Reactie en antwoordnota zienswijzen ontwerp-omgevingsvergunning

Bijlage 1 Reactie- en antwoordnota zienswijzen voor het realiseren van 45 woningen ten behoeve van het COA op de locatie Kampweg, percelen D4677, D9116 en D9716, te Leeuwarden. De aanvraag omgevingsvergunning voor het realiseren van 45 woningen ten behoeve van het COA heeft in de periode vanaf 21 maart 2024 gedurende zes weken ter inzage gelegen. Gedurende deze periode zijn zes zienswijzen ontvangen. Zienswijze 2 is door 26 verschillende bewoners ingediend. Zienswijze 6 is namens acht bewoners ingediend. Hieronder wordt de inhoud van de zienswijzen samengevat en volgt per punt de reactie hierop van het college. Zienswijze 1 Bewoners adres overzijde Mr. P.J. Troelstraweg in Vierhuisterweg e.o. Zienswijze 1A Wij hebben in het algemeen, geen bezwaren tegen opvang van vluchtelingen (mensen uit oorlogsgebieden en politieke vluchtelingen) in Nederland. Wij hebben wel bezwaren tegen de wijze waarop we dit hier in Nederland organiseren. Ons bezwaar voor de ROL op deze locatie heeft te maken met dat wij het in eerste instantie het niet humaan vinden om vluchtelingen direct naast een militaire basis een opvangplek te geven. Daar er geen doorstroommogelijkheden zijn, mochten zij een verblijfsstatus krijgen, is er door woningtekort een groot probleem om door te stromen naar regulieren woningen. Ze zullen dan ook langere tijd in deze opvang direct tegen de Vliegbasis aan moeten wonen.

Het wonen op deze plek, betekent geluidsoverlast van straaljagers, vervuiling en het hondengeblaf. Nog daar gelaten dat getraumatiseerde vluchtelingen geconfronteerd worden met oorlogsgeluiden. Zij zullen continue op hen oorlogstrauma getriggerd worden met alle gevolgen van dien. Aangezien de gezondheidszorg voor hen minimaal is. En er al wachtlijsten zijn voor psychische hulp in Nederland, is de vraag wie hen helpt als zij hier last van ervaren. Reactie: Fijn om te horen dat u waarde hecht aan humane opvang van vluchtelingen. Het college deelt uw opvatting op dit punt. Ons inziens is op deze locatie een humane opvang mogelijk. Het plan voorziet in de realisatie van een Regionale Opvanglocatie (hierna: ROL) die de uitstraling heeft van een reguliere woonbuurt in een groene setting met voldoende speelvoorzieningen. Ons inziens zal dit het woongenot ten goede komen. In de ruimtelijke onderbouwing is aangetoond dat sprake is van een veilig- en gezond leefklimaat (geur, gevaar, geluid en stof). Het COA heeft ons bovendien verzekerd dat de locatie geschikt is voor de opvang van vluchtelingen. Niet elke vluchteling zal oorlogstrauma’s hebben, die ook nog worden verergerd door het geluid van straaljagers. Het COA kan hier bovendien op sturen. Met de bouw van een ROL wordt de druk op de asielketen verlicht, wat op termijn ook de doorstroming ten goede kan komen.

Zienswijze 1B Wat ons ook verbaasd is dat de grond rondom de Vliegbasis nooit bouwgrond voor woningen mocht worden. Nu de overheid en de gemeente belangen hebben, mag dit opeens wel. We verbazen ons hier nogal over en wij kunnen dit niet begrijpen. Reactie: Op de vraag uit 2017 om op het naastgelegen woningbouw te realiseren is inderdaad afwijzend gereageerd vanwege het feit dat appartementen op deze locatie in strijd zijn met het destijds

1

geldende gemeentelijk woonbeleid. En woningbouw destijds op deze locatie als niet wenselijk is beschouwd. Gelet op landelijke- en gemeentelijke ontwikkelingen (o.a. toenemende druk op asielketen en woningmarkt) is het college tot het inzicht gekomen dat herontwikkeling van de locatie van het vm. Tuincentrum Tuin naar een ROL met 45 woningen ten behoeve van het COA een groot maatschappelijk belang dient. En de gekozen stedenbouwkundige opzet van de ROL vanuit ruimtelijk aanvaardbaar is en een goed woon- en leefklimaat kan borgen. Met de voorgenomen vestiging van een ROL/AZC in de vorm van ca 45 woningen verandert de stedenbouwkundige context van het gebied. Eventuele nieuwe initiatieven op aangrezende percelen zullen dan ook tegen die nieuwe context beoordeeld worden. Net als deze ROL zullen ook dergelijke initiatieven aan wet- en regelgeving moeten voldoen.

Zienswijze 1C De Vliegbasis heeft plannen voor uitbreiding. Als bewoners nu al te horen krijgen dat er woningen weg zouden moeten in de directe omgeving van de Vliegbasis, hoe kan het dan dat de plannen van de ROL gewoon doorgaan? Reactie: Het is nog niet zeker dat de vliegbasis wordt uitgebreid. De behoeftes van Defensie worden onderzocht in het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie. Mogelijke afbraak van woningen is niet tegenstrijdig met de bouw van de ROL. De ROL ligt buiten de 35 Ke contour. Daar mogen woningen worden gebouwd. Als er woningen moeten worden gesloopt dan zal dat mogelijk gaan om woningen die nu al in een door het vliegverkeer hoger geluidbelast gebied liggen, zoals binnen de 50 Ke contour of hoger. Daar is nu nog niets concreets over te zeggen. Dat hangt af van de keuze die de regering gaat maken.

Zienswijze 1D Wij hebben ook zorgen over de drukke weg. Als wij, onze (klein)kinderen, dan moeten we al erg goed opletten. Als de kinderen van de ROL naar een school in Bilgaard moeten zullen ze deze gevaarlijke oversteek ook moeten maken. Er komt hier elke dag wel een paar keer politie, ambulance en/of brandweer langs met hoge snelheid en met de sirenes aan. Het is echt opletten dan, nog naast het reguliere verkeer wat hier langs gaat. Daar zitten helaas ook bestuurders bij welke erg hard rijden. Reactie: De Mr. P.J. Troelstraweg is inderdaad een drukke weg. Voor alle voetgangers is het van belang dat zij opletten als zij de weg oversteken. Het verbeteren van een verkeersveilige oversteek heeft onze aandacht. Zo is een middengeleider op de Mr. P.J. Troelstrweg voorzien. Dit maakt het oversteken van de weg veiliger voor voetgangers. Met de ontwikkelaar zijn hier kostenafspraken over gemaakt.

Zienswijze 1E Wij verwachten ook meer overlast in onze woonomgeving door 450 bewoners plus personeel. Reactie: Wij erkennen dat uw woonomgeving zal veranderen. En enig contactgeluid in een stedelijke omgeving is niet te voorkomen. In de stedenbouwkundige opzet van de ROL is getracht contactgeluid te beperken door de sport- en spelvoorzieningen zoveel mogelijk van de nieuwe woningen te situeren. In uw geval zit er ook nog een weg met lintbebouwing tussen de ROL en uw woning. De bewoners van de ROL zullen net als ‘reguliere’ bewoners doorgaans een gangbaar dag-

2

en nachtritme kennen. De veiligheid op de locatie zal bovendien nauw in de gaten worden gehouden. Voor een nadere motivering hiervoor verwijzen wij u naar de reactie op zienswijze 4A. De opvang van vluchtelingen op andere locaties elders in de stad is tot op heden ook zonder noemenswaardige incidenten verlopen. Het COA personeel zal een verkeersaantrekkende werking hebben. Deze verkeersaantrekkende werking wordt, op basis van de CROW cijfers, lager ingeschat dan de huidige verkeersaantrekkende werking die vanuit het tuincentrum uitgaat. Zienswijze 1F Wij maken ons zorgen dat het bedrijf dat de bedrijfskavel naast ons overgenomen gaat worden door de projectontwikkelaar/COA om daar ook voorzieningen te maken voor de ROL. We weten dat er al een aantal keren een gesprek is geweest. Mocht de COA dit overnemen en gaan gebruiken, dan hebben wij geen privacy meer en is er in de avond en weekenden ook drukte naast onze woning. Reactie: Ons is geen plan bekend om deze locatie bij de ROL te betrekken. En maakt ook geen onderdeel uit van de voorliggende aanvraag omgevingsvergunning. Zienswijze 1G We hebben Burmania al aan de andere kant en achter onze woning. Hier ervaren wij helaas wel eens overlast door onbegrepen gedrag. Er wonen ook mensen met psychische en/of andere problemen. Ook is er eerder op deze locatie een AZC geweest.

