CConstaterende datLeeuwarden
Koppel je AI →
Document · PDF

Kadernota Toegang en Ondersteuning 10 november

Informatieve bijeenkomst - oranjezaal 18 november 2026, gemeente LeeuwardenBij agendapunt: Kadernota Eén toegang voor hulp en ondersteuning Sociaal Domein25.839 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Door te kiezen voor een gefaseerde implementatie, duidelijke governance, zorgvuldige juridische uitwerking, aandacht voor medewerkers en structurele monitoring ontstaat ruimte om gedurende de ontwikkeling te leren, bij te sturen en risico's beheersbaar te houden. Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 60 10 Vervolgstappen Met deze keuze wordt de strategische en organisatorische koers bepaald. Om de beoogde werkwijze daadwerkelijk te realiseren, is na de besluitvorming een nadere uitwerking nodig. Eisen aan uitvoerende partijen Daarbij moeten onder meer afspraken worden gemaakt over contracten, financiering, verantwoordelijkheden en verantwoording. Ook moet worden bepaald op welke resultaten de uitvoeringsorganisatie wordt beoordeeld en welke indicatoren daarvoor worden gebruikt. Het is daarbij belangrijk dat deze indicatoren aansluiten bij de maatschappelijke doelen van de nieuwe werkwijze en niet leiden tot ongewenste sturing op productie of aantallen. Ook de praktische werkinstructies vragen om verdere uitwerking. Professionals moeten duidelijk weten welke afwegingskaders worden gebruikt en hoe de verschillende vormen van ondersteuning op elkaar aansluiten. Daarbij blijft het uitgangspunt dat eerst wordt gekeken naar de mogelijkheden van het eigen netwerk, vrijwilligers en voorliggende voorzieningen.

Vervolgens wordt gekeken naar basisondersteuning en pas daarna, als dat nodig is, naar aanvullende ondersteuning. Een zorgvuldige uitwerking van deze onderdelen is belangrijk om ervoor te zorgen dat de uitgangspunten van de nieuwe werkwijze niet alleen op papier worden vastgelegd, maar ook daadwerkelijk worden toegepast in de dagelijkse praktijk. Verder moeten de volgende onderwerpen nog uitgewerkt worden: • opzetten organisatie integraal lokaal team • contracteren aanvullende ondersteuning Wmo en jeugd • analyse van andere betrokken partijen die raakvlakken hebben met het integraal lokaal team • gemeentelijke organisatie voorbereiden op nieuwe werkwijze Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 61 Bijlagen Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 62 Bijlage 1 - Uitwerking dichtbij, integraal en mandaat Integrale lokale teams zijn DICHTBIJ en 1. werken vanuit een eenvoudig(er systeem, met de inwoner als uitgangspunt ✓ duidelijk voor inwoners ✓ zo weinig mogelijk toegangen, en ✓ als er meerdere toegangen zijn, dan hebben alle toegangen dezelfde werkwijze en beoordeling ✓ eenvoudige klantreis 2. zijn laagdrempelig: dichtbij, vindbaar, zichtbaar, toegankelijk benaderbaar voor inwoners ✓ fysiek bereikbaar ✓ digitaal bereikbaar ✓ begrijpelijke communicatie 3.

werken aan een sterke relatie met de sociale en pedagogische basis ✓ welzijn ✓ vrijwilligers ✓ ontmoetingsplekken ✓ informele netwerken 4. vertalen vragen naar achterliggende patronen om zo systeemknelpunten aan het licht te brengen en indien mogelijk en gewenst aanpassingen doorvoeren ✓ patronen worden zichtbaar ✓ informatie komt terug bij beleid Integrale lokale teams zijn INTEGRAAL en 5. kijken met een brede blik en maken een brede analyse ✓ meerdere leefgebieden ✓ huishouden en gezin centraal ✓ oorzaken én gevolg ✓ bron aanpakken niet symptoombestrijding 6. hebben professionals met de juiste houding, vaardigheden en (inhoudelijke) kennis ✓ ruimte voor brede vraagverheldering ✓ multidisciplinaire samenwerking ✓ specialistische expertise dichtbij Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 63 7. bieden waar mogelijk zelf (basis)hulp en zijn zo lang als nodig vertrouwd aanspreekpunt ✓ niet alleen verwijzen ✓ direct helpen waar mogelijk ✓ ondersteuning zonder onnodige indicatie ✓ coördinatie houden op de persoon en het gezin op alle leefgebieden 8. werken vanuit heldere organisatieafspraken die de brede samenhangende hulp ondersteunen ✓ Wmo ✓ Jeugd ✓ Participatie ✓ Inkomen ✓ Schuldhulp ✓ Onderwijs ✓ Zorg ✓ Veiligheid 9. streven naar soepelere overgangen in de levensloop ✓ overgang 18-/18+ ✓ langdurige ondersteuning ✓ continuïteit 10.

hebben voldoende (extra) inzet, aandacht en expertise voor inwoners met levenslange en/of levensbrede beperkingen. ✓ minder herindicaties ✓ langdurige relaties ✓ maatwerk Integrale lokale teams werken MET MANDAAT en 11. hebben mandaat over gemeentelijke beleidsterreinen heen ✓ kunnen knelpunten oplossen ongeacht beleidsterrein en/of wet en/of financieringsbron ✓ kunnen hier formeel besluiten over nemen ✓ kunnen andere afdelingen betrekken 12. hebben oog voor en kennis van (on)veiligheid, betrekken anderen en blijven zelf betrokken ✓ signaleren ✓ werken samen ✓ blijven betrokken 13. gaan bewust om met wat passend is en wat nodig is, ook gezien de schaarste aan mensen en middelen. ✓ onderzoeken eerst de mogelijkheden in voorliggend veld en verwijzen indien mogelijk daar naar door ✓ hebben en maken ruimte voor maatwerk Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 64 ✓ werken niet overmatig regel gestuurd ✓ hebben ruimte voor professionele autonomie Bijlage 2 - Samenvattingen inbreng belanghebbenden A. gesprekken met inwoners oktober 2026 Inleiding Om inwoners te betrekken bij de ontwikkeling van de toegang binnen het sociaal domein zijn er met 26 inwoners gesprekken gevoerd, individueel of in groepjes van 2 of 3.

We hebben de volgende groepen via de mail benaderd met de vraag of ze willen deelnemen aan deze gesprekken: • Inwoners die eerder hebben deelgenomen aan het VIT onderzoek • Inwoners die eerder hebben meegedacht over de toegang bij Amaryllis. • Inwoners die hebben deelgenomen aan het cliëntervaringsonderzoek van de Wmo • 300 Inwoners die zijn aangesloten bij het burgerpanel Hierdoor hebben wij een groep inwoners gesproken met uiteenlopende achtergrond, kennis en ervaring binnen het sociaal domein. De deelnemers aan de gesprekken waren overwegend van middelbare of oudere leeftijd. Slechts één deelnemer was naar schatting jonger dan 27 jaar. De opgehaalde inzichten zijn daardoor met name representatief voor inwoners die zich in een latere levensfase bevinden en minder voor jongeren of jonge gezinnen. De gesprekken bieden een waardevol beeld van hoe inwoners de huidige toegang tot ondersteuning ervaren, wat zij belangrijk vinden wanneer zij hulp nodig hebben en hoe zij aankijken tegen het voorkeursscenario. In de bijlage van dit document zijn de vragen toegevoegd die als leidraad voor het gesprek zijn gebruikt. Samenvatting van de gesprekken Wat als eerste opvalt, is dat veel inwoners uiteindelijk de hulp die zij nodig hadden wel hebben gevonden.

