Mulieronderzoek 2021 - Vraag-aanbodanalyse naar binnen- en buitensportaccommodaties en overdekt zwemwater (2019-2035)
Tekst van het document
Senioren
Junioren
Centrum Oost
21
7
Oud Oost
7
2
West
18
20
Zuidwest
5
3
Noordoost
8
11
Noord
5
6
Zuidoost
23
40
Dorpen
0
4
Buiten de gemeente
12
6
Bron: Koninklijke Nederlandse Hockey Bond (KNHB), 2019. Bewerking: Mulier Instituut.
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
35
Kaart 4.2 Totaal aantal leden MHCL naar gebied in de gemeente Leeuwarden in het seizoen 2019/’20 (in procenten)
Bron: Koninklijke Nederlandse Hockey Bond (KNHB), 2019. Bewerking: Mulier Instituut. Kaartvervaardiging: Mulier Instituut.
Figuur 4.1. laat de afstand zien die leden van MHCL van hun woonhuis naar de vereniging reizen. Ruim 60 procent van het totaal aantal leden hoeft minder dan vijf kilometer te reizen naar MHCL. De reisafstanden zijn voor senioren en junioren nagenoeg gelijk, waarbij senioren net iets vaker van verder weg komen (meer dan twintig kilometer). Figuur 4.1 Afstand leden MHCL in Leeuwarden van woonhuis naar vereniging naar leeftijdscategorie en afstandsklasse in het seizoen 2019/20 (in procenten)
Senior
31
Junior
37
23
0%
10%
22
34
20%
30%
40%
42
50%
60%
Minder dan 1 kilometer
Tussen 1 en 3 kilometer
Tussen 5 en 20 kilometer
20 kilometer of meer
70%
80%
1
90%
Tussen 3 en 5 kilometer
Bron: Koninklijke Nederlandse Hockey Bond (KNHB), 2019. Bewerking: Mulier Instituut.
36
9
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
100%
Toekomst Op basis van de verwachte bevolkingsontwikkeling van de gemeente Leeuwarden, zal de ruimtebehoefte van de vereniging niet significant veranderen. Het aantal jongeren (0-19 jaar) zal tot 2035 licht toenemen en het aantal volwassenen (20-64 jaar) zal iets afnemen. Uitgaande van het huidige aanbod aan velden zal op de zaterdag de behoefte iets toenemen, waarbij het afgeronde tekort van één veld blijft bestaan in zowel 2025 als 2035. Op zondag zal de behoefte iets afnemen, waarbij het afgeronde veldoverschot van twee velden op zondag zal blijven bestaan tot 2035. De veldbehoefte en hierbij behorende veldoverschotten/-tekorten veranderen in de toekomst dus niet significant in vergelijking tot de huidige behoefte, uitgaande van het huidige aantal velden (tabel 4.6). Tabel 4.6 Verwachte veldbehoefte MHCL in Leeuwarden o.b.v. gelijkblijvende sportdeelname in 2019, 2025 en 2035 (in aantallen) Overschot (+) / tekort (-) (in watervelden) 2019 Vereniging
Aanbod
MHCL
3,0
2025
2035
Zat.
Zon.
Zat.
Zon.
Zat.
Zon.
-1 (-0,1)
+2 (+2,5)
-1 (-0,2)
+2 (+2,5)
-1 (-0,4)
+2 (+2,5)
Zoals in hoofdstuk twee is aangegeven is de algemene trend bij de KNHB dat het aantal hockeyleden in Nederland de afgelopen jaren is gestegen. In de gemeente Leeuwarden ligt de hockeydeelname een stuk lager in vergelijking tot het landelijk aandeel (figuur 2.7). De afgelopen seizoenen is een fluctuatie te zien in het aantal leden van MHCL. In het seizoen 2016/’17 wordt een piek geconstateerd van 798 leden, waarna het aantal leden weer is afgenomen (zowel senioren als junioren) (figuur 4.2). Als de daling van het ledenaantal doorzet, zal dit leiden tot een afname in de veldbehoefte van MHCL. Het capaciteitstekort bij MHCL komt vooral tot stand door het aantal jeugdleden, die op zaterdag de wedstrijden spelen. Mocht het aantal jeugdleden in de komende jaren meer gaan toenemen dan op basis van de bevolkingsprognose verwacht wordt, bijvoorbeeld doordat de jonge wijk Middelsee voor veel nieuwe leden gaat zorgen, dan wordt de druk op zaterdag groter en zal het capaciteitstekort op zaterdag toenemen uitgaande van het huidige aanbod aan velden. Figuur 4.2 Aantal leden MHCL seizoen 2014/’15 – 2019/’20 naar leeftijdscategorie (in aantallen) 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0 2014-2015
2015-2016
2016-2017 Totaal
2017-2018
Jeugd
2018-2019
2019-2020
Senior
Bron: Koninklijke Nederlandse Hockey Bond (KNHB), 2019. Bewerking: Mulier Instituut.
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
37
4.2
Korfbal Korfbal wordt zowel buiten als binnen beoefend. Het eerste deel van het veldseizoen start in september en duurt tot eind november, aansluitend start het zaalseizoen. Het tweede deel van het veldseizoen begint eind maart en duurt tot en met juni. Bij korfbalverenigingen die zowel in het veldseizoen als het zaalseizoen actief zijn, kan de ruimtebehoefte buiten niet los worden gezien van de ruimtebehoefte binnen. Als de capaciteit tijdens het veldseizoen beperkingen kent zal dit doorwerken op het aantal actieve teams tijdens het zaalseizoen (en andersom). Behoefte In de gemeente Leeuwarden zijn zeven korfbalverenigingen actief. De Leeuwardense korfbalverenigingen hebben in het huidige seizoen in totaal 82 teams ingeschreven staan bij een zaterdag- of zondagcompetitie van het Koninklijk Nederlands Korfbalverbond (KNKV). Vier verenigingen spelen voornamelijk op zaterdag en drie verenigingen spelen voornamelijk op zondag. De afmetingen van de beschikbare velden van de verenigingen verschillen (40*20, 24*12 en 60*30). In tabel 4.7 is de totale beschikbare veldoppervlakte per vereniging opgesplitst naar kunstgras en natuurgas. De Internationale Korfbalfederatie (IKF) heeft besloten dat met ingang van 1 juli 2014 de afmetingen van het speelveld voor veldkorfbal minimaal 40 bij 20 meter en maximaal 60 bij 30 meter mogen bedragen.
De KNKV heeft binnen de kaders van het IKF-besluit besloten om in het Nederlandse veldkorfbal als vaste afmeting uit te gaan van 40 bij 20 meter vanaf het seizoen 2014/’15. Verenigingen met een of meer bestaande kunstgrasvelden van 60 x 30 meter hebben tot 30 juni 2026 de tijd om een renovatiebeurt van de toplaag in te plannen en een herinrichting door te voeren. In de gemeente Leeuwarden hebben vanaf 2021 alle kunstgrasvelden de nieuwe afmetingen. Tabel 4.7 Aantal velden en teams korfbalverenigingen gemeente Leeuwarden, seizoen 2019/’20 Oppervlakte velden (m2)* Sportpark
Vereniging
Nijlân
Pallas '08
Goutum
Wêz Warber/Wêz Fluch
Kunstgras
Aantal velden (kg = kunstgras)
Natuurgras
3.328
2.550
2 kg (40 x 20)
-
10.500
3 ng
Kalverdijkje Noord K.V. Leeuwarden
3.328
**6.860
2 kg (40 x 20), 1 kg (24 x12)
Reduzum
1.232
-
1 kg (40 x 20)
2.750
4.515
2 kg (40 x 20)
-
5.900
3 ng
3.300
-
2 kg (40 x 20), 1 kg (24 x12)
9.000
2 ng
6.000
2 ng
K.V. Mid Fryslân***
Meinga Hijum
KV MNenW
Britsum
KV CSL
Mantgum
WWC****
Wiuwert Gemeente Leeuwarden
11.491
30.325
* Geen belijning bekend. ** Recreatieveld gedeeld met andere sporten. *** K.V. Mid Fryslân speelt op sportpark Reduzum, Meinga en op sportpark Akkrum (gemeente Heerenveen). **** WWC speelt zowel sportpark Mantgum als op sportpark Wiuwert.
Op basis van de planningsnorm van de KNKV is in de gemeente een totale behoefte aan twaalf a dertien kunstgraswedstrijdvelden (tabel 4.8). Houden we rekening met de sportparken waar nu alleen natuurgras aanwezig is, dan bestaat een behoefte aan acht a negen kunstgrasvelden en tien natuurgrasvelden. Hierbij wordt het uitgangspunt gehanteerd dat alle verenigingen op de huidige 38
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
locatie actief blijven. Met het huidige aantal beschikbare velden hebben alle verenigingen voldoende ruimte. In theorie kan met minder velden worden volstaan, wanneer niet alle verenigingen een eigen locatie zouden hebben. Vanuit het belang van de aanwezigheid van de vereniging in de veelal kleine kernen is dit onderdeel van een breder maatschappelijk leefbaarheidsvraagstuk. Tabel 4.8 Veldbehoefte korfbalverenigingen gemeente Leeuwarden, seizoen 2019/’20 Sportpark
Vereniging
Aantal normteams
Veldbehoefte
Nijlân
Pallas '08
7,5
2 kg (2.112 m2)
Goutum
Wêz Warber/Wêz Fluch
5,0
3 ng (3.168 m2) of 1 kg (1.232 m2)
Kalverdijkje Noord
K.V. Leeuwarden
4,4
1 a 2 kg (1.232 – 2.112 m2)
Reduzum
K.V. Mid Fryslân*
20,0
3 kg (3.264 m2)
Hijum
KV MNenW
4,1
3 ng (3.168 m2) of 1 kg (1.232 m2)
Britsum
KV CSL
12,5
2 kg (2.112 m2)
Mantgum
WWC**
6,2
4 ng (5.984 m ) of 2 kg (2.112 m2)
Meinga
2
Wiuwert Gemeente Leeuwarden
59,7
(optelling sportparken)
12 a 13 kunstgras of 8 a 9 kunstgras + 10 natuurgras
* K.V. Mid Fryslân speelt op sportpark Reduzum, Meinga en op sportpark Akkrum (gemeente Heerenveen). ** WWC speelt zowel sportpark Mantgum als op sportpark Wiuwert.
