Programmaplan Volhoudbaar 2

Uitvoeringsagenda Circulair 2021-2022 (bestaand)

Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie 2021-2035 (2020)

Uitvoerings­ agenda Biodiversiteit 2023-2027

Wijkuitvoeringsplannen (vanaf 2023)

Uitvoeringsagenda 2023 -2027

Programma Water en Riolering 2023-2027

Meerjarenaanpak Energiebesparing en energiearmoede (2023)

Routekaart circulair inkopen 2023-2025 (bestaand)

Uitvoeringsprogramma Vergroening inclusief enkele beleidskeuzen (2023)

Uitvoeringsagenda Verduurzaming gemeentelijke organisatie (2023-2030)

Actualisatie uitvoeringsagenda Vastgoed (2024)

In ontwikkeling Product (in concept) beschikbaar, nog niet vastgesteld Bestaand product, vigerend

Bijlage 2: Staat van Volhoudbaar - Outcome indicatoren Beoogd effect:

Indicator:

Klimaatmitigatie - energie en overige broeikasgassen

CO2 uitstoot

Duurzame energie-opwek

Toelichting en bron: Trends in beeld gemeente Leeuwarden - via statistiek en onderzoek klimaatmonitor.databank.nl

% duurzame energieopwek in de gebouwde omgeving

Klimaatmonitor.databank.nl

% totale duurzame energieopwek Besparing energieverbruik

Energieverbruik gebouwde omgeving % besparing totaal in Leeuwarden

Eigen organisatie - minder CO2 uitstoot

CO2 reductie eigen organisatie

Eigen organisatie - minder grondstoffenverbruik

Primair grondstoffengebruik (ton)

Biodiversiteit

Reductie lijst met bedreigde Friese soorten

Reductie restafval

Kilogram restafval per inwoner per jaar

Klimaataanpassing Draagvlak voor verduurzaming

Aantal bomen Bewoner enquête

CO2 prestatieladder interne organisatie https://www.leeuwarden.nl/duurzaamheid/co2-prestatieladder/ Grondstofstromenanalyse gemeente door extern bureau Tauw 2022 Provinciale inventarisatie https://www.fryslan.frl/_flysystem/media/Soorten%20van%20Fries%20belang.pdf Gegevens OMRIN Analyse kaarten op basis van eerder onderzoek SWECO Burgerpanel Staat van de Stad via statistiek en onderzoek

Hier en nu (milieu) https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2022/49/regionale-brede-welvaart-hier-en-nu-ten-koste-van-laterLater (natuurlijk kapitaal)

PROGRAMMA VOLHOUDBAAR 2.0 |

Toename Brede Welvaart en impact op de sustainable development goals

Waterberging m3

Klimaatmonitor.databank.nl

57

Bijlage 3: Communicatieframes Circulaire Economie en Klimaatadaptatie DERSig. EHOL d STAK bben we no e

Wie h

IE

UAT NE SIT INTER lt er intern

EID ijn z LIJKH ORDE we op koers O W T t a nd RAN

e

pe Wat s

VISIE mmuniceren

- Enthousiaste en betrokken kerngroep - Veel verschillende expertise - Ambitie(s) nog te vaag geformuleerd - Nog weinig lading begrip ‘circulair’ en meerwaarde - Hoe tijdig aangehaakt/betrokken bij lijn?

wij

o

Hoe c

Toon - Inspirerend/ activerend - Begrijpelijk - Passend bij gemeente Dicht bij collega’s en ondernemers - We sluiten aan op de werk/leefomgeving en hebben oog voor belangen - We begrijpen wat er leeft - We delen kennis, inspireren, geven het goede voorbeeld - We wisselen ideeën uit met de community en onderhouden deze relatie

Doelen communicatie - Collega’s weten wat de circulaire ambities van de organisatie zijn - Collega’s weten wat circulair werken betekent voor het eigen werk - We informeren collega’s hoe ze circulair kunnen werken - We zetten aan tot actie - We promoten onze projecten: Waar zijn we mee bezig, waarom, wanneer, wat levert het op

| PROGRAMMA VOLHOUDBAAR 2.0

Communicatie - Adviseert - Neemt regie en verbind - Faciliteert/voert uit

58

Maatschappelijke ontwikkelingen - Urgentie wordt nog niet genoeg gevoelt - Inwoner nog onbekend met begrip circulair en eigen invloed - Grondstoffen duurder& schaarser Regio - Samenwerking en schaalgrote geeft voordeel Ontwikkelingen communicatie - Mediagebruik versnippert, aansluiten bij mediagebruik doelgroep - Authentieke verhalen en ervaringen - Samen met community en concrete acties Politiek - Weinig wetgeving op circulair - Mogelijke invoering diftar - Weinig / verminderde vertrouwen in overheid

UATIE

SIT ERNE

EXT eelt extern at sp W

2 in 202 ITIE AMB an we doen a Wat g

VE

e zie

ten w

Hoe la

- Afstemming en verdelen taken met collega’s - Meten van de output: hoeveel content, welk type content en wat was het effect/bereik en interactie? - Tussentijds evalueren met projectgroep en indien nodig bijsturen