Er worden verschillende positieve ervaringen gedeeld over ondersteuning vanuit de Wmo (voorzieningen voor zelfstandig wonen, huishoudelijke ondersteuning, begeleiding) en inkomensondersteuning. Daarbij spreken inwoners regelmatig hun waardering uit voor individuele medewerkers die betrokken zijn, goed luisteren, meedenken en hun afspraken nakomen. Wanneer Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 65 inwoners het gevoel hebben dat een professional echt naast hen staat en verantwoordelijkheid neemt voor hun situatie, wordt de ondersteuning over het algemeen als positief ervaren. Tegelijkertijd laten de gesprekken zien dat inwoners de huidige toegang tot ondersteuning vaak als ingewikkeld ervaren. Vooral de manier waarop verantwoordelijkheden verdeeld zijn over verschillende organisaties wordt als onduidelijk gezien. Voor inwoners is het onderscheid tussen gemeente, Amaryllis, maatschappelijke organisaties, zorgaanbieders en andere instanties lang niet altijd logisch. Veel inwoners geven aan dat zij uiteindelijk wel de juiste hulp vinden, maar dat dit soms pas gebeurt na meerdere contacten, doorverwijzingen en gesprekken. Daarbij wordt regelmatig genoemd dat inwoners hun verhaal meerdere keren moeten vertellen aan verschillende medewerkers of organisaties.

Ook is niet altijd duidelijk wie verantwoordelijk is voor een vraag of probleem en wie de regie voert wanneer meerdere organisaties betrokken zijn. Verschillende inwoners beschrijven situaties waarin zij zelf moesten uitzoeken welke organisatie hen verder kon helpen of waarin zij zelf de onderlinge afstemming tussen organisaties moesten organiseren. Voor zelfredzame inwoners is dit vaak nog te overzien, maar vrijwel alle deelnemers geven aan dat dit voor kwetsbare inwoners een grote belemmering kan vormen. De gesprekken maken duidelijk dat niet iedere inwoner de weg naar ondersteuning even gemakkelijk weet te vinden. De meeste geïnterviewde inwoners slagen daar uiteindelijk wel in, maar realiseren zich tegelijkertijd dat zij vaak beschikken over vaardigheden, ervaring of een netwerk dat anderen niet hebben. Bij vrijwel alle gesprekken wordt gewezen op inwoners die moeite hebben met lezen en schrijven, minder digitaal vaardig zijn, weinig netwerk hebben, psychische problemen ervaren of te maken hebben met schaamte rondom financiële of persoonlijke problemen. Een andere culturele achtergrond kan met name aan dat laatste bijdragen. Juist voor deze groep wordt de huidige toegang als ingewikkeld ervaren. Verschillende inwoners geven aan dat zij, wanneer zij ondersteuning nodig hebben, eerst informatie zoeken op de website van de gemeente Leeuwarden.

De website wordt daarmee gezien als een belangrijke toegang tot ondersteuning. Tegelijkertijd merken inwoners op dat het niet altijd eenvoudig is om de juiste informatie te vinden. Zij geven aan dat informatie over ondersteuning, voorzieningen en financiële regelingen overzichtelijk, herkenbaar en in begrijpelijke taal aangeboden moet worden. Vooral voor inwoners die minder bekend zijn met gemeentelijke regelingen of niet precies weten welke hulp zij nodig hebben, speelt een toegankelijke website een belangrijke rol bij het vinden van de juiste ondersteuning. De gesprekken laten zien dat een duidelijke en goed vindbare digitale toegang volgens inwoners een belangrijke aanvulling is op persoonlijk en telefonisch contact. Wanneer inwoners wordt gevraagd wat zij belangrijk vinden als zij hulp nodig hebben, komt een aantal thema's steeds terug. Het meest genoemde onderwerp is het belang van één vast aanspreekpunt. Inwoners willen weten bij wie zij terecht kunnen, willen niet steeds opnieuw hun verhaal vertellen en Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 66 hebben behoefte aan iemand die overzicht houdt over hun situatie. Daarbij verwachten zij niet dat deze persoon alle problemen zelf oplost, maar wel dat deze de situatie kent, meedenkt, contacten onderhoudt met andere professionals en erop toeziet dat afspraken worden nagekomen.

Vrijwel alle inwoners zien grote meerwaarde in zo'n vaste contactpersoon. Tegelijkertijd plaatsen verschillende deelnemers hierbij een belangrijke kanttekening. Een vast aanspreekpunt werkt alleen wanneer er sprake is van vertrouwen en een goede samenwerking. Inwoners vinden het daarom belangrijk dat er altijd ruimte blijft om van contactpersoon te wisselen wanneer de samenwerking niet goed verloopt of wanneer er onvoldoende vertrouwen ontstaat. Een vaste contactpersoon mag niet leiden tot afhankelijkheid van één persoon. Continuïteit wordt belangrijk gevonden, maar niet ten koste van keuzevrijheid. Daarbij verwachten inwoners dat een eventuele wisseling niet betekent dat zij opnieuw hun volledige verhaal moeten vertellen. Naast een vast aanspreekpunt worden deskundigheid, betrouwbaarheid en respectvolle bejegening veel genoemd. Inwoners vinden het belangrijk dat medewerkers niet alleen kennis hebben van regels en voorzieningen, maar ook beschikken over mensenkennis, levenservaring, oog hebben voor een andere culturele achtergrond en het vermogen om echt te luisteren. Betrouwbaarheid wordt vaak omschreven als het nakomen van afspraken, inwoners op de hoogte houden van de voortgang en eerlijk communiceren over wat wel en niet mogelijk is.

Opvallend is dat inwoners aangeven een afwijzing meestal goed te kunnen accepteren, zolang deze duidelijk wordt uitgelegd en zij zich serieus genomen voelen. De reactie op het voorkeursscenario is vrijwel unaniem positief. Inwoners zien duidelijke voordelen in een situatie waarin zij met verschillende hulpvragen op één plek terecht kunnen. Het idee dat inwoners niet langer zelf hoeven uit te zoeken welke organisatie waarvoor verantwoordelijk is, spreekt sterk aan. De gedachte dat een lokaal team samen met inwoners naar de situatie kijkt, zelf ondersteuning biedt waar mogelijk en andere ondersteuning organiseert wanneer dat nodig is, sluit goed aan bij de behoeften die uit de gesprekken naar voren komen. Inwoners verwachten daarbij wel dat een lokaal team meer doet dan alleen doorverwijzen. Het team moet volgens hen daadwerkelijk kunnen helpen, overzicht houden en zorgen voor een goede afstemming tussen betrokken organisaties. Vooral bij complexe situaties vinden inwoners het belangrijk dat iemand regie voert en voorkomt dat inwoners zelf de coördinatie op zich moeten nemen. Ook het uitgangspunt om breder te kijken dan de oorspronkelijke hulpvraag krijgt veel steun. Inwoners herkennen dat problemen op het gebied van gezondheid, financiën, wonen, opvoeding en participatie vaak met elkaar samenhangen.

Tegelijkertijd geven verschillende deelnemers aan dat de oorspronkelijke hulpvraag wel centraal moet blijven staan. Mensen willen eerst geholpen worden met het probleem waarvoor zij aankloppen, voordat wordt gekeken naar andere leefgebieden. Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 67 Over de locatie van de ondersteuning zijn de meningen iets meer verdeeld, maar ook hier zijn duidelijke lijnen zichtbaar. Het meest positief wordt gesproken over wijkcentra, buurthuizen, gezondheidscentra, huisartsenpraktijken en bibliotheken. Deze locaties worden gezien als laagdrempelig, vertrouwd en dichtbij inwoners. Het gemeentehuis wordt minder vaak genoemd als voorkeurslocatie. Het wordt niet als ongeschikt beschouwd, maar wel als formeler en daardoor voor sommige inwoners minder toegankelijk. Opvallend is dat inwoners veel belang hechten aan privacy en anonimiteit. Locaties waar zichtbaar is dat iemand hulp zoekt, zoals scholen of zeer herkenbare hulpverleningslocaties, worden daardoor minder aantrekkelijk gevonden. De afstand tot een locatie wordt als iets minder belangrijk ervaren, als het maar zeker is dat als iemand naar die locatie toe gaat, daar ook de juiste hulp is. Tegelijkertijd wordt wel aandacht gevraagd voor mensen die zelf minder mobiel zijn.

