200104 Bijlage 3 Horecavisie 2020-2026

Om die reden wijzen we geen specifiek horecagebied aan waar een club mag worden toegevoegd. In de binnenstad van Leiden is een aantal gebieden met avond- en nachthoreca te vinden, vaak in combinatie met cultureel aanbod, zoals het Cultuurkwartier, de Boom-

35

markt en de Breestraat. Deze gebieden lenen zich dan ook relatief goed voor een dergelijke club. Daarnaast kan het ook een optie zijn voor een (grotere) club om zich op een locatie buiten het horecagebied van de binnenstad te vestigen, bijvoorbeeld op een van de ontwikkellocaties. Het is de afgelopen jaren echter moeilijk gebleken om dit te realiseren. Daarom zal er maatwerk worden toegepast indien zich een aanvraag voor de realisatie van een club aandient in welk gebied dan ook. Alle aanvragen worden individueel op wenselijkheid beoordeeld, naast uiteraard de criteria ten behoeve van een goede ruimtelijke ordening. Corona Op het moment dat de onderzoeken naar de uitbreidingspotentie in het horecagebied van Leiden werden opgestart was de economische situatie van de Leidse binnenstad goed te noemen. De horeca draaide over het algemeen goed, de leegstand was relatief laag en de kwaliteit van het horeca-aanbod was goed. Uit onderzoek is gebleken dat er ruimte was voor een substantiële groei van het aantal vestigingen in de komende periode van 5 jaar. Echter, de gedwongen sluiting van aanwezige horeca, met aansluitend de in acht neming van de 1,5 meter samenleving, werpt een ander licht op de zaak. De ondernemers krijgen een enorme financiële tegenslag te verwerken en zij die dit overleven zullen lange tijd nodig hebben om weer financieel gezond te worden.

Daarom nemen we de aanbeveling van het toevoegen van zoveel nieuwe vestigingen nu niet over. Juist in de gebieden waar relatief veel horeca zit wordt terughoudend omgegaan met het toevoegen van extra nieuwe vestigingen om op deze manier de zittende horeca de gelegenheid te geven om te herstellen. In andere horecagebieden wordt juist wel horeca beperkt toegevoegd om op deze manier de kwaliteit van het (verblijfs-)gebied te verhogen en daarmee juist op die manier de aanwezige onder­ nemers te ondersteunen. Maximale vierkante meters van horecapanden In de gebieden Pieterskwartier en Nieuwstraat e.o. leent de omgeving zich er niet voor om grootschalige horeca te faciliteren. De woonfunctie is hier sterk verweven met de economische functie, de straatjes zijn smal en de winkels kleinschalig en specialistisch. Het maximum vloeroppervlak in deze gebieden voor horecavestigingen wordt daarom vastgesteld op circa 300 vierkante meter bruto vloeroppervlakte per vestiging. Uitbreiding schaalgrootte huidige horecaondernemers Zittende horecaondernemers kunnen de behoefte hebben om hun onderneming te vergroten. Dit kan door zowel horizontale (betrekkend op het pand /ruimte ernaast) als verticale (betrekkend op de verdieping erboven of beneden) verheling. Deze vorm van horeca-uitbreiding is toegestaan.

Uiteraard dienen voor de hierbij behorende verbouwing, de benodigde vergunningen te zijn afgegeven. De gemiddelde bruto vloeroppervlakte van een horecavestiging in de binnenstad van Leiden is circa 220 vierkante meter. Voor Nederlandse binnensteden ligt de gemiddelde bruto oppervlakte op 260 vierkante meter. Mocht door uitbreiding een horecagelegenheid ontstaan in de binnenstad die groter is dan 450 vierkante meter bruto vloeroppervlakte is extra aandacht voor het behoud van een goede ruimtelijke ordening en wordt maatwerk geleverd. Voor sommige horecagebieden geldt echter wel het maximale bruto vloeroppervlakte van 300 vierkante meter voor horeca, zoals aangegeven onder het kopje “maximale vierkante meters van horecapanden”. Bijzondere objecten

36

In Leiden bevinden zich vele bijzondere, vaak oude gebouwen die zich mogelijk goed lenen voor toekomstbestendige vormen van horeca. Voorbeelden hiervan zijn kerken, kazernes, scholen, et cetera. De invulling van horeca in een dergelijk pand kan voor het omliggende gebied mogelijk economische kansen bieden in plaats van een bedreiging te zijn. Indien zich hiertoe een aanvraag aandient zal de gemeente per geval bekijken of hieraan medewerking zal worden verleend. Uiteraard zullen dergelijke aanvragen worden getoetst aan alle aspecten van een goede ruimtelijke ordening. Meerdere entrees en/of hoekpanden Het kan voorkomen dat een horecagelegenheid zich wil vestigen in een pand op de hoek van twee verschillende horecagebieden (met mogelijk aan beide kanten een entree). Ook komt het voor dat panden een voor- en achteruitgang hebben die in twee gebieden vallen. Omdat de scheidslijn tussen horecagebieden veelal op straatniveau is bepaald, kan bekeken worden wat de uitbreidingsmogelijkheden zijn van beide gebieden. Passen de uitbreidingswensen voor het betreffende pand in één van de twee gebiedsbeschrijvingen, dan werken we in principe mee aan de uitbreiding. Er kan worden geëist dat er een “hoofdingang” wordt gecreëerd in dat betreffende gebied.