Toekomst De verwachte ontwikkeling in ruimtebehoefte van de korfbalverenigingen is geraamd door het toepassen van de bevolkingsprognose van de gemeente Leeuwarden en door trendextrapolatie van de ledenontwikkeling van de KNKV. De bevolkingsontwikkeling is nauwelijks van invloed op de toekomstige behoefte van de korfbalverenigingen (tabel 4.9). Als de huidige trend in de korfbalsport doorzet dan zal dit leiden tot een lichte daling in de behoefte aan korfbalvelden, de behoefte aan velden zal afgerond iets afnemen (tabel 4.10). Tabel 4.10 Verwachte veldbehoefte korfbalverenigingen gemeente Leeuwarden o.b.v. gelijkblijvende sportdeelname in 2019, 2025 en 2035 (in aantallen) Veldbehoefte Sportpark
Vereniging
2019
2025
2035
Nijlân
Pallas '08
2 kg
2 kg
1 kg
Goutum
Wêz Warber/Wêz Fluch
3 ng
3 ng
3 ng
Kalverdijkje Noord
K.V. Leeuwarden
1 a 2 kg
1 a 2 kg
1 a 2 kg
Reduzum
K.V. Mid Fryslân
3 kg
3 kg
3 kg
Hijum
KV MNenW
3 ng
3 ng
3 ng
Britsum
KV CSL
2 kg
2 kg
2 kg
Mantgum
WWC
2 ng
2 ng
2 ng
2 ng
2 ng
2 ng
Meinga
Wiuwert Gemeente Leeuwarden
8 a 9 kg + 10 ng
8 a 9 kg + 10 ng 7 a8 kg + 10 ng
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
39
Tabel 4.11 Verwachte veldbehoefte korfbalverenigingen gemeente Leeuwarden o.b.v. recente ledenontwikkeling KNKV in 2019, 2025 en 2035 (in aantallen) Veldbehoefte Sportpark
Vereniging
2019
2025
2035
Nijlân
Pallas '08
2 kg
2 kg
1 kg
Goutum
Wêz Warber/Wêz Fluch
3 ng
3 ng
3 ng
Kalverdijkje Noord
K.V. Leeuwarden
1 a 2 kg
1 a 2 kg
1 a 2 kg
Reduzum
K.V. Mid Fryslân
3 kg
3 kg
2 kg
Hijum
KV MNenW
3 ng
3 ng
3 ng
Britsum
KV CSL
2 kg
2 kg
2 kg
Mantgum
WWC
2 ng
2 ng
2 ng
2 ng
2 ng
2 ng
8 a 9 kg + 10 ng 8 a 9 kg + 10 ng
6 a 7 kg + 10 ng
Meinga
Wiuwert Gemeente Leeuwarden
4.3
Voetbal Aanbod Voetbal is de meest beoefende veldsport in Nederland. In Nederland liggen circa 7.300 volwaardige voetbalvelden. Dit komt neer op 10,6 velden per 25.000 inwoners. Dit betreft uitsluitend volwaardige velden die voldoen aan de officiële afmetingen vanuit de KNVB. Naast deze velden kunnen verenigingen nog beschikken over kleinere (natuurgras)velden of –stroken die benut worden voor trainingen of voor het inlopen voorafgaand aan wedstrijden. In Leeuwarden liggen 48 volwaardige voetbalvelden, waarmee het aanbod per 25.000 inwoners iets lager ligt dat het gemiddelde in Nederland (tabel 4.12). Het percentage kunstgrasvelden ligt met 31 procent hoger dan het landelijke aandeel (20%). De KNVB telt circa 1,2 miljoen leden. Dit betekent dat de voetbalvelden in Nederland gemiddeld door 164 leden per veld worden bespeeld (velddruk). De voetbalverenigingen in Leeuwarden24 hebben in totaal 5.831 leden in 2019 op basis van gegevens van de KNVB. Dit betekent een gemiddelde velddruk van 121, wat relatief laag is, zeker gezien het hoge aandeel kunstgrasvelden.
24
40
Exclusief Cambuur Leeuwarden.
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
Tabel 4.12 Aantal voetbalvelden, ledenpercentage KNVB en gemiddeld aantal leden per voetbalveld Aantal velden Totaal Natuurgras Kunstgras
Leden-
Gemiddeld
Per 25.000 percentage
aantal leden
Abs.
inwoners
KNVB
per veld
6,7%
A
7,0%
164
Gemeente Leeuwarden
33
15
48
9,7
VSG-regio Fryslân
357
47
404
15,6
gemeenten25
197
58
255
9,3
Nederland
5.842
1.452
7.294
10,6
121
Vergelijkbare
A
De veldbezetting is bepaald door het aantal leden van voetbalverenigingen in Leeuwarden te relateren
aan het aantal inwoners van Leeuwarden. Bron: Database SportAanbod (DSA), 2019; KNVB via NOC*NSF (2018). Bewerking: Mulier Instituut.
Behoefte In de gemeente Leeuwarden zijn in totaal zestien voetbalverenigingen actief. De voetbalvelden van deze verenigingen liggen verspreid over dertien sportparken in de gemeente. De verenigingen hebben in het seizoen 2019/’20 in totaal 336 teams op zaterdag en 35 teams op zondag ingeschreven staan bij de KNVB. Tabel 4.13 geeft het aantal velden en het aantal teams per voetbalvereniging weer.
25
Vergelijkbare gemeenten qua aantal inwoners en stedelijkheid: Alkmaar, Alphen aan den Rijn, Ede, Maastricht, Venlo, Zwolle
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
41
Tabel 4.13 Aantal velden en teams voetbalverenigingen Leeuwarden in het seizoen 2019/’20 Aanbod velden
Aantal teams
Natuurgras Gebied
Sportpark
Vereniging
West
Magere Weide
LAC Frisia 1883
Zuidwest
Nijlân
Training Wedstrijd Kunstgras
Zaterdag Zondag
-
3,0
2,5
48
4
Zwaluwen
0,5
1,0
*1,5
35
-
L.v.v. Friesland
0,5
2,0
-
5
5
R.K.V.V. M.K.V. '29
0,5
1,0
1,0
14
4
**1,5
4,0
2,0
54
13
C.S.V. de Leeuwarder
Totaal Nijlân Noordoost Kalverdijkje Noord sc Leovardia Kalverdijkje Zuid
Noord
Zuidoost
Dorpen
-
2,0
3,0
33
-
***1,5
3,0
-
10
3
Lions '66
1,0
1,0
-
3
-
Totaal Kalverdijkje Zuid
2,5
4,0
-
13
3
v.v. Nicator
It Gryn
S.C. Stiens
-
**4,0
1,0
32
2
DTD
V.V. D.T.D
0,5
1,0
1,0
1
3
Wiarda
FVC
-
-
2,0
24
3
Blauw Wit '34
-
1,0
3,0
70
0
Totaal Wiarda
-
1,0
5,0
94
3
Warga
v.v. Warga
0,5
2,0
-
5
3
De Bining
vv Irnsum
****0,75
2,0
-
16
1
Meinga
GAVC
-
2,0
1,0
18
3
't Loo
V.V. WWS
-
*****2,0
-
8
-
Tred iene
VV Oosterlittens
1,0
2,0
-
14
4
6,75
29
16
336
35
Gemeente Leeuwarden
* Het halve veld is een pupillenveld. ** Op het sportpark is nog een groot trainingsveld dat voor alle verenigingen op het complex beschikbaar is. ***Het halve veld is een pupillenveld. ****Het betreft twee trainingsvelden met een omvang van een half en een kwart veld. *****Waarvan één wetraveld.
42
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
De veldbehoefte van de voetbalverenigingen is bepaald door het toepassen van de richtlijn van de KNVB, zoals deze op 1 februari 2020 op de site van de KNVB staat vermeld. Deze richtlijn sluit aan bij de met ingang van het seizoen 2017/’18 ingevoerde nieuwe competitievormen, waar de richtlijn in het Handboek Sportaccommodaties verouderd is. In tabel 4.14 is het benodigd aantal wedstrijdvelden afgezet tegen het aanbod. Op sportpark Wiarda is op zaterdag een tekort van twee wedstrijdvelden. Op dit sportpark spelen Blauw Wit ’34 en FVC. Het tekort geldt, op basis van het aantal teams, alleen voor Blauw Wit’34. Op sportpark Nijlân hebben de drie verenigingen gezamenlijk een behoefte aan zes wedstrijdvelden, precies evenveel als dat er beschikbaar zijn op het sportpark. C.S.V. de Leeuwarder Zwaluwen is de grootste vereniging op dit sportpark en heeft vier velden nodig, terwijl voor deze vereniging twee velden beschikbaar zijn. Een herschikking van de velden over de verenigingen lijkt op dit sportpark een logische stap. Op alle sportparken, behalve Wiarda, zijn er voldoende wedstrijdvelden aanwezig of is een overschot aan wedstrijdvelden. Op zondag zijn veel minder teams actief en is op alle sportparken een overschot aan wedstrijdvelden.