Een andere belangrijke boodschap uit de gesprekken is dat inwoners persoonlijk contact willen behouden. Hoewel de meeste mensen de voordelen van digitale dienstverlening erkennen, vindt vrijwel niemand dat digitaal contact de enige route mag worden. Telefonische bereikbaarheid en de mogelijkheid om iemand persoonlijk te spreken worden als belangrijke voorwaarden gezien voor toegankelijke dienstverlening. Tot slot valt op dat inwoners veel waarde hechten aan menselijke maat. De gesprekken gaan uiteindelijk minder over organisaties, structuren of processen en veel meer over vertrouwen, aandacht en relaties. Inwoners willen zich gehoord voelen, serieus genomen worden en erop kunnen vertrouwen dat iemand verantwoordelijkheid neemt voor het vervolg. Zij vragen niet om meer loketten of meer organisaties, maar juist om eenvoud, overzicht en duidelijkheid. Alles overziend sluiten de uitgangspunten van het voorkeursscenario goed aan bij wat inwoners in de gesprekken naar voren brengen. Met name het bieden van één herkenbare toegang, het integraal kijken naar de situatie van inwoners, het werken met een vast aanspreekpunt en het dichtbij organiseren van ondersteuning worden breed ondersteund. De belangrijkste succesfactor die inwoners daarbij benoemen is niet de structuur van het team, maar de kwaliteit van de mensen die er werken.

Deskundigheid, betrokkenheid, betrouwbaarheid, goede communicatie en het vermogen om daadwerkelijk naast inwoners te staan worden gezien als de voorwaarden voor succes. Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 68 Vragenlijst voor gesprekken met inwoners oktober 2026 Vind u het goed dat ik het gesprek op neem? Hierdoor heb ik alle aandacht voor u en het gesprek. Na afloop van het gesprek zetten we de opname om in een verslag en verwijderen we de opname. Er worden geen namen genoemd in het verslag. Deel 1: Algemene ervaringen 1. Als u hulp of ondersteuning nodig zou hebben, weet u dan waar u terecht kunt? 2. Wat zou voor u een logische plek zijn om hulp te vragen? 3. Heeft u zelf ooit gebruikgemaakt van ondersteuning vanuit de gemeente of een organisatie (of iemand in uw directe omgeving)? Wat ging daarbij goed? Wat vond u lastig of onduidelijk? 4. Heeft u ooit het gevoel gehad dat u van het ene loket naar het andere werd gestuurd? Wanneer was dat? Deel 2: Wat vinden inwoners belangrijk? Wat vindt u het belangrijkste als u hulp nodig heeft? 1. Wat vindt u het belangrijkste als u hulp nodig heeft? o snel geholpen worden o één vast contactpersoon o keuze uit verschillende organisaties o deskundige hulp o dicht bij huis o iets anders? 2. Wat maakt voor u dat een organisatie of hulpverlener betrouwbaar voelt? 3.

Hoe belangrijk vindt u het dat iemand naar uw hele situatie kijkt en niet alleen naar één probleem? 4. Wat zou ervoor zorgen dat u eerder hulp vraagt als u ergens mee zit? Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 69 Deel 3: Reactie op de denkrichting Leg vooraf kort uit: "We onderzoeken de mogelijkheden van een systeem waarbij inwoners voor zowel de toegang tot hulp als het direct kunnen bieden van hulp terecht kunnen bij een lokaal team in de wijk of het dorp. Dat team kijkt samen naar de situatie, helpt waar mogelijk zelf en zorgt ervoor dat andere ondersteuning wordt ingeschakeld als dat nodig is." Voorbeeld casus: Mevrouw Jansen (42) heeft door een chronische aandoening moeite met het huishouden. Haar zoon Sam (13) zit daarnaast niet goed in zijn vel en heeft regelmatig problemen op school. Ze melden zich bij het lokale team in de wijk. De toegangsmedewerker bespreekt samen met het gezin de situatie. Voor praktische ondersteuning thuis wordt direct hulp vanuit het lokale team ingezet, bijvoorbeeld bij het organiseren van het huishouden. Tegelijkertijd start een medewerker van het lokale team gesprekken met Sam en zijn ouders. Als blijkt dat er aanvullende (meer specialistische) ondersteuning nodig is, zorgt de toegangsmedewerker dat dit wordt ingezet (eventueel via een collega).

De toegangsmedewerker blijft de contactpersoon voor het gezin. Vragen: 1. Wat vindt u van dit idee? 2. Wat spreekt u hierin aan? 3. Wat zijn mogelijke nadelen? 4. Zou u liever één aanspreekpunt hebben of contact met verschillende specialisten? Waarom? 5. Zou u het prettig vinden als een lokaal team ook ondersteuning biedt en niet alleen doorverwijst? Waarom wel of niet? Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 70 Deel 4: Samenhang en regie 1. Stel dat iemand problemen heeft met gezondheid, geld én opvoeding. Wat zou volgens u dan de beste manier zijn om ondersteuning te organiseren? 2. Wat vindt u van het uitgangspunt: één huishouden, één plan, één aanspreekpunt? 3. Wanneer heeft iemand volgens u echt behoefte aan één contactpersoon die samen met die persoon het overzicht bewaart en verschillende soorten hulp kan inzetten? 4. Wat moet een vast contactpersoon vooral doen om inwoners goed te helpen? Deel 5: Dichtbij en toegankelijk 1. Waar zou ondersteuning volgens u zichtbaar aanwezig moeten zijn? • op scholen • in buurthuizen of wijkcentra • bij de huisarts of gezondheidscentra • in het gemeentehuis • in bibliotheken • in een apart gebouw in de wijk of in het dorp • via mobiele bus in wijken of dorpen? 2. Wat maakt hulp gemakkelijk bereikbaar? 3.

Hoe zou de gemeente inwoners beter kunnen informeren over beschikbare ondersteuning? Afsluitende vragen 1. Als u één ding mocht veranderen aan de huidige ondersteuning in Leeuwarden, wat zou dat zijn? 2. Wat moeten we volgens u zeker behouden? 3. Welk advies wilt u de gemeente meegeven voor de toekomst? Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 71 B. Samenvatting inbreng belanghebbenden bij openbare bijeenkomsten In de ontwikkeling van het voorliggende plan is op drie momenten een bijeenkomst georganiseerd waarvoor alle partijen die in de gemeente Leeuwarden op één of andere manier betrokken zijn bij het sociaal domein zijn uitgenodigd. Doel was in bij elke stap die we nemen in het proces input te krijgen van de mensen die in de uitvoering werkzaam zijn. In deze bijlage is de samengevatte inbreng van die bijeenkomsten beschreven. Dit is een weergave van de input zoals verschillende mensen en organisaties die hebben gegeven vanuit hun eigen vakgebied. Het is een objectieve weergave waarin geen waardeoordeel is gegeven over de input. 12 mei 2026 in het WTC Vragen aan de deelnemers: 1. Wat kan integraal binnen de toegang aangeboden worden? Welke soorten ondersteunings- of hulpvragen of welzijnswerk horen logisch bij elkaar en kunnen daarom samen worden aangeboden via één gezamenlijke, integrale toegang? En waarom? 2.