Nu krijgt de omgeving hier voor de tweede keer mee te maken. Het is ook bekend dat wanneer de bewoners niet mogen werken en zij zich vervelen, zij overlast kunnen veroorzaken. Of door oplopende spanningen onderling en/of in de woonomgeving (op straat). De "last" verdelen onder de inwoners van Leeuwarden, mag ook meegenomen worden in een besluit. Het oude belastingkantoor was bijvoorbeeld ook geschikt om klaar te maken voor bewoning. Daar komen nu plekken voor dakloze jongeren/jong volwassenen. Als dit kan, had er toch ook besloten kunnen worden daar de vluchtelingen onderdak te gaan bieden. Reactie: Het spijt ons om te horen dat u weleens overlast heeft ervaren, veroorzaakt door (kwetsbare) mensen op het Burmaniakamp. En wij adviseren u hier meldingen over te doen (bijv. als mensen hinderlijk/sociaal ongewenst gedrag blijven vertonen nadat u ze hier op heeft aangesproken). Verder snappen wij dat u het spannend vindt dat er een kwetsbare doelgroep in uw omgeving wordt gehuisvest. Als gemeente hebben wij echter een maatschappelijke taak om ook voor deze doelgroepen menswaardige huisvesting mogelijk te maken. Ons inziens kan een goed woon- en leefklimaat voor zowel de huidige- als nieuwe bewoners van de ROL op deze locatie worden geborgd. De ROL heeft bewust de stedenbouwkundige opzet van een reguliere woonbuurt met voldoende sport- en spelvoorzieningen en ruimte voor groen.

Wijk- en stadsvoorzieningen bevinden zich op loop- en fietsafstand. Een deel van het bestaande tuincentrumgebouw blijft behouden. In deze ruimte kan (arbeids)participatie worden gestimuleerd. Zienswijze 1H Wij kunnen onze auto straks niet meer op de Kampweg parkeren en ook niet ons bezoek. Wij weten niet waar we (en onze bezoekers) de auto dan wel in het zicht kunnen parkeren. Reactie: De Kampweg betreft een openbare weg op privégrond die in beginsel niet geschikt is om te parkeren. De Kampweg blijft zowel in de huidige- als nieuwe situatie in beginsel openbaar toegankelijlk. Het parkeerterrein van het voormalige tuincentrum (straks van de ROL) ligt op privéterrein en is in principe uitsluitend bedoeld voor bezoekers en personeel. Uw woning beschikt over een eigen oprit. Uw bezoekers zijn aangewezen op openbare parkeerplaatsen in de omgeving

3

(kan uit het zicht zijn en op loopafstnd) als u over onvoldoende parkeerruimte beschikt op uw inrit.

Zienswijze 2 Bewoner van een adres aan Mr. P.J. Troelstraweg in Bilgaard. Dezelfde zienswijze is ook ingediend door 27 bewoners van 22 andere adressen aan de Mr. P.J. Troelstraweg, Vierhuisterweg, Lijsterstraat, Transvaalstraat, Joksedam, Tylkedam, Gealanden, Hooidollen en het Troelstrapark in Leeuwarden én de Boarnsylsterwei in Jelsum. Het verschil tussen aantal bewoners en adressen is verklaarbaar, omdat vanuit 5 adressen twee zienswijzen zijn verstuurd. Van één indiener van een zienswijze is het adres onbekend. Zienswijze 2A De aanvraag is in strijd met het geldende bestemmingsplan ‘Leeuwarden Buitengebied’. Bebouwing op deze locatie is nu dan ook niet toegestaan. Eerder ingediende bouwaanvragen in deze omgeving zijn stuk voor stuk afgewezen, zo bleek uit een door een advocaat ingediend WOO-verzoek. Als reden voor de afwijzing noemt de gemeente: ‘niet geschikt voor kwalitatief wonen’. Reactie: De locatie heeft in het geldende bestemmingsplan een bestemmingsplan de bestemming ‘Detailhandel – Tuincentrum’. Op deze locatie is bedrijfsbebouwing of kassen ten behoeve van een tuincentrum toegestaan. Met voorliggende omgevingsvergunning kan worden afgeweken van het bestemmingsplan. Zie de reactie op zienswijze 1B voor een nadere motivering waarom het college in 2017 afwijzend heeft gereageerd op woningbouwplannen op het naastgelegen bedrijfsperceel.

En waarom het college nu wel positief staat tegenover de bouw van een ROL op deze loctie. Zienswijze 2B De locatie is ongeschikt voor bewoning (gehoor -en gezondheidsrisico’s). Het geluid van de Vliegbasis Leeuwarden door het vliegen met de F35 geeft meer ongezond geluid naar de woon- en leefomgeving. Uit onderzoek, begin 2023 uitgevoerd vanaf de Kampweg, blijkt dat het gemeten geluidniveaus LAmax per start van een F-35 een geluidniveau van afgerond 94 dB heeft. Als dit wordt uitgemiddeld over de dagperiode dan bedraagt het gemiddelde geluidniveau afgerond op 85dB. Bij deze waarden dien je gehoorbescherming te dragen. Uit ander onderzoek blijkt dat het piekgeluid van de F-35 (tussen de 110 en 120 decibel) kan leiden tot blijvende gehoorschade. Metingen geven nu 30 x per maand waarden boven de 115 db aan. De F-35 maakt niet alleen vier keer zoveel lawaai als de voorganger F-16, maar verbruikt ook 60 procent meer brandstof met veel meer CO2- en stikstofuitstoot als gevolg. Dit brengt talloze gezondheidsrisico’s met zich mee. Reactie: Het plangebied ligt niet onder de aanvliegroutes van de vliegbasis (de zgn. KE-contouren). In uw zienswijze verwijst u naar een rapport dat op verzoek van omwonenden is opgesteld door een extern geluiddeskundige. Wij delen de mening en het standpunt van de geluiddeskundige niet.

Voor geluid door militaire vliegbewegingen geldt een jaarnorm uitgedrukt in Kosteneenheden (Ke). Dat is op basis van de Wet luchtvaart en het Besluit militaire luchthavens. Dat is niet te vergelijken met de regels die gelden voor geluid dat wordt veroorzaakt door bedrijven. Er gelden ook andere rekenregels voor. Geluid van bedrijven wordt verwerkt in etmaalperiodes (dag, avond en nacht) en wordt uitgedrukt in dB(A). Het geluid van een vliegtuig, mag niet worden uitgemiddeld over een dagperiode. In het rapport van de geluidsdeskundige wordt dat wel gedaan. Dat is niet correct. In het rapport wordt ook de geluidproductie van militaire luchtvaart getoetst c.q. vergeleken met de normen van burgerluchtvaart c.q. de geluidnormen voor civiele vliegtuiglawaai, 58 Lden, rond Schiphol. Ook dat is niet correct. Militaire luchtvaart heeft haar eigen normenstelsel in Kosteneenheden (Ke), waarbij de 35 Ke contour bepalend is voor nieuwbouw van woningen. Ke en

4

Lden zijn verschillende eenheden die niet eenvoudig met elkaar zijn te vergelijken. Een goede ruimtelijke ordening vraagt wel een afweging om bij verschillende soorten geluid, als die niet eenvoudig met elkaar zijn te vergelijken, te beoordelen of de totale geluidbelasting aanvaardbaar is op de locatie waar een project is beoogd. Wij vinden dat voor deze locatie aanvaardbaar. In de ruimtelijke onderbouwing is dat uitgewerkt. Zienswijze 2C Het water van de Jelsumervaart, is zwaar verontreinigd met de verboden chemische stof PFOS, zo bleek begin maart 2024. Deze vervuiling bleek na vervolg onderzoek door Wetterskip Fryslan ernstiger en op meer plekken te zijn. Op de plek van de meeste vervuiling komt die meer dan 900 keer boven de norm. En deze gemeten plek ligt vlak naast de locatie van de te bouwen 45 woningen. Reactie: Wetterskip Fryslân geeft hier het volgende over aan: ‘’Er is voor Wetterskip Fryslân geen aanleiding om vanuit watervervuilingsoogpunt te adviseren om hier niet te bouwen. Hoewel het terrein van het nieuwe opvangcentrum vlakbij de vliegbasis ligt, blijkt uit de controlemetingen dat de waarden hier vergelijkbaar zijn met de waarden zoals die in overal in Friesland aangetroffen worden.