Echter, wanneer een van de ingangen in een gebied ligt waar een maximum grootte geldt voor een horecagelegenheid, dient deze ofwel te worden gerespecteerd ofwel de ingang van het pand aan die zijde kan niet worden gebruikt voor het in-/uitlaten van klanten. Meerdere lopende aanvragen Mocht zich de situatie voordoen dat met meerdere lopende aanvragen voor een omgevingsvergunning een grens van het aantal toegestane vestigingen (uitbreidingen) wordt overschreden, dan geldt als uitgangspunt dat de eerst binnengekomen aanvraag voorrang heeft. Horeca op andere locaties dan het horecagebied van de binnenstad. Buiten het horecagebied in de binnenstad is het soms ook wenselijk om horeca toe te voegen. De horecafunctie is dan echter anders dan die van de horeca in een historische binnenstad die samen met andere functies de aantrekkingskracht van het gebied bepaalt voor bezoekers. De horeca in de andere gebieden dan het centrum ondersteunt namelijk de

37

hoofdfunctie(s) van het gebied waarbinnen deze is gevestigd. Dit geldt vooral voor de potentiegebieden zoals die zijn benoemd in de Omgevingsvisie waar het nadrukkelijke doel is om gemengde woon- werkgebieden te creëren met een eigen buurtgericht voorzieningenprogramma. Het is niet wenselijk om vanuit deze horecavisie voor al deze locaties te bepalen wat de toekomstige uitbreidingspotentie is. Wel stellen we kaders waaraan eventuele toekomstige uitbreiding moet voldoen. Deze kaders zijn: 1. De horeca moet ter plaatse in een behoefte voorzien. Het is dus niet de bedoeling dat de horeca op zich een trekpleister wordt voor bezoekers van buiten het betreffende gebied. Het horeca-aanbod moet qua grootte en aantal vestigingen zijn afgestemd op het aantal mensen dat zich in het betreffende gebied ophoudt, ten behoeve van bijvoorbeeld de kantorenfunctie en/of woonfunctie. Maar ook het type horeca dient aan te sluiten bij de behoefte van de directe omgeving; 2. De toevoeging moet passen binnen overige beleidsvorming c.q. regelgeving die geldt voor de verschillende gebieden; 3. De horeca moet voldoen aan de toets van een goede ruimtelijke ordening.

De gebieden waar horeca uitbreiding anders dan in het gedefinieerde horecagebied in de binnenstad kan plaatsvinden zijn: • Bedrijventerreinen • Wijkwinkelcentra • Ontwikkellocaties • Kantorenlocaties • Recreatie gebieden Voorbeelden van ontwikkellocaties zijn: het Energiepark, de Lammenschansdriehoek, de Meelfabriek, het Singelpark, de Schipholweg et cetera. Bovenstaande betekent niet dat overal altijd horeca toegevoegd kan/moet worden. Er zijn bijvoorbeeld verschillende typen bedrijventerreinen. Zo zijn er bedrijventerreinen waar in meer of mindere mate functiemenging plaatsvindt. Vooral op de terreinen waar dit in meerdere mate plaatsvindt kan daarbij ook ondersteunende horeca gewenst zijn. Op bedrijventerreinen waar een zware milieucategorie op rust, is dit niet mogelijk en kan voor de ondersteunende horecafunctie uitgeweken worden naar een nabij gelegen wijk­ winkelcentrum. Voor recreatieve gebieden geldt hetzelfde, soms is het niet wenselijk om horeca toe te voegen omdat dit niet past bij bijvoorbeeld de natuurlijke omgeving van een recreatiegebied. Echter in sommige gebieden is juist wel horeca ondersteuning voor de recreatieve functie gewenst, zoals op toeristische fietsroutes en/of parken. En zo geldt dit voor alle locaties buiten het horecagebied van de binnenstad. Per geval zal de wenselijkheid worden getoetst.

De kaders die hiervoor worden gesteld worden beschreven in de beleidskaders of ontwikkelplannen van desbetreffende gebieden. Leiden Bio Sciencepark en Stationsomgeving

38

Het LBSP wordt getransformeerd van science park naar een innovatiedistrict waarbij het LBSP steeds meer stedelijk gebied wordt, een deel van de stad direct achter het centraal station. Dit is nodig om als vestigingsplek voor talent en bedrijven aantrekkelijk en relevant te blijven. Als het LBSP de groeimotor van stad, regio en land wil blijven, zullen we deze transformatie in de komende jaren moeten realiseren. Het wordt een internationale ontmoetingsplek waar onderzoekers, innovatoren en investeerders samenkomen. Werken, studeren, verblijven, wonen en recreëren gaan hand in hand. Deze transformatie is al aan de gang en zal de komende jaren steeds zichtbaarder worden. Twee concrete voorbeelden van locaties binnen het LBSP zijn het Entreegebied en het Pesthuiscomplex. Beide plekken moeten gaan bruisen, waarbij horeca een belangrijke rol zal spelen. Daarbij ligt bij het Pesthuiscomplex de ambitie om een verbindende schakel tussen de culturele binnenstad en het LBSP, en een publieke trekker buiten de singels, te worden. Dit alles geeft een voortreffelijk economisch vestigingsklimaat. Het Stationsgebied moet een bruisende plek worden waar reizen, wonen, werken en ontspannen samenkomen. De eerste stappen zijn gezet. De entree van de stad transformeert de komende jaren verder, van een eentonig reizigersgebied tot een aantrekkelijke, Leidse stadswijk.

Hét visitekaartje van Leiden en een regionaal OV-knooppunt, van nationaal belang. Maar ook: één van de duurzaamste buurten van Nederland als onderdeel van de Duurzaamste Kilometer van Nederland, een plek waar Leidenaren elkaar en bezoekers ontmoeten, waar we onze fiets weer kwijt kunnen. Een plek waar we Leiden herontdekken. Passende horeca in deze gebieden is essentieel. Juist om de verbindingen te creëren en de levendigheid in het gebied te bevorderen. In de verdere ontwikkeling van het gebied van zal nader worden bepaald welke horeca hier passend is. Placemaking In gemeente Leiden wordt voortdurend gewerkt aan nieuwe ontwikkelingen om een aantrekkelijke woon-, werk-, en leefomgeving te creëren. Placemaking biedt ondernemers, bezoekers en toekomstige gebruikers de mogelijkheid om vooruitlopend op deze ontwikkeling deze locaties in de spotlights te zetten en mensen op een informele wijze te informeren over deze toekomstige ontwikkeling aldaar. Soms kan horeca deel uitmaken van placemaking. Deze manier van aankondiging van ontwikkelingen is toegestaan onder de volgende voorwaarden: • De horecagelegenheid krijgt een tijdelijke vergunning van maximaal een half jaar, met mogelijkheid tot verlenging; • Deze past binnen een toets van een goede ruimtelijke ordening; • De horecagelegenheid mag geen ontwrichtende werking hebben op het bestaande horeca aanbod.