Toegang en basisondersteuning in hetzelfde team? Kan de toegang en de basisondersteuning binnen hetzelfde team uitgevoerd worden? (Toegang en stevig lokaal team bij elkaar of apart)? Waarom wel/niet? 3. Wat kan een stevig lokaal team bieden en wat is aanvullend? Welke vormen van hulp en ondersteuning of welzijnswerk zouden door een stevig lokaal team uitgevoerd kunnen worden en welke vormen door een tweedelijnsaanbieder of juist door de sociale basis? En waarom? 4. Wat is verder belangrijk om mee te nemen? Wat is van belang om mee te nemen in het vervolg van ons traject en zou bepalend moeten zijn bij het maken van keuzes voor wat betreft vorm en inrichting? En waarom? Er is een vrij consistent beeld: er is brede steun voor een fundamentele beweging naar meer integrale, lokale en mensgerichte ondersteuning, maar met discussie over de organisatorische inrichting daarvan. 1. Eén integrale toegang als basisprincipe Er komt terug dat inwoners baat hebben bij: • één herkenbaar toegangspunt, • minder loketten en minder versnippering, • en ondersteuning die uitgaat van de vraag van de inwoner in plaats van van wet- of domeingrenzen. Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 72 Daarbij wordt sterk gepleit voor een brede, gezamenlijke toegang voor o.a.

jeugd, Wmo, participatie en schuldhulpverlening, vaak aangevuld met wonen, onderwijs en sociale basis. 2. Brede analyse en vroegtijdig handelen Een centrale succesfactor is het vroegtijdig uitvoeren van een brede, verklarende analyse: • kijken naar het hele gezin en alle leefgebieden, • snel signaleren van problemen, • en direct passende hulp organiseren. Dit moet leiden tot: • kortere trajecten, • minder escalatie, • en effectievere inzet van ondersteuning. 3. Stevige lokale teams als spil Er is brede consensus dat een stevig lokaal team essentieel is, met taken zoals: • regievoering, • basisondersteuning, • preventie en vroegsignalering, • en integrale samenwerking in de wijk. Dit team moet dichtbij inwoners staan en samenwerken met o.a. huisarts, onderwijs, sociale basis en schuldhulpverlening. 4. Specialistische zorg: dichtbij, maar duidelijk gescheiden in rol Over specialistische zorg is een duidelijke lijn zichtbaar: • specialistische expertise moet beschikbaar en dichtbij blijven, • maar niet per se in de frontlinie worden uitgevoerd. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: • lokaal/generalistisch werk (ondersteuning, begeleiding, analyse), • specialistisch werk (diagnostiek, behandeling, crisis, complexe zorg). Wel is cruciaal dat: • specialistische kennis makkelijk kan worden ingeschakeld, • en niet ver weg of versnipperd raakt.

Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 73 5. Samenwerking en ontschotting als sleutel In alle sessies komt terug dat huidige knelpunten vooral worden veroorzaakt door: • schotten tussen wetten (Jeugd, Wmo, Participatie, Wlz), • versnipperde financiering, • en organisatorische en administratieve scheidingen. De gewenste richting is: • meer integrale sturing, • minder bureaucratie, • en gezamenlijke verantwoordelijkheid over domeinen heen. 6. Regie en één aanspreekpunt Een sterk gedeeld uitgangspunt is: • één regievoerder of vast aanspreekpunt per gezin/inwoner, • duidelijke coördinatie, • en continuïteit in ondersteuning. Dit moet zorgen voor: • rust en overzicht voor inwoners, • betere samenwerking tussen professionals, • en minder overdrachtsverlies. 7. Verschil van inzicht: organisatie van toegang Het grootste discussiepunt zit in de vraag: • moet toegang en basisondersteuning in één team worden georganiseerd, of juist gescheiden blijven? Daarbij zijn twee hoofdlijnen zichtbaar: • Integratie-voorkant: kortere lijnen, minder overdracht, sneller handelen. • Scheiding/afbakening: objectiviteit, onafhankelijkheid en voorkomen van belangenverstrengeling. De gedeelde conclusie is niet eenduidig organisatorisch, maar functioneel: samenwerking moet maximaal zijn, onafhankelijkheid moet geborgd blijven, en de inrichting moet de inwoner dienen.

Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 74 8. Sociale basis en preventie als fundament Naast formele zorg wordt veel waarde gehecht aan: • versterking van de sociale basis, • preventie en normaliseren, • en het benutten van wijkvoorzieningen en informele netwerken. Bijeenkomst 23 juni 2026 In deze bijeenkomst zijn de verschillende scenario’s gepresenteerd die door de gemeente zijn ontwikkeld. De vraag aan de aanwezigen was om reflectie te geven op deze scenario’s en daarin de sterke en zwakke punten aan te geven en aandachtspunten mee te geven. Reacties belanghebbenden Scenario A Scenario A wordt enerzijds gewaardeerd omdat het de positie van kleine, specialistische zorgaanbieders beschermt en de professionele sturing dicht bij de werkvloer houdt. De vraag is echter in hoeverre dat daadwerkelijk het geval is. Als deze aanbieders hulp bieden dat straks onderdeel wordt van de basisondersteuning jeugd gaat dit ook in dit scenario veranderen. Scenario A biedt volgens belanghebbenden een transparante structuur waarin de inwoner objectief centraal kan staan bij het op- en afschalen van hulp. Anderzijds liggen er grote zorgen op het vlak van financiële stabiliteit en ketenefficiëntie. Het ontbreken van een lumpsum-financiering maakt aanbieders kwetsbaar, en men is bang voor toenemende bureaucratie en een verlies van onafhankelijkheid.

Reacties belanghebbenden Scenario B Vooral aanbieders die momenteel geen onderdeel uitmaken van het huidige Wmo construct maken zich zorgen en zijn sceptisch over dit scenario. Dit zijn voornamelijk de aanbieders van Jeugdhulp. De impact van de regionale visie op de inkoop van Jeugdhulp en de gemeentelijke invulling hiervan heeft een behoorlijke impact op deze aanbieders. Deze aanbieders zien scenario A als de beschermer voor kleine specialisten. Of dit terecht is, is maar de vraag als we kijken naar de bedoeling van de basisondersteuning in zowel scenario A als B. Scenario B roept bij deze aanbieders angst op voor bureaucratie, monopoly en overbelasting van personeel. Het gezamenlijk organiseren van toegang en basisondersteuning op één plek wordt gezien als een risico voor de kwaliteit en de continuïteit van de zorg, met name bij cliënten met een fluctuerende of complexe hulpvraag. Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 75 De partijen betrokken bij de toegang en ondersteuning in het kader van de Wmo geven aan dat als je de ingezette transformatie door wilt trekken dit alleen kan in scenario B. Juist een overzichtelijker systeem van toegang en ondersteuning, lumpsum financiering en samenwerkingsgerichtheid hebben in de Wmo tot transformatie geleid.

Dit zou naar het oordeel van de huidige Wmo-partijen ook gerealiseerd kunnen worden als de andere wetten op zelfde wijze en in onderlinge samenhang worden uitgevoerd. Daarnaast kan een koppeling van de toegang en basisondersteuning van tenminste Wmo en Jeugdwet bijdragen aan integrale ondersteuning aan gezinnen. Reflectie op de scenario's in zijn algemeenheid Een gedeelde reflectie op de scenario's is dat gelet op de omvang van de implementatie van integrale toegang sociaal domein breed fasering wenselijk is. Naast Wmo en Schuldhulpverlening eerst Jeugdwet en daarna Participatiewet toevoegen aan de inrichting van het sterke lokale team (toegang + basisondersteuning). Daarnaast wordt in zijn algemeenheid gepleit voor het onderbrengen van welzijnstaken in de opdracht toegang en basisondersteuning. Welzijnsonderdelen maken deel uit van de keten die van belang zijn voor de uitvoering en vooral de transformatie van de BO van de verschillende wetten. Zo is bijvoorbeeld jongerenwerk niet alleen preventief aanwezig in de wijken en dorpen, maar is het coachen van jongeren een vorm van ‘basisondersteuning’ jeugd. Bij Ontmoeten en Meedoen wordt flexibel op- en afgeschaald tussen vrijwilligerswerk in de ‘sociale basis’ en ‘dagbesteding’ in de Wmo.