Er zijn hier geen verhoogde waarden zoals in de Jelsumerfeart en omgeving.’’ Gelet op de recente ontwikkelingen rondom PFAS verontreiniging achten wij een heroverweging ten aanzien van de bodemkwaliteit noodzakelijk.Op basis van recent vertrekte onderzoekgegevens in de directe omgeving kan worden gesteld dat de locatie onder invloedsfeer verkeert van de bron waar de recent ontdekte PFAS verontreiniging is ontstaan. Om een uitspraak te doen of het bouwen / herontwikkelen van de locatie kan worden uitgevoerd zonder (sanerende) maatregelen zal eerst inzichtelijk moeten zijn of er sprake is van verhoogde gehalte aan PFAS op de locatie. Er is dus een aanvullend onderzoek nodig specifiek naar PFAS in grond en grondwater noodzakelijk. Deze onderzoeksverplichting zal in de voorschriften van de omgevingsvergunning worden opgenomen. Mocht uit de toets blijken dat de PFAS/ PFOS-norm wordt overschreden zal worden gevraagd om passende maatregelen om te voorkomen dat vanwege verontreinigde grond gezondheidsrisico’s ontstaan. Daarbij wordt maatwerk gevraagd. Afhankelijk van de plaatselijke functie op het terrein zal meer of minder beschermende maatregelen moeten worden genomen. Gedacht kan worden aan het aanbrengen van een schone leeflaag in tuinen of verharding in een speeltuin om contactrisico’s met verontreinigde grond te voorkomen.

Zienswijze 2D Opvallend is dat welstandscommissie Hus & Hiem haar eerste oordeel over het ontwerp van de woningen op 19 oktober 2023 al gereed had, terwijl projectontwikkelaar Zwanenburg de aanvraag omgevingsvergunning op 15 december 2023 heeft ingediend. Reactie: Het welstandsadvies van 19 oktober 2023 Hus & Hiem had betrekking op het schetsplan / conceptaanvraag in de vooroverlegfase. Op 15 december 2023 heeft Zwanenburg de aanvraag omgevingsvergunning ingediend. Het definitieve bouwplan behorende bij de aanvraag omgevingsvergunning is op 6 februari 2024 als positief beoordeeld door de welstandscommissie. Zienswijze 2E De afstand tussen perceelsgrens van Vliegbasis Leeuwarden en de toekomstige woningen voldoet niet aan de [VNG] richtafstanden vanuit milieuzonering. In dit geval is dat een luchthaven met een

5

bijbehorende richtafstand van 1500 meter. Of een defensie inrichting met een richtfstand van 200 meter. De ROL wordt op minder dan 50 meter van de vliegbasis gesitueerd.

Reactie: Er wordt inderdaad afgeweken van de VNG richtafstand. De VNG richtafstand is een handreiking, geen harde norm. Daar kunnen wij gemotiveerd van afwijken. Dat hebben wij gedaan.Voor meer informatie zie hoofdstuk 4.4 van de ruimtelijke onderbouwing of onderstaande uitleg. De vliegbasis kan beschouwd worden als luchthaven of als defensie inrichting, zoals bedoeld in de VNG-bedrijvenlijsten. Uitgaande van de meest belastende inrichting, een luchthaven, wordt uitgegaan van een categorie 6 inrichting. Daarbij hoort een richtafstand van 1.500 meter. Bepalend zijn geluid (1.500 meter) en gevaar (500 meter). Ook geurhinder en (fijn)stof zijn relevante parameters, met richtafstanden van 200 en 50 meter. De inrichting van de vliegbasis ligt vrijwel direct naast het projectgebied, waarmee niet wordt voldaan aan de richtafstanden. In dit geval liggen de feitelijke onderdelen van de luchthaven, zoals de landingsbanen, werkplaatsen en dergelijk, op ruim 500 meter vanaf het projectgebied. Het gebied aansluitend op het plan is een facilitair onderdeel, met verblijfsruimten, recreatie, kantoren en expeditie. Van hieruit gaat geen grote mate van milieubelasting. Gelet op de aanwezigheid van diverse milieugevoelige functies in het lint langs de Troelstraweg, is het in gebruik nemen van deze gronden als wezenlijk onderdeel van de luchthaven ook niet reëel.

Daarmee zijn geurhinder en hinder de (fijn)stof in redelijkheid uit te sluiten. Voor geluid geldt dat voor de vliegbasis een geluidszone is vastgesteld. Op de zonegrens mag de geluidsbelasting maximaal 50 dB(A) bedragen. Binnen de zone kan een hogere waarde van maximaal 55 dB(A) worden vastgelegd. Paragraaf 4.3 gaat hierop nader in, op basis van een akoestisch onderzoek. De conclusie luidt dat op basis van een saneringsprogramma uit 1997 en een op basis daarvan genomen beschikking (1998) een 55 dB(A) ‘saneringscontour’ is vastgesteld. De situering van de woningen/verblijfsruimten is op deze contour afgestemd, op basis waarvan geconcludeerd wordt dat voldaan wordt aan de maximale hogere waarde van 55 dB(A). De inrichting van het projectgebied is zodanig dat er geluidsluwe buitenruimten ontstaan, waarmee een goed woon- en leefklimaat te garanderen is op deze plek. Op de externe veiligheidsaspecten (gevaar) vanuit de vliegbasis wordt in paragraaf 4.4 ingegaan. Het projectgebied ligt in de buitenste rand van de C-zone voor explosieven. De opslag van explosieven binnen de Vliegbasis Leeuwarden heeft in verband met de geldende C-zone geen invloed op de ruimtelijk ontwikkeling. Zienswijze 2F Het college heeft aangegeven dat onze wijk Bilgaard, naast Westeinde, aangewezen is als integratiewijk voor de 450 bewoners van de 45 te bouwen woningen.

Wat deze beoogde integratie voor de wijk gaat betekenen, is ons een raadsel. Onze wijk Bilgaard, aangemerkt als kwetsbare wijk, kent immers al de nodige problemen en de druk op voorzieningen zoals huisartsenzorg is hier groot. Reactie: Bilgaard is dan wel aangemerkt aan een kwetsbare wijk maar het is ook een wijk met veel voorzieningen. Voorzieningen waar mensen van buiten Bilgaard ook gebruik van maken. Alle wijken rondom de locatie worden gevraagd om mee te denken en daar waar kan mee te werken aan integratie van de asielzoekers bij activiteiten en vrijwilligerswerk. De gemeenteraad heeft het college via een motie gevraagd om tijdig met een plan te komen voor integratie en participatie. In het tweede half jaar van 2024 zullen zowel wijkpanels, wijkverenigingen maar ook bewoners die zich hebben gemeld om mee te denken en te doen benaderd om gezamenlijk te komen tot een plan en voorstel voor uitwerking. Het COA heeft het GZA als partner voor de huisartsenzorg. De asielzoekers zullen geen gebruik hoeven te maken van de huisartsenzorg in onze gemeente.

6

Zienswijze 2G Om in Bilgaard te komen moeten de 450 bewoners wel eerst de Mr. P.J. Troelstraweg oversteken, de doorgaande weg richting Stiens met dagelijks ca. 12.000 verkeersbewegingen. Er is ter hoogte van de locatie geen mogelijkheid om veilig over te steken. Daarnaast zorgen de verkeersbewegingen van en naar de 45 woningen, zoals taxibusjes voor de kinderen naar school voor meer verkeerdruk en druk op de verkeersveiligheid. Reactie: Vanuit de ROL gaat een lagere verkeersaantrekkende werking uit dan het huidige tuincentrum. Om de oversteek van de Mr. P.J. Troelstraweg te verbeteren is een middengeleider voorzien. Voor een nadere motivering verwijzen wij u naar de reactie op zienswijze 1D. Zienswijze 2H Opvallend is dat hetzelfde college de afgelopen jaren ‘vergeten’ is om de bewoners van Bilgaard te informeren over de plannen op de locatie Tuin! (Kampweg); zo zijn we voor geen enkele informatieavond uitgenodigd of anders op de hoogte gebracht. Zelfs aan het verzoek van bewoners aan het college om uitnodigingen te verspreiden, heeft het college geen enkel gehoor gegeven. Reactie: Wij betreuren het dat u zich vergeten voelt. Wij herkennen ons echter niet in het door u geschetste beeld. Er is een intensief consultatieproces doorlopen met raad en omgeving aloverens een aanvraag omgevingsvergunning is ingediend.