Uitzonderingen In deze visie wordt gezien de economische situatie terughoudend omgegaan met het toevoegen van horeca in de komende periode. Indien zich een ontwikkeling voordoet op het gebied van horeca die toegevoegde waarde heeft voor het verblijfsgebied, behoudt het college zich het recht voor om deze ontwikkeling mogelijk te maken, mits deze voldoet aan een goede ruimtelijke ordening.

39

40

5. Hotels Naast de beperkte toevoeging van “reguliere” horeca, zoals cafés en restaurants wordt er ruimte gemaakt voor de ontwikkeling van hotels in Leiden. 5.1. Algemeen De hotel- en logiessector (horecacategorie 6) vormt een bijzonder onderdeel van de horecabedrijvigheid. Het richt zich op bezoekers voor meerdaags verblijf in de stad, voor zakelijke doeleinden, maar ook toeristisch verblijf. Iets meer dan de helft van het verblijf in de Leidse hotels is zakelijk (daarmee wordt bedoeld dat hotelgasten primair een zakelijk motief hebben, zoals het bezoeken van kantoren, bedrijven of congressen op bijvoorbeeld Leiden Bio Science Park of in het stationsgebied), hoewel het aandeel toeristisch verblijf de afgelopen periode aanzienlijk is toegenomen. Een gevarieerd aanbod aan hotels is belangrijk voor de groeiende kennis gerelateerde bedrijvigheid in het Leiden Bio-Science Park Bio-Science Park en de kantoren rondom het stationsgebied. Maar de hotel- en logiessector is ook een belangrijke partner in de keten van congres gerelateerde bedrijven en instellingen in Leiden. Voor zowel het bieden van overnachtings­accommodatie, als congresruimten en overige voorzieningen.

Via het Leiden Convention Bureau (onderdeel Leiden Marketing) en de goede en intensieve samenwerking tussen de congres gerelateerde bedrijven en instellingen, waaronder het actieve ambassadeursnetwerk van de universiteit en kennisbedrijven, wordt actief ingezet op de werving van congressen. In 2019 zijn in totaal 20 ICCA-congressen (internationale wetenschappelijke verenigingscongressen) en 21 overige internationale congressen in Leiden georganiseerd. Hiermee heeft Leiden landelijk de 5e plaats voor nationale congresbestemmingen behaald. Europees bekleedde Leiden de 77e plaats en wereldwijd de 150e plaats. De congressen zorgden voor een economische spin off van ruim 10 miljoen euro en versterking van profilering in opmaat naar European City of Science in 2022. De hotel- en logiessector is daarmee belangrijk voor de stad, omdat het zorgt voor extra bezoekers en langer verblijf, hogere bestedingen en de uitstraling van de stad. Dit hoofdstuk schetst het beleid ten aanzien van de ontwikkeling van de hotelcapaciteit voor Leiden voor de komende jaren. Allereerst wordt ingegaan op de ontwikkeling in de hotelsector in de periode 2016 t/m 2018. Vervolgens wordt ingegaan op de noodzaak van bijstelling van het beleid, op basis van het advies van Bureau Stedelijke Planning. 5.2.

 uimtelijk-economische horecavisie 2016-2020: stand van zaken R hotelontwikkeling Uitgangspunt hiervan voor de hotelontwikkeling voor de periode 2016-2020 was een gematigde groei met een toename van 250 hotelkamers. Aan dit aantal is toegevoegd de nog niet gerealiseerde uitbreiding van Holiday Inn met 40 hotelkamers. Reden van deze gematigde hotelontwikkeling voor de periode tot en met 2020 was de economische crisis. En de daaraan gekoppelde vrees voor het stimuleren van leegstand bij overmatige hotelontwikkeling. Bovendien was in de voorafgaande jaren (2011-2015) de hotelcapaciteit in Leiden nog uitgebreid met ruim 300 kamers.

41

De volgens de Horecavisie 2016-2020 gerealiseerde uitbreiding van het aantal hotelkamers is als volgt, met als ontwikkellocaties de historische binnenstad en het aangrenzende Stationsgebied: • hotel op de ABNAMRO-locatie op de Stationsweg (132 kamers; in voorbereiding); • boetiekhotel in de Meelfabriek (80 kamers en 20 appartementen; in voorbereiding); • boetiekhotel d’Oude Morsch in het voormalige wachtgebouw naast de Morschpoort (18 kamers; gerealiseerd); • uitbreiding hotel Holiday Inn (40 kamers; nog te realiseren). In Leiden is verder de behoefte geconstateerd aan kleinschalige logiesvoorzieningen in de binnenstad. Om hieraan tegemoet te komen is in de horecavisie nog een uitbreidingsruimte benoemd van 5% van de geadviseerde 250 hotelkamers (afgerond 13 kamers), bestemd voor realisatie van kleinschalige logiesconcepten in de binnenstad. De uitbreidingsruimte is ingevuld voor in het stadscentrum gevestigde boetiekhotels Huys van Leyden; Ex Libris en Nieuwe Rijn 2. Door sluiting van het Mariënpoel Hotel en wijziging van de hotelfunctie van het pand in wonen, ontstond er vervangingsruimte voor 9 hotelkamers. Deze vrijkomende hotelkamers zijn op aanvraag toegewezen aan de enkele kleinschalige logiesplannen: hotel Ex Libris (uitbreiding), boetiekhotel in de voormalige Bethlehemkerk en het in de Pieterskerk gevestigde ‘Villa Rameau’.