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
43
Tabel 4.14 Vraag- aanbodanalyse wedstrijdvelden voetbalverenigingen Leeuwarden in het seizoen 2019/’20
Aanbod
Veldbehoefte ZaterZondag dag
Overschot (+)/tekort (-)
Wijk
Sportpark
Vereniging
West
Magere Weide
LAC Frisia 1883
5,5
4 (4,0)
1 (0,7)
Zuidwest
Nijlân
C.S.V. de Leeuwarder Zwaluwen
2,5
3,9
-
L.v.v. Friesland
2,0
0,4
0,9
R.K.V.V. M.K.V. '29
2,0
1,5
0,7
-
+1
Totaal Nijlân
6,5
6 (5,6)
2 (1,6)
-
+4
sc Leovardia
5,0
4 (3,3)
-
+1
+5
v.v. Nicator
3,0
2 (1,1)
1 (0,5)
+1
+2
Lions '66
1,0
1 (0,5)
-
-
+1
Totaal Kalverdijkje Zuid
4,0
2 (1,5)
1 (0,5)
+2
+3
It Gryn
S.C. Stiens
5,0
4 (3,3)
1 (0,3)
+1
+4
DTD
V.V. D.T.D
2,0
1 (0,1)
1 (0,5)
+1
+1
Wiarda
FVC
2,0
1,7
0,5
-
+1
Blauw Wit '34
4,0
6,1
0,0
-3
+4
Totaal Wiarda
6,0
8 (7,7)
1 (0,5)
-2
+5
Warga
v.v. Warga
2,0
1 (0,6)
1 (0,5)
+1
+1
De Bining
vv Irnsum
2,0
2 (1,8)
1 (0,2)
-
+1
Meinga
GAVC
3,0
2 (1,8)
1 (0,5)
+1
+2
t Loo
V.V. WWS
2,0
1 (0,9)
-
+1
+2
Tred iene
VV Oosterlittens
2,0
1 (1,0)
1 (0,7)
+1
+1
45
37
11
+7,5
+33,5
Noordoost
Noord
Zuidoost
Dorpen
Kalverdijkje Noord Kalverdijkje Zuid
Gemeente Leeuwarden
Zaterdag
Zondag*
+1,5
+4,5
-2
+2
+1
+1
26
*In de situatie dat de natuurgrasvelden op zaterdag volledig gebruikt worden, kunnen deze, vanwege de belastbaarheid, niet op zondag volledig gebruikt worden. De overschotten op zondag zullen daarom, voor verenigingen die op zaterdag natuurgrasveld(en) volledig gebruiken, in de praktijk lager zijn.
In tabel 4.15 is het benodigd aantal trainingsvelden afgezet tegen het aanbod. Bijna alle verenigingen hebben voldoende ruimte om te trainen. Alleen vv Warga en vv Irnsum hebben een tekort aan trainingsruimte. Beide verenigingen beschikken niet over een geheel trainingsveld,
26
44
Het pupillenveld zorgt voor minder druk op de andere velden, maar er blijven vier hele velden nodig voor de teams die een heel veld nodig hebben.
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
terwijl dit wel door de KNVB als uitgangspunt wordt genomen. Op sportpark Nijlân is naast de 3,5 trainingsvelden nog een groot trainingsveld op het complex aanwezig dat door alle verenigingen gebruikt kan worden. Dit extra trainingsveld kan de volgens de richtlijnen volledig bezette trainingsvelden ontlasten. Tabel 4.15 Vraag- aanbodanalyse trainingsvelden voetbalverenigingen Leeuwarden in het seizoen 2019/’20 Overschot(+) Gebied
Sportpark
Vereniging
West
Magere Weide
LAC Frisia 1883
2,5
2,5 (2,4)
Zuidwest
Nijlân
C.S.V. de Leeuwarder Zwaluwen
1,5
2,0
L.v.v. Friesland
0,5
0,6
R.K.V.V. M.K.V. '29
1,5
1,1
Totaal Nijlân
A
3,5
3,5 (3,6)
-
Noordoost Kalverdijkje Noord sc Leovardia
Zuidoost
Dorpen
/ tekort (-) -
3,0
1,5 (1,6)
+1,5
v.v. Nicator
1,5
1 (0,8)
+0,5
Lions '66
1,0
1 (0,2)
-
Totaal Kalverdijkje Zuid
2,5
1 (1,0)
It Gryn
S.C. Stiens
*2,0
2 (1,8)
-
DTD
V.V. D.T.D
1,5
1 (0,3)
+0,5
Wiarda
FVC
2,0
1,1
Blauw Wit '34
3,0
3,0
Totaal Wiarda
5,0
4 (4,1)
+1
Warga
v.v. Warga
0,5
1 (0,6)
-0,5
De Bining
vv Irnsum
0,75
1 (1,0)
-0,25
Meinga
GAVC
1,0
1 (1,1)
-
t Loo
V.V. WWS
*1,0
1 (0,5)
-
Tred iene
VV Oosterlittens
1,0
1 (0,8)
-
24,25
21,5
+2,75
Kalverdijkje Zuid
Noord
Aanbod Veldbehoefte
Gemeente Leeuwarden
+1,5
* Op het sportcomplex is nog een groot trainingsveld dat voor alle verenigingen beschikbaar is. ** Inclusief één wetraveld.
Herkomst Op basis van postcodegegevens van de leden van de voetbalverenigingen in Leeuwarden is de herkomst van de leden bepaald. Circa 60 procent van deze leden behoort tot de categorie junioren en 40 procent tot de categorie senioren. Ruim 90 procent van het aantal leden komt uit de
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
45
gemeente Leeuwarden. Het percentage leden van buiten de gemeente ligt vooral hoog voor de verenigingen vv Irnsum en VV Oosterlittens (tabel 4.16). Tabel 4.16 Herkomst leden voetbalverenigingen27 gemeente Leeuwarden in het seizoen 2019/’20 (in procenten) Gebied
Gemeente
Centrum Oost
Oud Oost
West
Zuidwest
Noordoost
Noord
Zuidoost
Dorpen
LAC Frisia 1883
5
7
52
4
4
21
3
0
96
4
C.S.V. de Leeuwarder Zwaluwen
10
6
19
34
5
5
15
1
94
6
L.v.v. Friesland
17
9
11
31
8
6
7
0
91
9
R.K.V.V. M.K.V. '29
8
7
31
17
7
7
20
0
96
4
sc Leovardia
9
17
3
3
42
17
5
1
97
3
v.v. Nicator
12
21
7
3
31
18
4
1
97
3
Lions '66
15
16
7
10
19
12
9
0
90
9
S.C. Stiens
1
0
3
1
0
86
2
0
94
6
V.V. D.T.D.
2
0
2
0
2
92
0
0
97
3
FVC
9
5
3
5
7
3
62
4
97
3
Blauw Wit '34
6
4
5
4
9
4
61
2
95
5
v.v. Warga
0
0
0
1
1
0
1
96
99
1
vv Irnsum
0
0
0
0
0
0
0
77
78
22
GAVC
0
0
1
0
1
0
0
91
94
6
V.V. WWS
1
1
2
1
2
0
3
88
97
3
VV Oosterlittens
0
0
0
0
0
0
0
57
58
42
Vereniging
Leeuwarden Overig
Bron: Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB), 2020. Bewerking: Mulier Instituut.
Figuur 4.3. laat de afstand zien die leden 28 van de Leeuwardense voetbalverengingen van hun woonhuis reizen naar de vereniging. Circa 85 procent van het totaal aantal leden hoeft minder dan vijf kilometer te reizen naar de voetbalvereniging waar ze lid van zijn. Junioren reizen gemiddeld 2,5 kilometer naar hun vereniging. Leden zijn niet altijd lid van de meest dichtstbijzijnde voetbalvereniging, dit is voornamelijk bij senioren te zien. Senioren reizen gemiddeld verder naar hun voetbalvereniging (5,1 kilometer). Gemiddeld reizen de voetballers 3,6 kilometer.
46
27
Bij de herkomstanalyse van de leden zijn zowel de veld- als de zaalleden meegenomen, omdat deze door de KNVB niet te scheiden zijn.
28
Bij de afstandsanalyses van de leden zijn zowel de veld- als de zaalleden meegenomen, omdat deze door de KNVB niet te scheiden zijn.
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
Figuur 4.3 Afstand leden voetbalverenigingen gemeente Leeuwarden van woonhuis naar vereniging naar leeftijdscategorie en afstandsklasse in seizoen 2019/’20 (in procenten) LAC Frisia 1883 C.S.V. de Leeuwarder Zwaluwen L.v.v. Friesland R.K.V.V. M.K.V. '29
sc Leovardia v.v. Nicator
Junioren
Lions '66 S.C. Stiens V.V. D.T.D.
FVC Blauw Wit '34 v.v. Warga vv Irnsum GAVC
V.V. WWS VV Oosterlittens LAC Frisia 1883 C.S.V. de Leeuwarder Zwaluwen L.v.v. Friesland R.K.V.V. M.K.V. '29 sc Leovardia
Senioren
v.v. Nicator Lions '66 S.C. Stiens V.V. D.T.D. FVC Blauw Wit '34 v.v. Warga vv Irnsum GAVC V.V. WWS VV Oosterlittens 0%
10%
20%
30%
40%
50%
Minder dan 1 kilometer
Tussen 1 en 3 kilometer
Tussen 5 en 20 kilometer
20 kilometer of meer
60%
70%
80%
90% 100%
Tussen 3 en 5 kilometer
Bron: Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB), 2020. Bewerking: Mulier Instituut. Toekomst De verwachte ontwikkeling in ruimtebehoefte van de voetbalverenigingen is geraamd door het toepassen van de bevolkingsprognoses van de gemeente Leeuwarden en door trendextrapolatie van de ledenontwikkeling van de KNVB, zoals besproken in hoofdstuk 2.
