 keer gebruik van gemaakt. De concept verslagen van deze gesprekken zijn ter goedkeuring voorgelegd aan de deelnemers. Na verwerking van opmerkingen zijn de definitieve verslagen gedeeld met de deelnemers en het kernteam van de gemeente. Kickstad heeft de verslagen inhoudelijk verwerkt in het participatieverslag. Daarnaast was er de mogelijkheid om tijdens een videobelspreekuur in gesprek te gaan met projectleider Thomas Koorn. Hier is in deze fase 1 keer gebruik van gemaakt. Het concept verslag van dit gesprek is ter goedkeuring voorgelegd aan de deelnemer. Na verwerking van opmerkingen is het definitieve verslag gedeeld met de deelnemer en het kernteam van de gemeente. Kickstad heeft het verslag inhoudelijk verwerkt in het participatieverslag.

Het participatieverslag, een bundeling van de input die is opgehaald tijdens het participatietraject, heeft tot en met 6 november 2020 ter inzage gelegen op doemee.leiden.nl. Door tien bezoekers van de pagina is daar een korte reactie geplaatst. In die reacties wordt aandacht gevraagd voor de volgende onderwerpen: • Beperk vooral het vervuilende vervoer in de binnenstad, laat elektrisch vervoer wel toe; • Er is ondersteuning voor het opheffen van parkeerplaatsen en om die (soms) te vervangen voor fietsparkeren; • Stimuleer het parkeren in parkeergarages door voor bewoners een gereduceerd tarief te rekenen. Waarbij ook wordt opgemerkt dat deze oplossing niet voor alle bewoners een optie is vanwege de afstand tot de eigen woning. Het idee om ook de garage van het LUMC daarvoor te gebruiken (in de weekenden) wordt door het LUMC als niet realistisch gezien; • Maak gedempte grachten weer open; • Zorg voor eenduidig beleid, zodat sommige stimuleringsregelingen niet strijdig zijn met de ambities van de op te stellen agenda. En luister naar de inbreng van de bewoners; • Als suggestie tenslotte wordt meegegeven om met moderne digitale methoden de toekomstige situatie te simuleren. 11

“Rustige, stille, groene plekken als oase in een drukke binnenstad.”

12

3.

EEN HOOGWAARDIGE EN TOEGANKELIJKE OPENBARE RUIMTE

In dit hoofdstuk worden kansen, zorgen en dromen beschreven die gerelateerd zijn aan het creëren van een hoogwaardige en toegankelijke openbare ruimte. 3.1 Kansen, zorgen en dromen Tijdens het participatietraject werd positief gereageerd op de ambitie om de openbare ruimte in de hoogwaardiger en toegankelijker te maken. Onderstaand resultaat uit de digitale enquête illustreert dit goed.

Ook tijdens de stakeholdergesprekken en het stadsgesprek kwam duidelijk naar voren dat een verbetering van de openbare ruimte op veel draagvlak kan rekenen bij zowel bewoners, ondernemers als verschillende belangenorganisaties. Hierbij zijn ideeën, maar ook voorwaarden en zorgen ter sprake gekomen. Vanuit het participatieproces zijn op dit onderwerp de volgende kansen met ons gedeeld: Een groenere binnenstad In veel gesprekken en ingestuurde antwoorden is vergroening van de binnenstad als kans genoemd. Dit gaat de ‘verstening’ van de openbare ruimte tegen en verbetert de kwaliteit van de omgeving. Bij een groenere binnenstad kun je denken aan meer bomen, geveltuinen en/of groenere gebouwen, ecologische verbindingen tussen boomspiegels, nuttig groen voor vogels en insecten en natuurspeelplaatsen. Een extra kans hierbij is om natuurorganisaties te betrekken bij maatregelen die de binnenstad vergroenen. Een binnenstad met afwisselend rust en dynamiek Ruimte voor groen, ontspanning en ontmoeting (met bv. ‘social sofa’s) en voetgangers leidt tot rustige plekken in de binnenstad waar je kunt ontspannen. Denk hierbij ook aan het ‘fietsluw’ maken van bepaalde plekken. Als dit op een goede manier wordt afgewisseld met plekken waar reuring mag zijn (door winkels, fietsers en beperkt autoverkeer) ontstaat een binnenstad in balans. 13

Een fijne plek om te wonen en bezoeken, maar ook een economisch vitale plek voor ondernemers. Optimale beleving van de historische binnenstad Leiden heeft één van de mooiste binnensteden van ons land. Veel mensen die we spraken, vinden dat dit nog beter zichtbaar mag worden. Dat kan door op sommige plekken minder auto’s in het zicht te hebben, de zichtbaarheid van gevels vanaf het water verbeteren en op sommige plekken het water meer terug te brengen in de binnenstad. Een aantrekkelijke entree De ‘entree’ van de Leidse binnenstad vanuit het Stationsgebied is regelmatig genoemd als kans ter verbetering. Deze is nu druk, rommelig en onaantrekkelijk. Met maatregelen uit de agenda kan deze route aantrekkelijker en veiliger worden gemaakt. Daarnaast is het Levendaal genoemd als kans om een aantrekkelijke entree te maken aan de zuidzijde van het centrum. Ruimte voor economische activiteiten De ruimte die ontstaat vanuit de maatregelen kan ook worden gebruikt door ondernemers van de binnenstad. Denk hierbij aan mogelijkheden voor uitstallingen of een (uitbreiding van) terras. Dit heeft een direct effect op de vitaliteit van lokale ondernemers en daarmee de economische vitaliteit van de binnenstad.

Een betere toegankelijkheid en begaanbaarheid Het verbeteren van de openbare ruimte biedt een kans om deze beter toegankelijk te maken voor voetgangers, fietsers en specifiek ook voor mensen die minder mobiel zijn. Hiermee wordt de binnenstad inclusiever. Zo zorgen bredere stoepen zonder obstakels voor een betere begaanbaarheid en hogere verkeersveiligheid. Daarnaast zijn de volgende zorgen aan bod gekomen: De binnenstad als ‘openluchtmuseum’ Het beeld van autoluwe binnenstad gaat regelmatig gepaard met het beeld van een gebied als ‘openluchtmuseum’ of ‘slaapstad’ waar auto’s verboden zijn, toeristen en dagjesmensen de dienst uitmaken en die ‘s nachts uitgestorven is. Met name voor binnenstadbewoners is dit een zorg. De binnenstad moet ook een plek blijven waar mensen goed kunnen wonen en dus hun woning goed kunnen bereiken, ook met de auto als dat nodig is. Vergroen met mate Waar vergroening van de openbare ruimte veel als kans wordt genoemd, worden er ook kanttekeningen geplaatst. Zorgen zijn er met name op het gebied van onderhoud van het groen. We hebben regelmatig gehoord dat dit te wensen overlaat in de binnenstad. En onverzorgd groen heeft juist een negatief effect op de kwaliteit van de openbare ruimte. Daarnaast is genoemd dat bij het planten van bomen rekening moet worden gehouden met het zicht dat het mogelijk belemmert op mooie, historische gebouwen.