- Bestuur - Volhoudbaar - VCF, partners - Ondernemers, start-ups - Leveranciers - Provincie - Media

Onderzoek - Hoe kijken ze intern naar circulair werken - Waar zien ze tegen op / lopen ze tegenaan? Inspireren - ideeën delen - Nieuwe intranet als circulair portaal - Ervaringsverhalen van collega’s - Expositie circulaire projecten

Focus - Gezamenlijke concrete (korte termijn) doelen - Rol van gemeente - Doelgroepen: Intern en ondernemers Ambassadeurschap - Beter op de hoogte - Olievlekwerking in eigen sectoren Inzetbaarheid - Heldere rollen in projecten - Voldoende uren - Input en feedback richting communicatie

Aansluiten/vergemakkelijken proces - Roadshow Routekaart Circulair - Stappenplan circulair inkopen - Grondstofstromen analyse – koppelen projecten - Circulair organigram Samen beleven en creëren - Inspiratie elders opdoen - Icoonprojecten in Leeuwarden promoten Aansluiten bij onderwijs en bedrijven - Duurzame start-ups en Launching customership n AK ereike AANPaan we dat b Hoe g

Vast communicatiebudget - Budgetnummer - Duidelijke keuzes en focus n RDEN WAA n te realisere VOOR ele RANDnodig om do Wat is

STRATEGISCH COMMUNICATIEFRAME

Circulaire Economie

DERSig EHOL d STAK bben we no e

Wie h

UATIE NE SIT INTEReelt er intern

HEID

p Wat s

VISIE mmuniceren

- Vakkundige en betrokken medewerkers - Kernteam klimaat moet nog meer vorm krijgen - Grote overlap met ‘Groen’. Goede afstemming is een kans om elkaar te versterken - Grote culturele projecten op komst (Arcadia/Bosk)

wij

o

Hoe c

Toon - Inspirerend/activerend - Begrijpelijk - Passend bij gemeente Dicht bij inwoner - We sluiten aan op de leefomgeving en hebben oog voor belangen - We begrijpen wat er leeft - Onze inwoners denken mee en hebben invloed - We wisselen ideeën uit met de community en onderhouden deze relatie Communicatie - Adviseert - Neemt regie en verbindt - Faciliteert de dialoog

Doelen communicatie - Inwoners bewust maken van invloed op de eigen leefomgeving? - Gemeente en inwoners komen samen in actie voor meer groen en het voorkomen van wateroverlast - Projectcommunicatie: waar zijn we mee bezig, waarom, wanneer, wat levert het op, doe ook mee!

- Afstemming en verdelen taken met collega’s - Meten van de output: hoeveel content, welk type content en wat was het effect/bereik en interactie? - Tussentijds evalueren met projectgroep en indien nodig bijsturen

Politiek - Weinig / verminderde vertrouwen in overheid - Inwoners vinden overheid verantwoordelijk voor oplossingen

TIE SITUA RNE EXTE eelt er extern

2 in 202 ITIE AMB an we doen a Wat g

Onderzoek Inspireren en activeren - Groen Leeft in Leeuwarden als kanaal - Ervaringsverhalen van inwoners en initiatiefnemers - Inspiratiebundel Samen beleven en creëren - Informatieve stand - Klimaatgesprekken / informatieavonden - Subsidies promoten en activiteiten samen met wijken en dorpen

Focus - Vast kernteam Klimaat(adaptatie) - Gezamenlijke doelen met stakeholders Ambassadeurschap - Beter op de hoogte - Olievlekwerking in eigen sectoren

Aansluiten bij initiatieven - Leefstraat in Grou n AK ereike AANPaan we dat b Hoe g

Inzetbaarheid - Heldere rollen in projecten - Voldoende uren - Input en feedback richting communicatie Vast communicatiebudget - Budgetnummer - Duidelijker keuzes en focus

RDEN aliseren WAA re VOORm doelen te D N A R odig o n Wat is

STRATEGISCH COMMUNICATIEFRAME

Klimaatadaptatie

PROGRAMMA VOLHOUDBAAR 2.0 |

Ontwikkelingen communicatie - Mediagebruik is verschoven naar online - Burgerparticipatie speelt belangrijke rol - Beleving en authentieke verhalen - Samen met community en concrete acties

p

ten

Hoe la

Doelen klimaatadaptatie - Het mogelijk maken van schaduwplekken en vergroening - 10 wateroverlast-knelpunten oplossen in 2022

Maatschappelijke ontwikkelingen - Klimaatverandering en gevolgen hiervan volop in media - Meer aandacht voor groen en leefomgeving

Wat s

IJK ijn RDEL e op koers z TWOO tw a N d A n R VE we zie

- Bestuur - Wetterskip - Provincie (FWBK) - Lokale initiatiefnemers - Bedrijventerreinen - Ondernemers - Media

59