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
47
De verwachting is dat het aantal jongeren woonachtig in de gemeente Leeuwarden licht zal toenemen, met als gevolg dat het potentieel aantal junioren van de meeste voetbalverenigingen iets toeneemt, resulterend in een hogere veldbehoefte. Daarentegen is het de verwachting dat het aantal volwassenen woonachtig in de gemeente Leeuwarden licht zal afnemen, met als gevolg dat het potentieel aantal senioren van de meeste voetbalverenigingen iets afneemt, resulterend in een lagere veldbehoefte29. Uitgaande van de bevolkingsprognoses zal de veldbehoefte nagenoeg gelijk blijven (tabel 4.17 en 4.18). De druk op sportpark Wiarda is wel een aandachtspunt, omdat daar in de huidige situatie al een tekort aan wedstrijdvelden optreedt en de druk alleen maar groter zal worden. Het aantal inwoners dat lid is van een voetbalvereniging is, na een lange tijd van groei, de laatste jaren (landelijk) redelijk stabiel. De laatste jaren neemt het aandeel vrouwen en meisjes dat lid is van een voetbalvereniging nog wel toe. In de gemeente Leeuwarden ligt de voetbaldeelname nagenoeg gelijk aan het landelijk aandeel. Sinds 2014 is het aantal leden van de voetbalverenigingen in Leeuwarden met bijna 7 procent afgenomen (figuur 4.4). De figuur laat zien dat alle verenigingen, met uitzondering van Blauw Wit’34, L.v.v. Friesland, FVC en vv Irnsum, met een teruglopend aantal leden te maken hebben.
Figuur 4.4 Ontwikkeling aantal voetballeden gemeente Leeuwarden 2014/’15 – 2019/’20 (in procenten) Blauw Wit '34
15,0
Friesland
12,8
FVC
1,2
Irnsum
0,4
Leeuwarder Zwaluwen
-0,4
GAVC
-3,0
Oosterlittens
-4,4
S.C. Stiens
-5,6
Leovardia
-8,6
WWS
-10,7
LAC Frisia 1883
-14,5
Nicator
-18,0
Warga
-19,6
MKV'29 DTD
-24,7 -30,0
Lions'66 -43,6 Totaal Leeuwarden -50,0
-6,7 -40,0
-30,0
-20,0
-10,0
-
10,0
20,0
Bron: Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB), 2019. Bewerking: Mulier Instituut.
29
48
Ontwikkelingen in nieuwe spelvormen voor bijvoorbeeld volwassenen of senioren (zoals 35+ competities of walking football) zullen mogelijk extra leden gaan trekken. Omdat deze competities (meestal) niet op zaterdag en zondag plaatsvinden zal dit niet van invloed zijn op de behoefte aan aantal wedstrijdvelden.
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
Om in de prognose rekening te houden met de recente ledenontwikkeling, is aangenomen dat de verenigingen die de afgelopen jaren een afname van het aantal leden hebben gekend ook de komende jaren met een afname te maken krijgen (1,5% afname per jaar). Voor de verenigingen die met groei te maken hebben gehad, veronderstellen we dat de komende jaren de groei doorzet met een gemiddelde groei van 1,5 procent per jaar. Voor de ruimtebehoefte van de voetbalverenigingen betekent dit dat vooral op sportpark Wiarda extra druk ontstaat. Op de meeste andere sportparken wordt de bezetting lager, maar is hetzelfde aantal velden nodig (bijlage 3 voor tabellen).
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
49
Tabel 4.17 Verwachte wedstrijdveldbehoefte voetbalverenigingen Leeuwarden o.b.v. gelijkblijvende sportdeelname in 2019, 2025 en 2035 (in aantallen) 2019 Gebied
Sportpark
Vereniging
West
Magere Weide
Zuidwest
Nijlân
Noordoost
Noord
Zuidoost
Dorpen
2035
Aanbod
Zat.
Zon.
Zat.
Zon.
Zat.
Zon.
LAC Frisia 1883
5,5
4 (4,0)
1 (0,7)
5 (4,2)
1 (0,7)
5 (4,3)
1 (0,6)
C.S.V. de Leeuwarder Zwaluwen
2,5
3,9
-
4,0
-
4,0
-
L.v.v. Friesland
2,0
0,4
0,9
0,4
0,9
0,5
0,8
R.K.V.V. M.K.V. '29
2,0
1,5
0,7
1,6
0,7
1,7
0,6
Totaal Nijlân
6,0
6 (5,6)
2 (1,6)
6 (5,7)
2 (1,5)
6 (5,8)
2 (1,5)
Kalverdijkje-N
sc Leovardia
5,0
4 (3,3)
-
4 (3,3)
-
4 (3,4)
-
Kalverdijkje-Z
v.v. Nicator
3,0
2 (1,1)
1 (0,5)
2 (1,1)
1 (0,5)
2 (1,2)
1 (0,5)
Lions '66
1,0
1 (0,5)
-
1 (0,4)
-
1 (0,4)
-
Totaal Kalverdijkje Zuid
4,0
2 (1,5)
1 (0,5)
2 (1,6)
1 (0,5)
2 (1,5)
1 (0,5)
It Gryn
S.C. Stiens
5,0
4 (3,3)
1 (0,3)
4 (3,4)
1 (0,3)
4 (3,5)
1 (0,3)
DTD
V.V. D.T.D
2,0
1 (0,1)
1 (0,5)
1 (0,1)
1 (0,5)
1 (0,1)
1 (0,5)
Wiarda
FVC
2,0
1,7
0,5
1,8
0,5
1,9
0,5
Blauw Wit '34
4,0
6,1
-
6,3
-
6,4
-
Totaal Wiarda
6,0
8 (7,7)
1 (0,5)
8 (8,0)
1 (0,5)
9 (8,2)
1 (0,5)
Warga
v.v. Warga
2,0
1 (0,6)
1 (0,5)
1 (0,6)
1 (0,5)
1 (0,7)
1 (0,5)
De Binning
vv Irnsum
2,0
2 (1,8)
1 (0,2)
2 (1,8)
1 (0,2)
2 (1,9)
1 (0,2)
Meinga
GAVC
3,0
2 (1,8)
1 (0,5)
2 (1,9)
1 (0,5)
2 (1,9)
1 (0,5)
’t Loo
V.V. WWS
2,0
1 (0,9)
-
1 (0,9)
-
1 (1,0)
-
Tred Iene
VV Oosterlittens
2,0
1 (1,0)
1 (0,7)
2 (1,1)
1 (0,7)
2 (1,1)
1 (0,6)
45
37
11
39
11
40
11
Gemeente Leeuwarden
50
2025
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
Tabel 4.18 Verwachte trainingsveldbehoefte voetbalverenigingen Leeuwarden o.b.v. gelijkblijvende sportdeelname in 2019, 2025 en 2035 (in aantallen) Gebied
Sportpark
Vereniging
West
Magere Weide
Zuidwest
Nijlân
Noordoost
Noord
Zuidoost
Dorpen
Aanbod
2019
2025
2035
LAC Frisia 1883
2,5
2,5 (2,4)
2,5 (2,4)
2,5 (2,5)
C.S.V. de Leeuwarder Zwaluwen
1,5
2,0
2,0
2,0
L.v.v. Friesland
0,5
0,6
0,6
0,6
R.K.V.V. M.K.V. '29
1,5
1,1
1,1
1,2
Totaal Nijlân
3,5
3,5 (3,6)
3,5 (3,6)
3,5 (3,6)
Kalverdijkje-N
sc Leovardia
3,0
1,5 (1,6)
1,5 (1,7)
1,5 (1,7)
Kalverdijkje-Z
v.v. Nicator
1,5
1 (0,8)
1 (0,8)
1 (0,8)
Lions '66
1,0
1 (0,2)
1 (0,2)
1 (0,2)
Totaal Klaverdijkje Zuid
2,5
1 (1,0)
1 (1,0)
1 (1,0)
It Gryn
S.C. Stiens
2,0
2 (1,8)
2 (1,9)
2 (1,9)
DTD
V.V. D.T.D
1,5
1 (0,3)
1 (0,3)
1 (0,3)
Wiarda
FVC
2,0
1,1
1 (1,2)
1 (1,2)
Blauw Wit '34
3,0
3,0
3 (3,1)
3 (3,2)
Totaal Wiarda
5,0
4 (4,1)
4 (4,2)
4,5 (4,4)
Warga
v.v. Warga
0,5
1 (0,6)
1 (0,6)
1 (0,6)
De Binning
vv Irnsum
0,75
1 (1,0)
1 (1,0)
1 (1,0)
Meinga
GAVC
1,0
1 (1,1)
1 (1,2)
1 (1,2)
’t Loo
V.V. WWS
1,0
1 (0,5)
1 (0,5)
1 (0,5)
Tred Iene
VV Oosterlittens
1,0
1 (0,8)
1 (0,9)
1 (0,9)
24,25
21,5
21,5
22
Gemeente Leeuwarden
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
51
4.4
Atletiek Behoefte Atletiek wordt zowel op een atletiekaccommodatie, waar loop- spring-, en werponderdelen kunnen worden uitgevoerd, als in de openbare ruimte beoefend. Een gebruikelijk beeld bij atletiekverenigingen is dat ongeveer de helft van de leden voor de sportbeoefening gebruikmaakt van de sportvoorzieningen bij de atletiekaccommodatie. In de eerste tien jaar van de eenentwintigste eeuw heeft de Atletiekunie een sterke ledentoename meegemaakt. Het onderscheidt tussen de loopsport en de atletieksport is hierbij van belang. Wat deelnamecijfers betreft, overtreft de loopsport de atletieksport op twee wijzen. Ten eerste is bij de loopsport een duidelijke groei te zien, waar een dergelijke ontwikkeling in de deelname aan atletiek niet of nauwelijks wordt waargenomen. Ten tweede doen beduidend meer mensen aan hardlopen dan aan atletiek. De laatste jaren is het ledenaantal van de Atletiekunie redelijk stabiel. Lionitas is de enige atletiekvereniging in de gemeente Leeuwarden. De atletiekvoorziening die AV Athleta voorheen gebruikte is volledig afgebouwd. De vereniging is nog wel als hardloopvereniging actief, maar maakt, net als een aantal loopgroepen, gebruik van de openbare ruimte. Lionitas beschikt op sportpark Nijlân over een 400 meter lange kunststof rondbaan met zes lanen en mogelijkheden tot hoogspringen, verspringen en discuswerpen.
