SO Fryslan, Jaarstukken 2022
Tekst van het document
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
Juni 2023
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
Inhoud Voorwoord................................................................................................................................... 4 A Bestuursverslag ......................................................................................................................... 5 1.
Het schoolbestuur ................................................................................................................. 5
1.1 Organisatie ............................................................................................................................. 5 1.2 Profiel .................................................................................................................................... 8 Missie en Visie ................................................................................................................................. 8 Kernactiviteiten ............................................................................................................................... 8 Strategisch beleidsplan 2019-2023 ................................................................................................. 8 1.3 Dialoog ................................................................................................................................. 10 Werkwijze ...................................................................................................................................... 10 2.
Verantwoording beleid........................................................................................................ 14 Onderwijskwaliteit en corona ....................................................................................................... 14
2.1 Onderwijskwaliteit .............................................................................................................. 15 Werkwijze ...................................................................................................................................... 15 Inspectiebezoek ............................................................................................................................. 20 Bestuurlijke visitatie ...................................................................................................................... 20 2.2 Integraal personeelsbeleid .................................................................................................... 20 Strategische personeelsplanning .................................................................................................. 21 Professionalisering ........................................................................................................................ 21 Vitaliteit ......................................................................................................................................... 21 Werkwijze ......................................................................................................................................
21 De gevolgen van het personeelsbeleid ......................................................................................... 24 Uitkeringen na ontslag .................................................................................................................. 24 Werkdrukmiddelen........................................................................................................................ 24 Privacy (AVG) en Veiligheidsbeleid................................................................................................ 24 Sociale Veiligheidsbeleving............................................................................................................ 25 2.3 Huisvesting & facilitaire zaken ............................................................................................. 25 Huisvesting .................................................................................................................................... 25
2
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
2.4 Financieel beleid ................................................................................................................... 26 Werkwijze ...................................................................................................................................... 26 De gevolgen van het financieel beleid .......................................................................................... 27 Analyse financieel resultaat .......................................................................................................... 27 Resultaat ........................................................................................................................................ 27 Baten ............................................................................................................................................. 28 Lasten ............................................................................................................................................ 28 Investeringen ................................................................................................................................. 28 Verwachting op de lange termijn (continuïteitsparagraaf) ...........................................................
29 Gevolgen Corona ........................................................................................................................... 31 Risicoprofiel ................................................................................................................................... 31 Financiële ontwikkelingen in kengetallen ..................................................................................... 32 Signaleringswaarde vermogen ...................................................................................................... 32 Reserves ........................................................................................................................................ 33 3. Raad van Toezicht (RvT) .......................................................................................................... 35 Bestuursstructuur SO-Fryslân........................................................................................................ 35 Vergaderingen Raad van Toezicht ................................................................................................. 35 Evaluatie uitvoerend bestuur ........................................................................................................ 36 Samen Kansrijk ..............................................................................................................................
36 Schoolbezoek................................................................................................................................. 36 Scholing ......................................................................................................................................... 36 Bezetting commissies en hoofd- en nevenfuncties ....................................................................... 37 Vergoedingsregeling ...................................................................................................................... 37 Financiën en risicomanagement ................................................................................................... 37 4. Gemeenschappelijke Medezeggenschapsraad (GMR) .............................................................. 38 Inleiding ......................................................................................................................................... 38 Instemming .................................................................................................................................... 39 Uitgestelde beleidsdocumenten ................................................................................................... 39 Overige adviezen en activiteiten ...................................................................................................
40 B Bijlage - overzicht .................................................................................................................... 42 C Jaarrekening ............................................................................................................................ 43
3
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
Voorwoord Voor u ligt het jaarverslag 2022 van Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân (SO Fryslân). Er is ook dit jaar door de medewerkers van SO Fryslân en haar scholen hard gewerkt om het onderwijs voor onze leerlingen optimaal vorm te geven. Dat doen we zoveel mogelijk samen met de leerlingen en alle betrokkenen. Daarbij moet gedacht worden aan ouders, zorginstellingen, jeugdhulpverlening, gemeenten, samenwerkingsverbanden van het primair en voortgezet onderwijs, bedrijven en instellingen. Fantastisch dat iedereen zich inzet voor kwetsbare leerlingen. Nieuwe wetgeving zal ertoe leiden dat deze partijen nog gemakkelijker afspraken kunnen maken in het belang van de leerlingen. Dit moet vervolgens leiden tot beter onderwijs, betere zorg en minder thuiszitters. SO Fryslân heeft in deze samenwerking haar bijdrage geleverd en er samen met alle medewerkers, de Raad van Toezicht (RvT) en de (Gemeenschappelijke) Medezeggenschapsraden ((G)MR-en) voor gezorgd dat de leerlingen optimaal konden leren en genieten op school. Het bestuursverslag vormt samen met de jaarrekening het jaarverslag van het schoolbestuur. Horizontale verantwoording Dit jaarverslag is voor de stichting een belangrijk middel om zich horizontaal te verantwoorden. Belanghebbenden kunnen een gedrukte samenvatting ervan opvragen via info@so-fryslan.nl.
Het volledige jaarverslag is eveneens te vinden op de website van de stichting www.so-fryslan.nl. Via deze voortdurend geactualiseerde website en intranet worden personeel, ouders en andere belanghebbenden steeds geïnformeerd over alle beleidsontwikkelingen. De organisatie legt op die manier zowel intern als extern verantwoording af over de ontwikkelingen binnen SO Fryslân op alle beleidsterreinen. Richtinggevend voor de inhoud van dit verslag zijn: - de informatie zoals verspreid via de website - de aan de GMR verstrekte beleidsdocumenten - het Strategisch Beleidsplan 2019-2023 - de managementrapportages over 2022. Het jaarverslag voldoet aan de eisen zoals die door de overheid aan de jaarrapportage van een onderwijsinstelling worden gesteld. Drs. M. Pruiksma Voorzitter College van Bestuur SO Fryslân Morra 2-3, 9204 KH Drachten Tel. 0512- 584594 Website: www.so-fryslan.nl E-mail: info@so-fryslan.nl Kamer van Koophandel: 59619295 Bestuursnummer 42665 Organisatiecode 6042665
4
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
A Bestuursverslag 1. Het schoolbestuur 1.1 Organisatie Stichting SO Fryslân is een overkoepelende organisatie waar zeven scholen op twaalf locaties deel van uitmaken. Het bestuursbureau is gevestigd aan de Morra 2 te Drachten. In Damwoude In Sneek In Drachten
In Drachten en De Tike
In Heerenveen en Oosterwolde
In Leeuwarden en Franeker
In Beetsterzwaag
De stichting kent een Raad van Toezicht (RvT), die bestaat uit vijf leden. Het bevoegd gezag is tot 1 maart 2022 belegd bij de twee leden van het College van Bestuur (CvB) en de rest van het jaar bij één Bestuurslid. Elke school binnen SO Fryslân heeft een eigen directeur, die samen met de teamleider(s) het Managementteam (MT) vormt. Het team binnen de school bestaat uit het MT samen met alle medewerkers. De tegenspraak is georganiseerd door middel van medezeggenschap. Binnen SO Fryslân is de medezeggenschap als volgt geregeld: elke school heeft een eigen medezeggenschapsraad (MR). Op stichtingsniveau is er een gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (GMR), die wordt gevormd door een afvaardiging vanuit de MR-en van de scholen. Ter ondersteuning van het primaire proces kent het stafbureau adviserende functies op het gebied van Personeel en Organisatie (P&O), van Financiën en van Onderwijs en Kwaliteit. Uitvoerende werkzaamheden die niet binnen de kerntaak van SO Fryslân passen, zijn uitbesteed bij instellingen en bedrijven die de expertise door ontwikkelen en de continuïteit borgen. Het gaat dan met name om Financiële Administratie, Personeels- en Salarisadministratie, Juridische Zaken en Huisvesting. Op het
5
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
stafbureau werken een controller, het hoofd P&O met twee medewerkers, de ambtelijk secretaris en vanaf 1 oktober 2022 een bestuurlijk secretaris en tot 1 maart beide leden van het CvB daarna 1 Bestuurslid, tijdelijk aangevuld met een kwaliteits-medewerker. Onderstaand organogram laat zien hoe de organisatie is opgebouwd.