Sinds de locatiekeuze op de locatie Tuin! is gevallen zijn in dit kader informatieavonden geweest en nieuwsbrieven verspreid. Een verslag hiervan wordt bijgehouden op de site https://www.leeuwarden.nl/opvang-vluchtelingen/rol/. https://www.leeuwarden.nl/opvang-vluchtelingen/rol/. De informatie over de locatie Tuin! zijn niet alleen verlopen langs de lijnen van brieven die huis aan huis zijn verspreid bij direct aanwonenden maar ook via papieren nieuwbsrieven en digitale nieuwsbrieven. Vanaf het eeste moment is ook een apart mailadres aangemaakt. Via dit mailadres kon en kan iedereen zich aanmelden voor de nieuwsbrief en ook vragen stellen en opmerkingen plaatsen. Daarnaast is bij iedere stap in het proces direct gecommuniceerd met de wijkpanels van de omliggende wijken. Zij hebben zelf de vrijheid om deze informatie wel of niet direct te delen met hun achterban.

Zienswijze 3 Bewoner van een adres aan Mr. P.J. Troelstraweg in Sonnenborgh Zienswijze 3A Te veel bewoners op een klein oppervlakte geeft altijd spanningen. Reactie: Ons inziens is op de locatie humane opvang mogelijk. Voor een nadere motivering verwijzen wij u naar de reactie op zienswijze 1A en zienswijze 1E. De veiligheid op de locatie zal bovendien nauw in de gaten worden gehouden. Voor een nadere motivering hiervoor verwijzen wij u naar de reactie op zienswijze 4A Zienswijze 3B De locatie is ongeschikt voor bewoning. Door het intensiever geluid van de F 35 kan gehoorschade (en daarmee vaak samengaand psychisch lijden) ontstaan. Zelf woon ik ca. 1500 m. vanaf het vliegveld en heb met mijn iPhone achter ons huis al 91 Db geluid gemeten van een F35! Reactie: De vliegbasis vormt geen belemmering voor een veilig- en gezond leefklimaat. Voor een nadere motivering verwijzen wij u naar de reactie op zienswijze 1A, zienswijze 2B en zienswijze 2E.

7

Zienswijze 3C De opvang naast een vliegbasis is ongeschikt voor asielzoekers die uit een stresssituatie (en vaak uit een oorlogssituatie) komen. Achteraf zal de ellende zich openbaren door de associatie van de geluiden, militaire activiteiten, en werkzaamheden etc. rond het vliegveld. Reactie: Ook voor de beoogde doelgroep (asielzoekers en statushouders) is ons inziens een goed woon- en leefklimaat mogelijk op deze locatie. Voor een nadere motivering verwijzen wij u naar de reactie op zienswijze 1A Zienswijze 3D Deze achteraf en weggestopte plaats zal ook geen goed gevoel geven. En dat zal zeker psychische invloed hebben op de bewoners ze kunnen zich tweederangs en gediscrimineerd voelen waarbij een natuurlijke intergratie niet of nauwelijks zal plaats vinden, dit is vragen spanningen en psychische ellende van bewoners. Reactie: De gekozen stedenbouwkundige opzet van gezinswoningen in een autoluwe woonbuurt met groen-, sport- en spelvoorzieningen komt ons inziens het woongenot van de bewoners ten goede. De ROL wordt op een locatie gebouwd met een goede busverbinding. Wijk- en centrumvoorzieningen bevinden zich op fietsafstand. Hiermee wordt geborgd dat de bewoners in verbinding staan met de rest van de stad. Een deel van het bestaande tuincentrum blijft behouden en krijgt een functie om de integratie van de bewoners van de ROL te bevorderen, zoals een werk-/leer omgeving.

Zienswijze 3E De bewoners van het AZC zich oriënteren op het wijkwinkelcentrum van Bilgaard. Mijns inziens is de toeloop van AZC bewoners voor een kwetsbare wijk als Bilgaard bewoners niet wenselijk.

Reactie: Bilgaard is net als Westeinde een wijk met een winkelcentrum. Beide winkelcentra worden gebruikt door zowel bewoners uit de genoemde wijken, maar ook door veel bewoners uit andere wijken. Alle inwoners van de gemeente Leeuwarden zijn vrij om daar hun boodschappen te doen waar zij dat prettig vinden. De ervaringen met de opvang van vluchtelingen elders in de stad zijn niet negatief. Zienswijze 3F De bewoners zullen de drukke en onoverzichtelijke Mr. PJ. Troelstraweg moeten oversteken. Dit is onveilig. Ook naast de vliegbasis wonen lijkt mij risicovol, bijv. vanwege munitieopslag. En wat te denken van hoge PFAS metingen in het gebied? Reactie: De Mr. P.J. Troelstraweg vormt ons inziens geen belemmering voor de ROL. Om de oversteek van de Mr. P.J. Troelstraweg te verbeteren is een middengeleider voorzien. Voor een nadere motivering verwijzen wij u naar de reactie op zienswijze 1D. De vliegbasis vormt op het gebied van externe veiligheid ook geen belemmering voor de ROL. Voor een nadere motivering verwijzen wij u naar de reactie op zienswijze 2E. In de voorschriften van de omgevingsvergunning wordt een vervolgonderzoek naar PFAS als voorwaarde opgenomen om uit te sluiten of PFAS geen risico’s voor het woon- en leefklimaat. Voor een nadere motivering verwijzen wij u naar de reactie op zienswijze 2C.

8

Zienswijze 3G De veiligheid van de vliegbasis is in het geding. Door hier te bouwen ontstaat een uitgelezen kans voor kwaadwillige derden onder dekking van het AZG om illegaal binnen het vliegveld te komen. Reactie: Er wordt niet pal tegen de hekwerken van Defensie gebouwd. Beargumenteerd zou ook kunnen worden dat bewoning de veiligheid / informele surveillance verbeterd het zgn. ‘’eyes on the streets’’ principe. Het is overigens aan Defensie om te beoordelen of het plan de veiligheid van de vliegbasis belemmerd. Defensie is bekend met de plannen en heeft niet aangegeven dat bewoning/bebouwing de vliegbasis inbraakgevoeliger maakt. Zienswijze 4 Bewoner van een adres aan de Vierhuisterweg. Zienswijze 4A De Troelstraweg lijkt wel het “afvoerputje” van de gemeente Leeuwarden te worden. We hebben hier al Burmaniakamp waar een grote diversiteit aan mensen zit welke op de een of andere manier niet een gewone huisvesting kunnen krijgen. Hoe garandeert de gemeente de veiligheid van onze leefomgeving nu er ook nog een AZC bij komt? En waarom plaats voor 450 asielzoekers, dit is ongeveer het aantal inwoners van het dorp Lekkum, in mijn ogen een onverantwoorde beslissing om dit hier te realiseren. Reactie: De veiligheid op- en rondom wordt geborgd middels afspraken tussen de gemeente Leeuwarden en het COA in een bestuurlijke overeenkomst.

Naast een veiligheidsplan en 24 uursbereikbaarheid van de locatie, zal ook net als bij de andere locaties een omgevingsoverleg worden ingesteld. Dit overleg is een overleg met het COA, Politie, Handhaving, wijkpanels en klankbordgroep en de gemeente. Daarbij kunnen omwonende en inwoners van Leeuwarden altijd een melding doen bij de gemeente en ook een mail sturen naar Rol@leeuwarden.nl. De ervaring leert dat de opvang van vluchtelingen op andere locaties in de stad zonder noemenswaardige incidenten verloopt. Voor een nadere motivering verwijzen wij u naar de reactie op zienswijze 1E en zienswijze 3A. Mede gelet op de gekozen stedenbouwkundige opzet en de aanwezige voorzieningen is de huisvesting van maximaal 450 asielzoekers op deze locatie ons inziens verantwoord. Voor een nadere motivering verwijzen wij u naar de reactie op zienswijze 1A en zienswijze 3D. Zienswijze 4B Tevens is de aanvraag is in strijd met het geldende bestemmingsplan ‘Leeuwarden Buitengebied’. Bebouwing op deze locatie is nu dan ook niet toegestaan. Eerder ingediende bouwaanvragen in deze omgeving zijn stuk voor stuk afgewezen, zo bleek uit een door een advocaat ingediend WOOverzoek. Als reden voor de afwijzing noemt de gemeente: ‘niet geschikt voor kwalitatief wonen’. Reactie: Deze zienswijze is identiek aan zienswijze 2A en reeds van een reactie voorzien.