Bijeenkomst 8 oktober 2026 In deze bijeenkomst is het ambtelijke voorkeursscenario gepresenteerd en is toegelicht wat de argumenten hiervoor zijn. Daarnaast is ingegaan op de verschillende organisatievormen die er mogelijk zijn de uitvoering van het voorkeursmodel in te vullen. Aan de deelnemers is gevraagd om: • reflectie te geven op het voorkeursscenario • Aandachtspunten mee te geven voor het vervolg (als er voor dit scenario wordt gekozen waar moeten we dan op letten als we het uitwerken tot concrete opdrachten • Wat ziet u als voor- en nadelen wat betreft de verschillende organisatiemodellen? Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 76 Input belanghebbenden 1. Basisondersteuning en toegang • Helderheid: Het onderscheid tussen schriftelijke basisondersteuning en aanvullende zorg moet scherp en transparant zijn. • Preventie & Normalisatie: Hulpvragen normaliseren en preventie stevig neerzetten als opdracht en pijler binnen de jeugdhulp. • Rol van de Toegang: De professionals die de intakegesprekken voeren moeten voldoende kennis hebben. Complexe vraagstukken mogen direct door naar een specialistisch gesprek. De overgang van 18- naar 18+ verdient extra aandacht voor een continue ondersteuning (inclusief combinatie met Wmo). 2.

Organisatievormen • Aanbesteden (Commercieel): o Voordelen: Ervaring zorgt voor continuïteit; voordeel bij combinatie van Wmo en Jeugd. o Nadelen/Risico's: Tijdrovend proces, minder ruimte voor experimenten, risico op 'goedkoopst is duurst', en een groot bedrijfsrisico als één partij het monopolie krijgt. • Gemeente (In eigen beheer): o Voordelen: Meer sturing en grip vanuit de raad en het college; integraal werken via buurtteams voelt vertrouwd. o Nadelen/Risico's: Het etiket 'gemeente' kan drempelverhogend werken voor inwoners; risico dat de 'slager zijn eigen vlees keurt'. • Partnerschap (Externe organisatie / bijv. Amaryllis): o Voordelen: Meer ondernemersgeest en ruimte voor innovatie, korte lijnen, onafhankelijkheid en duidelijke verantwoording, dichtbij de inwoner. o Nadelen/Risico's: Hoe behoud je de juiste prikkels en de cultuur? Hoe voorkom je dat je te afhankelijk wordt van één partij? Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 77 3. Aandachtspunten en kwaliteit • Kwaliteit en Deskundigheid: De deskundigheid van medewerkers in de basisteams is cruciaal om op tijd door te verwijzen naar specialismen. • Verklarende Analyse: Inzetten als basis voor triage en om breed te kijken wat een gezin nodig heeft.

• Risico's: Waken voor kwaliteitsverlies bij de basisteams, onvoldoende tijd om hulp samen met een gezin op te bouwen, en het voorkomen van nieuwe bureaucratie. Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 78 Bijlage 3 - Opbrengst inventarisatie De totale opbrengst van de inventarisatie laat een breed gedragen beeld zien van de huidige inrichting van de toegang tot het sociaal domein, maar ook een doorkijk naar de gewenste ontwikkelrichting. Centraal staat de constatering dat de toegang tot de verschillende onderdelen van het sociaal domein inhoudelijk sterk is maar organisatorisch versnipperd en onvoldoende integraal ingericht. Hierdoor staan samenhang, regie en eenvoud onder druk. Met name bij inwoners met meervoudige en langdurige problematiek. De opbrengst wordt gepresenteerd op basis van de drie kernwaarden uit het richtinggevend kader (dichtbij, integraal en mandaat) en het element financiën en beheersing. 1. Wat gaat er goed Gelukkig gaat er heel veel goed. Dat blijkt ook wel uit de inventarisatie. Dichtbij • Op verschillende plekken in het sociaal domein is sprake van laagdrempelig contact met inwoners. Inwoners weten de belangrijkste toegangen over het algemeen goed te vinden en maken hier ook gebruik van. Inwoners herkennen dit vooral bij de basisondersteuning en aanvullende ondersteuning vanuit de Wmo.

• Er is een sterke lokale infrastructuur aanwezig met organisaties zoals wijk- en dorpenteams, huisartsen en andere maatschappelijke organisaties die dicht bij inwoners staan. • Inwoners geven aan dat professionals vaak tijd nemen voor het gesprek en proberen aan te sluiten bij hun situatie en behoeften. • Het uitgangspunt in de ondersteuning in het sociaal domein is "doen wat nodig is". De gedachte hierachter is dat problemen zo licht en dichtbij mogelijk worden opgelost voordat meer specialistische ondersteuning wordt ingezet" • De sociale basis in Leeuwarden is hierbij breed aanwezig. • Inwoners voelen zich vaak gehoord en met respect behandeld. • Als een inwoner alleen één specifieke voorziening wil hebben en de juiste toegang heeft gevonden wordt deze adequaat opgepakt. Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 79 Integraal • In ons beleid staat dat breed kijken en zelfregie belangrijk zijn. • Professionals geven aan dat zij vaak een brede analyse maken en makkelijk specialisten betrekken. • De samenwerking met specialistische partners wordt meestal als goed ervaren, met korte lijnen en warme overdrachten. • Inwoners merken vaak dat er vanuit meerdere kanten naar hun situatie wordt gekeken en dat zij invloed hebben op keuzes.

• Bij complexe situaties bestaan overlegstructuren waarin meerdere professionals gezamenlijk naar een casus kijken. Hierdoor is er een basis waarop verder gebouwd kan worden. • De inventarisatie laat zien dat veel professionals het belang van integraal werken onderschrijven. Er is daarmee een breed gedeelde visie op de gewenste richting tot versterking van de integraliteit • Er zijn steeds meer mogelijkheden om gegevens uit verschillende domeinen te combineren. Ontwikkelingen zoals het KIM-portaal vormen een belangrijke stap richting meer inzicht in samenloop van problematiek en ondersteuning. Het KIM (Klant Inwoner Model)-portaal kunnen medewerkers van de gemeente raadplegen om te bekijken of inwoners al elders binnen het sociaal domein van gemeente bekend zijn. Waarom zij al bekend zijn en wat er speelt kunnen medewerkers niet zien. Mandaat • Op papier zijn er afspraken over maatwerk, maatwerkbudgetten en coördinatoren voor ingewikkelde casussen. • Professionals ervaren over het algemeen vertrouwen van hun leidinggevenden om maatwerk te leveren wanneer de situatie daarom vraagt. • Binnen verschillende onderdelen van het sociaal domein kan via de Op Maat methodiek mogelijkheden om af te wijken van standaardoplossingen wanneer dit nodig is voor een inwoner.

Alle medewerkers van de gemeente (werkzaam in het sociaal domein) en Amaryllis zijn en worden getraind in het toepassen van de Op Maat-methodiek. • Er zijn afspraken over proces- en casusregie binnen met name complexe en/of domein overstijgende casuïstiek. Daarmee zijn belangrijke bouwstenen voor een bredere uitrol van regiefunctie al aanwezig. Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 80 • Professionals beschikken over veel inhoudelijke kennis en specialistische expertise binnen hun vakgebied. Hierdoor worden ondersteuningsvragen doorgaans zorgvuldig beoordeeld. • De systeemkeuze bij de lokale Wmo voor lumpsum i.c.m. het zo veel mogelijk beschikkingsvrij werken geeft ruimte aan zowel de toegang als uitvoering om passende ondersteuning in te zetten. Professionals zijn niet gebonden aan uren, er zijn minder handelingen nodig voor het op- of afschalen van ondersteuning. Financiën en beheersing • De opdrachten binnen de Wmo die zijn gegund aan Amaryllis/Incluzio, Windkracht058 en MIEP en THFL zijn onder controle en blijven binnen de afgesproken lumpsum. Ook de klanttevredenheid over de ondersteuning wordt door de inwoners goed beoordeeld en de controles naar de kwaliteit scoren naar tevredenheid.