Code Goed Bestuur Bij de inrichting van de organisatie van SO Fryslân is de Code Goed Bestuur van de PO-Raad als richtlijn gehanteerd. Om goed vorm te geven aan de wettelijk voorgeschreven scheiding van bestuur en toezicht is gekozen voor bestuursorganen in de vorm van een RvT en een CvB, het dualistisch bestuursmodel. Het CvB hanteert de code Goed Bestuur. College van Bestuur Het dagelijks bestuur van de stichting SO Fryslân ligt in handen van de twee leden van het CvB. De taken en bevoegdheden van het CvB zijn vastgelegd in het Managementstatuut. In het verslagjaar tot 1 maart waren dit: Mevrouw drs. M. Pruiksma, voorzitter. Nevenfuncties: voorzitter Wijk- en Speeltuinvereniging Oranjewijk en lid Wijkpanel Oranjewijk. De heer G.J. Diever MSc, lid. (heeft per 1 maart 2022 ontslag aangevraagd) Voor de vergoedingen van het CvB verwijzen wij naar de jaarrekening en naar de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen (WNT).
6
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
Raad van Toezicht De taken en bevoegdheden van de RvT zijn vastgelegd in het bijgevoegde toezichts- en bestuursreglement. Zie voor het Jaarverslag van de RvT hoofdstuk 3. De Raad van Toezicht bestaat uit: Mevrouw drs. S. de Graaf Nevenfuncties: penningmeester van bestuur Stichting Noorderlicht/Huis van de Fotografie; lid Raad van Toezicht ROS Friesland; lid gezamenlijke rekenkamercommissie gemeenten Noardeast Fryslân en Dantumadiel; secretaris van bestuur Stichting Topvolleybal Groningen/Amysoft Lycurgus en lid stuurgroep festival Jazz te Gast, Zuidhorn. Mevrouw J.E. de Poorte Functie: opleidingsmanager Instituut voor Engineering, Hanzehogeschool Groningen. Mevrouw mr. M.J.J. Stam-Boots Functie: beleidsmedewerker CVO in Noord- en West-Fryslân, bestuurssecretaris Scholengroep Katholiek Onderwijs Flevoland en Veluwe (per 1 mei 2022). De heer drs. H.
Drenth RA MGA Functie: directeur/openbaar accountant vestiging Assen Verstegen accountants en adviseurs; Nevenfuncties: lid raad van commissarissen Zorg Innovatie Forum te Groningen; voorzitter Raad van Toezicht Oosterlengte in Winschoten (tot 31 december 2022); lid Raad van Commissarissen Woonborg in Vries; lid Raad van Toezicht Opron in Veendam (met ingang van 1 oktober 2022 voorzitter); lid Raad van Toezicht Stichting ‘Theater over de Noord’; lid raad van toezicht Het Oversticht in Zwolle (sinds 1 mei 2022); lid Werkveld Advies Commissie Hanzehogeschool; toezichthouder praktijkopleidingen NBA en examinator accountancyvakken RU Groningen. Dhr. S. Dijkstra Functie: beleidsadviseur Onderwijsinnovatie & ICT bij Ambion; Nevenfuncties: coördinator kennisnetwerk SD-Fryslân en lid van de ledenraad van SIVON. Gemeenschappelijke medezeggenschap Bij SO Fryslân vallen meerdere (7) scholen onder het bevoegd gezag. Hierdoor is er een wettelijke verplichting om een Gemeenschappelijke Medezeggenschapsraad in te stellen. De GMR vertegenwoordigt de belangen van de Medezeggenschapsraden van de scholen en komt regelmatig bijeen om te vergaderen en te overleggen met het bevoegd gezag. De GMR is bevoegd om voorstellen te doen, standpunten kenbaar te maken, adviezen te geven en instemming te verlenen volgens het GMR-reglement.
Er komen zaken aan de orde die voor alle scholen binnen SO Fryslân van belang zijn. De GMR bestaat uit een personeels- en een oudergeleding. De leden hebben zitting namens de MR van één van de scholen. Een overzicht van de GMR-leden is opgenomen in het jaarverslag van de GMR: zie hoofdstuk 4.
7
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
1.2 Profiel Missie en Visie Mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking hebben kennis en vaardigheden nodig om hun eigen plaats in de maatschappij te kunnen innemen. Het bijbrengen van deze kennis en kunde vergt een speciale onderwijskundige aanpak. Het onderwijs op de scholen van SO Fryslân is erop gericht om leerlingen met een beperking voor te bereiden op een zo zelfstandig mogelijke en passende plek in de maatschappij. De Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân ondersteunt en stimuleert de afzonderlijke scholen van de stichting bij de uitvoering van deze taak. De vorm van de organisatie volgt uit deze verschillende functies van scholen en koepel. De bundeling van kennis en vakmanschap op diverse gebieden van het speciaal onderwijs maakt van SO Fryslân een regionaal kenniscentrum op het gebied van speciaal onderwijs. SO Fryslân draagt deze kennis en de bijbehorende visie actief uit naar de maatschappelijke omgeving. In de praktijk zetten de zeven scholen voor speciaal onderwijs in Fryslân onder de koepel van SO Fryslân zich met grote betrokkenheid in voor hun leerlingen. De leerlingen hebben specifieke ondersteuningsvragen, en dat vergt speciale aandacht. Het doel van het onderwijs op de scholen is het verminderen van de kwetsbaarheid van de leerlingen en het vergroten van hun redzaamheid, zodat ze op hun eigen wijze kunnen functioneren in de maatschappij.
Kernactiviteiten De eerste kerntaak van SO Fryslân is het faciliteren van de aangesloten scholen bij het verzorgen van speciaal onderwijs voor hun leerlingen. Daarnaast fungeert SO Fryslân als centraal aanspreekpunt voor externe partijen. Het CvB van SO Fryslân bewaakt de doelstellingen van het door de Stichting verzorgde onderwijs en de voortgaande ontwikkeling van dit onderwijs, zoals staat vermeld in het managementstatuut. Verder draagt het CvB zorg voor de synergie tussen de scholen. De inhoud van het beleid is gestuurd door de grote doelen in het Strategisch Beleidsplan. (bijlage 1) In het verslagjaar stond tot de zomer de organisatie van het onderwijs voorop; na de harde lockdown in december 2021 om de pandemie onder controle te krijgen was er een voorzichtige start in januari. Er waren nog regelmatig besmettingen waardoor leerlingen, personeel of groepen in quarantaine moesten en in een aantal gevallen leidde het aantal besmettingen tot schoolsluitingen. In het voorjaar kwamen de laatste maatregelingen om Corona tegen te gaan te vervallen. Op de scholen was de problematiek rond het personeelstekort steeds meer voelbaar, omdat er nauwelijks tot geen vervanging beschikbaar was.