Zienswijze 4C De locatie is ongeschikt voor bewoning (gehoor -en gezondheidsrisico’s). Het geluid van de Vliegbasis Leeuwarden door het vliegen met de F35 geeft meer ongezond geluid naar de woon- en leefomgeving. Uit onderzoek, begin 2023 uitgevoerd vanaf de Kampweg, blijkt dat het gemeten geluidniveaus LAmax per start van een F-35 een geluidniveau van afgerond 94 dB heeft. Als dit wordt uitgemiddeld over de dagperiode dan bedraagt het gemiddelde geluidniveau afgerond op 85dB. Bij deze waarden dien je gehoorbescherming te dragen. Uit ander onderzoek blijkt dat het

9

piekgeluid van de F-35 (tussen de 110 en 120 decibel) kan leiden tot blijvende gehoorschade. Metingen geven nu 30 x per maand waarden boven de 115 db aan. De F-35 maakt niet alleen vier keer zoveel lawaai als de voorganger F-16, maar verbruikt ook 60 procent meer brandstof met veel meer CO2- en stikstofuitstoot als gevolg. Dit brengt talloze gezondheidsrisico’s met zich mee. Reactie: Deze zienswijze is identiek aan zienswijze 2B en reeds van een reactie voorzien.

Zienswijze 4D Het water van de Jelsumervaart, is zwaar verontreinigd met de verboden chemische stof PFOS, zo bleek begin maart 2024. Deze vervuiling bleek na vervolg onderzoek door Wetterskip Fryslan ernstiger en op meer plekken te zijn. Op de plek van de meeste vervuiling komt die meer dan 900 keer boven de norm. En deze gemeten plek ligt vlak naast de locatie van de te bouwen 45 woningen. Reactie: Deze zienswijze is identiek aan zienswijze 2C en reeds van een reactie voorzien Zienswijze 4E Opvallend is dat welstandscommissie Hus & Hiem haar eerste oordeel over het ontwerp van de woningen op 19 oktober 2023 al gereed had, terwijl projectontwikkelaar Zwanenburg de aanvraag omgevingsvergunning op 15 december 2023 heeft ingediend. Reactie: Deze zienswijze is identiek aan zienswijze 2D en reeds van een reactie voorzien. Zienswijze 4F De afstand tussen perceelsgrens van Vliegbasis Leeuwarden en de toekomstige woningen voldoet niet aan de [VNG] richtafstanden vanuit milieuzonering. In dit geval is dat een luchthaven met een bijbehorende richtafstand van 1500 meter. Of een defensie inrichting met een richtfstand van 200 meter. De ROL wordt op minder dan 50 meter van de vliegbasis gesitueerd.

Reactie: Deze zienswijze is identiek aan zienswijze 2E en reeds van een reactie voorzien. Zienswijze 4G Het college heeft aangegeven dat onze wijk Bilgaard, naast Westeinde, aangewezen is als integratiewijk voor de 450 bewoners van de 45 te bouwen woningen. Wat deze beoogde integratie voor de wijk gaat betekenen, is ons een raadsel. Onze wijk Bilgaard, aangemerkt als kwetsbare wijk, kent immers al de nodige problemen en de druk op voorzieningen zoals huisartsenzorg is hier groot. Reactie: Deze zienswijze is identiek aan zienswijze 2F en reeds van een reactie voorzien. Zienswijze 4H Om in Bilgaard te komen moeten de 450 bewoners wel eerst de Mr. P.J. Troelstraweg oversteken, de doorgaande weg richting Stiens met dagelijks ca. 12.000 verkeersbewegingen. Er is ter hoogte van de locatie geen mogelijkheid om veilig over te steken. Daarnaast zorgen de verkeersbewegingen van en naar de 45 woningen, zoals taxibusjes voor de kinderen naar school voor meer verkeerdruk en druk op de verkeersveiligheid.

10

Reactie: Deze zienswijze is identiek aan zienswijze 2G en reeds van een reactie voorzien. Zienswijze 4I Opvallend is dat hetzelfde college de afgelopen jaren ‘vergeten’ is om de bewoners van Bilgaard te informeren over de plannen op de locatie Tuin! (Kampweg); zo zijn we voor geen enkele informatieavond uitgenodigd of anders op de hoogte gebracht. Zelfs aan het verzoek van bewoners aan het college om uitnodigingen te verspreiden, heeft het college geen enkel gehoor gegeven. Reactie: Deze zienswijze is identiek aan zienswijze 2H en reeds van een reactie voorzien. Zienswijze 5 Defensie/Rijksvastgoedbedrijf Zienswijze 5A Defensie heeft kenbaar gemaakt dat de tijdelijke opvang van asielzoekers geen belemmering oplevert voor de uitvoering van de kerntaken. In tegenstelling tot de eerder mondeling verstrekte informatie, ziet de ingediende aanvraag echter niet in de (tijdelijke) opvang van asielzoekers, maar in permanente huisvesting. Doordat er sprake is van bewoning voorziet de aanvraag in de realisatie van 45 geluidgevoelige objecten in de zin van de Wet geluidhinder waardoor ook een ontwerpbesluit Hogere Waarde ter inzage is gelegd.

De bouwaanvraag voor deze woningen voor asielzoekers lijken in de praktijk op de aanvraag voor het bouwen van een woonwijk die voorziet in de behoefte van de gemeente om woningen te bouwen en de projectondernemer om zijn businesscase uitvoering te geven. De onderlinge afspraken en belangen tussen ondernemer en gemeente zijn niet transparant. In de ruimtelijke onderbouwing wordt aangegeven dat de gemeente een besluit Hogere Waarde zal moeten nemen om permanente bewoning mogelijk te maken. Momenteel heeft de gemeente dit besluit al gepubliceerd en kan er tot 1 mei op gereageerd worden. Als het genomen besluit Hogere Waarde vastgesteld wordt is er sprake van een reguliere woonwijk en daarmee verliest de vliegbasis haar geluidruimte. De huidige bestemming wijzigt naar een woonbestemming met geluidgevoelige objecten. Het permanente karakter van de woningen is voor de vliegbasis onacceptabel, hiermee wordt voorbijgegaan aan de geluidruimte van de vliegbasis die het huidige en toegestane functioneren van de vliegbasis waarborgt. Reactie: De bestemming wordt niet gewijzigd naar wonen. Met een omgevingsvergunning wordt afgeweken van het vigerende (huidige) bestemmingsplan om een ROL met 45 woningen mogelijk te maken. De 45 woningen zijn uitsluitend bedoeld voor de huisvesting van maximaal 450 asielzoekers of statushouders.

Asielzoekers en statushouders worden gehuisvest in ‘blijvende’ woningen (kamergewijze bewoning). Deze stedenbouwkundige opzet komt het woongenot en de beeldkwaliteit van de locatie ten goede. Om een ROL mogelijk te maken moet een besluit Hogere Waarde worden doorlopen. Een AZC betreft geen geluidgevoelig object. Maar als we de kamergewijze bewoning van statushouders (die wachten op een permanente woning) mogelijk willen maken dan is een besluit Hogere Waarde nodig. Het besluit Hogere Waarde belemmert de vliegbasis niet in haar functioneren. De woningen worden namelijk buiten de 55 dB(A) contour van de vliegbasis gesitueerd. Voor een nadere toelichting hierop zie ook de beantwoording van zienswijze C.

11

Wij bestrijden echter uw zienswijze dat het bij Defensie niet duidelijk was dat blijvende woningen onderdeel uitmaken van de ROL. Dit is van meet af aan gecommuniceerd. Hieraan wordt in eerdere correspondentie over en weer zelfs gerefereerd (bijvoorbeeld WOO verzoek II, 302 en 303 – in te zien via https://www.leeuwarden.nl/opvang-vluchtelingen/rol/). Het karakter van een ROL is bovendien per definitie duurzaam (blijvende bebouwing welke ook geschikt zijn voor huisvesting van statushouders). Mocht de ROL haar functie verliezen dan maakt de gekozen stedenbouwkundige omzet de transformatie naar een reguliere woonwijk mogelijk. Hier zal dan wel een nieuwe planologische procedure voor moeten worden doorlopen. Reguliere bewoning kan alleen met een nieuwe planologische procedure worden mogelijk gemaakt indien dit geen planologische belemmeringen oplevert voor de vliegbasis. Voorliggende omgevingsvergunning maakt reguliere bewoning echter niet mogelijk. Het college heeft met de ontwikkelaar kostenafspraken vastgelegd middels een anterieure overeenkomst. Onderdeel van deze anterieure overeenkomst is een intentieverklaring waarin is vastgelegd dat het college zich zal inspannen om regulier wonen planologisch mogelijk te maken als de functie ROL komt te vervallen. Een dubbelfunctie (ROL en regulier wonen) kan- en wordt planologisch nu niet mogelijk gemaakt.