• Vanuit de Participatiewet worden trajecten bij externe aanbieders ingekocht om inwoners te ondersteunen bij uitstroom naar werk of terugkeer naar school. Denk daarbij aan diagnostiek en analyse, werkervaringsplaatsen en persoonlijke coaching. Voor de financiering van deze trajecten is het Instrumentenbudget beschikbaar. Inwoners en professionals zijn tevreden over deze ondersteuning. • De gemeente beschikt over veel data als het gaat om gebruik van voorzieningen, instroom, kosten en doelgroepen. Hierdoor bestaat een goede basis voor monitoring en sturing. • Op verschillende onderdelen van het sociaal domein zijn de financiële risico's beheersbaar georganiseerd door middel van contractafspraken, budgetafspraken en monitoring. • De inventarisatie laat zien dat de gemeente steeds beter zicht krijgt op samenloop van voorzieningen tussen verschillende domeinen. Dit biedt kansen om in de toekomst gerichter te sturen op kosten en maatschappelijke effecten. • Er zijn inmiddels belangrijke stappen gezet in het ontwikkelen van een gezamenlijk datafundament via het overkoepelende KIM-datamodel. Hierdoor ontstaat betere informatie voor beleidsvorming, monitoring en managementsturing 2. Wat kan er beter Dichtbij • Inwoners kunnen op verschillende plekken terecht voor ondersteuning. Uit de inventarisatie blijkt dat er minimaal zeven toegangsroutes zijn binnen het sociaal domein.

Voor inwoners is daardoor niet altijd duidelijk waar zij moeten zijn met hun hulpvraag. • De wachtlijsten per route zijn erg verschillend. • Er is een wachtlijst voor de toegang tot jeugdhulp. Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 81 • De directe verwijzingen van huisartsen binnen de Jeugdwet vormen een aparte toegang tot ondersteuning. Voor inwoners kan dit overzichtelijk lijken, maar hierdoor ontstaan verschillende routes naast elkaar. • De huidige inrichting sluit onvoldoende aan bij de leefwereld van inwoners. De toegang is georganiseerd vanuit wetten, voorzieningen en organisaties, terwijl inwoners hun situatie ervaren vanuit samenhangende vraagstukken op verschillende leefgebieden. • Inwoners met een vraag op meerdere leefgebieden moeten zelf verschillende toegangen benaderen en daarin hun weg vinden. De afstemming tussen deze toegangen wordt niet automatisch georganiseerd, terwijl juist deze inwoners vaak kwetsbaar zijn en ondersteuning zoeken in een moeilijke situatie. • Iedere toegang doet een eigen analyse vanuit hun eigen expertise op een bepaald onderdeel. Inwoners moeten hierdoor meerdere keren hun verhaal vertellen. Dit kost tijd, werkt ontmoedigend voor inwoners en kan leiden tot vertraging in de ondersteuning.

• Doorverwijzingen tussen loketten en organisaties kosten tijd en leiden tot overdrachtsmomenten waarbij informatie verloren kan gaan. Hierdoor duurt het soms langer voordat inwoners daadwerkelijk en de meest effectieve ondersteuning ontvangen. • Als de situatie van een inwoner verandert, moeten vaak meerdere nieuwe beoordelingen worden uitgevoerd bij verschillende loketten. Dit zorgt voor extra administratieve lasten voor zowel inwoners als professionals. • Preventie en vroegsignalering worden breed belangrijk gevonden, maar zijn onvoldoende structureel ingebed. Hierdoor komen inwoners vaak pas in beeld wanneer problemen al zijn verergerd en zwaardere ondersteuning noodzakelijk is geworden. De gemeente wordt hierbij belemmerd door wet- en regelgeving op het gebied van bijvoorbeeld privacy, onder andere doordat niet altijd duidelijk is wat wel en niet toegestaan is. • De sociale basis wordt nog onvoldoende benut. Vrijwilligersorganisaties, buurtinitiatieven, mantelzorgers, welzijnswerk en onderwijs kunnen een belangrijke rol spelen bij vroegsignalering en lichte ondersteuning, maar de verbinding tussen formele ondersteuning en deze netwerken is nog onvoldoende georganiseerd. • Binnen de Participatiewet komt Team Inkomen vaak pas in beeld nadat het inkomen al is weggevallen. Hierdoor worden kansen voor vroegsignalering en preventie gemist.

• Binnen jeugd ervaren inwoners meerdere overdrachten tussen Amaryllis, Jeugdexpertteam en specialistische aanbieders. Hierdoor zijn vaak meerdere gesprekken nodig en moeten inwoners opnieuw hun verhaal doen. Het onderzoek naar de jeugdbeschermingsketen en de rol van het Jeugdexpertteam hierin en de uitkomsten hiervan geven hier mogelijk handvaten voor. Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 82 Integraal • In dit rapport is gekeken naar 5 grote toegangsgroepen, zoals beschreven in het deelrapport Inventarisatie bestaande gegevens. Dit zijn Team Wmo, Jeugdexpertteam (JET), Team Inkomen, Amaryllis en Hulp bij Huishouden. De cijfers laten zien dat de meeste inwoners ondersteuning ontvangen vanuit één van deze toegangsgroepen (81%), terwijl een kleinere maar belangrijke groep (19%) ondersteuning ontvangt vanuit meerdere toegangsgroepen. Het bekend zijn bij één toegangsgroep wil overigens niet zeggen dat de inwoner ook één voorziening ontvangt. Dit kunnen meerdere binnen dezelfde toegangsgroep zijn. Bijvoorbeeld kunnen mensen vanuit Team Wmo een woningaanpassing hebben en een scootmobiel. Het bekend zijn bij één toegangsgroep suggereert dat niet iedere inwoner dezelfde mate van integraliteit nodig heeft.

Voor enkelvoudige vragen kan een snelle specialistische route passend zijn, terwijl inwoners met meervoudige problematiek juist baat hebben bij een integrale aanpak met duidelijke regie. Op peildatum 1 juni 2025 waren ruim 17.700 bewoners met een voorziening in het sociaal domein. Omdat een deel van deze bewoners ondersteuning krijgt op meerdere gebieden zijn er in totaal 21.680 registraties van mensen die een voorziening ontvangen van de gemeente. Dit is als volgt verdeeld:

Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 83 • Op het niveau van individuele jeugdigen lijkt de samenloop beperkt, maar wanneer naar het hele gezin wordt gekeken ontstaat een ander beeld. Bij 28,5% van de gezinnen waarin een kind ondersteuning ontvangt, is ook ondersteuning aanwezig op andere leefgebieden. Dit onderstreept het belang van een gezinsgerichte aanpak. • De combinatie van jeugdhulp en ondersteuning vanuit Team Inkomen komt relatief vaak voor. Dit laat zien dat financiële problematiek regelmatig samenhangt met andere ondersteuningsvragen binnen gezinnen. • De gegevens laten zien dat problematiek zich niet altijd beperkt tot 1 toegangsgroep of leefgebied. Een aanpak die uitsluitend vanuit afzonderlijke wetten wordt georganiseerd sluit daarom niet altijd aan bij de werkelijkheid van inwoners en gezinnen. Binnen het huidige systeem verschilt de systematiek per wet en zijn daarbinnen verschillende keuzes mogelijk. Dit maakt de Leeuwarder situatie niet optimaal.

Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 84 • Door het werken in verschillende ICT systemen ontbreekt een breed overzicht van alle betrokken professionals binnen een gezin en benadert de medewerker elke inwoner voor de specifieke hulpvraag die bij hem/haar wordt gesteld. Door de inzet van het KIM portaal wordt dit deels opgelost en kan er breder en meer in samenwerking gekeken worden naar de hulpvraag en problematiek. Het werken met het KIM portaal is echter nog geen vast gegeven. Dit vergt een verandering in het werk van de medewerkers en wordt momenteel voornamelijk door medewerkers binnen de toegangen van de gemeente Leeuwarden zelf gebruikt. • Betrokken medewerkers voelen geen mandaat om een brede inzet te organiseren. • Een structureel vroege en brede analyse van alle leefgebieden ontbreekt nog regelmatig. Hierdoor worden problemen minder snel herkend, ontstaat meer kans op escalatie en zijn later vaak zwaardere interventies nodig. Bijvoorbeeld: als een kind gedragsproblemen laat zien en hiervoor jeugdhulp krijgt, kan de oorzaak ergens anders liggen. Zo kunnen geldzorgen of schulden van ouders zorgen voor veel spanning thuis. Als deze problemen niet worden gezien, richt de hulp zich vooral op het gedrag van het kind en niet op de onderliggende oorzaak. Het gezin moet dan vaak zelf op zoek naar hulp voor de schulden bij een ander loket.