In de periode na de zomer werd de situatie wel stabieler omdat er geen lockdowns meer waren, maar het personeelstekort was op twee scholen nog wel dusdanig dat er geen onderwijs voor 5 dagen beschikbaar was. Om de achterstanden in te halen die de leerlingen hebben opgelopen door deze problematiek is wederom gebruik gemaakt van de door het ministerie van onderwijs ingezette extra financiële impuls: het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). Er is veelal gekozen voor meer ‘handen in de klas’ waar dat mogelijk was om leerlingen nog beter te kunnen begeleiden. Ook is er achterstand in cultuur, hier is ook aandacht aan besteed in het verslagjaar. Strategisch beleidsplan 2019-2023 In het Strategisch Beleidsplan 2019-2023 SO Fryslân (SBP) wordt het strategisch beleid van de stichting Speciaal Onderwijs Fryslân beschreven: de hoofdlijnen van de koers en de speerpunten voor de komende vier jaar. De inhoud van dit plan is tot stand gekomen met organisatie brede inbreng. De teams op de scholen zijn vanaf september 2018 gestart met de vorming van hun schoolplan. Zij hebben de sterke en zwakke aspecten van de school benoemd, met elkaar bepaald welke punten prioriteit hebben om de
8
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
komende vier jaar aan te werken en wat hun ambitie is. In januari 2019 is dit proces op de scholen afgerond. Van alle sterkte-zwakte analyses van de scholen, hun speerpunten en ambities heeft het bestuur van SO Fryslân een analyse gemaakt. De uitkomst daarvan is met de Managementteams en Schoolontwikkelaars van de scholen besproken. Gezamenlijk zijn de prioriteiten voor het SBP van SO Fryslân voor 2019-2023 vastgesteld. Met het resultaat kan het bestuur van SO Fryslân de scholen ondersteunen om het gezamenlijke doel te bereiken, namelijk dat ‘… leerlingen hun eigen kracht ontwikkelen en straks een zo groot mogelijke kans krijgen om daar te komen waar ze het liefste willen zijn.' Niet alle ontwikkelingen zijn even dringend, aan sommige onderwerpen wordt al langer gewerkt en niet alles kan tegelijk. Het bestuur heeft de belangrijkste strategische doelstellingen voor de komende jaren uitgekozen:
• • • • • •
SO Fryslân heeft de cyclus onderwijskwaliteit geïmplementeerd, het bestuur heeft zicht op de ambities en kwaliteit van het onderwijs en op de samenhang hiervan met de schoolontwikkeling en professionalisering. SO Fryslân heeft zicht op de kwaliteit van de scholen aangaande tevredenheid op de vijf volgende onderwerpen: uitstroom, tussentijdse leeropbrengsten, ouders, leerlingen en medewerkers. SO Fryslân heeft de visie op leiderschap vanuit draagkracht vormgegeven, de medewerkers zijn er eigenaar van. De medewerkers van SO Fryslân zijn tevreden over de organisatie en communicatie tussen de scholen onderling en met het bestuur. SO Fryslân is een aantrekkelijke werkgever. SO Fryslân werkt extern samen om expertise, kennisdeling en innovatie te bevorderen.
In het bestuursverslag zijn de bovenstaande strategische doelen te vinden in een blauw kader, met daaronder de Doelen voor het verslagjaar en de Voortgang en aandachtspunten voor vervolg beschreven. Toegankelijkheid & toelating Leerlingen hebben alleen toegang tot onze scholen als zij een Toelaatbaarheidsverklaring (TLV) hebben, afgegeven door de Commissie van Advies van een Samenwerkingsverband Passend Onderwijs. Elke school binnen SO Fryslân heeft een Schoolondersteuningsprofiel, waarin is aangegeven wat de expertise van de school is. Ouders melden hun kind met een TLV aan bij een school met een passende expertise. Het Bestuur streeft ernaar om alle leerlingen die aan de criteria voldoen, binnen de wettelijke termijn op een school te plaatsen.
9
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
1.3 Dialoog Werkwijze Alle scholen van SO Fryslân bevinden zich binnen de grenzen van de provincie Friesland. Dit betekent dat de Friese cultuur, tweetaligheid, het verschil tussen stad en platteland, de bevolkingsafname en vergrijzing items zijn die binnen de omgeving een rol spelen in meerdere of mindere mate. Wat de contacten met de omgeving betreft zijn de ouders/verzorgers van een leerling het allereerste aanspreekpunt buiten de school. Samenwerkingsverbanden SO Fryslân is op bestuurlijk niveau vertegenwoordigd in alle samenwerkingsverbanden in de provincie Fryslân die zijn gevormd sinds 1 augustus 2014 toen het Passend Onderwijs is ingevoerd. Deze organisaties geven de Toelaatbaarheidsverklaringen (TLV-en) af, waarmee een leerling het onderwijs op één van de scholen voor Speciaal Onderwijs kan volgen. Voor het primair onderwijs is er één provinciaal samenwerkingsverband in Fryslân, voor het voortgezet onderwijs zijn er drie samenwerkingsverbanden in respectievelijk de regio’s Noord-Friesland, Zuidwest-Friesland en Zuidoost-Friesland. De deelname van SO Fryslân aan de samenwerkingsverbanden heeft onder andere tot doel om een dekkend onderwijsaanbod in de provincie te borgen, de toelating van leerlingen naar het (V)SO, SBO en PrO te regelen en thuiszitters te voorkomen. Aan deze opdracht wordt gewerkt in bestuursvergaderingen, werkgroepen en andere vormen van overleg.
Contacten in het werkveld Iedere school heeft in de eigen regio contacten met de RENN4-scholen en het regulier onderwijs, waaronder ook het Speciaal Basisonderwijs (SBO) en het Praktijkonderwijs (PrO). De samenwerking met het middelbaar beroepsonderwijs (MBO) en het praktijkonderwijs wordt gestimuleerd door de Impulsgelden in het kader van het actieplan Baankansen en van het project Arbeidstoeleiding 20202021 van het Europese Subsidie Fonds (ESF). Deze subsidies vormen een goede stimulans voor een bredere samenwerkingsstructuur tussen de scholen onderling, de leerlingen en de arbeidsmarkt. Deze samenwerking staat onder regie van de Arbeidsmarktregio ‘Fryslân Werkt!’ Met zorginstellingen als Alliade, waarvan een aantal kinderdagcentra (KDC's) een plek hebben binnen de school, zijn nauwe contacten. Ook Wille! Speciale Kinderopvang is op bijna alle scholen na schooltijd te vinden. Overige zorginstellingen in de regio zoals MEE, Reik en de GGD zijn vaste overlegpartners, waarmee we in gesprek zijn om structureel Onderwijs-Zorgarrangementen in het kader van ’Eén kind, één plan’ vorm te geven in de regio. Overige partners De gemeentes spelen een belangrijke rol in het leven van de leerlingen, zowel tijdens de schoolloopbaan (vervoer, extra zorg en ondersteuning) als bij de uitstroom richting dagbesteding en (beschut) werk. Ze zijn daarmee een belangrijke partner voor de scholen.