Dit kunt u teruglezen in een openbaar raadsvoorstel (raadsvoorstel: ‘Ontwerp Verklaring van geen bedenkingen' (ontwerp-vvgb) voor een Regionale Opvang Locatie (ROL) met 45 woningen voor het COA op het adres Mr. P.J. Troelstraweg 165a in Leeuwarden’. Zienswijze 5B Er is geen overeenkomst met de initiatiefnemer of met de gemeente over het gebruik van de Rijksgrond. Initiatiefnemer heeft geen contact gezocht met Defensie over het wijzigen van het gebruik van de weg of wat hun houding is t.o.v. de planvorming voor een woonwijk aan een weg die in eigendom is van Defensie. Er is alleen vanuit de gemeente contact gezocht met Defensie over hun wens een opvanglocatie voor statushouders te willen realiseren aan de Kampweg. De woningen komen op een locatie die alleen toegankelijk is via Rijksgrond. Door de afwezigheid van afspraken over het gebruik van de Rijksgrond of over de wijziging van het gebruik van de weg meent het Rijksvastgoedbedrijf als beheerder van de vliegbasis Leeuwarden en de bijbehorende Kampweg dat realisatie van het project niet mogelijk is. Door de afwezigheid van afspraken over de Kampweg weet Defensie momenteel niet wat de consequenties van het bouwen van de woningen op deze locatie zijn en vreest ze verlies van regie over haar eigen grond. Ook met de gemeente Leeuwarden zijn geen afspraken gemaakt over het gebruik van de Kampweg.

Realisatie van de woningbouw is daarom in dit stadium niet mogelijk. Reactie: De Kampweg betreft een openbare weg in de zin van de wegenwet en wegenverkeerswet. In de huidige situatie wordt het tuincentrum ook ontsloten via de Kampweg. De ontwikkelaar moet kabels en leidingen trekken door de Kampweg. Hier is wel toestemming van de grondeigenaar voor nodig. Op 6 maart j.l. heeft u in een overleg aangegeven dat het aanleggen van deze kabels en leidingen op uw grond geen privaatrechtelijke belemmering hoeft te vormen. En dat u, op herhaaldelijke verzoeken van de ontwikkelaar, een contactpersoon zou gaan aanstellen met wie de ontwikkelaar afspraken kon gaan maken voor de aanleg van deze kabels en leidingen. Inmiddels zijn vertegenwoordigers van Defensie en COA met elkaar in contact gebracht door de gemeente en ontwikkelaar om afspraken te maken over gebruik van en toezicht op Kampweg etc.. Ons inziens zijn er daarmee geen privaatrechtelijke belemmeringen voor het verlenen van de omgevingsvergunning.

12

Zienswijze 5C Het ministerie van Defensie heeft de afgelopen 40 jaar veelvuldig woningen met een zeer hoge of te hoge geluidbelasting gesaneerd. Dit heeft er voor gezorgd dat de huidige geluidruimte om het vliegveld gehandhaafd is en vliegtuigen kunnen en mogen opstijgen, landen en proefdraaien. Als de woningen voorzien worden van een hogere geluidwaarde kan de bestemming gewijzigd worden in woonbestemming en is er geen sprake meer van een industriezonering. De geluidsruimte van de vliegbasis neemt daardoor af en de milieuvergunning loopt gevaar. Reactie: Het industrieterrein "Vliegbasis Leeuwarden" is gezoneerd in het kader van de Wet geluidhinder. Doel van een geluid gezoneerd industrieterrein is om ruimte te creëren tussen woonbebouwing en industriële activiteiten. Met de geluidzone wordt de geluidbelasting naar de omgeving vastgesteld. De geluidzone omvat het gebied tussen de grens van het industrieterrein en de zonegrens. De geluidzone is vastgesteld op 1 juli 1993. Doormiddel van de vastgestelde geluidzone is de hoeveelheid geluid die de vliegbasis voor grondgebonden geluid mag produceren bepaald. Defensie mag ter hoogte van de 55 dB(A) contour niet meer dan 55 dB(A) per etmaal aan geluid produceren. Op 10 december 1997 is het "Saneringsprogramma Vliegbasis Leeuwarden", vastgesteld. De sanering is inmiddels afgerond.

Door de sanering is de 55 dB(A) geluidcontour dichterbij de vliegbasis komen te liggen. De geldende omgevingsvergunning milieu van de vliegbasis wordt getoetst aan deze geluidszone, maar is zelf niet een toetscriterium voor nieuwe ontwikkelingen buiten het industrieterrein. De realisatie van de ROL heeft geen gevolgen voor de geluidsruimte behorende bij de milieuvergunning. De woningen behorende bij de ROL worden namelijk buiten de 55 dB(A) contour gesitueerd. Woningen zijn daar met een hogere waarde toegestaan. De geluidruimte van de vliegbasis voor grondgebonden geluid wordt daardoor niet beperkt. De geluidbelasting van de basis mag daar nu al maximaal 55 dB(A) etmaalwaarde zijn. De realisatie van de ROL verandert dat niet. Zienswijze 5D De ruimtelijke onderbouwing benoemt de afstand van een vliegveld (industrie categorie 6) zoals deze in de VNG-afstandenlijst staat. Het betreft voor geluid 1500 meter. De voorgenomen locatie voor de ROL bevindt zich binnen de 1500 meter. Hiermee heeft de ruimtelijke onderbouwing niet voldaan aan de afstandenlijst zoals de gemeenten deze hanteren. Reactie: Er wordt inderdaad afgeweken van de VNG richtafstand. De VNG richtafstand is een handreiking, geen harde norm. Daar kunnen wij gemotiveerd van afwijken. Dat hebben wij gedaan. Voor meer informatie zie hoofdstuk 4.4 van de ruimtelijke onderbouwing of onderstaande uitleg.

De vliegbasis kan beschouwd worden als luchthaven of als defensie inrichting, zoals bedoeld in de VNG-bedrijvenlijsten. Uitgaande van de meest belastende inrichting, een luchthaven, wordt uitgegaan van een categorie 6 inrichting. Daarbij hoort een richtafstand van 1.500 meter. Bepalend zijn geluid (1.500 meter) en gevaar (500 meter). Ook geurhinder en (fijn)stof zijn relevante parameters, met richtafstanden van 200 en 50 meter. De inrichting van de vliegbasis ligt vrijwel direct naast het projectgebied, waarmee niet wordt voldaan aan de richtafstanden. In dit geval liggen de feitelijke onderdelen van de luchthaven, zoals de landingsbanen, werkplaatsen en dergelijk, op ruim 500 meter vanaf het projectgebied. Het gebied aansluitend op het plan is een facilitair onderdeel, met verblijfsruimten, recreatie, kantoren en expeditie. Van hieruit gaat geen grote mate van milieubelasting. Gelet op de aanwezigheid van diverse milieugevoelige functies in het lint langs de Troelstraweg, is het in gebruik nemen van deze gronden als wezenlijk onderdeel van de luchthaven ook niet reëel. Daarmee zijn geurhinder en hinder de (fijn)stof in redelijkheid uit te sluiten.

13

Zienswijze 5E In de ruimtelijke onderbouwing en het bijgevoegde akoestisch onderzoek wordt geen rekening gehouden met cumulatieve geluidsbelasting. Reactie: In de ruimtelijke onderbouwing wordt wel degelijk aandacht besteed aan cumulatie. Dat zal door de aanvrager nog verder worden uitgewerkt. Zienswijze 5F De ruimtelijke onderbouwing en het bijgevoegde akoestisch onderzoek vermeld niets over eventuele piekbelasting op de locatie. De toegestane piekbelasting is onderdeel van de milieuvergunning van de vliegbasis. Defensie heeft onder Wabo een revisievergunning milieu ingediend. De aanvraag is niet getoetst aan deze lopende aanvraag. Defensie loopt het risico dat deze aanvraag, en toekomstige wijzigingen van milieubelastende activiteiten, niet vergund kunnen worden door onderhavige ontwikkeling. Gelet op het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie en de voorzienbare uitbreiding milieuruimte t.b.v. activiteiten vliegbasis Leeuwarden en uitbreiding van het beperkingengebied rondom vliegbasis Leeuwarden is de ontwikkeling een zeer grote belemmering voor nationale defensiebelangen. Reactie: Piekbelasting speelt geen rol bij een zone industrielawaai. De norm is bepaald als etmaalwaarde (zie reactie op zienswijze 5C voor een nadere toelichting).