Toenemende drukte en verrommeling Deze zorg bestaat uit meerdere componenten. Zo is een deel van de bewoners bang dat de horeca meer ruimte krijgt om te groeien, waardoor overlast voor omwonenden toeneemt. In hun beleving stelt het gemeentebestuur veelvuldig het horecabelang boven het belang van bewoners. Een andere zorg (onder meerdere groepen stakeholders) is de toenemende drukte van bewoners (met name studenten) en bijbehorende problemen, waarvan van het fietsenprobleem het meest zichtbaar is. Zij zijn er niet van overtuigd dat extra fietsvoorzieningen dit probleem verhelpen. Een oproep tot strengere handhaving om verrommeling te voorkomen, is regelmatig genoemd. Als dromen met betrekking tot een hoogwaardige openbare ruimte voor de Leidse binnenstad zijn genoemd: 14

Een Leidse binnenstad voor iedereen Een binnenstad waar het prettig wonen is, er kansen voor ondernemers zijn en bezoekers optimaal ervaren wat Leiden te bieden heeft. Rustige, stille ‘oases’ met groene plekken in de drukke en bruisende binnenstad. Opening van het water aan de Lange Mare Uitbreiding van het waternetwerk van de Leidse binnenstad. Een binnenstad zonder uitstoot Geen vervuilend verkeer, maar elektrisch vervoer in beperkte aantallen. 3.2 Conclusies Tijdens de gesprekken en enquêtes merken we veel herkenning in het feit dat een hogere kwaliteit van de openbare ruimte van meerwaarde is. Een aantrekkelijke Leidse binnenstad is positief voor zowel bewoners, ondernemers als bezoekers. Het tegengaan van verrommeling is een aspect dat breed werd genoemd en wordt gedeeld. Met vanuit verschillende hoeken het aandachtspunt dat handhaving en beheer cruciaal is voor het effect. Toegankelijkheid en inclusiviteit van de binnenstad is een andere algemeen gedeelde waarde waar veel aandacht voor moet zijn in de agenda. Op de vraag waarvoor ruimte moet worden gemaakt, zie je tegenstrijdige belangen terug, zowel binnen als tussen groepen stakeholders. Voor een deel van de bewoners kan de Leidse binnenstad niet groen genoeg zijn, terwijl een ander deel leefbaarheid ook koppelt aan bereikbaarheid van hun woning met de auto.

Ondernemers zien een aantrekkelijke openbare ruimte als aantrekkingskracht voor bezoekers (en dus potentiële klanten), maar hebben in sommige gevallen ook een extra ruimtebehoefte voor hun onderneming (denk aan uitstalling of terras). Dit staat op gespannen voet met het deel van de respondenten die van mening zijn dat horeca de overhand heeft in de binnenstad. Hier moet duidelijk een balans worden gevonden tussen een rustiger woonklimaat en een bruisende binnenstad. Vanuit het participatieproces hebben we de volgende aanbevelingen voor de uitvoering van maatregelen m.b.t. een hoogwaardige en toegankelijke openbare ruimte: • Zorg bij de uitvoering van maatregelen voor een goede balans tussen rustige plekken / gebieden en een bruisende binnenstad; • Denk bij de maatregelen niet alleen na over inrichting, maar heb ook aandacht voor beheer en handhaving na uitvoering; • Betrek actief gebruikers (of belangenorganisaties) van de openbare ruimte bij plannen om de toegankelijkheid te verbeteren. Denk aan de Voetgangersbeweging, Fietsersbond of Platform Gehandicapten.

“Leiden moet geen openluchtmuseum worden.”

15

“De Morsweg is de meest vervuilde weg van Nederland, die zou aangepakt moeten worden.”

16

4.

RUIMTE MAKEN DOOR VERMINDEREN VERKEERSSTROMEN VAN AUTO’S

In dit hoofdstuk worden kansen, zorgen en dromen beschreven die gerelateerd zijn aan het creëren van ruimte door het verminderen van verkeersstromen van auto’s. 4.1 Kansen, zorgen en dromen Het merendeel van de deelnemers aan participatiemomenten geven aan zich te kunnen vinden in het verminderen van autoverkeer in de binnenstad. Onderstaande enquête uitkomst laat zien dan bijna 80% hier positief tegenover staat. Deze verhouding is ook van toepassing op de input uit gesprekken met stakeholders.

Dat deze stelling over het algemeen positief wordt ontvangen, neemt niet weg dat er voorwaarden zijn genoemd om het te laten leiden tot een positief effect. De genoemde kansen, zorgen en dromen zetten we hieronder op een rij. Kansen voor… Faciliteren van alternatieven voor gemotoriseerd verkeer Zoals het gebruik maken van het water als transportroute of de bakfiets als transportmiddel voor bezorgingen in de buurt. In algemene zin inzetten op meer fietskoeriers in de binnenstad. Uiteraard moet het voor bewoners en ondernemers mogelijk blijven om te laden en lossen voor de deur, maar parkeren is niet nodig. Op deze manier is het wellicht mogelijk om terug te gaan naar één parkeervergunning per huishouden in de binnenstad. Een middel wat kan helpen in de controle hierop zijn bijvoorbeeld paaltjes met kentekenherkenning. Verbeteren van de stadsdistributie Goede bevoorrading is extreem belangrijk voor een vitale en concurrerende (binnen)stad, maar hoeft niet met ‘groot’ verkeer tot aan de voordeur. De winkeliersverenigingen zien kansen voor het realiseren van een hub buiten de stad die voor iedereen toegankelijk is. Let wel op dat de hubs de kwaliteit in hun proces borgen. Elk overslagmoment kost tijd en geeft risico op fouten, zoekraken en beschadiging van goederen. Kwaliteit moet de hoogste prioriteit hebben. Evofenedex plaatst 17