Het UWV en het CIZ zijn bepalend bij het afgeven van indicaties, en voor het bieden van stageplaatsen en bij de uitstroom naar werk is het bedrijfsleven onmisbaar. De professionals van SO Fryslân kunnen voor scholing en ontwikkeling terecht bij het Noordelijk Onderwijs Gilde (NOG), dat in overleg met de stichting specifieke modules, masterclasses en vaardigheidscolleges aanbiedt. De medewerkers kunnen ook andere scholingstrajecten volgen bij het NOG en eventueel andere aanbieders. Op kwaliteitsgebied wordt er samengewerkt met de adviseurs van Effectief Onderwijs. De diensten van MedPrevent en diverse organisaties die individuele coachingstrajecten verzorgen worden ingezet bij ziekte van medewerkers en de ondersteuning daarbij. Daarnaast zijn er nog veel bestuurlijke en
10
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
schoolspecifieke organisaties waarmee wordt samengewerkt om aan de ambitie van SO Fryslân te kunnen voldoen. SO Fryslân is lid van de sectorraad voor Gespecialiseerd Onderwijs (Sectorraad GO). Zo kunnen innovaties en kennisdeling op het gebied van onder andere Onderwijs en Zorg en Professionaliteit worden gestimuleerd en de belangenbehartiging gerealiseerd. Tot slot heeft SO Fryslân zitting in de stuurgroep Cultuureducatie onder leiding van expertise- en adviesorganisatie Keunstwurk. Hier vindt de provinciale en gemeentelijke afstemming met het onderwijsveld plaats rond de besteding van de cultuurgelden volgens de landelijke regeling Cultuureducatie met Kwaliteit.
Verantwoording doelen Samenwerking In het Strategisch Beleidsplan 2019-2023 van SO Fryslân staat op het gebied van de dialoog het volgende hoofddoel geformuleerd: •
Samenwerking
SO Fryslân werkt (extern) samen om expertise, kennisdeling en innovatie te bevorderen. Voor het verslagjaar 2022 zijn daaruit de volgende jaardoelen afgeleid: • • •
Waar dat bespreekbaar is in de regio, gesprekken voeren om te komen tot een breder aanbod van gespecialiseerd onderwijs, onderwijs en zorg met alle belanghebbenden. Borgen van de samenwerking met VSO, PrO en MBO in relatie tot de Arbeidsmarktregio Fryslân. Borgen van de samenwerking met ketenpartners zoals gemeenten, instanties, instellingen en belanghebbenden om innovaties te ontwikkelen en beschikbaar te maken voor het onderwijs.
De samenwerking met de ketenpartners, zoals die beschreven is onder Werkwijze, is op natuurlijke wijze ontstaan. In het verslagjaar heeft het bestuur zich daarnaast actief opgesteld in verschillende regio’s om een breder aanbod van onderwijs en zorg gestalte te kunnen geven. Alle onderwerpen die onder samenwerking vallen hebben als doel om zo passend mogelijk het onderwijs aan te bieden voor de leerlingen van onze doelgroep. Daarnaast willen wij de expertise die wij hebben zo veel mogelijk delen met de overige instellingen om voor ieder kind de meest passende plek te realiseren. Samen Kansrijk Een voorbeeld van deze actieve samenwerking is het project Samen Kansrijk in Drachten, waar de SO Fryslân-school Kleurryk deel van uitmaakt. Dit is een voorbeeld van de mogelijkheid om Passend Onderwijs in de praktijk vorm te geven. In 2021 heeft de stuurgroep de projectgroep Huisvesting & Bouw, Onderwijs & Kwaliteit en Bestuurlijke Inrichting ingesteld. In 2022 is het Voorlopig Ontwerp goedgekeurd en zijn de middelen door de gemeente Smallingerland vrijgemaakt. De voorbereidingen voor de bouw zijn feestelijk van start gegaan. Toegewerkt wordt naar de opening van de nieuwe school in schooljaar 2024-2025. SO Fryslân is nauw betrokken bij de ontwikkeling van dit project.
Talryk-locatie Unyk In 2022 is er een onderzoek geweest naar de mogelijkheden voor de locatie Unyk, een extra locatie van Talryk Drachten, uitgevoerd door BMC. In nauw overleg met de medewerkers van Talryk is er een plan ontwikkeld om in het schooljaar 2022-2023 een herstart van de locatie mogelijk te maken. Deze zal meer gericht zijn op de uitstroom en de training hiervoor.
11
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
Projecten It Twalûk Onder leiding van een projectleider en twee huisvestingsexperts zijn, met volle ondersteuning van de gemeente Leeuwarden, de contouren bepaald van het projectplan dat onder andere moet leiden tot nieuwbouw van de locatie Larix van It Twalûk in Leeuwarden. Dit is een flinke klus, omdat er samengewerkt wordt met het KDC De Vlieger, onderdeel van zorginstelling Alliade. Dit nieuwbouwproject moet leiden tot de combinatie van een prachtige school (It Twalûk) en een KDC (De Vlieger), waarbij onderwijs en zorg nauw samenwerken. Alhoewel het een ingewikkelde klus is zien we een enorme gedrevenheid vanuit de beide organisaties SO Fryslân en Alliade om de samenwerkingsovereenkomst af te ronden. Er wordt naartoe gewerkt om het nieuwe gebouw te betrekken in januari 2025. In Franeker werken SO Fryslân, Elan Onderwijsgroep, gemeente Waadhoeke, Samenwerkingsverband PO Friesland en kinderopvang Wille! samen aan de uitvoering van een projectplan. In dit plan, waarvoor een stuurgroep wordt ontwikkeld, krijgen onderwijs en zorg vorm in een “huiskamer”, worden peuters opgevangen en is er aandacht voor de buitenschoolse opvang. Bij de start van het project werd gelijk al duidelijk hoeveel behoefte er is aan een dergelijke voorziening: de aanmeldingen zijn toegenomen.
Omdat de groep leerlingen van It Twalûk les krijgt in het gebouw samen met de leerlingen van SBO de Bolder in Franeker, zien we dat beide onderwijsvormen elkaar kunnen aanvullen om goed onderwijs te geven. Onder de naam ‘Grutsk’ is een plan opgesteld om ontschotting in de toekomst meer mogelijk te maken. Kindcentra gemeente Heerenveen. De Duisterhoutschool is samen met SBO It Oerset gehuisvest in het gebouw It Facet. Omdat het gebouw niet geschikt is voor VSO-leerlingen en er te weinig ruimte is, hebben de besturen van beide scholen de gemeente gevraagd snel met beslissingen te komen die een structurele oplossing voor de toekomst bieden. Dat heeft geresulteerd in een concreet plan van eisen dat met de gemeente gedeeld is. In verband met ruimtegebrek van SBO It Oerset hadden de besturen van SO Fryslân, Stichting Ambion (It Oerset), CVO Bornego, OSG Sevenwolden en de gemeente Heerenveen met spoed een intentieverklaring ondertekend waarin het VSO van de Duisterhoutschool een nieuwe, geschikte locatie toegewezen heeft gekregen per 1 augustus 2021. De doorontwikkeling van het huisvestingsplan VO binnen de gemeente Heerenveen heeft ervoor gezorgd dat er in het najaar van het verslagjaar het besluit is genomen dat de Duisterhoutschool per 1 januari 2023 kan starten in een gebouw waarin voorheen het PrO gehuisvest was aan de Buitenbaan.
In Oosterwolde spelen dezelfde factoren een rol, waarbij het voor alle betrokkenen van groot belang is om een goede voorziening voor SO en SBO te behouden voor de regio. De gemeente heeft in 2020 aangegeven zich sterk te maken om deze voorziening te blijven behouden in Oosterwolde. Vernieuwbouw School Lyndensteyn School Lyndensteyn, die een grote regio bedient, werkt nauw samen met Revalidatie Friesland is gehuisvest in een schoolgebouw wat al meer dan 40 jaar oud is. In nauw overleg met de gemeente Opsterland is er gekozen om in het IHP geld vrij te maken voor ‘vernieuwbouw’. Hierdoor is er op korte termijn de mogelijkheid ontstaan om het schoolgebouw aan te passen aan de eisen van de tijd. Volledige nieuwbouw zou te lang op zich moeten laten wachten. De planvoorbereiding voor de vernieuwbouw die in fasen zal plaatsvinden zijn in het verslagjaar gemaakt, de gemeente heeft de beschikking hiervoor goedgekeurd. De uitvoering zal plaatsvinden in 2025-2027.