De vereniging heeft in 2019 ruim 600 leden. De Atletiekunie hanteert de richtlijn dat een volwaardige atletiekaccommodatie een vereniging ruimte biedt voor het accommoderen van ongeveer 1.000 leden. De vereniging heeft derhalve voldoende ruimte op het sportpark. Toekomst Bij het bepalen van de toekomstige behoefte van Lionitas is rekening gehouden met de bevolkingsprognose. Daarnaast is de recente groei van het ledenaantal van de Atletiekunie geëxtrapoleerd. Op basis van de bevolkingsprognoses heeft de vereniging ruim voldoende ruimte voor de huisvesting van haar leden, afgaande op de richtlijn van de Atletiekunie van 1.000 leden per accommodatie. Als ook de recente groei van het aantal leden van Lionitas in acht wordt genomen (figuur 4.5), zal het aantal leden ruim onder de 1.000 blijven. Dit zal betekenen dat tot 2035 de atletiekvereniging voldoende ruimte heeft voor haar leden. Figuur 4.5 Aantal leden Lionitas in Leeuwarden in de periode 2014-2018 (in aantallen) 800
600
400
200
0 2014
2015
2016
Bron: Atletiekunie, 2019. Bewerking: Mulier Instituut.
2017
2018
4.5
Honk- en softbal Behoefte HSV The Northern Stars is de enige honk- en softbalvereniging in Leeuwarden. De vereniging beschikt over één honkbalveld en één softbalveld op sportpark Kalverdijkje Noord (tabel 4.19). Bij de vereniging zijn twee honkbalteams (1 senioren-, en 1 aspirantenteam) en één softbalteam (1 vrouwenteam) actief. Tabel 4.19 Vraag- aanbodanalyse honk- en softbalvelden HSV The Northern Stars in Leeuwarden in 2019 (in aantallen) Sportpark
Vereniging
Aanbod Behoefte Overschot (+) / tekort (-)
Kalverdijkje Noord HSV The Northern Stars Honkbal Softbal (jeugdhonkbal)
1
1 (0,1)
0
1
1 (0,2)
0
Het huidige aantal teams zorgt voor een behoefte aan één honkveld en één softbalveld. In de huidige situatie voldoet de vereniging aan de behoefte aan wedstrijdvelden (tabel 4.19). Toekomst De verwachte ontwikkeling in ruimtebehoefte van HSV The Northern Stars is geraamd door het toepassen van de bevolkingsprognose van de gemeente Leeuwarden en door trendextrapolatie van de ledenontwikkeling van de Koninklijke Nederlandse Baseball en Softball Bond (KNBSB). De bevolkingsprognose en de recente ontwikkeling van de KNBSB hebben geen gevolgen voor de afgeronde behoefte aan velden (tabel 4.20). In 2014-2015 had HSV The Northern Stars in totaal zes teams, wat betekent dat het aantal leden kennelijk is afgenomen. Hoewel de niet afgeronde behoefte licht wordt beïnvloed door deze ontwikkelingen, verandert de uiteindelijke veldbehoefte niet. Tabel 4.20 Verwachte veldoverschotten en –tekorten HSV The Northern Stars in Leeuwarden in 2019, 2025 en 2035 o.b.v. bevolkingsprognose en recente ledentalontwikkeling KNBSB (in aantallen) Overschot (+) / tekort (-) Bevolkingsontwikkeling Sportpark
Vereniging
KNBSB-ontwikkeling
Aanbod
2019
2025
2035
2019
2025
2035
Kalverdijkje Noord HSV The Northern Stars Honkbal
1
0
0
0
0
0
0
Softbal
1
0
0
0
0
0
0
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
53
4.6
Kaatsen Behoefte In de gemeente Leeuwarden zijn dertien kaatsverenigingen actief. De verenigingen spelen allemaal op een ander sportpark/-veld en beschikken allemaal over één veld (tabel 4.21). Van tien verenigingen is het ledentotaal bekend bij de Kaatsbond (KNKB). De ledentotalen lopen uiteen van 30 leden tot bijna 200. Tabel 4.21 Aantal velden en leden Kaatsverenigingen gemeente Leeuwarden in 2019 Sportpark
Vereniging
Ledentotaal (KNKB)
Aanbod
Nylân
Onderling genoegen
104
1
Wytgaard
Mei Elkoar Nij libben
Niet bekend
1
Goutum
Kaatsclub Goutum
58
1
Lekkum
Reitsje Him
Niet bekend
1
Meinga
Wetterlân
121
1
Jirnsum
KV Jirnsum
79
1
Reduzum
Jan Reitsma
99
1
Wergea
KV 't Oosten
108
1
De Boer
KC de Boer
199
1
Kaatsveld Britsum
It Partoer
72
1
Hijum
In Nij Begjin
89
1
Alde Leie
Het Centrum
30
1
Hilaard
Mei In Oar Ien
Niet bekend
1
Mantgum
KV Jacob Klaver
153
1
L.K.C. Sonnenbortgh
L.K.C. Sonnenborgh
172
1
’t Knoopveld (Leeuwarden)
KV het Plein
Niet bekend
1
Als we de huidige ledenaantallen vergelijken met de ledenaantallen in het seizoen 2014-2015, dan zien we dat het huidige ledenaantal van alle kaatsverenigingen lager is. De huidige ledenaantallen van Mei Elkoar Nij libben, Reitsje Him, Mei in Oar Ien en KV het Plein zijn niet bekend, net zoals de ledenaantallen van Mei In Oar Ien, KV Jacob Klaver, L.K.C. Sonnenborgh en KV het Plein in het seizoen 2014-2015 (figuur 4.6). Figuur 4.6. Aantal leden kaatsverenigingen gemeente Leeuwarden in seizoen 2014/’15 en 2019/’20 (in aantallen) 300 250 200 150 100 50 0
2014-2015
54
2019-2020
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
Toekomst De verwachte ontwikkeling van de kaatsverenigingen is geraamd door het toepassen van de bevolkingsprognose van de gemeente Leeuwarden en door trendextrapolatie van de KNKB. Kijkend naar de bevolkingsprognoses voor de komende jaren zal dit beteken dat de kaatsverenigingen licht zullen groeien. Dit zou betekenen dat de ledentotalen miniem zullen stijgen van de kleinste vereniging naar 33 leden en van de grootste vereniging naar 218 leden. Dit zal geen invloed hebben op de ruimtebehoefte van de kaatsverenigingen. Als ook de recente ontwikkeling van de kaatsbond in acht wordt genomen, en als deze trend doorzet, dan zal het ledenaantal van de kaatsverenigingen flink afnemen. Zoals figuur 4.6 laat zien is in de afgelopen jaren van elke kaatsvereniging in Leeuwarden het ledenaantal afgenomen. Zolang een vereniging blijft bestaan, zal de veldbehoefte van één veld blijven bestaan. Uitgaande van het huidige aanbod zullen de kaatsverenigingen in de gemeente Leeuwarden voldoende ruimte hebben in de toekomst.
4.7
Rugby Behoefte Greate Pier is de enige rugbyvereniging in Leeuwarden. De vereniging beschikt over twee natuurgrasvelden op sportpark Aldlân. In het seizoen 2019/’20 heeft de vereniging acht teams die actief zijn. Samen hebben deze teams een behoefte aan twee velden (tabel 4.22). In de huidige situatie beschikt de vereniging over voldoende velden om aan de behoefte te voldoen. Tabel 4.22 Vraag-aanbodanalyse rugbyvelden Greate Pier in Leeuwarden in het seizoen 2019/’20 (in aantallen) Sportpark
Vereniging
Aantal velden Aantal teams
Aldlân
Greate Pier
2
Veldbehoefte 8
Overschot (+) / tekort (-)
2 (1,8)
0
Toekomst De verwachte ontwikkeling in de ruimtebehoefte van Greate Pier is geraamd door het toepassen van de bevolkingsprognose van de gemeente Leeuwarden en door trendextrapolatie van Rugby Nederland (tabel 4.23). De rugbybond heeft de afgelopen jaren sterke groei doorgemaakt. Dit zorgt ervoor dat wanneer deze trend wordt doorgetrokken, in de toekomst een enorm tekort aan velden wordt verwacht. In 2025 zou dit al tot een capaciteitstekort van twee velden leiden. De verwachting is dat de sterke groei van de afgelopen jaren niet door kan zetten tot 2035, daarom is de doorrekening enkel tot 2025 gemaakt. Tabel 4.23 Verwachte veldoverschotten en –tekorten Greate Pier in Leeuwarden in, 2019, 2025 en 2035 o.b.v. bevolkingsprognose en recente ledentalontwikkeling Rugby Nederland (in aantallen) Overschot (+) / tekort (-) Bevolkingsontwikkeling
Ontwikkeling Rugby Nederland
Sportpark
Vereniging
Aanbod
2019
2025
2035
2019
2025
Aldlân
Greate Pier
2
0
0
0
0
-2
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
2035
55
5.
Zwemwaterbehoefte In 2019 heeft in de gemeente Leeuwarden gemeentelijke herindeling plaatsgevonden. Voor de herindeling waren er twee openbare overdekte zwembaden in Leeuwarden, te weten De Blauwe Golf en Kalverdijkje. Na de gemeentelijke herindeling is de voormalige gemeente Leeuwarderadeel onderdeel geworden van de gemeente Leeuwarden. In deze voormalige gemeente is ook een openbaar overdekt zwembad gevestigd, te weten: It Gryn. De herindeling en keuzes omtrent renovatie van de zwembaden hebben ertoe geleid dat de gemeente Leeuwarden inzicht wil verkrijgen in de behoefte aan zwemwater. In dit onderzoek wordt gebruik gemaakt van het planningsinstrument zwembaden. Dit instrument helpt inzichtelijk te maken wat de behoefte aan overdekt zwemwater in de gemeente Leeuwarden is voor vijf te onderscheiden activiteiten: leren zwemmen, zwemsport, banenzwemmen, doelgroepenzwemmen en pretzwemmen (zie bijlage 3 voor meer informatie). In dit onderzoek wordt eerst het huidige aanbod aan overdekt zwemwater in kaart gebracht in de gemeente Leeuwarden en van buurgemeenten. Er wordt een benchmark uitgevoerd met gemeenten gelijk aan de gemeente Leeuwarden qua stedelijkheid en inwonertal. Ook wordt de huidige programmering van de zwembaden inzichtelijk gemaakt.