daar de kanttekening bij dat goederenhubs enkel geschikt zijn voor MKB-bedrijven die 1 tot 3 leveringen in de week hebben (groter dan pakketdienst). Het is daarnaast ook belangrijk om ondernemers te stimuleren om gezamenlijk ‘in te kopen’. Meer ruimte voor voetgangers en fietsers Minder gemotoriseerd verkeer op straat schept ruimte voor voetgangers en fietsers. De inrichting van de straten moet hierop aangepast worden. Waar gemotoriseerd verkeer nog wel kan komen, is dit te gast. Daarnaast kunnen bepaalde straten met borden worden aangeduid als ‘alleen toegankelijk voor bestemmingsverkeer’. Een gezondere en leefbare buitenruimte Met het ondertekenen van de Green Deal “Zero Emission Stadslogistiek” hebben onder meer de gemeente Leiden en Evofenedex zich gecommitteerd aan het samenwerken aan duurzame steden. Samenwerken met belangenorganisaties, ondernemers en overheid is essentieel om ambities te realiseren. Vanuit een gesprek met Vastgoed Leiden kwam het idee om een soort tolbedrag te vragen aan vervuilende pakketdiensten die de binnenstad in- en uitrijden. Gedrag en communicatie bezoekers Inzicht in gedrag van bezoekers is cruciaal om te bepalen welke alternatieve voorzieningen effectief zijn. Leiden Groen Bereikbaar is hier al mee bezig.

Vanuit de gemeente is goede informatievoorziening en heldere communicatie nodig om bezoekers op de juiste manier Leiden in te krijgen, te laten parkeren en een goede ‘last mile’ te bieden. Naast kansen zijn er ook zorgen met ons gedeeld over dit onderwerp. Dit zijn zorgen over… Gebrek aan laad- en losplekken voor pakketdiensten TLN geeft aan dat bij het laten vervallen van parkeerplaatsen goed nagedacht moet worden over het inwisselen van enkele plaatsen voor laad- en losplekken voor pakketdiensten / boodschappenservices. Deze consumentenleveringen zijn erg efficiënt: ze gaan vol de stad in en leeg eruit. Denk in dat kader na over logische locaties voor microhubs waar de spullen op één plek in één drop worden afgeleverd. Particulieren halen vervolgens hun spullen op deze ‘pick up points’ op. Dit levert aanzienlijk minder stops op. Ook trekt het volgens Ondernemend Leiden mensen naar de binnenstad die het ophalen van een pakketje mogelijk combineren met winkelbezoek. De veiligheid van voetgangers Voor voetgangers is het belangrijk dat er duidelijke looplijnen ontstaan, heldere bewegwijzering wordt aangebracht en op specifieke punten veilige oversteekplaatsen worden gerealiseerd. Tijdens het stadsgesprek is meerdere keren de verkeerssituatie rondom de Haanstraschool in dit kader benoemd.

De bereikbaarheid van de binnenstad voor mensen die slecht ter been zijn Bij uitbreiding van het voetgangersgebied moet rekening gehouden worden met mensen die slecht ter been zijn. Het is belangrijk dat voorzieningen en evenementen in de binnenstad voor hen bereikbaar blijven. Daarnaast hebben mensen gedroomd over… Geen autoluwe binnenstad, maar een autoloze binnenstad In plaats van toewerken naar een autoluwe binnenstad, moeten we inzetten op een autoloze historische binnenstad. Hiermee beperken we de uitstoot en kunnen we pas echt een enorme kwaliteitsslag maken in de buitenruimte. Een integrale aanpassing van het verkeerssysteem op de ring rond de binnenstad Door het introduceren van een ring met éénrichtingsverkeer (Noordeinde, Prinsessekade, 18

Schuttersveld, Schipholweg en Morsweg) ontstaat er meer doorstroming, overzicht en kan er een kwaliteitsslag worden gemaakt. Dit heeft ook in andere steden (bijvoorbeeld Eindhoven) veel opgeleverd. 4.2 Conclusies Over het verminderen van verkeersstromen van gemotoriseerd verkeer in de binnenstad zijn zowel stakeholders, ondernemers als bewoners positief. Dit wordt bevestigd door de resultaten uit de digitale enquête (zie bijlage). Driekwart van de respondenten geeft aan hier positief tegenover te staan. In de gesprekken zijn kansen genoemd voor het efficiënter organiseren van de stadsdistributie en het beter benutten van laad- en losplaatsen. Beiden zijn een voorwaarde om de economische vitaliteit van de binnenstad te versterken. De zorgen omtrent dit onderwerp spitsen zich toe op zaken als de bevoorrading van ondernemingen / voorzieningen, de bereikbaarheid van woningen voor laden / lossen / verhuizen en de bereikbaarheid van de binnenstad voor mensen die minder mobiel zijn. Vanuit het participatieproces hebben we de volgende aanbevelingen voor de uitvoering van maatregelen m.b.t. het verminderen van verkeersstromen van auto’s: • Stadsdistributie is vitale infrastructuur dat hoort bij het autoluw maken en vitaal houden van de binnenstad.

Pak als gemeente het voortouw bij het verbeteren van de stadsdistributie, bijvoorbeeld door het aanwijzen van plekken voor hubs; • Zet bij de herinrichting van de openbare ruimte de voetganger op één, daarna de fiets en de ruimte die overblijft is voor de auto; • Betrek belangenorganisaties, ondernemers en bewoners bij het uitwerken van de maatregelen; • Leer van andere steden.

“Prik een aantal drogredenen door en durf als gemeentebestuur een besluit te nemen.”

19

“Zorg er ook voor dat het OV tot laat blijft rijden, anders kunnen de mensen niet meer naar huis.”

20

5.

REALISEREN VAN GOEDE OMSTANDIGHEDEN VOOR VOETGANGERS, FIETSERS EN HET OPENBAAR VERVOER

In dit hoofdstuk worden kansen, zorgen en dromen beschreven die gerelateerd zijn aan het realiseren van goede omstandigheden voor voetgangers, fietsers en het openbaar vervoer. 5.1 Kansen, zorgen en dromen Tijdens het participatieproces hebben we met stakeholders, bewoners en ondernemers gesproken over een duurzaam en ruimte-efficiënt mobiliteitssysteem. Sommige (smalle) straten zijn niet geschikt voor busvervoer. Een overweging is om de bussen andere routes te laten rijden, zodat er meer ruimte ontstaat voor fietsers en voetgangers. Er is veel consensus over de meerwaarde hiervan op de leefbaarheid en vitaliteit van de binnenstad.