12
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
Daarnaast is er de nauwe samenwerking met de Burgemeester Harmsmaskoalle in Gorredijk en vele andere partijen om leerlingen optimaal onderwijs te kunnen blijven bieden. Toekomstige ontwikkelingen Voor de Piet Bakkerschool in Sneek concentreren de gesprekken zich voornamelijk op de toekomst van de SO- en VSO-groepen. Er zijn drie schoolbesturen die deze groepen bedienen in Sneek, waarbij de versnippering substantieel is. Het voornemen is om een structurele oplossing te kiezen die de kwaliteit van het onderwijs voor deze leerlingen in de toekomst kan waarborgen. In het verslagjaar zijn hierover weer gesprekken gevoerd, door ziekte en wisseling van bestuurders is er opnieuw een onderzoek opgestart om te komen tot een advies. De Wingerd in Damwoude is aangewezen om zich verder te ontwikkelen als een specialistisch kindcentrum. Dit is zichtbaar in de substantiële toename van het aantal leerlingen op De Wingerd. Arbeidsmarkt Onder regie van de Arbeidsmarktregio Fryslân Werkt! vindt overleg plaats tussen het VSO, PrO en MBO over de besteding van de Impulsgelden uit het actieplan Baankansen. In het verslagjaar hebben de scholen van SO Fryslân met een VSO-afdeling uitvoering gegeven aan het actieplan. In 2020 is al bekend gemaakt dat het actieplan Baankansen wordt voortgezet, en inmiddels is er een nieuwe tranche Europese Subsidie Fonds Arbeidstoeleiding beschikbaar.
Voor deze extra middelen zijn plannen geschreven in samenspraak met de uitvoerenden op de scholen. De uitvoering hiervan is gestart in september 2021 en is doorgezet in het verslagjaar. Innovatieve samenwerkingen Het onderzoek en de ontwikkeling van de onderwijsmethode Fit & Vaardig op School voor SO en SBO is van start gegaan, maar heeft vertraging opgelopen door de pandemie. De eerste resultaten zijn al wel binnen, en er zijn aanwijzingen dat er net als in het basisonderwijs ook in het SO en SBO positieve resultaten behaald worden. Er zal een lessenreeks ontwikkeld worden. SO Fryslân is initiatiefnemer van deze innovaties, waarbij UMCG, RUG en Stichting Onderwijs en Samenleven garant staan voor de uitvoering van het onderzoek en de ontwikkeling. Verder is SO Fryslân op bestuurlijk niveau betrokken bij andere kansrijke innovaties, zoals Succes for All. Leerstoel Peer van der Helm is benoemd tot bijzonder hoogleraar voor leerlingen met zorg, cognitieve beperkingen en gedragsproblemen in het speciaal onderwijs, aan de Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam (UvA). SO Fryslân is één van de organisaties die deze leerstoel tot 2024 heeft ingesteld in samenspraak met de Sectorraad GO. Vanuit SO Fryslân is er zitting in de Ondersteuningsgroep en in de Stuurgroep.
Het CvB is tevreden over de kansen die binnen de samenwerking tot stand komen en over de bijdrage die ze leveren aan de visie van SO Fryslân. Samenwerken is nooit klaar en zal ook de komende jaren volop aan de orde zijn. Klachtenbehandeling SO Fryslân hanteert een eigen Klachtenregeling (bijlage 2). In 2022 is geen klacht bij het bestuur ingediend. Bij de landelijke klachtencommissie is geen klacht ingediend. Bij de externe vertrouwenspersoon is geen klacht ingediend.
13
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
Meldcode De scholen van SO Fryslân hanteren de meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling. In 18 gevallen is de meldcode doorlopen, maar dat heeft in 2022 niet geresulteerd in daadwerkelijke meldingen bij Veilig Thuis.
2. Verantwoording beleid In dit hoofdstuk verantwoordt het bestuur het gevoerde beleid op de volgende beleidsterreinen: de Onderwijskwaliteit, het Integraal personeelsbeleid, de Planning en control Financiën, Huisvesting & facilitaire zaken en het Financieel beleid. Het hart van deze paragrafen wordt gevormd door een beschrijving van de werkwijze, waarna een verantwoording van de gestelde doelen vanuit het SBP en, indien van toepassing, een onderbouwing van wetmatigheden volgen. De laatste paragraaf van dit hoofdstuk gaat in op de risico’s en risicobeheersing. Ook dit verslagjaar heeft de pandemie helaas enorme invloed op het onderwijs gehad; de hoeveelheid besmettingen nam toe. Regelmatig waren er klas-, afdeling- en zelfs schoolsluitingen. Ook ziekte onder het personeel was een reden tot sluiting, met als uitsmijter eind december een extra week in lockdown. Dit heeft onmiskenbaar invloed gehad op de plannen voor 2021 op elk beleidsterrein. Wat precies op de lange termijn de gevolgen van de coronamaatregelen zullen zijn, is nu nog niet te overzien, maar dát er gevolgen gaan komen is duidelijk. Hoe in het verslagjaar is omgegaan met de maatregelen wordt hieronder geschetst. Onderwijskwaliteit en corona Het bestuur, de directeuren en de GMR hebben vanaf 2020 ervaring opgebouwd met de uitvoering van de richtlijnen en protocollen vanuit het ministerie en de PO- en GO-raad.
De ouders en de medewerkers zijn na elke persconferentie op de hoogte gebracht van de besluiten. Het heeft veel gevraagd van de flexibiliteit en creativiteit van de medewerkers, en daar heeft het bestuur regelmatig zijn waardering over uitgesproken. Ook in 2022 hebben we nog last gehad van groeps-, bouw- en zelfs schoolsluitingen in verband met besmettingen en/of tekort aan personeel. Ten tijde van de schoolsluiting is er altijd de mogelijkheid van noodopvang aangeboden voor leerlingen van ouders met een cruciaal beroep en leerlingen in een moeilijke thuissituatie. Hier is wisselend gebruik van gemaakt. De invloed op de korte termijn van deze onzekere en steeds veranderende situatie op het leren van de leerlingen hebben we al kunnen vaststellen: voor een grote groep leerlingen betekent het een terugval in de leerstof. Vanuit het ministerie van OCW is er het Nationale Programma Onderwijs opgesteld en zijn er extra middelen voor het onderwijs beschikbaar gesteld voor de schooljaren 2021-2023. Om een goede keuze te maken is aan ouders en leerkrachten gevraagd waar de meeste behoefte aan is. Deze inventarisatie heeft plaatsgevonden in juni 2021. Op basis van de uitkomsten hebben de scholen een analyse en daarna plannen gemaakt om deze extra middelen in te zetten op basis van de menukaart die is opgesteld door het ministerie.
De scholen hebben deze plannen expliciet opgenomen in het jaarplan 2021-2022 en 2022-2023. De uitgaven van deze middelen zijn verantwoord in de exploitatie van 2021 en 2022 . Ook voor de geplande inspanningen van de scholen op het gebied van onderwijsontwikkeling en professionalisering heeft de buitengewone situatie gevolgen gehad; zie voor verdere details de betreffende paragrafen.