Nadat het aanbod in kaart is gebracht, wordt gekeken naar de verzorgingsgebieden van de zwembaden op basis van abonnementsgegevens en reisafstanden naar de zwembaden. In paragraaf 5.3 wordt het aanbod samengebracht met de vraag naar zwemwater. Met behulp van het planningsinstrument wordt de behoefte aan zwemwater voor nu en in de toekomst berekend. Ook wordt in deze paragraaf op basis van input vanuit de zwembadmanagers en georganiseerde huurders van de zwembaden de lokale context geschetst. Op basis van de berekeningen en lokale context wordt in de conclusie vastgesteld wat de behoefte aan zwemwater is in de gemeente Leeuwarden voor nu en in de toekomst.
5.1
Aanbod aan zwemwater In de gemeente Leeuwarden zijn drie openbare overdekte zwembaden: De Blauwe Golf, Kalverdijkje en It Gryn (kaart 5.1). De zwembaden zijn in beheer bij bv SPORT en de gemeente is verantwoordelijk voor het groot onderhoud. De Blauwe Golf, gebouwd in 1992 en gelegen in de stad Leeuwarden, bestaat uit een 6baans wedstrijdbassin, een doelgroepenbassin van 33 graden, een instructiebassin van 31 graden en een groot golfslagbad met twee glijbanen en een stroomversnelling. Kalverdijkje, gebouwd in 2006 en ook gelegen in de stad Leeuwarden, is een kleiner zwembad met een 6-baans wedstrijdbassin en een instructiebassin. It Gryn, bouwjaar 1994 in Stiens, bestaat uit een klein peuterbad (binnen) en drie binnenbassins: een 5-baans wedstrijdbassin, een klein instructiebassin en een klein recreatiebassin. Daarnaast zijn er twee verwarmde buitenbassins waar in de zomerperiode gebruik van gemaakt kan worden. Naast de openbare zwembaden is er ook een zwemschool gevestigd in de gemeente Leeuwarden, zwemschool Ebert (kaart 5.1). Deze zwemschool beschikt over een klein instructiebassin van 50m 2. In dit zwembad wordt leszwemmen gegeven en worden activiteiten als aquasporten en ouder-kindzwemmen aangeboden. Ook is er een zwembad bij Basic-fit in Leeuwarden. De Noordelijke Zwemacademie huurt hier momenteel zwemwater voor zwemlessen.
Basic-fit heeft de intentie dit zwembad te sluiten, het is daarom niet meegenomen in dit onderzoek. Ook het inpandige zwembad bij KDC Talant is niet meegenomen bij het in kaart brengen van het aanbod in de gemeente Leeuwarden. Talant gebruikt dit zwembad alleen voor therapeutische doeleinden van de eigen organisatie. Het is voor deze partij wel de vraag of dit zwemwater in de toekomst blijft bestaan. Als dit niet het geval is, zou het kunnen zijn dat er meer vraag naar zwemwater vanuit Talant terecht komt bij de openbare zwembaden in de gemeente Leeuwarden.
56
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
Kaart 5.1 Overdekte zwembaden in de gemeente Leeuwarden in 2019
Kaartvervaardiging: Mulier Instituut.
Capaciteit overdekt zwemwater Leeuwarden Niet al het zwemwater is geschikt voor alle activiteiten (leren zwemmen, zwemsport, banenzwemmen, doelgroepenzwemmen en pretzwemmen). Tabel 5.1 geeft inzicht in de definities die in deze rapportage worden gehanteerd om vast te stellen welk zwemwater geschikt is voor de verschillende activiteiten. Zo geldt voor de zwemsport bijvoorbeeld dat de watertemperatuur maximaal 28 graden mag zijn en is voor banenzwemmen minimaal een 20 meter bassin nodig. Uit onze analyse van het aanbod in de gemeente Leeuwarden blijkt dat geen van de bassins worden ingezet voor een activiteit waar deze niet voor geschikt is. De definities sluiten daarmee aan bij de werkelijke situatie in de gemeente Leeuwarden.
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
57
Tabel 5.1 Definitie geschikt zwemwater Activiteit
Lengte
Breedte
Oppervlakte
Diepte
Temperatuur
Leren zwemmen
-
-
80 m2
Minimaal 0,8m
27+ graden
Zwemsport
25, 35 of 50m
2,5m en daar
Tenminste 1,8m
25-28 graden
Variabel (0-2m)
28-32 graden
1,10+ m
27-29 graden
Minimaal 0,2 m
28+ graden
een veelvoud van Doelgroepen
> = 7m
> = 7m
Banenzwemmen
Meer dan 20
2,5m en daar
meter
een veelvoud van
-
-
Pretzwemmen
100 m2
-
De activiteit leren zwemmen bestaat uit leszwemmen en schoolzwemmen. Leszwemmen zijn de uren waarop kinderen oefenen om het zwem-ABC te behalen. Schoolzwemmen bestaat uit uren waarop scholen gebruik maken van het zwembad al dan niet met de bedoeling om de leerlingen het zwemdiploma te laten behalen. In de gemeente Leeuwarden wordt momenteel geen schoolzwemmen aangeboden. In de gemeente Leeuwarden is in totaal 1.659 m2 geschikt voor leszwemmen (tabel 5.2). Het gaat hierbij om de wedstrijdbassins en de doelgroepen- en instructiebassins in de openbare zwembaden en het instructiebassin bij zwemschool Ebert. De recreatiebassins worden door de indeling van deze bassins niet geschikt geacht voor deze activiteit. Zwemsport bestaat uit activiteiten die te maken hebben met het zwemmen in verenigingsverband. Dit kan een competitief karakter hebben, maar dat hoeft niet het geval te zijn. Sporten die worden meegenomen in dit onderzoek zijn: wedstrijd- en masterzwemmen, waterpolo, duiken, schoonspringen, synchroonzwemmen en zwemmend redden. Er bestaat een spanningsveld tussen de temperatuur voor de zwemsport en een aangename temperatuur voor de andere activiteiten. De wedstrijdbassins van De Blauwe Golf, Kalverdijkje en It Gryn hebben allen een temperatuur tussen de 28 en 28,5 graden. Hiermee zijn ze geschikt voor de zwemsport.
Banenzwemmen is een activiteit die veelal individueel wordt beoefend en vaak is gericht op het in stand houden van/bevorderen van de conditie. Banenzwemmen wordt op diverse niveaus beoefend. Zowel op een laagdrempelige manier, waarbij mensen ook (of grotendeels) komen zwemmen voor het sociale aspect, als op een meer sportieve manier waarbij mensen soms meerdere keren per week banenzwemmen. De wedstrijdbassins in alle drie de zwembaden zijn geschikt voor deze activiteit. Doelgroepenzwemmen is een verzamelnaam voor veel verschillende activiteiten in het zwembad waarbij een instructeur lesgeeft aan volwassenen/kinderen. Typische voorbeelden zijn activiteiten zoals aquasporten, Meer Bewegen Voor Ouderen, therapiezwemmen of zwemmen voor mensen met een beperking. Vanwege de diversiteit van deze activiteiten, kan de gewenste/benodigde temperatuur en diepte van het bassin soms sterk verschillen. Alle bassins, behalve de recreatiebassins, worden geschikt geacht voor deze activiteiten. Ook het instructiebassin bij zwemschool Ebert is geschikt voor deze activiteiten. In dit onderzoek wordt door middel van de term pretzwemmen de uren aangeduid waarbij recreatief kan worden gezwommen, maar waar het geen banenzwemmen of doelgroepenactiviteit is. Pretzwemmen wordt idealiter in een zwembad aangeboden met mogelijkheden tot vermaak.
Denk hierbij aan een recreatief bassin met attractieve vormen, een stroomversnelling of een glijbaan. Ook kan pretzwemmen in een niet-recreatief bassin aantrekkelijk worden gemaakt door het aanbieden van speelattributen in het water. Voor volwassenen kunnen faciliteiten als whirlpool of sauna aanwezig zijn. In de zomer speelt ook de mogelijkheid tot zwemmen in de openlucht een belangrijke rol. Deze is niet opgenomen in de tabel, omdat hier wordt uitgegaan van capaciteit die jaarrond beschikbaar is. Alle bassins in de zwembaden in Leeuwarden zijn geschikt voor pretzwemmen. De Blauwe Golf biedt de meest aantrekkelijke faciliteiten
58
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
met een groot golfslagbad en twee glijbanen. Het recreatief gedeelte biedt daarnaast een whirlpool en een stroomversnelling. Ook is er een klein uitzwemgedeelte naar buiten toe. De twee buitenbassins en het recreatiebassin in It Gryn, maken dit zwembad erg aantrekkelijk voor pretzwemmen in de zomerperiode. Binnen bevinden zich ook nog een glijbaan, peuterbad en stroomversnelling. De zwembaden worden ook ingezet voor activiteiten van zorginstellingen. Dit aanbod is niet open voor het publiek, alleen voor cliënten. In zwembad It Gryn wordt het instructiebassin veel voor deze activiteiten ingezet. Het instructiebassin is mede gebouwd voor gebruik door zorginstelling Talant. Het bassin heeft een hoge temperatuur, heeft een beweegbare bodem en aparte kleedruimtes, zodat de zorginstelling hier optimaal gebruik van kan maken. De uren voor verhuur zijn niet apart in tabel 5.2 opgenomen. Tabel 5.2 Capaciteit (in m2) overdekt zwemwater in de gemeente Leeuwarden uitgesplitst naar activiteit in 2019 Zwemschool Ebert
525
It Gryn 530
0
De Blauwe Golf
Kalverdijkje
1.125
Totaal
50
Wedstrijdbassin
375
375
313
Instructiebassin(s)
30
300
150
96
50
Recreatiebassin
450
0
121
0
675 375 375 675 1.125
525 375 375 525 525
409 313 313 409 530
50 0 0 50 0
Oppervlakte overdekt zwemwater (m2) Leren zwemmen Zwemsport Banenzwemmen Doelgroepenzwemmen Pretzwemmen
Capaciteit buurgemeenten Kaart 5.2 geeft inzicht in de zwembaden in de buurgemeenten van Leeuwarden. Enerzijds kunnen inwoners van Leeuwarden gebruik maken van zwembaden buiten de eigen gemeente en anderzijds kunnen mensen van buiten de gemeente in de zwembaden in Leeuwarden komen zwemmen. De keuze om van een bepaald zwembad gebruik te maken hangt af van verschillende factoren, zoals (in willekeurige volgorde) reisafstand, drukte, faciliteiten en kosten. In dit onderzoek is zowel het zwemwater in de openbare overdekte zwembaden als bij semi-private zwembaden opgenomen. Semi-private zwembaden zijn bassins van bijvoorbeeld zwemscholen of sportscholen waar zwemles of andere zwemactiviteiten worden aangeboden die toegankelijk zijn voor het publiek.