Stakeholders met verschillende achtergronden en belangen vinden elkaar in duurzaamheidsambities en slimme omgang met de beperkte ruimte in de binnenstad. Uiteraard wel onder bepaalde voorwaarden en met enkele nuances. De genoemde kansen, zorgen en dromen zetten we hieronder op een rij. Kansen voor… Goede (snel)fietsverbindingen om fietsen aantrekkelijker te maken De provincie wil in 2025 alle (middel)grote steden verbinden met een netwerk van snelfietsroutes. De Velostrada is een snelfietsroute die Den Haag met Leiden verbindt. De Velostrada biedt reizigers een goed alternatief voor de auto op de steeds drukker wordende A4, A44 en N447. Maar het netwerk kan verder uitgebreid / verbeterd worden. Combineren van bus en fiets De combinatie van busbaan en fietspad (zoals de Breestraat) is voor Rover een prima oplossing die ook op andere plekken voortgezet kan worden. Arriva is het daar niet mee eens. Daarnaast biedt het combineren van veilig fietsparkeren bij bushaltes buiten het centrum kansen om de combinatie van fiets- en busgebruik te stimuleren. Het is belangrijk dat er in dit kader ook nagedacht wordt over 21

de investeringen: meer geld naar fiets en OV t.o.v. auto. Alternatief vervoer van parkeerterreinen naar de binnenstad Het introduceren van laagdrempelig vervoersalternatieven vanaf parkeerterreinen naar de binnenstad maakt dat bezoekers minder vaak met de auto tot in de binnenstad zullen komen. Een goed voorbeeld hiervan is het Haagwegterrein van waaruit busjes naar de binnenstad rijden. Maar dit zou ook individueler kunnen met bijvoorbeeld riksja’s. Deelmobiliteit gericht op fietsafstanden Het introduceren van bijvoorbeeld deelbakfietsen biedt een interessant alternatief voor bewoners in de binnenstad bij het ophalen van ‘grotere’ boodschappen of pakketten. Maar ook voor ondernemers in de binnenstad kan dit een interessant alternatief zijn voor bezorgingen op kortere afstand. Daarnaast zouden elektrische deelsteps een alternatief kunnen zijn voor fietsen. Het optimaal benutten van parkeergarages Sommige garages lijken niet volledig benut te worden. Hier kan wellicht ruimte gevonden worden voor parkeergelegenheid van bewoners (minder auto’s op straat), maar ook voor het stallen van fietsen en het aanbieden van deelmobiliteit. Belangrijk aandachtspunt daarbij is de toegankelijkheid van garages voor mensen die minder mobiel zijn en hun vervoermiddelen. Naast kansen zijn er ook zorgen met ons gedeeld over dit onderwerp.

Dit zijn zorgen over… De bereikbaarheid van de binnenstad De ambitie om een autoluwe binnenstad te realiseren mag niet betekenen dat daarmee de binnenstad onbereikbaar wordt. Deze zorg wordt breed gedeeld, door zowel bezoekers, bewoners als ondernemers. Mensen die slecht ter been of slechtziend zijn, zouden te allen tijde met de taxi, OV of ander vervoer in de binnenstad moeten kunnen komen. En we moeten voorkomen dat we bezoekers ontmoedigen om naar Leiden te komen. Het huidige busnetwerk Naast het feit dat mensen het geluid en de uitstoot van bussen als overlastgevend ervaren, kan ook het vervoersnetwerk in de binnenstad beter. Enerzijds de verbindingen van Leiden met de regio en anderzijds de verbindingen in de stad. De Historische Vereniging Oud Leiden geeft aan dat onderzoek uitwijst dat er nu relatief veel mensen met de bus door de binnenstad reizen, die niet de bestemming binnenstad hebben maar op weg zijn naar het station. Ook Arriva geeft aan dat gezocht moet worden naar het optimum tussen snelle hoogwaardige busroutes en stadslijnen voor lokale ontsluiting (met acceptabele loopafstanden).

De combinatie van vervoersmodaliteiten (fiets en voetganger) De combinatie van fietsers en voetgangers in de buitenruimte die is ingericht volgens het ‘shared space’ principe, biedt voor de ene stakeholder (Fietsersbond) kansen terwijl andere stakeholders (Platform Gehandicapten en Voetgangersbeweging) hier juist zorgen over hebben. Het inzetten van dit middel vraagt om maatwerk en goede afstemming met stakeholders. Ook in relatie tot de opkomst van de elektrische fiets en speed pedelec. Veiligheid moet hierbij voorop staan. Fietsparkeren Het fietsparkeren is een veelbesproken onderwerp. Diverse mensen geven aan dat ze graag meer handhaving zien op het parkeren van fietsen en het weghalen van fietswrakken. Het verplicht stellen van het realiseren van een inpandige fietsenstalling bij nieuwbouw kan bijdragen aan het minder stallen van fietsen op straat. Daarnaast geven diverse mensen aan dat het stallen van fietsen op straat meer gereguleerd moet worden middels fietsenrekken / -stallingen. De veelal te smalle stoepen in de binnenstad staan op veel plaatsen vol met gestalde fietsen. Dit levert onveilige situaties op voor voetgangers.

22

5.2 Conclusies Over het toewerken naar een duurzaam en ruimte-efficiënt mobiliteitssysteem in de binnenstad zijn zowel stakeholders, ondernemers als bewoners positief. In diverse gesprekken zijn kansen genoemd voor beter op elkaar afstemmen van modaliteiten (bus, fiets, lopen), het aanbieden van alternatieve vervoersmiddelen en het optimaliseren van het busnetwerk. De zorgen omtrent dit onderwerp spitsen zich met name toe op onveilige situaties voor met name voetgangers. Dit heeft enerzijds te maken met het gebruik aan ruimte voor hen in de huidige situatie en anderzijds met de combinatie van modaliteiten in de buitenruimte. De Voetgangersbeweging zou naast ‘autoluw’ ook graag maatregelen zien ten aanzien van ‘fietsluw’ op specifieke plekken. Vanuit het participatieproces hebben we de volgende aanbevelingen voor de uitvoering van maatregelen m.b.t. een duurzaam en ruimte-efficiënt mobiliteitssysteem: • Besteed veel aandacht aan het toegankelijk maken van de openbare ruimte voor iedereen, inclusief mensen met een beperking; • Biedt deelmobiliteit breed aan: zowel ten aanzien van diverse modaliteiten als locaties in de binnenstad. Zet daarbij in op slimme combinaties; • Zet bij de uitvoering van maatregelen bij voorkeur in op positieve sturing (bv. ‘auto te gast’), maar als strikte sturing (bv.

verbod op inrijden, éénrichtingsverkeer) noodzakelijk is, handhaaf daar dan ook op; • Betrek belangenorganisaties, ondernemers en bewoners bij het uitwerken van de maatregelen. De beperkte ruimte in de binnenstad vraagt om maatwerk.

“Maak de prachtige gevels weer zichtbaar vanaf het water.”

23

“Goede parkeeralternatieven zorgen ervoor dat de bezoekers wel blijven komen.”

24

6.