14
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
2.1 Onderwijskwaliteit SO Fryslân wil het beste voor haar leerlingen. Dat betekent dat de landelijke standaard weliswaar als voldoende wordt beschouwd, maar dat de ambitie is om de lat hoger te leggen. Het bestuur streeft niet naar ‘voldoende’ maar naar ‘goed’ onderwijs en naar zeer tevreden leerlingen, ouders en personeelsleden. De kernvraag daarbij is: Wanneer zijn we tevreden? Het bestuur is pas tevreden als alle leerlingen op school leren wat ze kunnen leren (tussentijdse leeropbrengsten) en als de leerlingen goed uitstromen naar vervolgonderwijs of naar een goede passende plek in de maatschappij (uitstroom). Daarnaast gaat het om tevreden leerlingen, ouders en personeelsleden.
Werkwijze Bestuurlijk toezicht Het bestuur van SO Fryslân heeft tot taak, om toezicht te houden op de kwaliteit van het onderwijs op de scholen en zo nodig aan te zetten tot verbetering. Dat betekent toezicht houden op onvergelijkbare grootheden, want wat voor de ene school goed is, hoeft dat voor de andere school nog niet te zijn. Het bestuur kan en wil dan ook niet centraal vaststellen wat er in de praktijk moet gebeuren om het gewenste kwaliteitsniveau te bereiken of te behouden; de scholen hebben zelf de verantwoordelijkheid om hun leerlingen te bieden wat ze nodig hebben. De inhoud van het onderwijskundig handelen mag dan per school verschillen, over het geheel van SO Fryslân wordt wel een hoog kwaliteitsniveau nagestreefd. De eisen die de Inspectie aan scholen oplegt voor een ‘voldoende’ beoordeling, gelden binnen SO Fryslân als het minimum. Er wordt meer verwacht, van alle scholen binnen de stichting. Om dat te bereiken vraagt SO Fryslân van de scholen om op vergelijkbare wijze hun eigen handelen tegen het licht te houden, zo nodig verbeteringen na te streven en hiervan verslag te doen aan het bestuur.
En dat niet één keer, maar als doorlopend proces, waarbij telkens de vragen worden gesteld: wat willen we bereiken (thema ambitie), hoe staan we er nu voor (thema inzicht in de huidige kwaliteit) en wat moet er gebeuren om naar ons doel toe te groeien (thema ontwikkeling). Deze drie vragen komen op elk niveau weer in een andere vorm terug, vanaf de individuele leerling tot het groepsniveau, binnen het team medewerkers en op schoolniveau. Uiteindelijk berust de kwaliteit van SO Fryslân op de gezamenlijke kwaliteitsniveaus van de scholen, elk in hun eigen situatie.
Onderwijskwaliteit De kwaliteit van het onderwijs: waar is dat aan af te meten? Wij denken aan de leerresultaten van de leerlingen, aan de plek waar ze uiteindelijk terecht komen, aan een soepel lopende of lerende schoolorganisatie en aan de vraag of leerlingen, ouders en medewerkers tevreden zijn over hun school. Al deze aspecten bepalen voor een deel of het onderwijs van goede kwaliteit is. Sommige aspecten zijn te vatten in duidelijke cijfers en percentages (denk aan tussentijdse leeropbrengsten of uitstroomcijfers), op andere deelgebieden is de stand van zaken (de ‘opbrengst’) alleen in woorden
15
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
te beschrijven en niet hard te meten. En het vergelijken van de resultaten van de scholen onderling is niet rechtstreeks mogelijk, want de uitgangspositie is voor elke school anders. Om het kwaliteitsbeeld van SO Fryslân als geheel te bepalen is een rijtje cijfertjes dus niet genoeg. Daarom is de belangrijkste vraag van het bestuur aan de scholen uiteindelijk niet wat ze precies hebben bereikt, maar of ze voldoende bezig zijn met het behouden en verbeteren van de kwaliteit van hun specifieke onderwijs, en hoe ze dat doen. Ofwel: wat is de ambitie, is het duidelijk hoe het er nu voor staat (zicht op kwaliteit) en op welke manier wordt naar de ambitie toegewerkt (ontwikkeling)? Met als belangrijke toevoeging: wordt dit streven gedragen in alle geldingen van de school, zodat er op alle niveaus over meegedacht wordt? Dit laatste wordt samengevat in de term ‘professionele dialoog’: het zijn de betrokken professionals die samen met elkaar de antwoorden op de drie basisvragen moeten vormgeven en daarmee ‘eigenaar’ zijn van het streven naar behoud en verbetering van de kwaliteit.
Cyclus Onderwijskwaliteit Door steeds dezelfde thema’s in de basisvragen centraal te stellen, waarbij elke school zijn eigen invulling kan geven, worden de onvergelijkbare grootheden toch samengesmeed tot een overkoepelend beeld van het onderwijs binnen SO Fryslân. De werkwijze die hiervoor is gekozen staat bekend als de ‘Cyclus Onderwijskwaliteit’. Het begrip Cyclus geeft daarin het belangrijkste kenmerk van deze manier van werken weer: vanuit de ambitie die is geformuleerd en het inzicht in de huidige stand van zaken wordt een plan gemaakt om de kwaliteit te behouden (borgen) en te verbeteren. Dat plan wordt uitgevoerd en naar aanleiding van de resultaten bijgesteld, waarna de cyclus opnieuw start: het Plan-Do-Check-Act-principe van Deming. Opbrengstgericht Werken Om te kunnen beoordelen wat er nodig is wordt op elke school de Cyclus Opbrengstgericht Werken (OGW) toegepast. Dat is: het systematisch vaststellen van de doelen en standaarden en daarna het verzamelen van de benodigde informatie over allerlei deelgebieden, zoals de tussentijdse leeropbrengsten, de leerlingenuitstroom van de afgelopen jaren, de interne werkwijze en de mate waarin leerlingen, ouders en medewerkers tevreden zijn over de school. Deze gegevens moeten systematisch en inzichtelijk worden vastgelegd en geanalyseerd.
De uitkomst hiervan leidt tot de vragen: - Is de school tevreden over de gerealiseerde resultaten, vergeleken met de schoolstandaard? - Wat gaat goed? - Wat moet beter, op korte en lange termijn? Op grond van de antwoorden worden beslissingen genomen over de te volgen koers: wat moet er dit jaar gebeuren, wat moet er daarna in het volgende jaarplan en wat is het doel voor de lange termijn, dat wordt opgenomen in het volgende schoolplan? Samen ontwikkelen De manier van werken met deze cyclus is door SO Fryslân samen met de scholen ontwikkeld in de loop van de jaren en wordt nog steeds verder verfijnd. Het beleidsstuk ’Cyclus Onderwijskwaliteit’ geeft een overzicht van de gebieden waarop de scholen uiteindelijk verslag uitbrengen aan het bestuur: de ‘Opbrengstschalen’. Al werkend met het systeem wordt steeds iets duidelijker welke inhoud de cyclus krijgt binnen de scholen. Het kwaliteitssysteem is in ontwikkeling en de werkwijze verandert mee.
16
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
Posters Om de Cyclus Onderwijskwaliteit overzichtelijk te maken is het proces samengevat in de vorm van een illustratie. De scholen kunnen aan de hand van deze ‘posters’, die letterlijk een beeld geven van de toegepaste werkwijze, aan belangstellenden hun werkwijze uitleggen en verantwoorden. Per school is soms nog een eigen illustratie uitgewerkt om de werkwijze nog beter op de specifieke situatie toegesneden te laten zien.