De geschetste mogelijke ontwikkelingen in het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie zijn zodanig prematuur dat van een gerede kans op realisatie nog niet kan worden gesproken. Overigens maakt dat niet uit. De zone industrielawaai is bepalend. Daar moet de vliegbasis aan voldoen. De woningen liggen buiten de 55 dB(A) contour. En daar mogen met een hogere waarde woningen worden gerealiseerd. De geluidruimte van de vliegbasis voor grondgebonden geluid wordt daardoor niet beperkt. De geluidbelasting van de basis mag daar nu al maximaal 55 dB(A) etmaalwaarde zijn. De realisatie van de ROL verandert dat niet.

Zienswijze 6

DeHaan Advocaten & Notarissen namens 8 bewoners van de Mr. P.J. Troelstraweg in Leeuwaren Zienswijze 6A De onderbouwing dat binnen de indicatieve richtafstand van 1500 meter (geluid) van de vliegbasis een goed woon- en leefklimaat kan worden geborgd is ontoerreikend. Dat er sprake is van een goed woon- en leefklimaat is opgehangen aan het besluit Hogere Waarde, waarbij is besloten dat de gevel 55 dB(A) geluidsbelasting is toegestaan. Naar de mening van cliënten wordt niet voldaan aan de voorwaarden [zoals geformuleerd in de beleidsregel Hogere Waarde gemeente Leeuwarden 2014] om dit besluit te kunnen nemen, zodat het besluit om die reden al geen onderbouwing kan geven over het woon- en leefklimaat. Daarbij komt dat op geen enkele wijze is onderbouwd wat de feitelijk geluidsbelasting op de gevels zal zijn en of dit dan ook werkelijk tot een aanvaardbaar leefklimaat zal leiden. Het besluit hogere waarden is namelijk gebaseerd op de in 1993 bepaalde geluidzone rondom de vliegbasis. Dit gezoneerde terrein (en daarmee de omvang van de zones) is gebaseerd op het toen representatieve gebruik met F16-straaljagers. Het feitelijke gebruik is sindsdien gewijzigd door de ingebruikneming van de F-35A straaljagers.

14

Om te kunnen afwijken van de richtafstand van 1500 meter is het eerst nodig om door middel van een rekenmodel de langtijdgemiddelde beoordelingsniveaus (LAr,LT) en de maximale geluidniveaus (LAmax) te bepalen op de gevels van de omliggende woningen en te toetsen aan de richtwaarden uit de VNG publicatie (stap 2). De richtwaarden voor woningen in gemengd gebied: - 50 dB(A) langtijdgemiddeld beoordelingsniveau LAr,LT (etmaalwaarde); - 70 dB(A) maximaal geluidniveau LAmax (etmaalwaarde); - 50 dB(A) verkeersaantrekkende werking (etmaalwaarde). Indien niet aan de normstelling uit stap 2 voldaan kan worden, dient stap 3 beschouwd te worden. Uit de beschikbare stukken blijkt dat ook hier niet aan voldaan kan worden. Uit het onderzoek van Defensie van 8 juni 2022 blijkt dat de piekgeluiden niet zijn onderzocht en daar geen objectieve gegevens van beschikbaar zijn, maar wel dat de piekgeluiden van de F35 hoger zijn dan de F16. Er is in ieder geval niet onderbouwd dat aan de voorwaarden van deze stap is voldaan. Voor stap 4 zijn geen richtwaarden opgenomen maar wordt geadviseerd de situatie grondig te onderzoeken, te onderbouwen en te motiveren waarom een hogere geluidbelasting in de betreffende situatie aanvaard kan worden. In ieder geval moet de inrichting zich houden aan de geluidvoorschriften die gelden vanuit de Wet milieubeheer dan wel het Activiteitenbesluit milieubeheer.

Dit vereist dus een onderzoek naar de feitelijke geluidsbelasting en dat is niet uitgevoerd. Reactie: De Brochure Bedrijven en milieuzonering van de VNG, hierna brochure, geeft richtafstanden voor ruimtelijke activiteiten. Het doel is om door middel van afstand hinder te voorkomen tussen hinder veroorzakende bronnen en gevoelige objecten. De brochure is geen wet, maar wordt veel toegepast als handreiking bij ruimtelijke ontwikkelingen. Afwijken van de richtafstanden is toegestaan. In de brochure staat ook een stappenplan om af te wijken van de richtafstanden. In die stappen moet dan worden beoordeeld of de hinder die kan ontstaan door het verkorten van de afstand, leidt tot een aanvaarbare leefomgeving met onder andere aanvaardbare geluidniveaus. Voor vliegvelden geldt een richtafstand van 1500 meter. De ROL is geprojecteerd naast de buitengrens van de vliegbasis. Daarmee lijkt dat de in acht te nemen afstand zonder meer is gereduceerd naar nul meter. Dat is niet het geval maar vraagt een nadere beschouwing. Geluidhinder Geluidhinder is ons inziens de meest kenmerkende vorm van hinder rond de vliegbasis. Om de afstand tussen de hinderbronnen gevoelige objecten moet in deze situatie naar geluidhinder door optredende hoge geluidniveaus wordt gekeken.

Geluid vliegbewegingen Het geluid van de vliegbasis wordt veroorzaakt door enerzijds het geluid van vliegbewegingen en anderzijds geluid van grondgebonden activiteiten. Het geluid van vliegbewegingen door warmdraaien van vliegtuigen, taxiën, starts en landingen wordt beheerst door het regime van de Wet luchtvaart en het Besluit militaire luchthavens. Daarvoor zijn Ke-contouren vastgesteld die de maximale geluidruimte bieden. Geluid grondgebonden activiteiten Een vliegbasis wordt beschouwd als grote lawaaimaker in het kader van de Wet geluidhinder. Daarom is de vliegbasis aangewezen als industrieterrein met daarom heen een zone die de omgeving moet beschermen tegen geluid van het industrieterrein. De grootste grondgebonden geluidbronnen betreffen het proefdraaien van straalmotoren op verschillende locaties. De zone industrielawaai geeft voor grondgebonden geluid geluidruimte aan de vliegbasis. De zone is het gebied tussen de grens van het industrieterrein en de 50 dB(A) contour. Op die contour mag het industriegeluid dat van het industrieterrein afkomt, niet hoger zijn dan 50 dB(A)

15

etmaalwaarde. Een etmaalwaarde is eenheid die het totale geluid verdeeld over een etmaalperiode. Er zijn 3 periodes, de dag-, avond- en nachtperiode. Het verdelen van geluid over een periode kan betekenen dat op sommige momenten het geluid een hoger niveau heeft en op andere moment een lager niveau. In de zone is een gebied dat wordt beschermd door de 55 dB(A) contour. In het gebied tussen de 50 en de 55 dB(A) contour kunnen nog geluidgevoelige objecten worden toegestaan met een zogenaamde hogere waarde. De maximale geluidruimte binnen de zone verandert niet door verandering of uitbreiding van installaties. De geluidproductie van de vliegbasis moet voor de grondgebonden activiteiten voldoen aan die normen. Wijziging van vliegtuigtype, voor zover dat onder grondgebonden geluid valt, is niet relevant voor de geldende geluidzone. De exploitant van de inrichting moet zorgen dat het binnen de contour past. Voor afwijken van de richtafstand van de brochure is gekeken naar de locaties waar het akoestisch zwaartepunt ligt zoals proefdraaien. Het akoestisch zwaartepunt ligt bij de proefdraaihallen, op de proefdraaiplatforms bij en in shelters. Proefdraaien in shelters is beperkt tot de dagperiode vanwege de geluiduitstraling naar de omgeving.