MEER RUIMTE DOOR HET OPHEFFEN VAN PARKEERPLEKKEN

In dit hoofdstuk worden kansen, zorgen en dromen beschreven die gerelateerd zijn aan het creëren van ruimte door het opheffen van parkeerplekken. 6.1 Kansen, zorgen en dromen Parkeren is altijd een gevoelig onderwerp. Tijdens het participatieproces hebben we met verschillende stakeholders over dit onderwerp gesproken. Ondanks de gevoeligheid van het onderwerp is een meerderheid van de mensen het eens dat het opheffen van parkeerplaatsen leidt tot een betere invulling van de beschikbare ruimte in de binnenstad. Er is ook een deel dat het hier juist mee oneens is. Onderstaand resultaat uit de enquête illustreert deze tweedeling met een meerderheid voor de voorstanders. Dit beeld herkennen we terug in de andere participatiemomenten.

Ook hier geldt dat eens’ of oneens’ een versimpeling is van de reacties en opmerkingen. Vanuit het participatietraject hebben we over dit onderwerp verschillende kansen en zorgen gehoord. Deze zetten we hieronder op een rij. Kansen voor… Goede parkeervoorzieningen aan de rand van het centrum De nieuwe parkeergarages op de Garenmarkt en Lammermarkt vangen binnenstadbezoekers aan de rand van het centrum op. Daarnaast functioneren de (tijdelijke) parkeergarage aan de Morspoort en parkeerterrein aan de Haagweg (incl. shuttledienst) volgens bijna iedereen die we hebben gesproken ook goed. Behoud van deze twee voorzieningen is regelmatig als wens uitgesproken. Een andere kans is om in de weekenden gebruik te maken van garages van bedrijven of bv. het LUMC. Deze zijn dan over het algemeen minder vol. Door in te zetten op goede parkeeralternatieven voor bezoekers neemt de vraag naar parkeerplekken op straat af. Aanvullend hierop is genoemd dat garages ook plek kunnen bieden voor auto’s van bewoners. Hierdoor ontstaat nog meer ruimte in de verblijfsruimte. De Kaasmarkt 25

is genoemd als expliciete kans voor parkeren in garage (exclusief) voor bewoners. Park+Ride faciliteiten aan de rand van de stad Door bezoekers aan de rand van de stad (gratis) te laten parkeren en naar de binnenstad te vervoeren met een goede OV-verbinding of shuttledienst neemt de vraag naar parkeerplaatsen in de binnenstad af. Groningen en ‘s-Hertogenbosch zijn hierbij genoemd als goede voorbeelden. Gebruik van deelauto’s Waar nu nog relatief weinig mensen gebruik maken van deelauto’s is het wel regelmatig genoemd als kans. Diverse mensen gaven tijdens het stadsgesprek aan te denken dat autobezit in de toekomst waarschijnlijk zal afnemen, met name bij stadsbewoners. Door ‘hubs’ te creëren waar mensen een (elektrische) deelauto kunnen pakken (en evt. opladen), kun je elders ruimte vrij spelen door parkeerplekken op te heffen. Faciliteren van extra kortparkeerplekken en invalideparkeerplekken Bij het opheffen van reguliere parkeerplekken ontstaat een kans om deze (deels) om te zetten naar kortparkeerplekken en invalideparkeerplekken. Op deze manier blijft de binnenstad (en winkels) bereikbaar voor mensen die afhankelijk zijn van de auto. Duurder maken van een tweede parkeervergunning Een onderwerp met zowel voor- als tegenstanders, maar meerdere malen genoemd als kans om het gemiddelde autobezit in de binnenstad te verminderen.

Huishoudens met een tweede auto biedt je een alternatief net buiten het centrum. Duurder maken van parkeren op straat Deze kans is genoemd om parkeerders zonder parkeervergunningen te verleiden de parkeergarages meer te gebruiken. Door de tarieven op straat te verhogen en de tarieven in de garages laag te houden, maak je deze optie aantrekkelijker. Meer parkeerplekken voor fietsers Het opheffen van één autoparkeerplek geeft ruimte om tien tot vijftien fietsen te parkeren. Dit biedt kansen voor het fietsenprobleem in de Leidse binnenstad. Door op verschillende plekken meer ruimte te creëren voor fietsparkeren voorkom je fietsen die trottoirs blokkeren. Naast kansen zijn er ook zorgen met ons gedeeld over dit onderwerp. Dit zijn zorgen over… Te weinig parkeerplaatsen voor bewoners Zowel tijdens het stadsgesprek als in de enquête gaven mensen aan dat een afname van het aantal parkeerplaatsen ‘op straat’ mag niet leiden tot te weinig parkeerplaatsen voor bewoners van de binnenstad met een vergunning. Een belangrijke zorg hierbij is dat bezoekers onvoldoende gebruik maken van de parkeergelegenheden in garages. Een andere genoemde zorg is dat minder parkeermogelijkheden de binnenstad onaantrekkelijk maken voor een bepaalde doelgroep (nieuwe) bewoners. In een gesprek met binnenstadbewoners geven zij aan juist de gemêleerde samenstelling te waarderen.

Dit verdwijnt mogelijk als autobezit onaantrekkelijk wordt gemaakt. De binnenstad bezoeken wordt minder aantrekkelijk voor mensen van buitenaf Een belangrijke zorg die we met name vanuit ondernemers uit de binnenstad hebben meegekregen. Naast goede alternatieven voor de auto en parkeren is een deel van de bezoekers afhankelijk van de auto en/of niet bereid om voor een dure parkeerplek te betalen. Dit kan zorgen dat de concurrentiepositie van Leiden als winkelstad verslechtert. Deze zorg geldt ook bij binnenstadbewoners waar het gaat om visite. Het ‘waterbedeffect’ Maatregelen die in een bepaald gebied worden uitgevoerd, hebben een effect op het omliggende 26

gebied waar deze maatregelen niet is doorgevoerd. In dit geval is de zorg een verschuiving en/of toename van parkeerproblemen net buiten het centrum of delen van het centrum waar (nog) geen maatregelen zijn uitgevoerd. Verdwijnen van garage de Morspoort en parkeerterrein Haagweg Deze zorg benoemen we expliciet, omdat dit vaak is genoemd tijdens het participatieproces, zowel tijdens het stadsgesprek als in gesprekken met stakeholders. Beide voorzieningen worden gezien als goed functionerende locaties, door zowel bewoners als ondernemers. Ter illustratie hiervan geeft Hoteloverleg aan dat de aanwezigheid van de Morspoortgarage geleid heeft tot meer levendigheid in de Morsstraat. Het verdwijnen van deze twee locaties wordt gezien als zorg, omdat het goede alternatieven zijn voor parkeerplaatsen in de binnenstad. Centrummanagement Leiden geeft aan dat er eerst een alternatief moet zijn, voordat er sprake van opheffen kan zijn. 6.2 Conclusies Een belangrijke conclusie uit het participatietraject (zowel gesprekken en enquête) is dat een groot deel van de stakeholders positief is over het opheffen van (een deel van) het aantal parkeerplekken. Het draagt bij aan een meer aantrekkelijke binnenstad. Dat is positief voor bewoners, ondernemers en bezoekers. Dit beeld wordt bevestigd door de resultaten uit de digitale enquête.

