200104 Bijlage 3.4 Enquete Programmaplan Binnenstad 2020-2024

Taal, beeldtaal, waarden en behoeften worden gecreëerd op het net, maar zullen deels ook een vertaling naar de fysieke werkelijkheid krijgen. Winkels en andere bedrijven moeten hierop inspelen om de aankomende en nieuwe doelgroepen te bereiken, onder meer door snel nieuwe artikelen te kunnen leveren (via 3D-printers). • Business model “pay per use”: één van grootste ontwikkelingen die ‘The Internet of Things’ oplevert zijn de nieuwe business modellen die nu ontstaan. Door het plaatsen van sensoren hebben ondernemers inzicht in het gedrag van de gebruiker. Hierdoor kan de ondernemer zien hoeveel en hoe vaak het product gebruikt wordt en daar de prijs op aanpassen.

36

1903343_TD_Project en programmamanagement_Programmaplan_Bijlage.indd 36-37

Programmaplan Binnenstad Leiden 2020 - 2024

De binnenstad voor elk individu Globalisering, connectiviteit en groeiende welvaart hebben de opties voor voldoening en zelfontplooiing vermenigvuldigd. Leefstijlen en levenskeuze worden meer flexibel en gedifferentieerd, alles lijkt mogelijk voor iedereen. Individuen zien en uiten zichzelf steeds meer als merk, inclusief alle uitingen; online en offline. Producten en diensten worden daardoor steeds persoonlijker en individualistischer om hierop in te kunnen spelen.

37

30-10-19 10:44

De virtuele stad De stad als winkelhart zal meer en meer naar de achtergrond verdwijnen. Waar nu de (internationale) winkelketens een belangrijke stempel drukken op de binnenstad, zal hun invloed op binnensteden in de toekomst gaan afnemen. Kleine lokale spelers, duurzame ondernemers en belevenisvolle blurring-plekken krijgen steeds meer hun intrek in de binnenstad. Ook krijgt ‘wonen’ een steeds sterkere rol in de binnenstad. De binnenstad wordt de plek met een brede betekenis. Daarnaast vervaagt de grens tussen online en offline steeds meer. De smartphone en andere devices maken het mogelijk om plekken op een andere manier te beleven. Een augmented reality bril legt een nieuwe laag over een fysieke plek heen en maakt dat je deze plek heel anders beleeft. Zo kunnen winkels of andere concepten in de binnenstad een nieuwe wereld creëren, die telkens verandert en dus blijft verassen. Sensoren in muren, maar bijvoorbeeld ook in kleding van de consument maken het mogelijk om deze belevingen persoonlijker te maken. Ook wordt er door middel van sensoren en via de smartphone steeds meer data over de consument verzameld, zowel in het privédomein als in de publieke ruimte.

38

1903343_TD_Project en programmamanagement_Programmaplan_Bijlage.indd 38-39

De duurzame stad Naar de toekomst toe zullen we steeds voorzichtiger moeten omgaan met onze leefomgeving en de bestaansbronnen die ons ter beschikking staan. • Circulaire economie: nu we weten dat onze grondstoffen steeds schaarser worden gaan we materialen steeds minder weggooien en steeds vaker hergebruiken of omvormen tot iets nieuws. Binnen een circulaire economie worden gebouwen beschouwd als grondstoffenbank: het zijn enorme opslagplaatsen van waardevolle materialen en grondstoffen. Circulair bouwen betekent het hergebruiken of upcyclen van (bouw)afval. Zo vermindert de uitstoot en worden schaarse grondstoffen minder verbuikt. Voorbeelden van gebouwen die circulair zijn in Nederland: Stadskantoor Venlo, Park 20|20 en Circl. • Van bezit naar gebruik: Nieuwe generaties consumenten hechten minder waarde aan het bezit van producten. We willen flexibiliteit en minder risico. We stellen woningen en verblijfsruimten, tuinen, vervoersmiddelen en kantoor- en werkruimten aan elkaar beschikbaar. Hiertoe zijn collectieve voorzieningen ontwikkeld, variërend van lokale verrekeneenheden tot en met spaar-, ruil- en bestedingssystemen. • In de stad zijn collectieve voorzieningen voor bewoners beschikbaar, variërend van business meeting points voor zelfstandigen en een moderne huismeester tot een virtueel zorgloket.