Als het probleem wel wordt gezien en wordt doorverwezen, moet het gezin ook zelf naar een ander loket, waar opnieuw wordt getoetst. • Professionals willen integraal werken, het systeem ondersteunt dit onvoldoende. Integraliteit is daardoor afhankelijk van individuele medewerkers en niet van de inrichting van het systeem. • Door KPI's, sturingsinformatie en teamdoelen per domein ligt de focus vooral op het eigen werkterrein. Hierdoor ontstaat minder ruimte voor domeinoverstijgend werken. • Bij jeugd verschuift de aandacht na overdracht naar het Jeugdexpertteam vaak naar het kind, terwijl eventuele problematiek binnen het gezin onvoldoende onderdeel blijft van de ondersteuning. • De huidige inrichting van jeugd kent meerdere beoordelingsmomenten waarbij verschillende professionals naar dezelfde situatie kijken. Dit kost tijd, geld en kan leiden tot verschillende afwegingen. • Bij doorverwijzingen tussen organisaties wordt de verantwoordelijkheid regelmatig overgedragen. Hierdoor is er vaak niet één partij die de verantwoordelijk voelt voor het geheel van de situatie. • Informatievoorziening volgt de structuur van wetten en systemen. Hierdoor is onvoldoende integraal inzicht in inwoners, huishoudens, samenloop van problematiek en effecten van ondersteuning. Overigens is dit niet altijd onze (inrichtings-)keuze maar volgt het eveneens uit wettelijke regels en beperkingen t.a.v.

gegevensdeling. Professionals willen vaak wel meer met elkaar delen, maar mogen dat niet of zijn handelingsverlegen omdat ze denken dat het niet mag. Of het kost (te)veel stapjes en verantwoording om het toch te mogen. Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 85 • Binnen de Participatiewet vindt onvoldoende terugkoppeling plaats wanneer inwoners worden doorverwezen naar ondersteuning. Hierdoor ontbreekt zicht op het daadwerkelijke gebruik en het effect van die ondersteuning. • Door de hoge werkdruk en volle caseload is er onvoldoende tijd om te monitoren of inwoners de oorzaken van hun problemen effectief aanpakken. • Het huidige systeem lokt een “hulpverlenersstand uit” en gaat nog (te)veel uit van de inzet van professionele hulp. Ook bij integraal werken blijft het uitgangspunt inwoners te ondersteunen zodat zij zo snel mogelijk uitstromen naar werk of school, of als dat (nog) niet mogelijk is vrijwilligerswerk. Werk en meedoen zijn belangrijk voor bestaanszekerheid, eigenwaarde en sociale verbondenheid. Iedere inwoner draagt actief bij aan de samenleving. Hier moeten we scherp op blijven. Mandaat • Professionals beschikken niet altijd over voldoende mandaat om buiten hun eigen wettelijke of organisatorische verantwoordelijkheid te handelen wanneer een situatie daarom vraagt.

• Door de verdeling van verantwoordelijkheden over meerdere toegangsroutes, organisaties en wettelijke kaders ontbreekt soms de mogelijkheid om tijdig bij te sturen op de ondersteuning van een inwoner of gezin als de situatie verandert. • De huidige inrichting maakt het lastig om integraal verantwoordelijkheid te nemen voor het totaalbeeld van een huishouden. Terwijl de gegevens laten zien dat een deel van de inwoners gebruikmaakt van voorzieningen uit meerdere domeinen, is de regie daarop niet vanzelfsprekend georganiseerd. • Hoge werkdruk, specialistische taakverdeling en sturing op productie en termijnen beperken de ruimte om integraal maatwerk te leveren. • Er is niet altijd duidelijk wie verantwoordelijk is voor de regie, verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid wanneer meerdere organisaties betrokken zijn bij een huishouden. • Sommige zorgaanbieders vinden het een risico wanneer toegang en uitvoering door dezelfde partij worden gedaan die ook naar zichzelf kan verwijzen. Bijvoorbeeld zoals Amaryllis nu toegang en ondersteuning doet van de Wmo. Andere aanbieders vinden dat zij nu geen kans krijgen om ondersteuning te bieden. De wettelijke mogelijkheid voor huisartsen om rechtstreeks naar specialistische jeugdhulp te verwijzen beperkt de sturingsmogelijkheden van de gemeente op instroom, kosten en samenhang van ondersteuning.

• Binnen contracten en lopende uitvoeringsafspraken is beperkt ruimte om tussentijds bij te sturen wanneer omstandigheden veranderen. Hierdoor is het lastig om actief regie te voeren op inhoud, kwaliteit en kosten. Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 86 • De huidige inrichting van de toegang tot jeugdvoorzieningen leidt ertoe dat taken soms dubbel worden uitgevoerd, afwegingen verschillend worden gemaakt en inwoners verschillende routes kunnen bewandelen wanneer zij het niet eens zijn met een eerdere beslissing. Er zijn wachtlijsten bij het Jeugdexpertteam, er is verloop van personeel, de werkdruk is hoog en overdracht van casuïstiek leidt tot een nieuw gesprek met de jeugdige. • Er is geen acceptatieplicht voor aanbieders. Gevolg hiervan is dat er regelmatig situaties voorkomen waarbij personen of gezinnen tussen wal en schip dreigen te vallen en pas na lang zoeken een (tijdelijke) oplossing wordt gevonden. Dat is erg voor die persoon of dat gezin, en leidt er toe dat er vaak ad hoc dure oplossingen noodzakelijk zijn. Financiën en beheersing • De omvang van de verschillende geldstromen binnen het sociaal domein is groot. Tegelijkertijd zijn verantwoordelijkheden verdeeld over verschillende toegangsgroepen, organisaties en wettelijke kaders. Hierdoor is het lastig om integraal te sturen op kosten, effecten en maatschappelijke resultaten.

• De grootste instroom binnen de Jeugdwet verloopt via directe verwijzingen door huisartsen. Op deze route heeft de gemeente beperkte invloed, terwijl de kosten van de ondersteuning wel voor rekening van de gemeente komen. Hierdoor zijn de mogelijkheden om te sturen op instroom en kosten binnen het huidige systeem beperkt. • Door verschillen in financiering en verantwoordelijkheden kunnen organisaties financiële prikkels ervaren om door te verwijzen naar andere partijen. Dit kan leiden tot discussies over verantwoordelijkheid en vertraging voor inwoners. Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 87 Bijlage 4 - Concept indeling taken toegang, basisondersteuning en aanvullende ondersteuning

Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 88

Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 89 Bijlage 5 - Uitwerking twee voorbeeldcasussen Hieronder zijn twee casussen uitgewerkt; een enkelvoudige hulpvraag en een meervoudige/complexe hulp vraag. In beide casussen wordt beschreven hoe dit eruit zou kunnen komen te zien als deze inwoners zich melden bij het integraal lokaal team. Onderaan de twee casussen wordt voor de meervoudige complexe casus uitgelegd wat het verschil is met de huidige situatie en welke voordelen hier zichtbaar worden. In de casussen is voor het gemak de sociale basis en eventuele voorliggende voorzieningen achterwege gelaten. Bij de nadere uitwerking krijgen beide uiteraard wel een plek in bijvoorbeeld het afwegingskader. I. Enkelvoudige casus: hulpvraag vervoer Hulpvraag inwoner: “ik wil graag een taxipas” Betrokkenen Inwoner, toegangsmedewerker integraal lokaal team, consulent team Wmo van de gemeente. Proces De inwoner meldt zich bij de integrale toegang voor een taxipas. Een taxipas is een voorbeeld van collectief vervoer. De toegangsmedewerker van het integrale lokale team gaat met de inwoner in gesprek en stelt vast op basis van het afwegingskader dat er alleen een hulpvraag is voor vervoer en dat bewoner in aanmerking komt voor een taxipas.