Kaart 5.2 Zwembaden in de gemeente Leeuwarden en overdekte zwembaden in omliggende gemeenten in 2019
30
Bestaande uit 2 bassins van beide 150 m2.
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
59
Openbaar: 1= De Blauwe Golf 2= Kalverdijkje 3= It Gryn 4=Zwemschool Ebert 5= Ny Sudersé 6= Swimfun 7= De Bildtse Slag 8= De Welle 9= De Wettersin 10= Zwembad Bloemketerp 11= Optisport Tolhuisbad 12= De Rolpeal 13= Zwembad Vitaloo 14= Zwemcentrum It Rak Semi-privaat: 15= Gymnsion 16= Sportcentrum Shape 17= Spetter zwemopleidingen 18= Sportschool Ebert 19= Zwemschool Splash Kaartvervaardiging: Mulier Instituut.
Ook voor de buurgemeenten van Leeuwarden is inzichtelijk gemaakt hoeveel zwemwater beschikbaar is voor de verschillende activiteiten op basis van de definitie van het planningsinstrument (tabel 5.3). Door het in kaart brengen van het zwemwater in de buurt van de gemeente kan worden gekeken of een extra druk wordt verwacht op het beschikbare zwemwater in de gemeente Leeuwarden of dat inwoners van Leeuwarden mogelijk gebruik kunnen maken van zwemwater in de buurgemeenten. De gemeente Heerenveen is niet opgenomen in deze vergelijking, omdat zwembad Sportstad Heerenveen relatief ver weg ligt voor de inwoners van Leeuwarden. Wel is in Akkrum nog een klein zwembassin bij zorginstelling Leppehiem Mienskipssintrum. Het gaat om een bassin van 36 m 2 waar zwemles en doelgroepactiviteiten worden aangeboden. Dit zwembassin wordt door de zeer beperkte oppervlakte zwemwater niet meegenomen in het onderzoek. Volgens de definitie zwemwater is dit zwembad voor geen van de activiteiten geschikt. In De Fryske Marren zijn zwembaden gevestigd in Joure (Swimfun en Gymnasion) en in Lemmer (Ny Sudersé). In deze gemeente is geen geschikt zwemwater voor de zwemsport. Swimfun in Joure is aantrekkelijk voor pretzwemmen. In dit zwembad is een gecombineerd recreatiebassin en wedstrijdbassin van 671 m2 en het zwembad beschikt over een glijbaan, een wildwaterbaan en een stroomversnelling.
In Noardeast-Fryslân is één openbaar overdekt zwembad, Optisport Tolhuisbad en één zwemschool, Spetter Zwemopleidingen gevestigd. In deze gemeente is voor alle activiteiten zwemwater beschikbaar. Optisport Tolhuisbad bestaat uit een wedstrijdbassin, klein instructiebassin en recreatiebassin van 150m 2. Hiermee 60
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
is het zwembad vergelijkbaar met It Gryn in de gemeente Leeuwarden. De gemeente Smallingerland heeft veel zwemwater beschikbaar door het grote zwembad De Welle in Drachten, daarnaast is er ook een sportschool gevestigd waar zwemles wordt aangeboden. In Smallingerland is, in vergelijking met andere gemeenten in de regio, voor alle activiteiten relatief veel zwemwater beschikbaar. Zwembad De Welle beschikt naast het 50-meterbassin ook nog over een groot recreatiebassin van 425m 2. In de gemeente Súdwest-Fryslân zijn drie openbare overdekte zwembaden gevestigd en een zwemschool. Het valt op dat er relatief weinig zwemwater beschikbaar is voor de zwemsport, door ongeschiktheid van de temperatuur van de wedstrijdbassins in de twee openbare zwembaden. In de gemeente Súdwest-Fryslân is ook relatief weinig zwemwater beschikbaar voor pretzwemmen. Naast de capaciteit voor pretzwemmen in de openbare zwembaden beschikt zwembad Vitaloo over een klein recreatiebassin van bijna 100 m 2. De gemeente Súdwest-Fryslân laat voor de overige activiteiten eenzelfde beeld zien als de gemeente Leeuwarden. In de gemeente Tytsjerksteradiel is één openbaar overdekt zwembad gevestigd. Het zwembad beschikt niet over een apart recreatiebassin. In de gemeente Waadhoeke zijn twee openbare overdekte zwembaden gevestigd. In geen van deze zwembaden voldoet de watertemperatuur voor de zwemsport.
Ook beschikt geen van de zwembaden over een apart recreatiebassin. Tabel 5.3 Capaciteit (in m2) overdekte zwembaden gemeente Leeuwarden en buurgemeenten totaal en per 100 inwoners De Fryske Noardeast- Smallinger- Súdwest- TytsjerkLeeuwarden
Marren
Fryslân
land
123.107
51.430
45.181
55.938
89.710
Inwonertal
Fryslân steradiel
Waadhoeke
31.780 46.039
Oppervlakte overdekt zwemwater (m2) Leren zwemmen
1.659
831
528
1.378
1.432
525
733
Zwemsport
1.063
0
375
1.050
375
375
0
Banenzwemmen
1.063
625
375
1.050
938
375
563
Doelgroepenzwemmen
1.659
831
528
1.378
1.432
525
733
Pretzwemmen
2.180
1.021
561
1.675
1.272
525
733
Leren zwemmen
1,3
1,6
1,2
2,5
1,6
1,7
1,6
Zwemsport
0,9
0,0
0,8
1,9
0,4
1,2
0,0
Banenzwemmen
0,9
1,2
0,8
1,9
1,0
1,2
1,2
Doelgroepenzwemmen
1,3
1,6
1,2
2,5
1,6
1,7
1,6
Pretzwemmen
1,8
2,0
1,2
3,0
1,4
1,7
1,6
Oppervlakte per 100 inwoners
Voor zwemsport is er in de regio relatief weinig geschikt zwemwater beschikbaar. De verwachting is dat dit met name zorgt voor een hogere druk op Zwembad De Welle in Drachten, omdat dit zwembad zeer geschikt is voor de wedstrijdsport. De druk op Leeuwarden kan ook groter zijn. Zo kunnen de verenigingen in Leeuwarden ook leden hebben van buiten de gemeente en ligt Drachten minder centraal voor (potentiële) leden van buiten Leeuwarden. Voor leren zwemmen, banenzwemmen en doelgroepenzwemmen wordt, op basis van het beschikbare zwemwater, geen extra druk vanuit de buurgemeenten verwacht. Zwembad De Blauwe Golf heeft aantrekkelijke mogelijkheden voor pretzwemmen, maar daarin is de gemeente Leeuwarden niet de enige. Ook in de gemeente De Fryske Marren is een aantrekkelijk recreatief bad voor dagrecreatie gevestigd. Vanwege de ligging, zal dit bad vooral voor inwoners in het zuiden van de regio aantrekkelijk zijn.
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
61
Capaciteit referentiegemeenten In deze paragraaf wordt een vergelijking gemaakt met gemeenten die qua inwonertallen en stedelijkheid overeenkomen met de gemeente Leeuwarden. De capaciteiten zijn toebedeeld op basis van de definitie geschikte capaciteit voor een bepaalde activiteit. Er is niet naar de programmering van de zwembaden gekeken om te bekijken of de capaciteit ook daadwerkelijk voor deze activiteit wordt ingezet. Leeuwarden wordt vergeleken met Ede, Maastricht en Zwolle. In Ede is één openbaar overdekt zwembad en zijn er twee zwemscholen waar leszwemmen en doelgroepenactiviteiten plaatsvinden. In Maastricht is één openbaar overdekt zwembad gevestigd en in Zwolle zijn twee openbare overdekte zwembaden en een zwemschool. De gemeenten Leeuwarden en Zwolle komen sterk overeen in de capaciteiten die beschikbaar zijn. Leeuwarden wijkt hierin alleen af van Zwolle in het grotere aanbod aan capaciteit voor pretzwemmen. Ede en Maastricht laten een lagere capaciteit zien voor alle activiteiten. Van de gemeente Ede is bekend dat inwoners gemakkelijk gebruik kunnen maken van het zwembad in de gemeente Wageningen. Dit zwembad ligt relatief dicht bij de gemeentegrens en zorgt er daardoor voor dat de beschikbare capaciteit voor de inwoners van de gemeente Ede groter wordt. Voor Maastricht is niet bekend of er een tekort aan zwemwater wordt ervaren.