Onderstaand een schematische samenvatting van de in 2022 door de scholen aangegeven tevredenheid. Duisterhout
It Twalûk
Kleurryk
Figuur 1 Poster Bestuurstoezicht Onderwijskwaliteit
Piet Bakkerschool
School Lyndensteyn
Talryk
De Wingerd
Leerling
Ouder
Medewerker
Tussentijdse leeropbrengsten
Uitstroom SO
VSO
Legenda: Blauw: Groen: Oranje: Rood:
uitstekend/heel tevreden goed/tevreden kan beter/ontevreden slecht/ontevreden
17
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
Werkwijze gezamenlijke onderwijsontwikkeling Het CvB wil niet alleen zicht hebben op de onderwijskwaliteit op de scholen, maar wil de gezamenlijke onderwijsontwikkeling op de scholen ook stimuleren en faciliteren. Hiervoor zijn diverse werk-, expert- en projectgroepen ingericht die de gezamenlijke onderwijsontwikkeling vormgeven. De Regiegroep coördineert de gang van zaken en draagt zorg voor de communicatie met het directeurenoverleg op stichtingsniveau (DOST). De uiteindelijke besluiten worden door het DOST genomen. Deelnemers aan deze groepen zijn directeuren, teamleiders, leerkrachten, stafpersoneel en een lid van het CvB.
Verantwoording doelen Onderwijskwaliteit In het Strategisch Beleidsplan 2019-2023 van SO Fryslân staat op het gebied van de onderwijskwaliteit het volgende hoofddoel geformuleerd:
Voor het verslagjaar 2022 zijn uit het hoofddoel de volgende jaardoelen afgeleid: A. SO Fryslân haar scholen zitten in de implementatie- en of borgingsfase, zie stichtingsoverzicht jaardoel 1. B. SO Fryslân heeft een besluit genomen voor de efficiënte werkwijze van het verwerken van de gegevens en afspraken. C. SO Fryslân heeft in samenspraak een plan van aanpak opgesteld om de kwaliteit van de zelfevaluaties te borgen. Evaluatie 2021-2022: A. Gedeeltelijk gehaald; Op 5 scholen is een verificatiebezoek geweest, It Twalûk en School Lyndensteyn niet. Waar wel een bezoek heeft plaatsgevonden was dat om praktijkervaring op te doen. B. Ongunstiger dan verwacht, vanwege de bovenstaande oorzaken zijn niet alle DO's door gegaan. Van de DO's die wel doorgang hebben, zijn de afspraken vastgelegd in het stichtingsoverzicht.
18
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
C. Ongunstiger dan verwacht. Corona en sollicitatieprocedures voor nieuwe directeuren en teamleden zijn de reden waarom we dit onvoldoende hebben kunnen vormgeven. Zelfevaluatie alleen middels 'metertjes' in het Schoolplan. Aanbevelingen 2022-2023 Per school afspraken maken voor de implementatie van de cyclus onderwijskwaliteit. De gemaakte afspraken koppelen aan de taken en verantwoordelijkheden van de betrokken functies binnen de school. De directeur moet de inhoudelijke en procesmatige kant van de cyclus onderwijskwaliteit kunnen uitleggen en laten zien hoe er op de resultaten wordt gestuurd. Actiepunt 2022-2023: 1. Voor elke school zijn concrete doelen geformuleerd in het jaarplan 2022-2023 voor de implementatie van de cyclus onderwijskwaliteit. 2. Op elke school zijn de doelen omgezet naar taken, verantwoordelijkheden en is een planning gemaakt volgens het handboek wat door de schoolontwikkelaars is ontwikkeld. 3. De directeur van elke school kan gedurende het schooljaar de voortgang van de implementatie laten zien in het gesprek met het bestuur tijdens een DO. Het volgende hoofddoel in het Strategisch Beleidsplan 2019-2023 van SO Fryslân op het gebied van de onderwijskwaliteit is: •
Zicht op kwaliteit
SO Fryslân heeft zicht op de kwaliteit van de scholen aangaande tevredenheid op de vijf volgende onderwerpen: uitstroom, tussentijdse leeropbrengsten, ouders, leerlingen en medewerkers.
Voor het verslagjaar 2022 zijn uit het hoofddoel de volgende jaardoelen afgeleid: A. Iedere school kan op alle onderwerpen de cyclus OGW laten zien op papier en in praktijk. B. Verantwoording en dialoog op websites en Intranet, digitaal vernieuwd. Evaluatie 2021-2022: A. Tevreden over de verdere uitwerking; analyse en onderbouwing van nieuwe ambities per onderwerp. Binnen de nieuwe jaarplannen 2022-2023 komen de ambities zichtbaar terug. De tussentijdse leeropbrengsten zijn nu op alle scholen zichtbaar en kunnen besproken worden, voor een groot deel is men nog niet tevreden over de uitkomst hiervan. B. Matig tevreden over dit punt; voor een deel is er al wel aan gewerkt en is er voor een aantal onderwerpen al een heldere verantwoording beschikbaar. Het team is hier nog onvoldoende bij betrokken. Dit onderwerp is nog niet op het niveau waarop we met elkaar hebben afgesproken dat de verantwoording naar team en naar ouders eruit zou moeten zien.
19
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
Actiepunt 2022-2023: 1. Elke directeur kan op de vijf onderwerpen van de cyclus Onderwijskwaliteit de vijf stappen van de cyclus Opbrengstgericht Werken onderbouwen. 2. Verantwoording en dialoog van de vijf onderwerpen staat in eenvoudige taal op websites en Intranet, digitaal vernieuwd. 3. Alle teamleiders hebben praktijkervaring opgedaan met de vijf onderwerpen in de professioneel dialoog. 4. De school heeft een planning voor de vijf onderwerpen opgenomen, inclusief de wijze waarop de tevredenheid wordt bepaald. Inspectiebezoek In de periode december ’22 is de inspectie gestart met het reguliere vierjaarlijks onderzoek bij SO Fryslân. In januari/februari ’23 heeft dit een vervolg gekregen, de verwachting is dat het eindgesprek van dit onderzoek in februari 2023 zal plaatsvinden. In mei is er een stelselonderzoek leskwaliteit uitgevoerd op De Wingerd VSO, deze bestond uit 5 lesobservaties. De opgehaalde gegevens die worden verwerkt in de Staat van het Onderwijs die in 2023 verschijnt. Bestuurlijke visitatie Schoolbesturen kunnen veel leren van een frisse blik van buiten. Bestuurlijke visitatie is een krachtig instrument voor schoolbesturen om stappen te zetten in hun professionalisering. Leden van de PO-Raad hebben in de Strategische Agenda afgesproken dat alle schoolbesturen meedoen aan een bestuurlijke visitatie en dat de PO-Raad deze faciliteert.
In 2022 was SO Fryslân geen deelnemer aan dit traject.
2.2 Integraal personeelsbeleid Bij de analyse van de huidige situatie is vanuit de scholen het onderwerp ‘integraal personeelsbeleid’ als aandachtspunt naar voren gekomen. Onder integraal personeelsbeleid verstaat SO Fryslân: het regelmatig en systematisch afstemmen van inzet, kennis en bekwaamheden van de individuele werknemer op de ambities van de school. Uitgangspunt is de samenhang tussen de ambitie, de huidige onderwijskwaliteit (zoals vastgesteld in de cyclus onderwijskwaliteit) en het personeelsbeleid, zodat de scholen in staat worden gesteld om het doel 'onze leerlingen zo goed mogelijk voorbereiden op een zo zelfstandig mogelijke plek in onze maatschappij' te bereiken. Het integraal personeelsbeleid van waaruit SO Fryslân werkt wordt vertaald in een continue werkwijze, waardoor er blijvend aandacht is voor het onderhouden van de bekwaamheden en het welzijn van het personeel. Zo wordt er bijvoorbeeld gewerkt met scholing die specifiek is ontwikkeld voor de leerling populatie van SO Fryslân, worden starters structureel begeleid, hebben we oog voor participatiebanen en is er grip op verzuim. Binnen het integraal personeelsbeleid van SO Fryslân worden de volgende deelgebieden onderscheiden, met elk hun eigen beleidskader: Strategische personeelsplanning, Professionalisering en Vitaliteit.