Op dit moment beschikt Leiden over 19 hotels, met in totaal ca. 1.067 hotelkamers (inclusief het in Oegstgeest gevestigde hotel Hilton Garden Inn; zie hierna). Het aantal overnachtingen in de Leiden gevestigde hotels en overige logiesbedrijven bedroeg de afgelopen jaren: 2014: 325.000; 2015/338.000; 2016/342.000; 2017/384.800; 2018/386.000 en 2019/406.050. Met verwijzing naar het voorgaande zijn de hotelgasten te typeren als zakelijke en congresbezoekers en op de op de historische stad gerichte (internationale) toeristen. 5.3. Hotelbeleid 2020-2030 Om erachter te komen hoe het aanbod van de Leidse hotelmarkt zich verhoudt tot de vraag, zowel op dit moment als in de toekomst, heeft de gemeente aan Bureau Stedelijke Planning gevraagd een onderzoek uit te voeren naar de marktruimte van hotels. In dit onderzoek is ook het hotel Hilton Garden Inn (173 kamers) meegenomen, dat weliswaar in Oegstgeest is gevestigd (naast Corpus), maar opereert op de Leidse markt. Bij de uitvoering van dit onderzoek is rekening gehouden met een aantal ontwikkelingen die gaande is op het gebied van overnachtingen en de hotelmarkt, zowel landelijk, regionaal als lokaal.

Zo is Leiden in 2022 uitgeroepen tot European City of Science met de bijbehorende congresfunctie, zal het aantal toeristische overnachtingen toenemen als gevolg van het tekort aan ruimte dat ontstaat door het verwachte overloop-effect uit Amsterdam en Utrecht. En verder is de verwachting dat een aantal overnachtingen dat nu door toeristische verhuur van woningen via AirBnB wordt aangeboden, in de komende jaren via de reguliere

42

hotelaanbod worden aangeboden. Verderop, onder het kopje “AirBnB en toeristische verhuur” staat meer informatie over dit onderwerp. De conclusie is dan ook dat het aantal hotelovernachtingen de komende tien jaar zal groeien. Om deze groei te faciliteren zullen we de hotelmarkt de komende jaren de mogelijkheid bieden om uit te breiden. De belangrijkste pijlers voor dit nieuwe beleid zijn: • de huidige ondernemers ruimte geven om uit te breiden; • nieuwe ondernemers ruimte geven om te ontwikkelen; • te voorkomen dat de marktruimte wordt gebruikt voor plannen die vervolgens niet ontwikkeld worden; • Een gezonde spreiding van hotels over de stad, waarbij ook op (toekomstige) ontwikkel­ locaties ruimte is voor uitbreiding van hotels. Balans tussen levendigheid en leefbaarheid Onderdeel van het coalitieakkoord is de balans tussen levendigheid en leefbaarheid. Dit zegt iets over de verhoudingen tussen bewoners van de stad en het aantal bezoekers. Een belangrijke internationale indicator voor het groeipotentieel van de vraag naar hotelkamers in Leiden is het aantal overnachtingen per inwoner per jaar. Voor Leiden is dat momenteel ca. 3,1 per inwoner per jaar. Met de voorgestelde uitbreiding van het aantal hotelkamers zal deze indicator de komende jaren toenemen naar 5 à 6 overnachtingen per inwoner per jaar.

Er is, zoals in Amsterdam, sprake van overtoerisme bij een indicator van 15 of meer overnachtingen per inwoner per jaar. De vrees voor overtoerisme bij uitbreiding van het aantal overnachtingen in Leiden is daarom ongegrond. Corona Het onderzoek van Bureau Stedelijke Planning (BSP) heeft plaatsgevonden net voor het uitbreken van het coronavirus. Gezien de doorlooptijd voor de realisatie van een aanzienlijk hotel van minimaal 3 á 4 jaar, is de verwachting dat de hotelmarkt ruim voldoende tijd heeft om van de crisis te herstellen voordat er nieuwe hotels zijn toegevoegd. We zien daarom vooralsnog geen reden om af te wijken van het advies van BSP voor op de lange termijn.

43

Monitoring De ontwikkelingen van de hotelmarkt in Leiden zullen nauwgezet worden gevolgd. In 2023 en 2025 zal via een monitor respectievelijk monitoring/evaluatie worden bekeken of de prognose van de groei van de hotelmarkt en het aantal overnachtingen gelijk loopt met de werkelijke ontwikkeling. Mocht blijken dat er een substantiële afwijking is die een ongezonde bezettingsgraad teweeg brengt, dan kan besloten worden om de uitbreidingspotentie van het aantal hotelkamers, zoals beschreven in deze visie, te herzien. De bezettingsgraad die hierbij wordt gehanteerd is 65% als indicatie van een gezonde hotelmarkt in Leiden. Omdat meer factoren dan alleen de bezettingsgraad indicatie geven over de ontwikkeling van de hotelbranche, zal ook naar andere factoren worden gekeken, zoals bijvoorbeeld de gemiddelde kamerprijs. Na vaststelling van deze visie zal de gemeente in overleg met relevante stadspartners een goede monitoring-evaluatiestrategie opstellen. Fasering De ontwikkeling van de hotelmarkt is als gevolg van de maatregelen rond corona op dit moment onzeker te noemen. Het onderzoeksrapport geeft aan dat het uitgaat van een herstel van de markt. Daarentegen geeft de vertegenwoordiging van de Leidse hotelbranche aan dat zij zich afvragen of op langere termijn de hotelbranche zich volledig zal herstellen, zoals het voor het virus was.