Tabel 5.4 Capaciteit overdekte zwembaden gemeente Leeuwarden en referentiegemeenten in vierkante meters totaal en per 100 inwoners Leeuwarden
Ede
Maastricht
Zwolle
123.107
115.710
121.565
127.497
Leren zwemmen
1.659
1.104
1.038
1.838
Zwemsport
1.063
630
525
1.213
Banenzwemmen
1.063
630
838
1.213
Doelgroepenzwemmen
1.659
1.104
1.038
1.838
Pretzwemmen
2.180
830
1.294
1.838
Leren zwemmen
1,3
1,0
0,9
1,4
Zwemsport
0,9
0,5
0,4
1,0
Banenzwemmen
0,9
0,5
0,7
1,0
Doelgroepenzwemmen
1,3
1,0
0,9
1,4
Pretzwemmen
1,8
0,7
1,1
1,4
Inwonertal Oppervlakte overdekt zwemwater (m2)
Oppervlakte per 100 inwoners
Programmering Huidige programmering Aanbod bestaat niet alleen uit vierkante meters zwemwater, maar ook uit de aangeboden activiteiten (de programmering van de zwembaden). Om inzicht te krijgen in de activiteiten die op dit moment in de zwembaden worden aangeboden, is een analyse gemaakt van de programmering van de drie openbare overdekte zwembaden31 (figuur 5.1 -5.4). In deze analyse wordt het percentage weergegeven van de uren tussen 7:00 en 22:00 er activiteiten plaatsvinden in de zwembaden. In Kalverdijkje en De Blauwe Golf
31
62
Voor het in kaart brengen van de programmering is gebruik gemaakt van de door bv SPORT aangeleverde roosters, de website van het sportbedrijf en de individuele websites van de huurders van zwemwater.
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
worden door zwemvereniging ZV Orca ook uren voor 7:00 gehuurd. Deze uren komen extra op de bezetting. Om een vergelijking te kunnen maken met andere zwembaden, is er voor gekozen om met openstelling van 7:00-22:00 te rekenen. Een percentage van 100 procent betekent dat alle uren, zeven dagen per week, tussen 7:00-22:00 ingeroosterd zijn. In de praktijk komt dit bijna nooit voor. Gemiddeld wordt een wedstrijdbassin doordeweeks ongeveer 80 procent van de tijd ingeroosterd en een doelgroepenbassin/instructiebassin 60 tot 70 procent32. De bezetting van recreatiebassins is erg wisselend. In het weekend is de bezetting vaak lager en zijn de openstellingstijden van zwembaden veelal korter. De bezetting van het wedstrijdbassin van It Gryn is lager dan het gemiddelde, terwijl De Blauwe Golf en Kalverdijkje nagenoeg gelijk zijn aan de gemiddelde bezetting van 80 procent (tabel 5.5). De doelgroepenbassins hebben doordeweeks een bezetting die aansluit bij de gemiddelde bezetting van 60 a 70 procent. Het instructiebassin in De Blauwe Golf ligt ver onder dit gemiddelde met de huidige geprogrammeerde uren. Tabel 5.5 Gemiddelde percentage ingeroosterde programmering van de zwembaden in Leeuwarden o.b.v. rooster januari 2020 (in percentage van openstellingsuren 7:00-22:00) Wedstrijdbassin
Doelgroepenbassin
Instructiebassin
Recreatiebassin
Week
Weekend
Week
Weekend
Week
Weekend
Week
Weekend
De Blauwe Golf
76
58
64
62
38
54
80
57
Kalverdijkje
80
45
62
55
It Gryn
64
60
66
57
37
40
Het wedstrijdbassin in De Blauwe Golf wordt wisselend ingeroosterd (figuur 5.1). Met name op dinsdag en donderdag is het relatief vol. Op woensdag, vrijdag en zaterdag is er nog ruimte in de programmering. In het wedstrijdbassin is veelal plaats voor banenzwemmen, leren zwemmen en de zwemsport. Leren zwemmen wordt zowel door het zwembad zelf aangeboden, als door externe partijen zoals Zwemonderneming Barbara en mijnzwemschool. ZV Orca huurt zwemwater voor de zwem- en waterpolotraining. Daarnaast huurt ook de Leeuwarder Reddingsbrigade zwemwater in dit zwembad. In het wedstrijdbassin worden ook een beperkt aantal doelgroepenuren aangeboden. Hierbij gaat het om aquasporten en de verhuur van zwemwater aan een gehandicaptensportvereniging op zaterdagen. Op zondag zijn banenzwemmen en pretzwemmen ingeroosterd. In het recreatiebassin zijn alleen uren voor pretzwemmen ingepland. Doordeweeks heeft het zwembad iedere dag dezelfde openingstijden van 10:0022:00.
32
Op basis van data verzameld in analyses van programmeringen in eerdere onderzoeken.
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
63
Figuur 5.1 Programmering wedstrijdbassin en recreatiebassin De Blauwe Golf o.b.v. rooster januari 2020 (in procenten van openstellingsuren 7:00-22:00 uur) 92
100 80
87
78 65
80
80
80
80
67
60
60
80
53
48
60 Leren zwemmen Zwemsport
40
Pretzwemmen 20
Banenzwemmen Doelgroepenactiviteit
Wedstrijdbassin
Zondag
Zaterdag
Vrijdag
Donderdag
Woensdag
Dinsdag
Maandag
Zondag
Zaterdag
Vrijdag
Donderdag
Woensdag
Dinsdag
Maandag
0
Verhuur
Recreatiebassin De Blauwe Golf
Bron: Rooster zwembad De Blauwe Golf, januari 2020. Bewerking: Mulier Instituut.
Het doelgroepenbassin van zwembad De Blauwe Golf is voor bijna 65 procent van de tijd ingeroosterd. Het instructiebassin gemiddeld 40 procent (figuur 5.2). Het doelgroepenbassin en het instructiebassin in De Blauwe Golf bieden met name ruimte voor doelgroepenactiviteiten, leren zwemmen en in het weekend pretzwemmen. De doelgroepenactiviteiten worden zowel door het zwembad zelf als door partijen als Anky Zwemmen, Reuma Patiëntenvereniging, en Spelend Sporten aangeboden. Het doelgroepenbassin wordt overdag ook enkele uren verhuurd aan partijen als scholen of bedrijven. Dit aanbod is niet opengesteld voor andere klanten, vandaar dat deze gehuurde uren apart zijn opgenomen in de programmering. Figuur 5.2 Programmering doelgroepenbassin en instructiebassin De Blauwe Golf o.b.v. rooster januari 2020 (in procenten van openstellingsuren 7:00-22:00 uur) 100 80
65
67
65
60
57
65
70
67 53 40
48
40
40
Leren zwemmen
40
Zwemsport
40 22
Pretzwemmen
20
Banenzwemmen Doelgroepenactiviteit
Doelgroepenbassin
Zondag
Zaterdag
Vrijdag
Donderdag
Woensdag
Dinsdag
Maandag
Zondag
Zaterdag
Vrijdag
Donderdag
Woensdag
Dinsdag
Maandag
0
Instructiebassin De Blauwe Golf
Bron: Rooster zwembad De Blauwe Golf, januari 2020. Bewerking: Mulier Instituut.
64
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
Verhuur
Uit de programmering van de verschillende bassins blijkt dat de uren in het zwembad van 7:00-22:00 niet volledig gevuld zijn. Om meer inzicht te krijgen waar de ruimte nog zit qua extra uren, is een overzicht gemaakt van de bezetting van verschillende tijdstippen op doordeweekse dagen (figuur 5.3). Het wedstrijdbassin is op de piekuren van 15:00-18:00 en 18:00-22:00 bijna helemaal vol geprogrammeerd. Overdag is nog ruimte voor extra uren programmering33. Het recreatiebassin laat eenzelfde beeld zien. In het doelgroepenbassin en het instructiebassin is in de avonden meer ruimte beschikbaar. Figuur 5.3 Doordeweekse programmering van zwembad De Blauwe Golf uitgesplitst naar verschillende bassins en tijdstippen (in procenten) 100 100
95
100
85 80
71
71
70
75 63 64
60 45 40 20
10
10
8
0
0 Wedstrijdbassin
0
Recreatiebassin
Doelgroepenbassin
Instructiebassin
De Blauwe Golf doordeweeks 6:00-8:00 uur
08:00-15:00 uur
15:00-18:00 uur
18:00-22:00 uur
Bron: Rooster zwembad De Blauwe Golf, januari 2020. Bewerking: Mulier Instituut.
Zwembad Kalverdijkje bestaat uit twee bassins met beide een divers aanbod aan activiteiten (figuur 5.5). De bezetting van het wedstrijdbassin is erg wisselend. Met name op woensdag is de programmering vol. In het weekend zijn in het bassin relatief weinig uren geprogrammeerd. Het doelgroepenbassin is minder uren in de week bezet dan het wedstrijdbassin. De gemiddelde bezetting is bijna 60 procent. Op alle dagen van de week is er zwemles in het wedstrijdbassin en het doelgroepenbassin. Naast de zwemlessen van het zwembad zelf, wordt het zwembad ook gehuurd door Mijnzwemschool VIZ en de Noordelijke Zwemacademie. Zwemles is qua uren de grootste activiteit in dit zwembad. ZV Orca huurt bijna alle ochtenden zwemwater voor de zwemtrainingen. Ook huren zij nog enkele dagen in de middag zwemwater. In het doelgroepenbassin is veel ruimte voor doelgroepenactiviteiten. Kalverdijkje biedt verschillende aquasporten aan en activiteiten voor kinderen zoals zwemvaardigheid en snorkelen. Dit zwembad is minder gericht op pretzwemmen dan de andere twee zwembaden. Dit is een logische keuze vanwege het feit dat beide andere zwembaden over een recreatiebassin beschikken. De uren in het doelgroepenbassin voor pretzwemmen zijn de uren waarop banenzwemmen wordt aangeboden in het wedstrijdbassin.
33
Momenteel wordt met bv SPORT, scholen en de zwembaden nagedacht over mogelijkheden om natte gymnastiek aan te gaan bieden op deze tijden.
Ruimte voor sport in Leeuwarden | Mulier Instituut
65
Figuur 5.5 Programmering Kalverdijkje o.b.v. rooster januari 2020 (in procenten van openstellingsuren 7:00-22:00 uur) 100 80
82
71
66
76
70 53
60
67
60
58
53