De consulent van het Team Wmo van de gemeente die dagelijks aansluit bij het integraal lokaal team vanuit het specialisme vervoer zorgt voor de directe afhandeling. Dit op basis van het principe dat korte enkelvoudige aanvragen op basis van het mandaat van de toegangsmedewerker van het integraal lokaal team direct afgehandeld (lees: beschikt). Extra toelichting In andere situaties waarbij aanvullende informatie nodig is, zoals bij het aanvragen van een rolstoel zorgt de consulent Wmo samen met de inwoner dat het juiste meldingsformulier voor team Wmo van de gemeente wordt ingevuld en doorgezet. En zorgt daarnaast dat de benodigde (medische) gegevens bij het meldingsformulier worden toegevoegd. De medewerker informeert de inwoner over het verdere proces en de wachttermijnen. Wanneer nodig wordt geschakeld met team Wmo voor een warme overdracht. Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 90 Team Wmo neemt vervolgens het meldingsformulier in behandeling. Hierbij wordt niet opnieuw de noodzaak voor het hulpmiddel, woningaanpassing etc. beoordeeld, maar wordt gekeken naar wat er nodig is om het te organiseren. De meeste aanvragen voor Wmo Wonen, rollen, vervoer worden via de digitale route ingediend.

In de verdere uitwerking wordt onderzocht of er mogelijkheden zijn tot een centrale screening waarbij korte, enkelvoudige vragen direct worden afgehandeld/doorgezet naar team Wmo van de gemeente. Wanneer bij screening blijkt dat er meer hulpvragen zijn, wordt inwoner ingepland/verwezen naar het integraal lokaal team. II. Meervoudig complexe casus: hulpvraag vader gezin Hulpvraag inwoner: “ik wil contact met mijn kinderen en maak me zorgen om hen” Betrokkenen Inwoner (vader), inwoner (moeder), toegangsmedewerker integraal lokaal team, medewerker Veilig Thuis, consulent inkomen (van de gemeente), medewerker schuldhulpverlening (basisondersteuning integraal lokaal team) Proces De inwoner (vader) meldt zich bij de integrale toegang met de vraag hoe hij het contact met zijn kinderen kan herstellen.

De toegangsmedewerker van het integraal lokaal team gaat met hem in gesprek en constateert het volgende: ✓ Er zijn twee minderjarige kinderen (9 en 13 jaar) ✓ De ouders zijn gescheiden ✓ Het contact tussen ouders gaat zeer slecht (lees: geen contact) ✓ Vader wil contact met kinderen herstellen ✓ Vader heeft zorgen rondom het welzijn van de kinderen ✓ Vader heeft momenteel geen werk, waardoor er onzekerheid is over inkomen ✓ Er is sprake van dreigende inkomens- en schuldenproblematiek Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 91 De toegangsmedewerker van het integraal lokaal team zorgt ervoor dat de juiste ondersteuning wordt ingezet en blijft betrokken.  De situatie wordt meteen tegelijkertijd vanuit alle leefdomeinen in onderlinge samenhang bekeken  Ondersteuning op alle leefgebieden kan zoveel als mogelijk direct worden ingezet en opgepakt  Inwoner verteld zijn situatie (maar) één keer  Er is één aanspreekpunt (medewerker integraal lokaal team)  Het is helder wie zicht houdt op het totaal (medewerker integraal lokaal team) De mogelijke klantreis wordt hieronder weergegeven, met daarna de verschillen met de huidige situatie en de voordelen van de nieuwe aanpak. Klantreis meervoudige/ complexe casus Fase Ervaring inwoner Organisatie(s) betrokken Meerwaarde 1. Aanmelding Vader meldt zich bij Integrale Toegang.

Integrale Toegang Eén ingang voor alle vragen. 2. Integrale triage Gezin, financiën, werk, netwerk en veiligheid kan direct gezamenlijk worden bekeken. In deze casus zijn de eerste hulpvragen gericht op omgang kinderen en financiën Integrale Toegang, gedragsdeskun dige indien nodig Direct volledig beeld van situatie is mogelijk. Onderliggende problematiek vaak nog onvoldoende zichtbaar bij de start. De medewerker integrale toegang blijft de contactpersoon, behoudt het overzicht, prioriteert in de hulpvragen en kan direct ondersteuning inzetten. 3. Toewijzing coördinator Eén medewerker blijft vast aanspreekpunt. Integrale Toegang Continuïteit en vertrouwen. 4. Gezinssituatie oppakken Ondersteuning vader bij contact met moeder en beoordeling veiligheidsrisico's. Integrale Toegang samen met vader (indien Afhankelijk van medewerking moeder. Zonder medewerking moeder Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 92 Escalatie bij zorgen. Vader zoekt contact met school en/of veilig thuis mogelijk met Veilig Thuis in adviesrol in het integraal lokaal team) beperkt handelingsperspectief. Bij een samenwerking met Veilig Thuis snelle afstemming en advies. 5. Inzet basisondersteuni ng Jeugd Ouderbegeleiding, omgangsbegeleiding, observatie en jongerenwerk worden ingezet. Integraal Lokaal Team Eerst lichte, passende ondersteuning. 6.

Aanpak financiën Ondersteuning bij schulden en mogelijk verwijzing naar bijstandsuitkering. Hulp bij de financiën wordt direct gestart. Collega binnen Integraal Lokaal Team Medewerker schuldhulpverlening kan ondersteuning bieden vanuit de basisondersteuning en een consulent Inkomen is alle dagen aanwezig in het Integraal lokale team. De consulent inkomen kan ondersteunen bij de aanvraag bijstand of de aanvraag direct oppakken. 7. Verbreding hulpvraag Onderliggende problemen zoals alcoholgebruik, sociaal netwerk en daginvulling worden besproken. Medewerker integraal lokaal team (coördinator) met vader Onderliggende problematiek tijdig zichtbaar. 8. Afweging specialistische hulp Alleen indien noodzakelijk wordt specialistische jeugdhulp ingezet. Integrale Toegang Zorg op maat. 9. Monitoring Coördinator bewaakt samenhang, voortgang en prioriteiten. Integrale Toegang Eén plan, één aanspreekpunt.

Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 93 Verschil met huidige situatie Huidige situatie Nieuwe situatie Meerdere ingangen Eén toegang Meerdere casuseigenaren Eén coördinator Verwijzen tussen organisaties Directe samenwerking in één team Gescheiden aanpak jeugd en volwassenen Integrale gezinsaanpak Specialistische hulp vaak vroeg ingezet Eerst basisondersteuning waar mogelijk Meerdere onderzoeken Eén integraal beeld Inwoner moet schakelen tussen organisaties Ondersteuning wordt rondom inwoner georganiseerd De nieuwe situatie verschuift van verwijzen en overdragen naar coördineren en samen oplossen. De inwoner krijgt één aanspreekpunt, terwijl professionals vanuit Jeugd, Wmo, Schuldhulpverlening en Participatiewet gezamenlijk rondom hetzelfde huishouden werken. Voordelen nieuwe situatie: Meteen integrale aanpak. Geen verwijzingen heen en weer. Geen discussie wie wat oppakt. Eén coördinator bij de integrale toegang die de inzet van ondersteuning coördineert, prioriteert met de bewoner en het mandaat heeft om basisondersteuning in te zetten via de directe collega’s in het integrale lokale team op alle leefgebieden of door inzet van aanvullende ondersteuning. In de huidige situatie kan Amaryllis dit wel voor basisondersteuning Wmo en schuldhulpverlening, maar niet voor Jeugd (op lichte opvoedondersteuning na) en Participatiewet.

Doordat de coördinator het contact en totaaloverzicht houdt kan eerst gewerkt worden aan de geprioriteerde hulpvragen en kan hierna gekeken worden naar de andere onderliggende problemen. Gemeente Leeuwarden | Eén toegang voor hulp en ondersteuning sociaal domein 94

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://leeuwarden.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/03b7abfa-d460-47af-9c56-df87787fa1f9?agendaItemId=d76ab8e8-c172-4d89-a2d1-7015e001bd98