Omdat niemand dit met honderd procent zekerheid kan zeggen zal de berekende uitbreidingscapaciteit enigszins gefaseerd beschikbaar komen. Tot het eerste monitoringsmoment in 2023 zal maximaal 75% van de ruimte voor nieuwe hotelontwikkelingen beschikbaar worden gesteld. Dat betekent dat er maximaal 350 kamers gereserveerd blijven voor de uitbreiding van zittende ondernemers. Van de overige uitbreidingscapaciteit die in totaal was vastgesteld op 780 kamers, blijven dan circa 585 kamers over die kunnen worden ontwikkeld. Er zal worden bekeken of de overige 25% al dan niet als uit te breiden capaciteit kan worden toegevoegd, of dat deze gereserveerd blijft tot het volgende monitorings- en evaluatiemoment in 2025. 5.4. Goede ordening van Leidse hotelmarkt Bureau Stedelijke Planning adviseert voor de komende tien jaar een totale uitbreidingscapaciteit met een bandbreedte van 1130 tot 1330 kamers, waarbij wij vooralsnog uitgaan van een uitbreidingscapaciteit van 1.130 hotelkamers. Op dit moment is het aanbod van de Leidse hotelmarkt erg eenzijdig op het gebied van zowel segmenten, grootte en geografie.

44

Het gevaar van een te eenzijdig aanbod is dat er een overaanbod van het hotelaanbod in een bepaald segment ontstaat. Daardoor gaat de kwaliteit van dit segment achteruit en vinden bezoekers in andere segmenten niet het gewenste aanbod. Om dit te voorkomen wordt er voor de ondervertegenwoordigde segmenten een aantal kamers gereserveerd die in de komende jaren ontwikkeld kunnen worden. Het doel van de reservering is vooral om er voor te zorgen dat in deze segmenten, grootte en locatie een gewenste ruimte wordt ingevuld, omdat in de huidige Leidse hotelmarkt deze segmenten ontbreken of onvoldoende aanwezig zijn. Op deze manier wordt er een geordende en gevarieerde hotelmarkt in Leiden gecreëerd en wordt de aantrekkingskracht op bezoekers verruimd. De vestiging van een nieuw hotel kan betrekking hebben op meerdere reserveringsaantallen. Indien dit het geval is zal de voorraad van alle betrokken reserveringen worden verminderd. De marktruimte die dan overblijft wordt vrije marktruimte, waar binnen de kaders gebruik van mag worden gemaakt. Voorbeeld: De vestiging van een middelgroot hotel in stadsdeel Zuid zal zowel van de stadsdeelreservering worden afgetrokken als van de categorie middelgroot. Als er meer capaciteit nodig is voor realisatie van het hotelplannen, kan gebruik worden gemaakt van beschikbare resterende vrije algemene marktruimte.

Nieuwe hotelvestigingen die niet zijn opgenomen in de genoemde ‘reserveringssegmenten’ komen bij voldoende beschikbare ruimte ten laste van de resterende algemene marktruimte. Uitbreiding zittende ondernemers De laatste jaren hebben de gevestigde ondernemers, op basis van de Horecavisie 2016-2020 niet de kans gehad om uit te breiden, omdat er geen uitbreidingscapaciteit beschikbaar was. Terwijl een groot aantal van deze ondernemers wel plannen heeft voor uitbreiding en/of vernieuwing van hun hotel. Om deze ondernemers de kans te geven hun uitbreidingsplannen te realiseren zullen we een deel van de marktruimte reserveren voor deze plannen. Op dit moment zijn er uitbreidingsplannen van gevestigde ondernemers bekend van in totaal ca. 313 kamers. Het gaat hier om zowel plannen voor uitbreiding van het huidige hotel, als verhuizing inclusief uitbreiding van bestaande hotels naar een andere locatie. Het maximum aantal kamers dat we via deze constructie reserveren is 350. Echter, als er nog beschikbare uitbreidingscapaciteit is, en andere bestaande hoteliers willen nog uitbreiden, dan kan daarvoor een aanvraag worden ingediend. Dan telt echter pas de “formele ontvankelijke bouwaanvraag” als reservering.

We waken er hierbij voor dat de voorraad beschikbare kamers niet vastgehouden wordt zoals nu soms het geval is bij voorgenomen, maar nog niet gerealiseerde plannen voor hotelontwikkelingen. Zolang de voorraad strekt kunnen zittende ondernemers uitbreidingsvragen indienen bij de gemeente die dan niet worden vergeven aan andere hoteliers. Deze aantallen zullen dan maximaal 3 jaar worden vastgehouden. Als er na drie jaar nog geen bouwvergunning voor het betreffende hotel is verleend, worden de kamers weer “vrijgegeven” ten behoeve van de algemene nog te vergeven voorraad aan hotelkamers.

45

46

Goede verdeling in segmenten De Leidse hotelmarkt kenmerkt zich met een groot aanbod aan hotels in het 3/4-sterrensegement. In andere segmenten is er te weinig of zelfs geen aanbod. Om het uitbreiden van deze achtergebleven segmenten te stimuleren wordt er een aantal kamers gereserveerd voor deze segmenten. Aan de komst van een 5-sterrenhotel wordt in principe meegewerkt, uiteraard volgens de geldende ruimtelijke ordeningsprocedures. Type hotel

Reservering

Boutique hotels

150 kamers

Gesegmenteerd moderne zakelijk hotels

150 kamers

Budgethotels

100 kamers

5-sterrenhotels

Altijd wenselijk

We hanteren hierbij de volgende definities, bij de aanvraag zal worden beoordeeld bij welke categorie een hotel hoort: Boutique hotels: een middenweg tussen kleine en knusse bed- and breakfast en (middel) grote hotels. Ze variëren meestal tussen de tien en vijftig kamers, maar kunnen soms ook iets groter zijn. Dit betekent intiemer, persoonlijker en meer aandacht van het personeel. Gesegmenteerde, moderne zakelijke hotels: Deze hotels bieden ook ruimte aan ruimere kamers met voorzieningen voor langer verblijf en werkfaciliteiten, zoals congres-, vergaderen ontmoetingsfaciliteiten. Dit type hotel is voornamelijk gericht op de zakelijke markt. Budgethotels: Deze concepten combineren kwalitatief goede, maar eenvoudige logiesvoorzieningen aan lagere prijzen. Er zijn grofweg twee soorten budgethotels: 1. Reguliere hotels, waarbij goedkope kamers worden aangeboden, 2. Hotels waarbij bedden worden aangeboden in een grotere gedeelde ruimte (dorm rooms). Deze hebben een andere impact op de omgeving, omdat de gasten hier zo kort mogelijk verblijven en zich niet kunnen terugtrekken op een eigen kamer. Per aanvraag zal daarom worden bekeken of deze passend is in de omgeving. Goede verdeling in grootte Het rapport van BSP geeft aan dat er vrijwel geen middelgroot hotel is in Leiden. Onder een middelgroot hotel verstaan we een hotel met 50 – 100 kamers.