De zorgen (bij zowel bewoners als ondernemers) hangen sterk samen met het faciliteren van voldoende goede alternatieve parkeermogelijkheden (voor bewoners, bezoekers en mensen die minder mobiel zijn) en negatieve effecten op omliggende gebieden. Dit laatste speelt ook op regionaal niveau voor buurgemeenten. Vanuit het participatieproces hebben we de volgende aanbevelingen voor de uitvoering van maatregelen m.b.t. het opheffen van parkeerplaatsen: • Zorg voor goede alternatieven voor bewoners (en eventueel maatwerk) bij een maatregel; • Zet in op maatwerk bij ondernemers. Zij zijn in verschillende mate afhankelijk van klanten / bezoekers met een auto; • Zorg voor een duidelijke visie: wie (bewoners, bezoekers) parkeert waar? • Houd bij het uitvoeren van een maatregelen zicht op de effecten op het grotere, omliggende gebied en voorkom zo ongewenste negatieve gevolgen.

“De generatie van mijn kinderen is al veel minder bezig met het bezitten van een auto.”

27

“Lopen en fietsen is gezond. Draag ook die boodschap uit.”

28

7.

PROCES, AANPAK EN BOODSCHAP

7.1 Inleiding Naast de kansen, zorgen en dromen die zijn gedeeld met betrekking tot de voorgaande onderwerpen uit de agenda is er ook algemene input opgehaald. Vaak gaat dit over het proces, de aanpak, participatie en de boodschap vanuit de agenda. Genoemde kansen hierbij zijn: Benader het vanuit de positieve kant De term ‘autoluw’ is negatief, omdat het benadrukt wat je niet wilt. Door het van de positieve kant te benaderen (wat je wil je wel bereiken) krijgt je verhaal een hele andere lading en roept het minder weerstand op Meer bewustwording bij Leidenaren Deze agenda kan bijdragen aan meer bewustwording over verkeersveiligheid en gezondheid. Volgens enkele respondenten kan een campagne eraan bijdragen dat mensen om deze redenen mogelijk ook minder gebruik maken van de auto. Kleine successen als startpunt Wat regelmatig is genoemd, is dat je eerst op kleinere schaal successen moet boeken om te laten zien wat positieve effecten zijn. Pas hierna kun je de grotere, ingewikkeldere projecten aanpakken. Je hebt dan ook geleerd van de kleinere maatregelen. Houd zicht op trends en ontwikkelingen Als gemeente moet je blijven meebewegen met trends en ontwikkelingen die je ziet. Een voorbeeld van Vastgoed Leiden is een mogelijke herziening van de parkeernorm bij nieuwe woningen door een afname van autobezit bij binnenstadbewoners.

Uit één van de speeddates kwam naar voren dat er steeds meer bewonersinitiatieven voor deelmobiliteit ontstaan. Zorg dat je dit kunt faciliteren als gemeente. De zorgen die we hebben opgehaald met betrokken tot proces en aanpak zijn: Onvoldoende afstemming binnen de gemeente Een gedeelde zorg is dat er door de gemeente van alles naast elkaar wordt uitgevoerd en er onvoldoende afstemming is tussen programma’s en projecten. Dit heeft mogelijk negatieve uitwerking op de verschillende ambities. Bij de agenda autoluwe stad is dit een belangrijk aandachtspunt, omdat het samenhangt met veel andere programma’s in de stad. Onzorgvuldige participatie door de snelheid van het proces De timing en duur van dit participatietraject baart een deel van de stakeholders zorgen. Er is duidelijk haast met deze agenda. De zorg is dat de participatie en terugkoppeling hiervan onzorgvuldig is. Dit vraagt ook aandacht bij de uitvoering van maatregelen. Bewoners voelen zich niet gehoord Deze zorg is genoemd door diverse bewoners en (leden van) bewonersverenigingen die we 29

30

hebben gesproken. Op basis van eerdere participatietrajecten heerst het gevoel dat de gemeente onvoldoende doet met de input die ze krijgt. De vrees is dat dit ook gebeurt bij de agenda. Het duurt te lang voordat de binnenstad autoluw wordt Bij verschillende stakeholders en respondenten die voorstander zijn, leeft de zorg dat het te lang duurt voordat de binnenstad autoluw is of dat de resultaten van maatregelen uitblijven. Ze vrezen dat weerstand vanuit tegenstanders leidt tot vertraging of zelfs opschorten van ambities en maatregelen. 7.2 Conclusies Op basis van de bovengenoemde kansen en zorgen kunnen we vanuit het participatieverslag de volgende aanbevelingen doen over de aanpak en het proces: • Communiceer vanuit het doel dat je wilt bereiken, niet wat je gaat verbieden; • Neem stakeholders zorgvuldig mee tijdens het participatieproces: informeer goed, haal op, koppel terug en leg uit; • Begin klein, eindig groot; • Neem weerstand serieus, maar verlies niet de aandacht en het enthousiasme bij je voorstanders.

“Zorg dat de snelheid van je proces niet leidt tot slechte participatie.”

31

winnende foto van de fotowedstrijd, gemaakt door Matthieu Dols & Olga Danilenko

32

BIJLAGE SAMENVATTING DIGITALE ENQUETE Enquête 1: Agenda Autoluwe Binnenstad 188 antwoorden

Hoe vaak bent u in de Leidse binnenstad? 187 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

1

2

3

4

5

(Bijna) dagelijks

59% / 112 antw.

Wekelijks

19% / 36 antw.

Een paar keer per week

16% / 30 antw.

Maandelijks

4% / 9 antw.

(Bijna) nooit

0% / 0 antw.

Hoe bent u betrokken bij de Leidse binnenstad? 186 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

1

2

3

4

5

Als bewoner van de binnenstad (binnen de singels)

46% / 86 antw.

Als bezoeker uit Leiden (buiten de singels)

36% / 68 antw.

Als bezoeker van buiten Leiden

11% / 22 antw.

Als werknemer/ondernemer

3% / 7 antw.

Other

1% / 3 antw.