Shelters die dichtbij Marssum en Leeuwarden en of woningen rond de vliegbasis staan mogen alleen in de dagperiode gebruikt worden voor proefdraaien. Voor shelters waar de opening naar de bebouwing is gericht geldt dat het verboden is om in de avondperiode te proefdraaien. Bij proefdraaien moeten vliegtuigen met de neus in zuidelijke richting staan. Waardoor het geluid van de bebouwing afgericht is. Om aan de geluidzone te kunnen voldoen is het aantal proefdraaibeurten gelimiteerd. Voor proefdraaien in de avondperiode geldt dat dit op een aangepast, lager, toerental moet plaatsvinden. De proefdraaiplatforms/ locaties waar vliegtuigen kunnen proefdraaien liggen op 1000 meter of meer van de locatie van de ROL. Sinds de komst van de F35 zijn de meest ongunstig gelegen platforms uitgesloten van proefdraaien. Het proefdraaien met de F35 duurt korter en gebeurt op grotere afstand dan dat met de F16 het geval was. Defensie doet veel om geluidhinder te verminderen. Het proefdraaien met een F35 op hoog vermogen mag alleen in de dagperiode. Het toestel moet daarbij zo worden opgesteld dat de geluidhinder naar de omgeving zoveel mogelijk wordt verminderd. Het toestel wordt daarom zo opgesteld dat de neus naar het zuiden wijst. Naast de kortere proefdraaiperiodes is het bij de F35 niet langer nodig om proef te draaien op de hoogste motorstanden(met gebruik van de naverbrander).

Het proefdraaien wordt door de vliegtuigsoftware aangestuurd en er wordt met een vast test-/meetprogramma doorlopen, dat ongeveer 9 minuten duurt. Dit in tegenstelling tot de F16 waar de monteur handmatig met de gashendel de beproevingtijd doorliep en het proefdraaien 22 minuten bedroeg. Het proefdraaien gaat gepaard met hoge geluidniveaus. Het geluid moet worden beoordeeld door de activiteit te toetsen aan de geluidzone. Het akoestisch zwaartepunt ligt dus bij de platforms en shelters. Rond deze locaties bevinden zich grasvelden of gebouwen van defensie. Hierdoor wordt afstand en afscherming gecreëerd naar de omgeving. In het gebied tussen de ontwikkellocatie en de locaties waar het akoestisch zwaarte punt ligt bevinden zich minder milieugevoelige functies. De activiteiten in dit gebied bestaan uit gebouwen voor gezondheidzorg, fietsenstalling, centrale kantine met daarin vergaderzalen, kantoren, een park, gebouwen met logiesfunctie, sportgelegenheden, een voetbalveld en werkplaatsen voor onderhoud anders dan vliegtuigen. Door tussenliggende ruimte en de aanwezigheid van deze gebouwen zal geluidsverstrooiing optreden, waardoor geluidsafzwakking plaatsvindt. Gemiddeld geluid (etmaalwaarde) en piekgeluiden De gemiddelde geluidbelasting in de zone is hiervoor toegelicht.

Daarbij geldt dat het proefdraaien van straalmotoren binnen de geluidruimte van de zone industrielawaai wordt beoordeeld. De zone industrielawaai stelt daarmee geluidgrenzen aan het proefdraaien van straalmotoren.

16

Het stappenplan van de brochure vraagt ook aandacht voor piekgeluiden. Hieronder wordt dat toegelicht. Volgens de Handleiding meten en rekenen industrielawaai(HMRI) zijn maximale geluidniveaus gebeurtenissen die kortstondig optreden of voorkomen en worden uitgedrukt in de eenheid Lmax. Het maximale A-gewogen geluidniveau LAmax is gebaseerd op de hoogste aflezing in de meterstand ”fast”. Meterstand “fast” komt overeen met een tijdconstante van 0,125ms. Bij de beoordeling van maximale geluidniveaus moet bedacht worden dat bedrijfstoestanden die bepalend zijn voor equivalente geluidniveaus niet bepalend hoeven te zijn voor maximale geluidsniveaus. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als regelmatig terugkerende en luidruchtige gebeurtenissen, zoals het verwisselen van stalen afvalcontainers, op een ander dag plaatsvinden dan op de dag waarop de representatieve bedrijfssituatie optreedt. Voor de beoordeling van maximale geluidniveaus moet goed gekeken worden waardoor de maximale geluidsniveau veroorzaakt worden, wat de oorzaak is en in welke periode de maximale geluidniveaus voorkomen. Op vliegbasis Leeuwarden kan het gaan om activiteiten voor reparatie en onderhoud, het verjagen van vogels en het blaffen van de honden van de bewaking. De begrenzing van maximale geluidniveaus van industriële activiteiten is bedoeld om hinder, schrikreacties en slaapverstoring te voorkomen.

Daarbij spelen de volgende aspecten een rol: • De intensiteit van piekgeluiden zoals aantal en hoogte. • Het karakter van de piekgeluiden: schrikreacties zijn niet rechtstreeks gerelateerd aan de niveaus van de piekgeluiden maar meer aan het onverwachte optreden (stijgsnelheid) ervan. • De associatie van het geluid: leidt het tot angstgevoelens? • Gewenning: zijn mensen vertrouwd aan de optredende geluiden. • Hinderbeleving, zoals de vermeende noodzakelijkheid van het geluid, informatie-inhoud, relatie met de veroorzaker, invloed op spraakverstaanbaarheid, concentratievereiste. Een hard geluid zoals een stalen container die valt veroorzaakt een andere reactie dan een motor die wordt gestart, stationair draait en die vervolgens kortstondig op een hoog toerental draait en daarbij een hoog geluidniveau produceert. Dit heeft te maken met de stijgsnelheid van de piek. Hoe steiler de stijgsnelheid hoe heftiger de reactie. In literatuur waarin de effecten van maximale geluidniveaus worden onderzocht, worden maximale geluidniveaus gekoppeld aan het voorkomen van slaapverstoring.

De mate van slaapverstoring en/of hinder door deze geluiden is afhankelijk van akoestische factoren (stijgsnelheid, hoogte piek, duur periode rust tussen twee pieken, piekenfrequentie, verschil achtergrond en piek, tonale component, impulskarakter, etc.) en niet-akoestische factoren (bron: GGD-richtlijn medische milieukunde: omgevingsgeluid en gezondheid RIVM Rapport 2019-0177 M.J.A. Slob et al en)* Piekniveaus vanwege bedrijfsactiviteiten, Peutz 2018, J. H. Granneman en E.H.A. de Beer). Onderzoek naar piekgeluid voor de Omgevingswet laat zien dat slaapverstoring optreedt als gevolg van piekgeluid met een waarde van 55dB(A) of meer ter hoogte van het oor,(bron: Piekniveaus vanwege bedrijfsactiviteiten, Peutz 2018, J. H. Granneman en E.H.A. de Beer)*. Bij vliegbasis Leeuwarden is slaapverstoring niet aan de orde omdat er met uitzondering van het avondvliegen en QRA-inzet, in de avond en nacht niet wordt gevlogen er verder weinig activiteiten plaatsvinden. Indien het geluidniveau in de woning beperkt kan worden tot maximaal 55dB(A) als gevolg van een kortstondige gebeurtenis zal dat daarom niet leiden tot hinder, schrikreacties en slaapverstoring. In bepaalde perioden van het jaar worden er wel oefeningen in de avondperiode gehouden. Dat wordt door de vliegbasis vooraf uitgebreid met de omgeving gecommuniceerd.

17

Uit het gevelweringsrapport van de woningen van de ROL blijkt dat de gevelwering 31 dB is. Een gevelbelasting van 31 + 55=86 dB(A) zou maximaal mogelijk zijn om slaapverstoring en schrikreacties in de woningen te voorkomen. De grenswaarde voor maximale geluidniveaus op gevels van woningen basis van het Activiteitenbesluit is 70dB(A). Uit een indicatieve berekening waarbij is gekeken naar het wisselen van containerbakken op de dichtstbijliggende parkeerterein/opslagplaatsen op de vliegbasis, als mede naar hondengeblaf uit de kennel, blijkt dat zulke activiteiten kunnen voldoen aan de piekniveaunorm van het Activiteitenbesluit. Afwijken richtwaarden en aanvaardbaar woon-en leefklimaat De indiener gaat uit van richtwaarden voor woningen in gemengd gebied: - 50 dB(A) langtijdgemiddeld beoordelingsniveau LAr,LT (etmaalwaarde); - 70 dB(A) maximaal geluidniveau LAmax (etmaalwaarde); - 50 dB(A) verkeersaantrekkende werking (etmaalwaarde). Stap 3 van het stappenplan voor het afwijken van de richtwaarde sluit een etmaalwaarde van 55 dB(A) door industrielawaai echter niet uit. Nu de beoogde locatie voor de ROL net buiten de 55 dB(A) contour ligt, kan een uitgebreid onderzoek naar geluidbelasting door industrielawaai, de grondgebonden activiteiten op de vliegbasis, op de gevels van de woningen achterwege blijven. De 55 dB(A) contour biedt de benodigde bescherming.