Daarnaast zal een hotel groter dan 200 kamers een verstorend effect hebben op de op zich kleine Leidse hotelmarkt. Daarom zullen we niet meewerken aan de realisatie van hotels groter dan 200 kamers. Als hotels weliswaar in een gezamenlijk gebouw zijn gevestigd en enkele faciliteiten delen, maar beschikken over een aparte of eigen aanduiding (naam), ander segment, entree, lobby en faciliteiten, worden zij gezien als aparte hotels. Hierbij geldt niet het totaal aantal kamers van het gebouw, maar het aantal kamers van het specifieke hotel. In een historische stad als Leiden met de vele bijzondere en monumentale panden zijn er goede kansen voor kleinschalig logies-aanbod. We willen hier graag ruimte voor bieden.

47

Aan ontwikkelingen met minder dan 5 kamers wordt in principe door de gemeente medewerking verleend en deze kamers zullen niet van de totaalvoorraad worden afgetrokken. De gemeente wil hierin wel een bepaalde kwaliteit waarborgen. Aanvragen zullen derhalve individueel worden beoordeeld volgens de geldende ruimtelijke ordeningsprocedures. Grootte hotel

Reservering

Middelgrote hotels (50-100 kamers)

200 kamers

Kleinschalige hotels (<5 kamers)

Altijd wenselijk

Grote hotels (>200 kamers)

Nooit toegestaan

Goede verdeling in geografie Tot slot is er een beperkte geografische spreiding van hotels in Leiden. De huidige hotels bevinden zich met name in het gebied van de Binnenstad, het Stationsgebied en in het westelijke deel van de stad. Een toevoeging voor reservering van hotelcapaciteit in het stadsdeel Zuid is gewenst gezien de aanwezigheid van de Lammenschansdriehoek en de strategische ligging langs de A4 en het spoor.

Stadsdeel

Reservering

Stadsdeel Zuid

150 kamers

Actief en faciliterend beleid Op dit moment ontbreken met name de segmenten ‘gesegmenteerde moderne zakelijke hotels’ en ‘5 sterren hotels’. Daarom voeren we voor deze twee segmenten een actief beleid. Dit betekent dat deze hotelsegmenten als opgave zullen worden opgenomen in de ambities van de stedelijke programmering van relevante ontwikkelgebieden, gevolgd door een actieve marktbenadering van tot deze segmenten behorende hotelconcepten. Voor de overige hotelsegmenten geldt een faciliterend beleid, gericht op marktpartijen die zich voor een hotelvestiging in Leiden melden. Uitzonderingen Indien zich een hotelontwikkeling voordoet die toegevoegde waarde heeft voor het verblijfsgebied, behoudt het college zich het recht om ten aanzien van deze ontwikkeling een ontheffing te verlenen. Restaurants in hotels Veel hotels bieden hun gasten naast een slaapverblijf ook ruimte aan om te kunnen eten of drinken. Soms is deze restaurant faciliteit ook open voor bezoekers die niet verblijven in het hotel. In dit laatste geval is sprake van zelfstandig functionerende horeca en zal dit ook als zodoende worden beschouwd. Door de gevolgen van de Coronacrisis is het uitgangspunt, aansluitend bij het onderdeel voor de “reguliere” horeca van deze visie, om de positie van de cafés en restaurants in de binnenstad en het stationsgebied te behouden.

Daarom is toevoeging van een zelfstandig opererend restaurant of café binnen een hotelconcept niet altijd

48

wenselijk. We gebruiken de volgende indicaties om zelfstandige horecafaciliteiten in een hotel te onderscheiden: • Openingstijden van de eet- en drinkgelegenheid ten opzicht van het slaapverblijf; • Online reclame voor de eet- en drinkgelegenheid; • (Gevel-)reclame naar buitengericht voor de eet- en drinkgelegenheid; • Aantal zitplaatsen is groter dan het aantal slaapplaatsen. Het beleid voor zelfstandige horeca is genoemd in eerdere hoofdstukken. Als een horeca­ gelegenheid als zelfstandig ten opzichte van de hotelgelegenheid wordt gezien zal deze als zodanig worden behandeld. Toetsingskader Uitbreidingsplannen gevestigde ondernemers: • Volume: gewenste maximum uitbreiding van alle initiatieven voor in totaal maximaal 350 kamers; • Kwaliteitsverbetering en duurzaamheid: de uitbreiding betekent ook renovatie en kwaliteitsverbetering van het hotel, waarbij met name duurzaamheidsinitiatieven een hoofdrol spelen. Uitbreidingsplannen nieuwe initiatieven: • Door initiatiefnemer aantonen dat het concept een aanvulling betekent op het huidige hotelaanbod (zie hiervoor genoemde typering); • Er dient nog uitbreidingspotentieel beschikbaar te zijn; • Concepten die altijd wenselijk zijn worden niet meegenomen in het uitbreidingspotentieel; • Planning: in het projectplan wordt het proces van realisatie van het initiatief realistisch ingeschat.