Toon meer (1)

Om welke redenen komt u in de Leidse binnenstad? 188 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

1

Winkelen

33

87% / 164 antw.

Toon meer (1)

Om welke redenen komt u in de Leidse binnenstad? 188 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

1

2

3

4

5

Winkelen

87% / 164 antw.

Horecabezoek

78% / 148 antw.

Stadswandeling of fietstocht

64% / 121 antw.

Museumbezoek

62% / 117 antw.

Wonen

47% / 89 antw.

Toon minder

6

7

8

Werken

31% / 59 antw.

Ik kom nooit in de binnenstad

0% / 0 antw.

Other

2% / 4 antw.

"cursus, winkelen, uitgaan"

2 out of 4 Toon minder

Met welk vervoermiddel komt u het meest naar de binnenstad? 186 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

1

2

3

4

5

De fiets

61% / 115 antw.

Te voet

20% / 38 antw.

De auto

15% / 29 antw.

Het openbaar vervoer

Brommer/scooter/motor

1% / 2 antw.

34

0% / 0 antw.

1 out of 2 Toon minder

Wat is uw leeftijd? 188 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

1

2

3

4

5

45 t/m 64 jaar

44% / 84 antw.

25 t/m 34 jaar

18% / 34 antw.

65 t/m 74 jaar

15% / 29 antw.

35 t/m 44 jaar

14% / 28 antw.

18 t/ m 24 jaar

4% / 8 antw.

Toon minder

6

7

75 jaar of ouder

2% / 4 antw.

Jonger dan 18 jaar

0% / 1 antw.

Toon minder

De volgende vragen gaan over het thema 'doelen' “Leiden heeft een prachtige historische binnenstad. Deze is niet gebouwd voor veel verkeer of geparkeerde auto’s. Omdat Leiden naar verwachting blijft groeien qua inwoners, bezoekers, studenten en werknemers, willen we de ruimte zo goed mogelijk besteden. De ruimte die er is delen we daarom anders in. Dat doen we aan de hand van de ‘Agenda Autoluwe Binnenstad’. We maken de binnenstad van Leiden stap voor stap groener, gezonder en aantrekkelijker. Voor iedereen.” “Vervoer dat weinig ruimte inneemt, krijgt een hoofdrol. We geven de voetgangers, fietsers, het openbaar vervoer en deelvervoer ruim baan. De bereikbaarheid van de binnenstad blijft gewaarborgd en bevoorrading is een topprioriteit voor een bloeiende economie. De auto blijft aanwezig in de stad, maar minder prominent. We voegen groen toe, zorgen voor ontspanning en maken de binnenstad voor iedereen aantrekkelijk en toegankelijk.” Wilt u vragen beantwoorden over het thema 'doelen? 175 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

1

2

Ja

Nee, ga door naar het volgende thema

96% / 168 antw.

4% / 7 antw.

35 De Agenda Autoluwe Binnenstad heeft zes doelen. Welk doel of welke doelen spreken u op dit moment het meest aan?

2

Nee, ga door naar het volgende thema

4% / 7 antw.

De Agenda Autoluwe Binnenstad heeft zes doelen. Welk doel of welke doelen spreken u op dit moment het meest aan? 173 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

1

2

3

4

5

Schone lucht, minder geluidshinder, minder hittestress en minder wateroverlast

72% / 126 antw.

Hogere kwaliteit van de openbare ruimte

60% / 104 antw.

Meer ruimte voor voetgangers, fietsers en OV

58% / 101 antw.

Inclusieve en toegankelijke stad

35% / 61 antw.

Versterken economische vitaliteit

27% / 48 antw.

Toon minder

6

Meer ruimte voor voorzieningen

11% / 20 antw.

Toon minder

Welke zorgen heeft u bij het autoluw maken van de binnenstad? 176 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

"Dat het (zware) verkeer (bussen met name) meer over de singels gaat rijden, dus direct buiten de binnenstad. De Witte Singel is de afgelopen jaren zeer veel drukker geworden, met grote gevolgen voor verkeersveiligheid en woongenot"

3 out of 176

Op welke plekken in de binnenstad ziet u kansen om de openbare ruimte te vergroenen en/of de aantrekkelijkheid te vergroten? 175 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

"Buurten direct grenzend aan de ondergrondse garages om daar de bewoners te laten parkeren. Alles grenzend aan het Singelpark ook verbeteren."

36

3 out of 176

Op welke plekken in de binnenstad ziet u kansen om de openbare ruimte te vergroenen en/of de aantrekkelijkheid te vergroten? 175 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

"Buurten direct grenzend aan de ondergrondse garages om daar de bewoners te laten parkeren. Alles grenzend aan het Singelpark ook verbeteren."

1 out of 175

Op welke plekken in de binnenstad ziet u kansen om meer ruimte te creëren voor fietsers & voetgangers en/of de verkeersveiligheid te verbeteren? 172 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

"Rapenburg, Kort Rapenburg/ Prinsessekade/ Turfmarkt en (ook al is dit formeel iets buiten de binnenstad) de singels. De Witte Singel is op dit moment té gevaarlijk voor overstekende schoolgaande kinderen en fietsers."

2 out of 172

Zijn er plekken in de binnenstad waar u ruimtegebrek ziet door rijdende en/of geparkeerde auto’s? Zo ja, waar? 175 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

"Rapenburg (!) en Nieuwstraat/ Prinsessekade"

2 out of 175

37 De volgende vragen gaan over het thema 'autobereikbaarheid'

2 out of 175

De volgende vragen gaan over het thema 'autobereikbaarheid' “Met de vastgestelde Mobiliteitsnota heeft de gemeente Leiden het doel om bij te dragen aan een groene, vitale binnenstad. De historische straten zijn niet gebouwd voor veel verkeer. Daarom wil de gemeente zo min mogelijk doorgaand autoverkeer door de binnenstad. Op deze manier ontstaat er meer ruimte voor voetgangers, fietsers en groen.” Wilt u vragen beantwoorden over het thema 'autobereikbaarheid? 178 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

Ja

1

92% / 164 antw.

Nee, ga door naar het volgende thema

2

7% / 14 antw.

In hoeverre bent u het eens met de volgende stelling: “Het is een goed idee om doorgaand autoverkeer in de binnenstad zoveel mogelijk te beperken.” 173 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

4.2 Gemiddelde beoordeling 8%

5%

9%

14%

63%

14 antw.

9 antw.

16 antw.

25 antw.

109 antw.

1

2

3

4

Helemaal mee oneens

5

Neutraal

Helemaal mee eens

Welke kansen ziet u met betrekking tot het beperken van doorgaand autoverkeer in de binnenstad? 173 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

1

2

3

4

5

Meer ruimte voor een gezonde en leefbare buitenruimte

58% / 101 antw.