20
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
Strategische personeelsplanning De strategische personeelsplanning staat in dienst van het realiseren of continueren van de ambities van de school. Hierbij gaat het zowel om de kwantiteit als om de kwaliteit van personeel: het continu afstemmen van vraag en aanbod. Professionalisering Ook het onderdeel Professionalisering van het integraal personeelsbeleid houdt verband met het realiseren of continueren van de ambities van de school. Een onderzoekende houding van de medewerkers is hierbij van belang, en die leidt weer tot toenemende eigen verantwoordelijkheid. De ontwikkeling van de medewerkers wordt vastgelegd in het eigen dossier en is gekoppeld aan bekwaamheidseisen. Vitaliteit De kwaliteit van onderwijs wordt voor een belangrijk deel bepaald door de kwaliteit en de vitaliteit van het personeel. Vitaliteit is daarbij een breed begrip, dat draait om het goed kunnen functioneren in de combinatie van werk en privé, de balans tussen uitdaging en overbelasting, tussen perspectief en verbondenheid met de eigen werksituatie, op elk moment van de loopbaan. SO Fryslân streeft naar het zo goed mogelijk inzetten van kwaliteit, talent en bevlogenheid van medewerkers ten behoeve van de ambities van de school.
SO Fryslân heeft aandacht voor de loopbaanwensen van het personeel en aandacht voor het ontwikkelen van acties op het gebied van in-, door- en uitstroom om het uitgangspunt van SO Fryslân als aantrekkelijk werkgever vorm te geven.
Werkwijze Bij het tot stand komen van beleidskaders wordt de inbreng van de scholen als uitgangspunt genomen: waar is behoefte aan? Wat zijn voor de praktijk werkende oplossingen? De eigen verantwoordelijkheid van personeelsleden en de autonomie van de scholen staat steeds meer voorop. Er is steeds vaker sprake van een samenwerking tussen de scholen en het bestuursbureau bij het creëren van kaders, in plaats van een van boven opgelegde benadering. Met dit proces zijn we in 2019 gestart en de komende jaren zullen we er met veel enthousiasme vervolg aan geven. SO Fryslân volgt daarnaast de landelijke ontwikkelingen en voldoet aan de cao PO en overige wet- en regelgeving. Eventueel wordt dit opgenomen in de planning & control cyclus van P&O. Het bestuur stelt zich tot taak om de verantwoordelijkheden die de medewerkers hebben optimaal te benutten, in het kader van eigenaarschap conform de vastgestelde visie op leiderschap.
Verantwoording doelen Integraal personeelsbeleid In het Strategisch Beleidsplan 2019-2023 van SO Fryslân staat op het gebied van het personeelsbeleid het volgende hoofddoel: •
Leiderschap
SO Fryslân heeft de visie op leiderschap vanuit draagkracht vormgegeven, de medewerkers zijn eigenaar van deze visie.
21
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
Voor het verslagjaar 2022 zijn daaruit de volgende jaardoelen afgeleid: 1. SO Fryslân doet praktijkervaring op met de implementatie van de visie op leiderschap.
Praktijkervaring wordt opgedaan in kleine stapjes. In het verslagjaar is met elkaar besloten om de visie op leiderschap concreet te maken door ook de wijze waarop we in gesprek gaan met elkaar af te stemmen. Gekozen is voor de wijze Waarderend Onderzoeken van Drives at School. Vanaf september 2022 doen alle MT’s, het Stafbureau en de leden van de commissie van begeleiding op de scholen de cursus Waarderend Leiderschap in het Onderwijs. Een volgend hoofddoel In het Strategisch Beleidsplan 2019-2023 van SO Fryslân op het gebied van het personeelsbeleid is: •
Integraal personeelsbeleid
SO Fryslân is een aantrekkelijke werkgever.
De werkgroep Strategisch Boeien & Binden heeft als doel de in-, uit-, en doorstroom van het personeel te beïnvloeden én in te springen op de ontwikkelingen die SO Fryslân nog te wachten staan, onder andere de actuele ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Het uitgangspunt hierbij is: SO Fryslân is een aantrekkelijk werkgever. Er is een klankbordgroep ingericht, bestaande uit medewerkers van de diverse scholen, die inbreng levert voor de (nog verder) te ontwikkelen notities, aanvullingen heeft gegeven en ideeën heeft ingebracht voor het boeien en binden van personeel. Sinds voorjaar 2020 is SO Fryslân aangesloten bij Schoolplein Noord (Noord-Nederland), een platform waar opleiders, besturen en werkzoekenden samenkomen en vacatures worden gedeeld. Daarnaast heeft SO Fryslân de digitale besturenmarkt van NHL/Stenden bijgewoond en een promotiefilm opgenomen. De volgende jaardoelen voor het verslagjaar 2022 zijn uit het hoofddoel afgeleid: A. Strategische personeelsplanning: Binnen dit hoofdonderwerp hebben we onderstaande zaken opgepakt. Visie op Leraar LD (voorheen L12): Dit doel is behaald. De GMR heeft instemming verleend op de visie leraar LD. De scholen doen praktijkervaring op met de visie op leraar LD. Kadernotitie Stage: De kadernotitie is vastgesteld, er is een werkwijze opgesteld voor de administratieve verwerking. Op dit moment wordt er praktijkervaring opgedaan.
Kadernotitie werving en selectie. De kadernotitie is geëvalueerd, geüpdatet en vastgesteld en sluit weer beter aan bij de huidige praktijk. Kadernotitie Vervanging: de kadernotitie wordt op dit moment geëvalueerd met als doel een betere aansluiting met de praktijk nu er niet langer wordt samengewerkt met SLIM Personeelsbemiddeling.
22
Jaarverslag 2022 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
B. Professionalisering: Kadernotitie scholing. De kadernotitie is definitief vastgesteld en GMR heeft instemming verleend. Er wordt een start gemaakt met het opdoen van praktijkervaring met daarbij een koppeling naar het digitale bekwaamheidsdossier. Digitaal bekwaamheidsdossier. Een werkgroep is betrokken bij de verdere inrichting van dit systeem gekoppeld aan het opdoen van praktijkervaring met de kadernotitie de professionele dialoog en de kadernotie scholing. Implementatie professionele dialoog Op stichtingsniveau is afgesproken dat de MT's en het bestuursbureau in schooljaar 2022-2023 de scholing waarderend leiderschap gaan volgen. Ook de leraren met taak IB of schoolontwikkeling worden hiervoor uitgenodigd. De meeste groepen zijn gestart met de scholing waarderend leiderschap en/of zitten in de afrondende fase van deze fase en oriënteren zich op het vervolg. C. Vitaliteit: P&O heeft zich georiënteerd op het beleidskader vitaliteit. Tijdens het IDOST in februari heeft Emiel Nijenhuis van Koffie en Bubbels ons inzicht gegeven in de kenmerken van de verschillende generaties op de werkvloer en de effecten daarvan op o.a. communicatie en samenwerking. Dit is een eerste kennismaking met het thema vitaliteit. Door een werkgroep is gestart met de ontwikkeling van het beleidskader en deze staat geagendeerd voor het DOST in april 2023.