Inzicht in de planning van initiatieven geeft de mogelijkheid te sturen op fasering, zodat de beschikbare ruimte zo gedoseerd mogelijk in de markt wordt gezet. AirBnB en toeristische verhuur De gemeente Leiden verleent geen vergunningen voor deze vorm van verhuur van particuliere woningen. De regering heeft een wetsvoorstel voor de toeristische verhuur van woningen aan het parlement voor besluitvorming aangeboden, dat mogelijkheden biedt voor gemeenten voor de instelling van meldings- en vergunningplicht voor verhuur van woningen aan toeristen en overige bezoekers. Na vaststelling van het wetsvoorstel worden de mogelijkheden en voorwaarden hiervan voor Leiden onderzocht. Voor de toekomst staat de gemeente Leiden in principe positief tegenover het kleinschalig verhuren van AirBnb, maar wel binnen een gereguleerd stelsel, waarbij en registratie en afdracht van toeristenbelasting plaatsvindt. Tot die tijd geldt dat bij klachten van overlast wordt handha­vend opgetreden. Short-Stay Met short-stay bedoelen we concepten waarbij kamers worden aangeboden voor een verblijf langer dan twee weken en minder dan zes maanden. In deze visie leggen we geen uitbreidingscapaciteit voor short-stay concepten vast. Aanvragen voor short-stay worden individueel beoordeeld, dit geldt ook voor hotels die een aantal kamers wil gebruiken voor dit type verblijf.

49

50

Bijlage 1: Duurzaamheid De veranderende regelgeving van de overheid heeft wel indirect invloed op in de bedrijfs­ voering van ondernemers. Het is van belang dat zowel gevestigde als nieuwe horeca ondernemers hier rekening mee houden. Wat nu normaal is, kan door bijvoorbeeld wettelijke plichten op het gebied van energiebesparing en reductie van restafval over een paar jaar achterhaald of verboden zijn. Dus kom in actie: voor de toekomst van uw bedrijf. Hieronder wordt een aantal van deze voor horeca relevante duurzaamheidsthema’s benoemd. Via de website van de Gemeente Leiden kunt u tevens de actuele informatie vinden over veel van deze duurzaamheidsthema’s. Afvalinzameling en verwerking: In 2020 zijn de gemeente Leiden en stichting Duurzame Horeca gestart met een pilot duurzame afvalverwerking. Hierbij zijn met name horecaondernemers in het hart van de binnenstad betrokken. Het eerste doel van het project is om met duurzame middelen afval gescheiden op te halen en te verwerken, zodat breedschalig winst kan worden geboekt op het gebied van transport, afvalverwerking. Daarnaast wordt ook verrommeling van de openbare ruimte door de aanwezigheid van afvalcontainers tegengegaan. Een tweede onderdeel van de pilot is coaching van ondernemers in het verminderen van de hoeveelheid afval in de bedrijfsvoering.

In samenwerking met de horecaondernemers en studenten van de hogeschool Leiden zet de stichting Duurzame Horeca Leiden hiervoor een workshop op. Deze workshop geeft praktisch inzicht in afval per ondernemer en maatregelen om afval te reduceren en hiermee geld te besparen. Het laatste onderdeel is het uitwerken van een voorstel voor duurzame stadslogistiek. Hiervoor wordt bij de ondernemers een aantal leveranciers geïdentificeerd waar de goederenstromen gebundeld geleverd kunnen worden. In 2021 zullen de resultaten van de pilot naar verwachting worden omgezet in een stedelijk distributieplan van de gemeente Leiden. Via het klantcontactcentrum van de gemeente Leiden (bereikbaar via tel. 14071) kunnen ondernemers die geïnteresseerd zijn om hieraan deel te nemen of informatie zoeken zich melden. Afvalverwerking in de horeca biedt naast bovenstaande voordelen tevens kansen ten aanzien van de circulaire economie. Voorbeeld hiervan is hergebruik van materialen zoals koffiedik voor het kweken van oesterzwammen en / of de verwerking van citrusschillen. Duurzame mobiliteit: Op het gebied van Duurzame mobiliteit lopen diverse projecten. Zo wordt gewerkt aan een duurzaam bevoorradingssysteem met hubs, voor gebundeld vervoer en minder vervoersbewegingen, en duurzaam / zero emissie eindvervoer.

Ook worden er op termijn in 2025, tegelijker tijd met bijna veertig andere gemeenten, strengere eisen gesteld aan voertuigen die zich in de stad begeven zodat de CO2 uitstoot gereduceerd wordt en de zero emissie doelstelling kan worden gehaald. Om ervoor te zorgen dat onze binnenstad nu, straks en later een nog fijnere plek wordt stelt de gemeente samen met de stad een ‘Agenda Autoluwe Binnenstad’ op. Er wordt ruimte gemaakt om langs het water te kunnen lopen en te genieten van de architectuur,

51

om vrienden te ontmoeten op een zonnig terras of om zorgeloos met kinderen door de stad te fietsen. De ambitie is daarom om de (binnen)stad autoluw te maken. Uiteraard wel onder de voorwaarde dat de stad goed bereikbaar blijft en bevoorrading van bedrijven mogelijk wordt gemaakt. Hiertoe worden alternatieve manieren van transport gestimuleerd, worden straten voor autoverkeer afgesloten en worden autoparkeerplaatsen weggehaald. Hiermee komt er meer ruimte voor andere zaken die leefbaarheid vergroten zoals groen, fietsparkeerplekken, ruimte voor recreatie en in sommige gevallen ook voor het maken van terrassen. De stappen hiertoe worden vastgesteld in een agenda die naar verwachting eind 2020 wordt vastgesteld. De eerste concrete stappen zullen worden gezet in de periode tot 2022. De totale implementatie van de autoluwe stad zal een langdurig traject zijn met een voorlopige horizon in 2040. Statiegeldbekers Het is in de gemeente Leiden verplicht om bij evenementen statiegeldbekers/ecoglazen te gebruiken. Hiermee wordt de grote hoeveelheid wegwerpplastic teruggedrongen. Bovendien blijft het terrein aantoonbaar netter en worden inspanningen om na afloop van het evenement op te ruimen verminderd. Op de website van de gemeente Leiden vindt u alle informatie hierover.