Meer ruimte voor fietsers en voetgangers

54% / 95 antw.

Verbetering van het (historisch) karakter van de binnenstad

54% / 95 antw.

Meer autovrije straten

42% / 74 antw.

Geen

12% / 22 antw.

38 Toon minder

1

2

Helemaal mee oneens

3

4

5

Neutraal

Helemaal mee eens

Welke kansen ziet u met betrekking tot het beperken van doorgaand autoverkeer in de binnenstad? 173 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

1

2

3

4

5

Meer ruimte voor een gezonde en leefbare buitenruimte

58% / 101 antw.

Meer ruimte voor fietsers en voetgangers

54% / 95 antw.

Verbetering van het (historisch) karakter van de binnenstad

54% / 95 antw.

Meer autovrije straten

42% / 74 antw.

Geen

12% / 22 antw.

Toon minder

6

Other

4% / 8 antw.

"In de historische binnenstad (Pieterskerk, Hooglandse kerk, Nieuwe Rijn) met beweegbare palen werken, alleen bereikbaar per auto voor bewoners en laden/lossen alleen tussen beperkte tijden, bv tussen 8 en 11.00"

3 out of 8 Toon minder

Welke zorgen heeft u met betrekking tot het beperken van doorgaand autoverkeer in de binnenstad? 172 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

De binnenstad wordt minder goed bereikbaar voor mensen met

1

een handicap

38% / 66 antw.

2

Andere wegen buiten het centrum worden drukker met autoverkeer

34% / 60 antw.

Geen

27% / 48 antw.

Ik moet hierdoor mogelijk een stuk omrijden

14% / 24 antw.

Other

8% / 14 antw.

3

4

5

39 Toon minder

3 out of 8 Toon minder

Welke zorgen heeft u met betrekking tot het beperken van doorgaand autoverkeer in de binnenstad? 172 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

1

De binnenstad wordt minder goed bereikbaar voor mensen met een handicap

38% / 66 antw.

2

Andere wegen buiten het centrum worden drukker met autoverkeer

34% / 60 antw.

Geen

27% / 48 antw.

Ik moet hierdoor mogelijk een stuk omrijden

14% / 24 antw.

Other

8% / 14 antw.

3

4

5

Toon minder

"Dat ik mijn huis per auto kan blijven bereiken"

1 out of 14 Toon minder

Op welke plekken in de binnenstad vindt u dat er aandacht moet zijn voor het beperken van doorgaand autoverkeer? 169 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

"Kort Rapenburg, Nieuwstraat/Middelweg, Prinsessekade/Turfmarkt, Morsweg/Morspoort"

2 out of 169

De volgende vragen gaan over 40het thema 'parkeren' Geparkeerde auto’s nemen veel ruimte in. Ruimte die schaars is in de

2 out of 169

De volgende vragen gaan over het thema 'parkeren' Geparkeerde auto’s nemen veel ruimte in. Ruimte die schaars is in de binnenstad. Ruimte die ook voor andere doelen gebruikt kan worden. Pleinen, ontmoeting, recreëren, groen of meer ruimte voor voetganger of fiets. De parkeervisie gaat uit van de juiste parkeerder op de juiste plek. Bezoekers in de garages en bewoners in de buurt van hun woning. Wilt u vragen beantwoorden over het thema 'parkeren'? 176 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

Ja

1

95% / 168 antw.

Nee, ga door naar het volgende thema

2

4% / 8 antw.

In hoeverre bent u het eens met de volgende stelling: “Het is een goed idee om een deel van de parkeerplaatsen in de binnenstad op te heffen en zo ruimte te creëren voor andere functies.” 176 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

3.7 Gemiddelde beoordeling 15%

9%

11%

13%

50%

27 antw.

16 antw.

21 antw.

24 antw.

88 antw.

1

2

3

4

5

Helemaal mee oneens

Neutraal

Helemaal mee eens

Welke kansen ziet u wanneer er meer ruimte ontstaat door het opheffen van parkeerplaatsen in de binnenstad? 167 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

1

2

3

4

5

Meer ruimte voor een gezonde en leefbare buitenruimte

64% / 107 antw.

Verbetering van het (historisch) karakter van de binnenstad

56% / 95 antw.

Meer ruimte voor fietsers en voetgangers

45% / 76 antw.

Meer autovrije straten

28% / 47 antw.

Geen

41

13% / 22 antw.

1

2

Helemaal mee oneens

3

4

5

Neutraal

Helemaal mee eens

Welke kansen ziet u wanneer er meer ruimte ontstaat door het opheffen van parkeerplaatsen in de binnenstad? 167 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

Welke kansen ziet u wanneer er meer ruimte ontstaat door het opheffen van parkeerplaatsen in de binnenstad? Meer ruimte voor een gezonde en leefbare buitenruimte

64% / 107 antw.

Verbetering (historisch) karakter van de binnenstad Meer ruimtevan voorhet een gezonde en leefbare buitenruimte

56%//107 95 antw. 64% antw.

Meer ruimtevan voorhet fietsers en voetgangers Verbetering (historisch) karakter van de binnenstad

45% // 95 76 antw. antw. 56%

Meer straten Meer autovrije ruimte voor fietsers en voetgangers

28% antw. 45% // 47 76 antw.

Geen Meer autovrije straten

13% // 22 28% 47 antw. antw.

167 1van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

21

3 2

4 3

5 4

5 6

6

ToonGeen minder

13% / 22 antw.

Other

7% / 12 antw.

Toon minder

Other

7% / 12 antw.

"heel veel groen bijvoorbeeld in de vorm van natuurspeelplaatsen" "heel veel groen bijvoorbeeld in de vorm van natuurspeelplaatsen" 1 out of 12 Toon minder 1 out of 12 Toon minder

Welke zorgen heeft u met betrekking tot het opheffen van parkeerplaatsen in de binnenstad voor andere functies? 174 van 188 mensen hebben deze vraag beantwoord

Welke zorgen heeft u met betrekking tot het opheffen van parkeerplaatsen in de binnenstad voor andere functies? Te weinig parkeermogelijkheid voor bewoners van de binnenstad

52% / 92 antw.

Te in omliggende singels) Te hoge weinigparkeerdruk parkeermogelijkheid voor gebieden bewoners(buiten van de de binnenstad

40% 70 antw. 52% // 92 antw.

Geen Te hoge parkeerdruk in omliggende gebieden (buiten de singels)

22% // 39 antw. 40% 70 antw.

Te weinig parkeermogelijkheid voor bezoekers van de binnenstad Geen