• Agriculture Innovation: de vraag naar voedsel wordt steeds groter terwijl tegelijkertijd veel landbouw mislukt door klimaatveranderingen. Hier is verticale landbouw de ideale oplossing voor: door de hoogte in te werken kunnen er in een kleine ruimte veel gewassen worden verbouwd. • Het groene bezorgen: Met vervuilende bestelbussen door de drukke binnenstad manoeuvreren is niet meer van deze tijd. Maar het aantal online verkopen blijft toenemen en leidt tot een hoger aantal bezorgde pakketten, voornamelijk in de stad. En dat terwijl gemeenten steeds meer plannen maken om vervuiling en verkeersdrukte tegen te gaan. Pakketbezorgers zoeken naar oplossingen in innovatieve vervoersmiddelen. Zo heeft PostNL zichzelf het doel gesteld om in 2025 in 25 binnensteden volledig uitstootvrij te bezorgen. Zo hebben ze een fiets ontwikkeld die honderd kilo kan dragen en dankzij trapondersteuning 25 kilometer per uur kan rijden. DPD heeft een conceptauto bedacht die zelfrijdend en milieuvriendelijk is. De binnenstad als werk- en leerplek De manier waarop we werken is aan het veranderen. Werk is steeds vaker projectmatig georganiseerd waarbij functieprofielen fluïde aan het worden zijn. We gaan naar een levenlang leren en het aantal zzp’ers, start-ups en platformen groeien steeds meer.

Zij onderstrepen dat economische ecosystemen en netwerken in toenemende mate bestaan uit kleine partijen en tevens horizontaal georganiseerd zijn. In de binnenstad zijn daarom steeds meer gebouwen waar men ongebonden kan werken, in verschillende ruimtes, met andere bedrijven of zzp’ers. Bovendien verandert het werkend landschap door verdergaande automatisering en robotisering, hierdoor verdwijnen er steeds meer banen. Ook wordt wonen en werken steeds meer met elkaar verweven. • Learning lab: Ook het onderwijs gaat daardoor veranderen. Specifieke specialistische kennis wordt steeds minder vaak bijgebracht. Daarom moeten opleidingen gaan nadenken over hoe studenten het best de nieuwe vaardigheden kunnen leren. Is dat in de school zelf of is het leren in de praktijk op locatie een meer relevante plek. De binnenstad zou als het ware een grote learning lab kunnen worden, niet alleen voor studenten maar ook voor

Programmaplan Binnenstad Leiden 2020 - 2024

De binnenstad als producent Binnensteden worden naast centra van consumeren ook centra van produceren. Dit uit zich bijvoorbeeld door 3D-printers in de stad waar je een bestelling op kunt halen of door vertical farming. • 3D printing: 3D-printers bestaan al langere tijd, maar worden steeds verder en beter ontwikkeld. Daardoor worden ze niet alleen geschikter voor productieprocessen, maar ook voor directer gebruik zoals in winkels of bij de consument thuis. • De woning als productiecentrum: de woning is een communicatiecentrum waar je met de hele wereld kunt communiceren. De woning is ook stadsdistributiecentrum geworden waar pakketjes bij een afhaalpunt of bij de buren worden afgegeven. De woning is bovendien een kantoor en door het internetbankieren zelfs een bank. Door de 3D-printer zelfs een productiecentrum en afvalverwekingspunt omdat plastic of afval in de toekomst thuis wordt verwerkt. • De stad als netwerk: bovengenoemde ontwikkelingen kunnen we ook in de toekomst ook in de stad verwachten; mengen van functies en activiteiten waardoor de binnenstad één groot productie- en informatiesysteem wordt. Bedrijven, winkels, horeca en de overheid; ze kunnen niet meer alleen gaan opereren, maar zijn een onderdeel van een netwerk.

Het uitwisselen van kennis en ideeën wordt daarin steeds belangrijker, doe je dit niet dan blijf je achter en zal je niet profiteren van dat wat de binnenstad als netwerk te bieden heeft. Dit gaat via platforms, maar ook via broedplaatsen. In de broedplaats kunnen overheden, maar ook bedrijven informatie krijgen van en samenwerken met de consument.

39

30-10-19 10:44

Programmaplan Binnenstad Leiden 2020 - 2024

werkenden. Schoolgebouwen worden vervolgens meer een plek voor coaching, ontmoeten en bijzondere onderwijsprogramma’s. Zo kunnen bedrijven in de binnenstad cursussen en werkplekken aanbieden voor studenten, freelancers en werknemers van andere bedrijven. Vervolgens kunnen zij weer leren en kennis vergaren van deze studenten, freelancers en werknemers. • Over 10 jaar zijn kantoren voornamelijk ontmoetingsplekken geworden. Kantoren zijn ingericht met elementen die een huiselijk gevoel geven: naast het ontmoeten en het werken bieden kantoorruimten ontspanning en verzorging. Tussen thuis en kantoor zijn nieuwe (gevarieerde) werk- en leeffaciliteiten ontwikkeld. De volledige integratie van wonen en werken is dan een feit.

40

1903343_TD_Project en programmamanagement_Programmaplan_Bijlage.indd 40-41

41

30-10-19 10:44

42

Gemeente Leiden Postbus 9100 2300 PC LEIDEN

1903343_TD_Project en programmamanagement_Programmaplan_Bijlage.indd 42

30-10-19 10:44