Wat kunt u zelf doen als ondernemer? Bezorgservices Uit bewonersenquêtes blijkt dat een groot deel van de bewoners in de stad overlast ervaart van bezorgscooters. Bovendien nemen deze scooters vaak veel ruimte op de stoep in de beslag. Wij roepen ondernemers dan ook op om zoveel mogelijk te bezorgen op de (elektrische) fiets. Dit levert minder overlast en milieubelasting op. Ook neemt een fiets minder ruimte in in de openbare ruimte dan een scooter.

52

Terrasverwarming Het gebruik van terrassen is populair. Vooral als het buiten lekker weer is, zitten de terrassen vol met mensen die daar genieten van een hapje en een drankje en elkaar ontmoeten. Wanneer het kouder wordt, kiezen sommige ondernemers ervoor om het verblijf van hun gasten op het terras te veraangenamen met terrasverwarmers. Dit levert de nodige milieubelasting op. Door slim om te gaan met terrasverwarming kan een ondernemer deze belasting beperken. De meest optimale vorm hiervan is natuurlijk het verwarmen van uw klanten met dekentjes. Daarnaast kunt u, als u er toch voor kiest om terrasverwarmers op te hangen, het beste kiezen voor een elektrische variant. U kunt er vervolgens voor kiezen om deze unitgeschakeld aan te bieden. De verwarmers zijn uit als er geen gasten zitten en worden alleen aangedaan als de gast eronder plaatsneemt. Dit scheelt tevens een hoop energiekosten voor de ondernemer. Bij terrasverwarmers die van bovenaf verwarmen gaat veel warmte en energie verloren. Bij terrasverwarmers die van onderaf (onder de tafel) verwarmen gaat veel minder energie verloren en wordt de gast efficiënter verwarmd. Energiescans Het is mogelijk om een energiescan van uw horecaplan en/of bedrijf te laten maken. U krijgt dan advies over het reduceren van energieverbruik in de meest brede zin.

Dus op het gebied van de keuken, voedsel, energieverbruik, aanpassingen aan het pand etc. Dat scheelt de ondernemer vaak een hoop geld en het vermindert de belasting op het milieu. Meer informatie hierover kunt u krijgen via de Omgevingsdienst West-Holland. Duurzaam bouwen Zowel bij nieuwbouw als bij een verbouwing verdient een milieubewuste bouwwijze uiteraard de voorkeur. Denk daaraan bij het gebruik van duurzame materialen. Tevens kan het transport en de logistiek op een duurzame manier worden ingericht. Bij de inrichting kan gebruik worden gemaakt van duurzame elementen als tafels, stoelen etc. Ook overige benodigdheden zoals duurzaam bestek en dergelijke genieten uiteraard de voorkeur. Op het gebied van verlicht kan veel winst worden behaald voor zowel het milieu als in het energieverbruik voor de ondernemer. Afvalscheiding U kunt meedoen met het initiatief om uw bedrijfsafval duurzaam te laten verwerken. U scheidt uw afval zelf in meerdere kleine containers die u op afroep zo vaak als nodig is kunt laten legen. Dit betekent dat u heel weinig inpandige opslagcapaciteit nodig heeft. Ook vindt er vrijwel geen verrommeling plaats in de openbare ruimte omdat de containers op afgesproken tijden aan de deur worden geleegd. Het afval word gescheiden ingezameld en vervolgens verwerkt. Ook wordt het door duurzame vervoersmiddelen opgehaald, zoals de bakfiets.

In de meeste gevallen kan deze service voor gelijke kosten t.o.v. de reguliere afvalverwerking worden aangeboden. Duurzame keukenapparatuur Bij de keuze van uw keukeninrichting kunt u advies inwinnen over duurzame mogelijkheden die de apparatuur biedt. Dit kan in de vorm, zoals toegepast bij de energiescans, door een daarin gespecialiseerd bedrijf. Uiteraard zijn de leveranciers van de diverse apparatuur zelf ook op de hoogte van de mogelijkheden.

53

Milieuvriendelijk voedsel Het produceren van voedsel en met name vlees levert een grote belasting op het milieu. Als ondernemer kunt u er in uw bedrijfsvoering voor zorgen dat deze belasting zoveel als mogelijk wordt teruggebracht. Steeds meer ondernemers kiezen ervoor om kleinere porties aan te bieden. Dit levert meerdere voordelen op: de kleinere eter wordt ook bediend en hoeft niet te betalen voor voedsel dat hij niet op eet. Tevens wordt er hierdoor veel minder eten weggegooid. Niets is meer zonde dan de productie van voedsel dat niet geconsumeerd maar weggegooid wordt. Mocht er onverhoopt toch voedsel overblijven dat niet ter plaatse door de consument wordt opgegeten, dan is het aan te bevelen om dit aan de klant mee te geven in een doggybag. In vele andere landen is dit reeds de normaalste zaak van de wereld, maar in Nederland moet dit nog “gewoon” worden. Ook kunt u als horecaondernemer de keuze maken om eerlijke producten te gebruiken. Dit zijn producten waarvoor aan de producent een eerlijke prijs wordt betaald. De keuze valt dan natuurlijk bij voorkeur op producten die tevens op biologische wijze worden geproduceerd en verwerkt. Vegetarische gerechten zijn vaak minder milieubelastend dan vlees­ gerechten.

Het gebruik van lokale producten levert minder vervoersbewegingen op en tot slot zijn seizoensgebonden producten minder milieubelastend, doordat er minder energie nodig is voor bijvoorbeeld verwarming. Site stichting duurzame horeca Leiden De stichting duurzame horeca is een organisatie die zonder winstoogmerk probeert om de horecasector te verduurzamen in de breedste zin van het woord. Zo zijn zij betrokken bij de energiescans, het project afvalverwerking etc. Meer informatie over deze stichting kunt u vinden via de website: duurzaamuiteten.nl.

54

55

56

Gemeente Leiden Postbus 9100 2300 PC LEIDEN